છ શબ્દોની વાર્તા/પરેશ વ્યાસ

છ શબ્દોની વાર્તા
એક પુસ્તક તાજેતરમાં જ પ્રકાશિત થયું છે; જેનું નામ છે: ‘સિક્સ વર્ડ વન્ડર’. એનાં લેખક છે ડગ વેલર. કુલ પાંચ સો વાર્તા છે આખા પુસ્તકમાં પણ દરેક વાર્તામાં કુલ શબ્દો માત્ર છ જ છે. છ શબ્દો જ? જવાબ છે: હા અને એ પૂરતાં છે. કેટલીક નમૂના રૂપ વાર્તા. *બે જામ ભર્યા.. પછી યાદ આવ્યું* વિરહની વાત કેવી સલૂકાઈથી કહી દીધી. છ શબ્દોમાં હોરર સ્ટોરી ય કહી શકાય. *ઘરે એકલો..ત્યાં ટોઇલેટ ફ્લશ થયું*
ફિક્શન એટલે વાર્તા. ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર ‘ફિક્શન’ એટલે ઉપજાવી કે જોડી કાઢેલી વાર્તા કે વૃત્તાંત, કલ્પિત વાત કે કથન નવલકથા સાહિત્ય, માની લીધેલી (રૂઢ અસત્ય) વાત, જૂઠાણું, સાહિત્યની એક શાખા કે પ્રકાર તરીકે વાર્તાલેખન. ટૂંકી વાર્તા નામ પ્રમાણે ટૂંકી હોય પણ શબ્દ મર્યાદાનો કડક નિયમ નથી. ૧૫૦૦ થી ૭૫૦૦ અથવા તો ૩૦૦૦૦ શબ્દો પણ હોઈ શકે. ત્યાર પછી એનાથી ય શબ્દો વધે તો એ ‘લઘુનવલ’ અથવા ‘નવલિકા’ અને સામાન્ય રીતે ૫૫૦૦૦ થી વધુ શબ્દો હોય તો એ ‘નવલકથા’ કહેવાય. વાર્તા એટલે આમ તો જૂઠાણું પણ ટૂંકી વાર્તાનાં શીર્ષ લેખક ઓ. હેન્રી કહેતા કે ‘સત્ય કહેવું હોય તો એ વાર્તાનાં માધ્યમથી જ કહી શકાય.’
લાંબુ હવે કોઈ વાંચતું નથી. અર્વાચીનકાળમાં સમય કોઈની પાસે નથી. વાંચવું આમ પણ ભૂલાતું જાય છે. મોબાઈલ ફોનનું વળગણ વિશ્વવ્યાપી છે. એટલે હવે ટૂંકું હોય તો વંચાય. ટૂંકું હોય તે વંચાય. અને એટલે માઇક્રો-ફિક્શનનું ચલણ વધ્યું છે. માઇક્રો એટલે નાનું, લઘુ, સૂક્ષ્મ, દશલક્ષાંશ. માઇક્રોફિક્શન એટલે એવી વાર્તા જેમાં ૫૦૦ કે એથી ઓછા શબ્દોમાં બધું કહી દેવું તે. જેમાં આદિ હોય અને અંત હોય, પાત્રો હોય, કશુંક બને, તકલીફ પડે, કાંઈક તૂટે, કાંઇક ફૂટે, હલ પણ નીકળે અને અંતે સારાવાના ય થાય અથવા સઘળું કડડડભૂસ ય થઈ જાય. ટૂંકમાં ખાધું, પીધું ‘ને રાજ કીધું અથવા તો એમ કે ખાધું, પીધું ‘ને તારાજ કીધું. કેટલીક માઇક્રો-ફિક્શન ઉર્ફે લઘુ વાર્તા તો ૧૦૦ શબ્દોથી પણ ઓછી હોય.
મઝાની વાત એ છે કે છ શબ્દોમાં વાર્તા (નેનોફિક્શન) કહેવી કાંઇ નવી વાત નથી. લોકવાયકા એવી છે કે મહાન લેખક અર્નેસ્ટ હેમિન્ગવે (૧૮૯૯-૧૯૬૧) અન્ય લેખકો સાથે એક રેસ્ટોરાંમાં ભોજન કરી રહ્યાં હતા ત્યાં શરત લાગી કે છ શબ્દોમાં કોઈ વાર્તા કહેવી. જે કહે એને ૧૦ ડોલરનું ઈનામ. હેમિન્ગવેએ પેપર નેપકિન ઉપર લખ્યું: *વેચવાનાં છે. બાળકનાં પગરખાં. બિલકુલ વણપહેરેલાં.* અને હેમિન્ગવે શરત જીતી ગયા. છ શબ્દોની વાર્તા વાંચકને ભાવુક કરી દે છે. આ તો કવિતા જેવું છે. હાઇકુ કરતાં ય નાની કવિતા. હાઇકુમાં ય ૧૭ શબ્દો હોય પણ અહીં તો માત્ર ૬ શબ્દો. કવિતાઓ અનેક પ્રકારની હોય છે. પણ મારી દ્રષ્ટિએ સારી કવિતા એ છે જેમાં કોઈ વાર્તા હોય. ગઝલનાં એક શેરમાં પણ વાર્તા હોઈ શકે. આદિલ મન્સૂરી લખે કે.. ભરી લો શ્વાસમાં એની સુગંધનો દરિયો.. એ શેરનો મિસરો પણ છ શબ્દોની વાર્તા જ છે ને સાહેબ! વાર્તા આપણને ગમે છે કારણ કે આપણે નાના હતા ત્યારે પહેલું સાહિત્ય જે કહેવાયું, એ વાર્તા જ હતી. માનું હાલરડું આમ જુઓ તો માએ કહેલી વાર્તા જ છે ને?!
અત્યારે ઈન્ટરનેટ ઉપર ઇજન મોકલો તો કેટલાંય લોકો ૬ શબ્દની વાર્તા લખી મોકલે. લોકોની સર્જનશીલતા અદભૂત હોય છે. એને તમે ‘ક્રાઉડ-સોર્સિંગ’ કહો કે ‘ક્રાઉડ-ક્રીએટિવિટી’, પણ એ છે મજેદાર. જેમ કે *સોરી સૈનિક, જોડાં જોડીમાં જ વેચીએ છીએ*; *નર્સે અધૂરો ટેક્સ્ટ-મેસેજ પૂર્ણ (કર્યો) .. “……લવ યૂ.”*; * ‘રોંગ નંબર’- અવાજ જાણીતો જણાતો હતો.*; *અપરિચિત. મિત્ર. અંતરંગ મિત્ર. પ્રેમી. અપરિચિત.*
પ્રિય વાંચકો, સાંપ્રત સમય અઘરો છે. સર્જનની પાંખો પસરાવો. ટૂંકમાં, લખો. ટૂંકમાં લખો. કવિ શ્રી હેમેન શાહનો શેર યાદ છે? ‘દરિયા તરફ મેં આંગળી ચીંધી દીધી હતી, એણે કહ્યું કે પ્રેમ પર બોલો ટૂંકાણમાં…’
छायाचित्राचा तपशील उपलब्ध नाही.

Leave a comment

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ

નેતા બનેલા અભિનેતા સુનીલ દત્ત

નેતા બનેલા અભિનેતા સુનીલ દત્ત
હિન્દી ફિલ્મોના જાણીતા અભિનેતા, નિર્માતા, નિર્દેશક અને રાજકીય નેતા સુનીલ દત્તને આ જગતમાંથી વિદાય થયાને પંદર વર્ષ થયાં. ૨૫ મે, ૨૦૦૫ના રોજ તેમનું નિધન થયું હતું. લાંબા સમયની સફળ અભિનય યાત્રા બાદ તેઓ સામાજિક-સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓ કરતા રાજકારણમાં પ્રવૃત્ત થયા અને ડૉ. મનમોહન સિંઘની સરકારમાં ૨૦૦૪-૦૫ દરમિયાન સુનીલ દત્ત યુવા બાબતો અને ખેલ વિભાગના કેન્દ્રીય મંત્રી બન્યા હતા. તેમના દીકરા સંજય દત્ત જાણીતા અભિનેતા છે અને દીકરી પ્રિયા દત્ત પૂર્વ સાંસદ છે. ૧૯૬૮માં સુનીલ દત્તને પદ્મશ્રીનો ઈલકાબ અપાયો હતો. ૧૯૮૪માં તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં જોડાયા હતા અને વારંવાર ઉત્તર-પૂર્વ મુંબઈમાંથી સામાન્ય ચૂંટણી જીત્યા હતા.
જેલમ જીલ્લાના ખુર્દ ગામમાં ૬ જૂન, ૧૯૨૮ના રોજ સુનીલ દત્તનો બલરાજ દત્ત રૂપે જન્મ થયો હતો. તેઓ પાંચ વર્ષના હતા ત્યારે પિતાનું નિધન થયું હતું. તેઓ ૧૮ વર્ષના થયા અને દેશના ભાગલા પડ્યા અને દેશ જયારે હિંદુ-મુસ્લિમ હિંસાની આગમાં હતો ત્યારે પિતાના મુસ્લિમ મિત્ર યાકુબે આખા દત્ત પરિવારને બચાવ્યું હતું. પછી આ પરિવાર આજના હરિયાણાના યમુના નગરમાં માંન્ડોલી નામના નાના ગામમાં પુનઃવસવાટ પામ્યો. ત્યાંથી તેઓ લખનઉ જઈને રહ્યાં. ત્યાં શાળા શિક્ષણ લીધું અને મુંબઈ જઈને જયહિન્દ કોલેજમાં ભણી સ્નાતક થયા. ત્યારબાદ તેઓ મુંબઈની બીઈએસટી બસ કંપની સાથે જોડાયા હતા.
સુનીલ દત્ત તેમના સુસ્પષ્ટ અવાજ અને સાફ હિન્દીને કારણે રેડિયો સીલોનની હેન્ડી સેવાઓ સાથે જોડાયાં હતા. પછી તેઓ ફિલ્મ તરફ વળ્યા અને ૧૯૫૫ની ‘રેલવે પ્લેટફોર્મ’થી રૂપેરી પડદા પર પ્રવેશ કર્યો. ૧૯૫૭ની મહાન ફિલ્મ ‘મધર ઇન્ડિયા’થી તેઓ સ્ટાર બન્યા. તેના શૂટિંગ દરમિયાન લાગેલી આગમાં તેમણે તેમના માતા બનતા
અભિનેત્રી નરગિસને આગમાંથી બહાદુરીપૂર્વક બચાવ્યા અને તેમનું દિલ જીતી તેમની સાથે લગ્ન કર્યા. તેમને સંજય દત્ત નામે દીકરો છે, જે પણ ખુબ સફળ અભિનેતા છે. તેમને પ્રિયા અને નમ્રતા નામે બે દીકરીઓ છે; પ્રિયા પિતાજીની જેમ સમાજ સેવામાં છે અને નમ્રતાએ રાજેન્દ્ર કુમારના દીકરા કુમાર ગૌરવ સાથે લગ્ન કર્યા છે.
પચાસ અને સાંઠના દાયકામાં સુનીલ દત્ત એક મહત્વના સ્ટાર હતા. તેમણે અનેક સફળ ફિલ્મોમાં કામ કર્યું, જેમાંથી ‘સાધના’, ‘સુજાતા’, ‘મુઝે જીને દો’, ‘ખાનદાન’ કે ‘પડોસન’ને યાદ કરી શકાય. બી.આર. ચોપ્રા સાથેના સફળ સંબંધમાં ‘ગુમરાહ’, ‘વક્ત’ અને ‘હમરાઝ’ જેવી ફિલ્મો આવી. આખી ફિલ્મમાં એક જ અભિનેતા હોય એવી ‘યાદેં’ (૧૯૬૪) નામની ફિલ્મમાં અભિનય અને દિગ્દર્શન કરીને સુનીલ દત્તે વિક્રમ કર્યો હતો. લેખક આગાજાની કાશ્મીરી તેમના ખાસ મિત્ર હતા. પછી તેઓ નિર્માતા બન્યા. ‘મન કા મીત’ માં તેમણે ભાઈ સોમ દત્તને રજુ કર્યા. એની સાથે નકારાત્મક ભૂમિકાથી વિનોદ ખન્ના પણ આવ્યા. ૧૯૭૧માં તેમણે એક મોટી નિષ્ફળતા ‘રેશમા ઔર શેરા’માં પામી. જેના તેઓ નિર્માતા-નિર્દેશક-અભિનેતા હતા. ફરી અભિનેતા રૂપે તેમની સફળ ફિલ્મો આવતી રહી, જેમાં ‘હીરા’, ‘પ્રાણ જાયે પર વચન ન જાયે’, ‘નાગિન’ અને ‘જાની દુશ્મન’ યાદ કરી શકાય. તેની સાથે તેઓ પંજાબી ફિલ્મોમાં પણ કામ કરતાં રહ્યા. જેમાં ‘મન જીત જગ જીત’, ‘દુઃખ ભાન તેરા નામ’ કે ‘સત્ શ્રી અકાલ’ યાદગાર બની હતી. ૧૯૮૧માં તેમના દીકરા સંજય દત્તને તેમણે ‘રોકી’ ફિલ્મથી લોન્ચ કર્યા હતા. એ ફિલ્મ રજૂ થવાના થોડા દિવસો પહેલાં જ સંજયના માતા નરગિસ દત્તનું કેન્સરને કારણે નિધન થયું હતું. તેમની યાદમાં સુનીલ દત્તે કેન્સરના દર્દીઓ માટે નરગિસ દત્ત ફાઉન્ડેશન બનાવીને મદદ કરી હતી. તેજ રીતે સ્પાસ્ટિક સોસાયટી, બેડોળ ચેહરાવાળા બાળકો માટેના ઓપરેશન સ્માઈલ જેવી સંસ્થા સાથે પણ તેઓ સંકળાયેલા રહ્યા. ૧૯૮૨માં સુનીલ દત્ત મુંબઈના શેરીફ બન્યા હતા. નેવુંના દાયકાના આરંભમાં તેમણે ફિલ્મો પરથી રાજકારણ તરફ ધ્યાન આપ્યું, છતાં યશ ચોપરાની ‘પરંપરા’, જે.પી. દત્તાની ‘ક્ષત્રિય’ જેવી ફિલ્મો આવી. મુંબઈ બ્લાસ્ટ પછી એમના દીકરા સંજય દત્ત પાસેથી એકે-૫૬ રાયફલ, પિસ્તોલ અને હેન્ડ ગ્રેનેડ મળતાં ચકચાર મચી હતી. તેમાંથી દીકરાને છોડાવવામાં તેમના કેટલાંક વર્ષો ગયાં. ૧૯૯૫માં સુનીલ દત્તને ફિલ્મફેરનો લાઈફટાઈમ એચિવમેન્ટ એવોર્ડ અપાયો. ૨૦૦૩ની ‘મુન્નાભાઈ એમબીબીએસ’માં તેઓ સંજય દત્તના પિતાની ભૂમિકામાં દેખાયા. એ પહેલાં પણ ‘રોકી’ અને ‘ક્ષત્રિય’માં તેઓ એ રીતે દેખાયા હતા.
૨૫ મે, ૨૦૦૫ના રોજ મુંબઈના પર બાન્દ્રાના તેમના નિવાસ સ્થાને સુનીલ દત્તનું હૃદય રોગના હુમલામાં નિધન થયું. તેમની સંસદની બેઠક પરથી દીકરી પ્રિયા દત્ત ચૂંટણી જીતતા રહ્યા. પ્રિયા ૨૦૦૫થી ૨૦૧૪ સુધી સાંસદ રહ્યાં.
સુનીલ દત્તના યાદગાર ગીતો: બસ્તી બસ્તી પરબત પરબત – રેલવે પ્લેટફોર્મ, સાવલે સલોને આયે દિન – એક હી રાસ્તા, ના મૈ ભગવાન હું – મધર ઇન્ડિયા, સંભલ અય દિલ – સાધના, જલતે હૈ જિસકે લિયે – સુજાતા, ચાંદ સા મુખડા કયું શરમાયા – ઇન્સાન જાગ ઉઠા, મતવાલી નાર ઠુમક ઠુમક ચલી જાય – એક ફૂલ ચાર કાંટે, છોડો કલ કી બાતેં – હમ હિન્દુસ્તાની, ઇતના ન મુજસે તુ પ્યાર – છાયા, ચાંદ જાને કહાં ખો ગયા – મૈ ચુપ રહુંગી, ચલો એકબાર ફિર સે – ગુમરાહ, રાત ભી હૈ કુછ – મુઝે જીને દો, યે ખામોશીયા – યે રાસ્તે હૈ પ્યાર કે, એ વાદિયાં યે ફીઝાયે – આજ ઔર કલ, રાધિકે તુને બંસરી ચુરાઈ – બેટી બેટે, રંગ ઔર નૂર કી બારાત – ગઝલ, બડી દેર ભઈ નંદલાલા – ખાનદાન, હમ જબ સીમટ કે આપ કી – વક્ત, આપ કે પહલુ મેં આ કર રો દિયે – મેરા સાયા, તુમ્હે યાદ કરતે કરતે – આમ્રપાલી, તુમ અગર સાથ દેને કા – હમરાઝ, રામ કરે ઐસા હો જાયે – મિલન, મેરે સામનેવાલી ખિડકી મેં – પડોસન, તેરી આંખો કે સિવા – ચિરાગ, તું ચંદા મૈ ચાંદની – રેશમા ઔર શેરા.

‘મે માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી સાભાર – શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા, સુરત
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: लोक हसत अाहेत, एक किंवा अधिक लोक, आयग्‍लासेस आणि जवळून

Leave a comment

Filed under Uncategorized

‘મંજુનામા’ લેખન અને રજૂઆત: યામિની વ્યાસ

💐જાણીતા કવિ આદરણીય શ્રી નયન દેસાઈના મંજુકાવ્યો આધારિત એકોક્તિ ‘મંજુનામા’
લેખન અને રજૂઆત: યામિની વ્યાસ
દિગ્દર્શન: શ્રી ભરત ભટ્ટ💐
વિડિઓ:અનેરી વ્યાસ
આ એકોક્તિ કાલે GAZALS PAGE પર “નયનના મોતી” કાર્યક્રમમાં પણ રજૂ થઈ હતી.
કવિ નયન દેસાઈના કાવ્યોની એકોક્તિ:યામિની વ્યાસ દિગ્દર્શન:ભરત ભટ્ટ

12:39NOW PLAYING

મંજુનામા: ખૂબ જાણીતા કવિશ્રી નયન દેસાઈના મંજુકાવ્યો આધારિત એકોક્તિની…

New
YOUTUBE.COM
કવિ નયન દેસાઈના કાવ્યોની એકોક્તિ:યામિની વ્યાસ દિગ્દર્શન:ભરત ભટ્ટ
મંજુનામા: ખૂબ જાણીતા કવિશ્રી નયન દેસાઈના મંજુકાવ્યો આધારિત એકોક્તિની રજૂઆ

Leave a comment

Filed under કવિતા, યામિની વ્યાસ

સ્ટાઈલીશ ડિરેક્ટર રાજ ખોસલા

15 most beautiful flower streets in the worldસ્ટાઈલીશ ડિરેક્ટર રાજ ખોસલા
હિન્દી ફિલ્મોના ટોચના નિર્દેશક, નિર્માતા અને લેખકોની વાત જયારે થશે ત્યારે રાજ ખોસલાને યાદ કરાશે. તેઓ હોત તો ૯૫ વર્ષના થાત. ૩૧ મે, ૧૯૨૫ના રોજ તેમનો પંજાબના લુધિયાણામાં જન્મ. પચાસના દાયકાથી છેક એંશીના દાયકા સુધી તેઓ તેમનું શ્રેષ્ઠ પ્રદાન કરતા રહ્યા. તેમની પોતીકી સ્ટાઈલ હતી. એ શૈલીને કારણે તેમની ફિલ્મો અલગ પડી જતી. છેક બ્લેક એન્ડ વ્હાઈટ ફિલ્મોના દૌરથી તેઓ સારી ફિલ્મો બનાવતા રહ્યા. રાજ ખોસલાને ‘વિમેન્સ ડિરેક્ટર’ પણ કહેતા, કારણ કે તેમના હાથ નીચે શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીઓએ તેમની શ્રેષ્ઠ ભૂમિકાઓ અદા કરી હતી. તેમને દેવ આનંદ જેવા મોટા કલાકારની સફળતા માટેની ક્રેડીટ પણ અપાય છે. એનું કારણ એ છે કે દેવ સાહેબની ‘સી.આઈ.ડી.’, ‘કાલા પાની’, ‘સોલવા સાલ’, ‘બમ્બઈ કા બાબુ’ જેવી યાદગાર ફિલ્મોના નિર્દેશક રાજ ખોસલા હતા. તેઓ ‘વોહ કૌન થી?’, ‘મેરા સાયા’, ‘દોસ્તાના’ કે ‘મૈ તુલસી તેરે આંગન કી’ જેવી ફિલ્મો માટે હંમેશા યાદ કરાશે.
લુધિયાણામાં જન્મીને મોટા થયેલાં રાજને ખરેખર તો શાસ્ત્રીય ગાયક બનવા માટેની તાલીમ અપાઈ હતી. તેઓ મુંબઈ પણ ગાયક બનવા માટે આવ્યા હતા. ત્યાં સુધી કે રાજ ખોસલાએ ઓલ ઇન્ડિયા રેડીઓના મ્યુઝિક સ્ટાફ રૂપે પણ કામ કર્યું હતું. પણ દેવ આનંદને લાગ્યું કે તેમનામાં અન્ય કુનેહ છે માટે રાજને ગુરુ દત્તના સહાયક બનાવ્યા. તેમણે જ રાજ ખોસલાને ‘મિલાપ’ (૧૯૫૪)ના નિર્દેશક બનાવ્યા, જેમાં દેવ આનંદ અને ગીતા બાલી અભિનય કરતાં હતાં. ‘મિલાપ’ તો નિષ્ફળ ગઈ પણ એ જ રાજ ખોસલાએ ‘સીઆઈડી’ (૧૯૫૬)માં વહીદા રેહમાનને પહેલી વાર રજૂ કરીને સ્ટાર બનાવ્યા હતા. તો અભિનેત્રી સાધનાને ‘મિસ્ટ્રી ગર્લ’નું બિરુદ મળે એવી રીતે ‘વોહ કૌન થી?’માં રજૂ કર્યા હતા. રોમાન્ટિક ફિલ્મ ‘દો બદન’માં તેમણે આશા પારેખને ગંભીર અભિનેત્રી રૂપે રજૂ કર્યા તો સિમી ગરેવાલને તેમના પાત્ર માટે શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેત્રીનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ અપાવ્યો. ‘દો રાસ્તે’માં તેમણે મુમતાઝને ઘરેઘર જાણીતા સ્ટાર બનાવી દીધાં અને ‘મૈ તુલસી તેરે આંગન કી’ માટે નૂતનજીને મોટી ઉમરે શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો વધુ એક ફિલ્મફેર એવોર્ડ અપાવ્યો.
રાજ ખોસલા પાસે ગીતોને પીક્ચારાઈઝ્ડ કરવાની અનોખી આવડત હતી. કદાચ તેને માટે તેમની સંગીતની આવડત પણ કારણરૂપ હતી. એમની લગભગ દરેક ફિલ્મમાં ઓછામાં ઓછુ એક ગીત લોકગીત અને લોકનૃત્યની ધૂન પર આધારિત રહેતું, જે ફિલ્મને સફળ બનાવવા માટે કારણભૂત બનતું. જે આપણને ‘સીઆઈડી’, ‘બમ્બઈ કા બાબુ’, ‘સોલવા સાલ’, ‘મેરા સાયા’, ‘દો રાસ્તે’ કે ‘મેરા ગાંવ મેરા દેશ’માં જોવા મળ્યાં હતાં.
ખોસલાની સ્ટાઈલ તેમની સ્ક્રીપ્ટ, શૂટિંગ, ગીત-સંગીત-નૃત્યોમાં જોવા મળતી. તેઓ પોતાના સમયમાં બનતી ફિલ્મો કરતા કશીક જુદી ફિલ્મ અલગ રીતે બનાવતા જોવાયા. ‘સોલવા સાલ’ એક રાતની જ કથા હતી, જેમાં એક છોકરી તેના પ્રેમી સાથે ભાગે છે પણ પ્રેમી પાછો પડે છે અને એક પત્રકાર છોકરીને બચાવીને તેના પિતા જાગે તે પહેલાં તેમના ઘરે સલામત પહોંચાડી દે છે. ‘બમ્બઈ કા બાબુ’માં નાયક એક ખૂની છે, તેણે જેનું ખુન કર્યું છે, તેના ઘરે આવતા તેને સમજાય છે કે તે પોતે તેમનો ખોવાયેલો દીકરો છે અને નાયકની પ્રેમિકા હવે તેની બેન બની જાય છે! ખોસલાએ વિવિધ પ્રકારની ફિલ્મો બનાવી. જેમકે ‘સી.આઈ.ડી.’ અને ‘કાલા પાની’ અગર ક્રાઈમ થ્રીલર હતી, તો ‘એક મુસાફિર એક હસીના’ ઓ.પી. નૈયરના સંગીતથી સજેલી મ્યુઝીકલ હીટ હતી. ‘વહ કૌન થી?’, ‘મેરા સાયા’ અને ‘અનિતા’ જેવી અભિનેત્રી સાધના સાથેની ‘મિસ્ટ્રી ટ્રાયોલોજી’ રહસ્ય ફિલ્મોને કોણ ભૂલી શકે? ‘દો બદન’ એક ક્લાસિક પ્રેમકથા હતી, જેમાં રવિના સંગીતમાં રફીની ક્લાસિક ગઝલો હતી. તો ‘દો રાસ્તે’માં સંયુક્ત કુટુંબનો મેલોડ્રામા હતો. ‘મેરા ગાંવ મેરા દેશ’ના ડાકુ ડ્રામા પરથી પ્રેરિત થઈને તો ‘શોલે’ બની હતી. પછી ‘પ્રેમ કહાની’માં ત્યારની સૌથી લોકપ્રિય જોડી રાજેશ ખન્ના અને મુમતાઝ હતાં, ‘નેહલે પે દેહલા’માં સુનીલ દત્ત હતા તો ‘મૈ તુલસી તેરે આંગન કી’માં મોટી ઉમરની મહિલાનો ત્યાગ અને પરિવારનો પ્રેમ હતો. કથા ભલે એક પત્નીની નજરે કહેવાતી હતી, પરંતુ તેમાં મોટી ઉમરની અન્ય મહિલા માટે માન ઉપજતું હતું. આ ફિલ્મના નિર્માણ માટે તેમને શ્રેષ્ઠ નિર્માતાનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ મળ્યો. માટેજ કહી શકાય કે ખોસલા મહિલાઓને વધુ સમજતા હતાં અને તેથી જ તેમને ‘વિમેન્સ ડિરેક્ટર’ કહેવાતા હશે. પછી અમિતાભ, ઝીનત અમાન અને શત્રુઘ્ન સિંહા જેવા મોટા સ્ટાર્સને લઇને તેમણે ‘દોસ્તાના’ (૧૯૮૦) બનાવી. બસ, એ તેમની છેલ્લી સફળતા હતી. પછી સફળતાની દેવી તેમનાથી દૂર થતી ગઈ. અંતે તેમણે નિષ્ફળતાનો સહારો શરાબમાં શોધ્યો અને ૯ જૂન, ૧૯૯૧ના રોજ ફિલ્મોના જગતથી તદ્દન દૂર પહોંચી ગયેલા રાજ ખોસલાએ આ સંસાર છોડી દીધો.
રાજ ખોસલા નિર્દેશિત યાદગાર ગીતો: આંખો હી આંખો મેં ઇશારા હો ગયા, લે કે પહલા પહલા પ્યાર (સી.આઈ.ડી.), હમ બેખુદી મેં તુમ કો, અચ્છા જી મૈ હારી (કાલાપાની), હૈ અપના દિલ તો આવારા (સોલવા સાલ), ચલ રી સજની, દીવાના મસ્તાના હુઆ દિલ (બમ્બઈ કા બાબુ), બહુત શુક્રિયા બડી મેહરબાની, હમ કો તુમ્હારે પ્યાર ને (એક મુસાફિર એક હસીના), નૈના બરસે, લગ જા ગલે (વોહ કૌન થી?), જુમખા ગિરા રે, નૈનો મેં બદરા છાયે (મેરા સાયા), લો આ ગઈ ઉનકી યાદ, ભરી દુનિયા મેં (દો બદન), સામને મેરે સાવરિયા, તુમ બિન જીવન કૈસે બિતા (અનીતા), તેરી આંખો કે સિવા (ચિરાગ), યે રેશમી જુલ્ફે, બિંદીયા ચમકેગી (દો રાસ્તે), માર દિયા જાય, કુછ કેહતા હૈ યે સાવન (મેરા ગાવ મેરા દેશ), જા રે જા ઓ દીવાને (કચ્ચે ધાગે), ફૂલ આહિસ્તા ફેંકો, ચલ દરિયા મેં ડૂબ જાયે (પ્રેમ કહાની), મૈ તુલસી તેરે આંગન કી (શીર્ષક), મેરે દોસ્ત કિસ્સા યે ક્યા હો ગયા, સલામત રહે દોસ્તાના હમારા (દોસ્તાના).
‘મે માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી સાભાર – શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા, સુરત
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: १७ लोक, मजकूर

Leave a comment

Filed under Uncategorized

‘ગપ્પાગોષ્ઠિ’નું લોકાર્પણ+ન છેડો, ન છંછેડો- બસ છોડી દો ..પરેશ વ્યાસ

‘ગપ્પાગોષ્ઠિ’નું લોકાર્પણ
શુભ સાહિત્ય દ્વારા અમે મઝાની વાર્તાઓનું વધુ એક સરસ પુસ્તક તૈયાર કર્યું છે. ‘ગપ્પાગોષ્ઠિ’. તે મરાઠીના સૌથી લોકપ્રિય વર્તમાન લેખિકાઓમાંના ડૉ. વિજયા વાડ દ્વારા લખાયેલી ૨૮ ટૂંકી વાર્તાઓ છે, જેનું ગુજરાતી ભાષાંતર ડૉ. સ્વાતિબેન મહેતાએ કર્યું છે. એમ.ટી.બી. આર્ટસ કોલેજ, સુરતના એક રસપ્રદ સમારોહમાં આચાર્ય ડૉ. મધુકર પાડવીએ તેનું લોકાર્પણ કર્યું. એકબીજા સાથે થતી નિખાલસ ગપ્પાબાજીમાંથી નીપજતી અને આબાલ-વૃદ્ધ સૌને સમાવતી આ વાર્તાઓ આપણા જીવનની મઝાની વાતો કરે છે. ‘ગપ્પાગોષ્ઠિ’ના મુખપૃષ્ઠ પર મહેતા પરિવારની ત્રણ પુત્રવધુઓની જ તસ્વીર છે. આ પ્રસંગે શુભ સાહિત્યએ પ્રગટ કરેલાં સ્વાતિબેનના અગાઉના વાર્તા સંગ્રહ ‘જાગૃત છાયા’ અને ‘વળાંક’માંની બે વાર્તાઓ ‘સમય સામે સંઘર્ષ’ અને ‘દર્શનની ભાળ’ની યામિનીબેન વ્યાસે કોલેજના વિદ્યાર્થીઓ-અધ્યાપકો સમક્ષ મંચ પર એકોક્તિ રૂપે રજૂઆત કરી હતી.
+ન છેડો, ન છંછેડો- બસ છોડી દો ..
નિષેધ કોઈનો નહીં, વિદાય કોઈને નહીં, હું શુદ્ધ આવકાર છું, હું સર્વનો સમાસ છું. –રાજેન્દ્ર શુક્લ
ગ્રહણ છે કે ગ્રહોની વક્ર દશા પણ કાંઇ ઠેકાણું પડતું નથી. વિવાદોની એક મહામારી અત્યારે ફાટી નીકળી છે. રાજકારણમાં તો નવાઈ ન લાગે પણ ફિલ્મ અને ધર્મમાં પણ ધાડ પડી છે. ઓનલાઈન છેડછાડ એટલી વધી છે કે હવે એમ થાય છે કે સઘળું છોડછાડ કરીને સન્યાસી બની જઈએ. વાતાવરણમાં નિષેધ છે. નિષેધ પણ આજકાલ કોવિડ-૧૯ જેવો સર્વવ્યાપી છે. નિષેધ એટલે નકાર,મનાઈ, પ્રતિષેધ. એક ફિલ્મ કલાકારે આપઘાત કર્યો. એટલે ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીમાં ખાનદાનવાદનાં પ્રણેતા મનાતા મોટા માથા સામે અનેક નકારાત્મક વાતો સોશિયલ મીડિયા ઉપર ફટકારવામાં આવી રહી છે. ચીન સાથે લદાખ સીમા ઉપર લડાઈમાં આપણાં જવાનો વીરગતિ પામ્યા. હવે ચીના આપણી જમીનમાં ઘૂસ્યા હતા કે નહીં?- એ વિષે પણ નરેન્દર સરેન્ડર જેવો નકાર વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. એક સંતની કોઈ જૂની ટિપ્પણી એનાં કોઈ અલગ સંદર્ભમાંથી ઊઠાવીને ધર્મઝનૂની લોકો તૂટી પડ્યા. ઓનલાઈન અને એકાદ કિસ્સામાં ઓફલાઇન પણ. આ બધું શું છે? વાત જાણે એમ છે કે કોઈ મોટી હસ્તીની ટીકા કરવામાં, એમને ગાળો દેવામાં લોકોને સામૂહિક મઝા આવે છે. આ ઠીક નથી. આ વર્ષ અઘરું છે. અને અત્યારે ઓનલાઈન કમ્યુનિટી હેઈટ (નફરત) અને હર્ટ (ઘા) કરી રહી છે, એવાં સમયે કે જ્યારે આપસી સહભાવ અને ટેકાની સૌને તાતી જરૂરિયાત છે. આવું અમે નથી કહેતા પણ આવું વરિષ્ઠ ઉદ્યોગપતિ શ્રી રતન તાતાએ કહ્યું છે. અને ત્યારે અમને એક રાજકીય સૂત્ર યાદ આવી ગયું. વિવાદ નહીં પણ સંવાદ. આ સત્ય હતું પણ હવે ઓનલાઈન કમ્યુનિટીનાં આવિષ્કાર પછી એ ખાસ ઉપયોગી નથી. સંવાદ કરવાનો જેટલો પ્રયત્ન થાય છે, વિવાદ એટલો વધારે વકરે છે. તમે કોને કોને રોકી શકો?
અમારું માને તો જે મોટી હસ્તી છે એમણે ૐ ઇગ્નોરાયા નમ:નાં ૧૦૮ જાપ કરવા. જે મારા તમારાં જેવાં સામાન્ય લોકો છે, જેને વિવાદમાં રસ નથી, વિવાદ અટકે એમાં રસ છે, એવાં લોકોએ જલકમલવત્ રહેવું. ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર જલકમલવત્ એટલે જેમ પાણીમાં હોવા છતાં કમળ નિર્લેપ રહે છે તેમ સંસારમાં રહી અનાસક્ત રહેવું તે, તટસ્થ, નિર્લેપ, વણસ્પર્શ્યું. ઓહો! પણ એ જ તો સાલું અઘરું છે. શું આપણે માનીએ, એ કહી ન શકીએ? અલ્યા ભઈ, તારું તારા પોતાનાં ઘરમાં ય કાંઇ ઉપજતું નથી, હાલી શું નીકળ્યા? અમે તો માનીએ છીએ કે જે કવિઓ, લેખકો, બુદ્ધિજીવીઓ આવી ઓનલાઈન હેઈટ અને હર્ટ સામે મોટી હસ્તીઓની તરફેણમાં પોતાની દલીલ કરી રહ્યાં છે, તેઓ વિવાદને વકરાવી રહ્યાં છે. એમને એમ લાગે છે કે ટીકા ટિપ્પણીઓનો વરસાદ થઈ રહ્યો છે અને એમનું કામ છત્રી ખોલીને બચવું અને બચાવવાનું છે. એ મહાન હસ્તીનાં પ્રીતિપાત્ર બનીને ભવિષ્યમાં લાભ ખાટવાની મનીષા પણ મનમાં હોઈ શકે. પણ એ લખી રાખો કે એ બધી રાજકારણ, ધર્મકારણ કે ફિલ્મકારણની મોટી હસ્તીઓને તમારાં બચાવની જરૂર નથી. અને ભાઈઓ તથા બહેનો, છત્રી બંધ કરો તો ખબર પડે કે વરસાદ તો ક્યારનો બંધ થઈ ગયો છે. કહે છે ને કે નેગેટિવ લોકોથી દૂર રહેવું. કારણ કે એમની પાસે દરેક સોલ્યુશનનાં પ્રોબ્લેમ હોય છે! અને ઔર ભી ગમ હૈ જમાનેમેં વિવાદાસ્પદકે સિવા .. હેં ને?
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: एक किंवा अधिक लोक, लोकं उभी आहेत, महासागर आणि बाहेरील

Leave a comment

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ

he lives in our hearts: Modi+દક્ષિણ ગુજરાતે આપેલા મહાનતમ ફિલ્મકાર મેહબૂબ ખાન

Adbhoot Aanand Tyare thay jyare koi sunder kam ni Nondh leway. Thanks Shree Nandiniben..
Thanks Shree Yamini vyas ..shree DipeshDesai ..dear Valay ane dear Keval..
Grace of God. And Ashirwad parents na. …sathe Sau no prem.
દક્ષિણ ગુજરાતે આપેલા મહાનતમ ફિલ્મકાર મેહબૂબ ખાન
હિન્દી ફિલ્મોના આરંભ કાળના આધારશીલા સમાન મહાન નિર્માતા અને કોઠાસુઝવાળા દિગ્દર્શક મેહબૂબ ખાનની ૫૬મી પુણ્યતિથિ. ૨૮ મે, ૧૯૬૪ના રોજ મુંબઈમાં માત્ર ૫૭ વર્ષની ઉમરે જન્નતનશીન થયેલાં મેહબૂબ ખાન બીલીમોરામાં જન્મ્યા હતા. તેઓ તેમની જ નહીં, ભારતની મહાન ફિલ્મ ‘મધર ઇન્ડિયા’ દ્વારા હંમેશા યાદ રહેશે. જેને માટે તેમને શ્રેષ્ઠ નિર્માતા અને શ્રેષ્ઠ નિર્દેશક એવાં બે ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ તો મળ્યાં જ હતાં પણ એમની એ ફિલ્મ ઓસ્કાર એવોર્ડ માટે ભારતની એન્ટ્રી પણ બની હતી. તેમણે પોતાની ફિલ્મ કંપની મેહબૂબ પ્રોડક્શન અને ૧૯૪૫માં તેમનો ‘મેહબૂબ સ્ટુડીઓ’ મુંબઈના બાન્દ્રા મુકામે સ્થાપ્યો હતો. મેહબૂબ ખાને ૨૪ ફિલ્મોનું નિર્દેશન, સાત ફિલ્મોનું નિર્માણ, ચાર ફિલ્મોમાં અભિનય અને બે ફિલ્મોનું લેખન કાર્ય કર્યું હતું.
મેહબૂબ ખાન રમઝાન ખાન રૂપે તેમનો જન્મ ૯ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૦૭માં બીલીમોરાના લુહાર પરિવારમાં થયો હતો. ઘોડાના પગની નાળ બનાવવાના તેઓ નિષ્ણાત હતા. ફિલ્મ નિર્માતા અને ફિલ્મોમાં ઘોડા સપ્લાય કરતા નૂર મુહોમ્મદ શિપ્રા મેહબૂબને તેમના તબેલાના ઘોડાની નાળ રીપેર કરવા માટે મુંબઈ લઇ ગયા હતા. દક્ષિણના ડિરેક્ટર ચંદ્રશેખર એક ફિલ્મનું નિર્દેશન કરતા હતા ત્યારે યુવાન મેહબૂબે તેમાં દાખવેલા રસને કારણે ચંદ્રશેખરે શિપ્રાજીને કહેલું કે આ મેહબૂબને મને સોંપો, મારે કામના છે. આમ મેહબૂબજી ચંદ્રશેખરના નાના-મોટા ફિલ્મી કામ કરનારા સહાયક નિર્દેશક બન્યા હતા. એ મૂંગી ફિલ્મોનો જમાનો હતો. ત્યારે અરદેશર ઈરાનીની ઈમ્પીરીયલ કંપનીમાં મેહબૂબ એકસ્ટ્રા રૂપે કામ કરતા હતા.
ફિલ્મો બોલતી ૧૯૩૧માં થઇ. સાગર ફિલ્મ કંપની માટે યુવાન મેહબૂબ ખાને ૧૯૩૫માં ‘અલ હિલાલ યાને જજમેન્ટ ઓફ અલ્લાહ’નું નિર્દેશન કર્યું. એમના નિર્માણમાં ‘ડેક્કન ક્વિન’, ‘એક હી રાસ્તા’ અને ‘અલીબાબા’ બની. પછી ૧૯૪૦માં તેમણે ‘ઔરત’ બનાવી. અહીં તેઓ સારા નિર્દેશક હોવાના પુરાવા હતાં. ૧૯૪૫માં તેમણે પોતાનો મેહબૂબ સ્ટુડીઓ સ્થાપ્યો, જે વર્ષો સુધી મુંબઈની ઓળખ બની રહ્યો. ૧૯૪૬માં તેમણે મ્યુઝીકલ હીટ ‘અનમોલ ઘડી’ બનાવી, જેમાં સિંગિંગ સ્ટાર્સ સુરેન્દ્ર, નૂરજહાં અને સુરૈયા હતાં. તો વધુ મોટી ફિલ્મ રૂપે ૧૯૪૯માં આવી દિલીપ કુમાર, રાજ કપૂર અને નરગિસની ‘અંદાઝ’. તો વધુ એક મોંઘી રંગીન ફિલ્મ રૂપે ‘આન’ આવી, દિલીપ કુમાર – મધુબાલા – નિમ્મીની ‘અમર’ આવી અને મહાકાવ્ય સમી ‘મધર ઇન્ડિયા’ (૧૯૫૭) આવી. ‘મધર ઇન્ડિયા’ એ તેમણે જ ૧૯૪૦માં બનાવેલી ‘ઓરત’ની નવી મોટી આવૃત્તિ હતી. મેહબૂબ ખાનની છેલ્લી ફિલ્મ ‘સન ઓફ ઇન્ડિયા’ (૧૯૬૪) બની રહી. તેમની આરંભની ફિલ્મો ઉર્દુમાં રહેતી, જે છેલ્લે હિન્દી તરફ વળી. એમની ‘હુમાયું’, ‘અનમોલ ઘડી’ અને ‘તકદીર’ના લેખક તેમના મિત્ર આગાજાની કશ્મીરી અને અભિનેત્રી નરગિસ હતાં. તેઓએ એકમેકના વિકાસમાં ખુબ ફાળો આપ્યો હતો.
મેહબૂબ ખાને બે વાર લગ્ન કર્યા હતાં. પહેલાં પત્ની ફાતિમા સાથે તેમને ત્રણ દીકરા ઐયુબ, ઇકબાલ અને શૌકત હતા. ફાતિમાથી છુટા થઈને મહેબૂબ ખાને અભિનેત્રી સરદાર અખ્તર સાથે ૧૯૪૨માં લગ્ન કર્યા હતા. જેમને કોઈ સંતાન નહોતા. તેમણે સાજીદ ખાનને દત્તક લીધા હતા, જેમણે હિન્દી અને વિદેશી ફિલ્મોમાં કામ કર્યું હતું.
૨૮ મે, ૧૯૬૪ના રોજ મુંબઈમાં માત્ર ૫૭ વર્ષની ઉમરે મેહબૂબ ખાન આ ફાની દુનિયાને છોડી ગયા. તેમનું નિધન ભારતના લોકપ્રિય વડાપ્રધાન પંડિત નેહરુના નિધનના બીજા દિવસે થયું હતું.
મેહબૂબ ખાનને અનેક મોટા કલાકારોને સ્થાપિત કરનારા નિર્માતા – નિર્દેશક તરીકે પણ યાદ કરાશે. જેમાં સુરેન્દ્ર, દિલીપ કુમાર, રાજ કપૂર, સુનીલ દત્ત, રાજેન્દ્ર કુમાર, રાજ કુમાર, નરગિસ, નિમ્મી કે નાદિરા જેવાં સ્ટાર્સને યાદ કરી શકાય. બીલીમોરાના આ લગભગ અશિક્ષિત યુવાન ૧૯૬૧માં બીજા મોસ્કો ઇન્ટરનેશનલ ફિલ્મ ફેસ્ટીવલની જ્યુરીના સભ્ય હતા! તેઓ ફિલ્મ ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયાના પ્રમુખ પણ રહ્યા હતા. ખાન સાહેબ પર હોલીવૂડની ફિલ્મોની અસર જોવા મળતી. એ સમયના મોટા સેટ, સ્ટાઈલ તેમાં જોવા મળતાં. ગરીબોનું શોષણ, વર્ગ વિગ્રહ કે જુના રીવાજો તોડવાના તેમની ફિલ્મોના વિષય રહેતાં. તેમને સરકારે ‘હિદાયતકાર-એ-આઝમ’ નામથી નવાજ્યા હતા. ૨૦૦૭માં તેમના જન્મ દિને ભારતીય પોસ્ટલ વિભાગે મેહબૂબ સ્ટુડીઓમાં મેહબૂબ ખાનની ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડી હતી.
મેહબૂબ ખાન નિર્દેશિત યાદગાર ગીતો: આવાઝ દે કહાં હૈ, આજા મેરી બરબાદ મોહબ્બત, જવા હૈ મોહબ્બત, ઉડન ખટોલે પે ઉડ જાઉં, ક્યા મિલ ગયા ભગવાન, મેરે બચપન કે સાથી મુઝે ભૂલ ન જાના – અનમોલ ઘડી, ભૂલને વાલે યાદ ન આ – અનોખી અદા, ઝૂમ ઝૂમ કે નાચો આજ, કોઈ મેરે દિલ મેં, હમ આજ કહીં દિલ, તુ કહે અગર, ઉઠાયે જા ઉનકે સિતમ, તૂટે ના દિલ તૂટે ના, તોડ દિયા દિલ મેરા, ડર ના મોહબ્બત કર લે – અંદાઝ, માન મેરા એહસાન, દિલ મેં છુપાકર પ્યાર કા, તુઝે ખો દિયા હમને, મોહબ્બત ચૂમે જીનકે હાથ, ટકરા ગયા તુમસે, ખેલો રંગ હમારે સંગ – આન, જાનેવાલે સે મુલાકાત, ન મિલતા ગમ તો, ઇન્સાફ કા મંદિર હૈ યે – અમર, ચુન્દરીયા કટતી જાયે રે, નગરી નગરી દ્વારે દ્વારે, દુનિયા મેં હમ આયે હૈ તો, ઓ ગાડીવાલે ગાડી, મતવાલા જીયા, દુઃખ ભરે દિન બીતે રે ભૈયા, હોલી આઈ રે કન્હાઈ, પી કે ઘર આજ પ્યારી દુલ્હનિયા, ઘૂંઘટ નહીં ખોલુંગી, ઓ મેરે લાલ આજા, ના મૈ ભગવાન હું – મધર ઇન્ડિયા, આજ કી તાજા ખબર, આજ છેડો મોહબ્બત કી, નન્હા મુન્ના રાહી હું, જીંદગી આજ મેરે નામ સે, દિલ તોડનેવાલે – સન ઓફ ઇન્ડિયા.
‘મે માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી સાભાર – શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા, સુરત
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती, जवळून

Leave a comment

Filed under Uncategorized

એક ઘટના પણ સમજણ દરેક જણની અલગ,પરેશ વ્યાસ

Image may contain: text that says '5 अगस्त श्रीराम मंदिर भूमि पूजन की शुभकामनाएँ'
Image may contain: text that says 'Jai Shri Ram'
રાશોમન ઇફેક્ટ: એક ઘટના પણ સમજણ દરેક જણની અલગ
શબ્દ કવિતા:
નાની અમથી વાત પર,
જાય છે સૌ જાત પર ! ધારણા જન્મે-મરે,
થઈ ગયું કે થાત પર ! -લક્ષ્મી ડોબરિયા
શબ્દ સમાચાર ૧. ઉદ્ધવ ઠાકરે કોરોનાગ્રસ્ત મહારાષ્ટ્રનો ઉદ્ધાર કરવામાં વ્યસ્ત છે. તેઓ મુખ્ય મંત્રી છે પણ ચૂંટાયા નથી. છ મહિનાની અવધિમાં ન ચૂંટાય તો સિંહાસન ત્યાગ કરવો પડે. લોક દ્વારા સીધાં ચૂંટાઈને વિધાનસભા અથવા વિધાનસભ્યો કે રાજ્યપાલ દ્વારા ચૂંટાઈને વિધાન પરિષદનાં સભ્ય બનવું જરૂરી છે. ચૂંટણીની પ્રક્રિયા કોરાનાને કારણે કોરાણે મુકાઇ ગઈ છે. સોરી, મુકાઇ ગઈ હતી. હવે ચૂંટણી થશે. મુખ્યમંત્રી પ્રધાનમંત્રીને ફોન કરે અને બીજે દિવસે વિધાનસભ્યોની ખાલી પડેલી જગ્યાઓની ચૂંટણી પ્રક્રિયા શરૂ થઈ જાય છે. આવું કેમ બન્યું? ન્યૂઝ-૧૮ આ ઘટનાનાં સમાચારનું મથાળું બાંધે છે: ‘રાશોમન ઇફેક્ટ ઇન મહારાષ્ટ્ર’.
શબ્દ સમાચાર ૨. કોરોના વાઇરસ ચીનમાં શરૂ થયો. કોવિડ-૧૯ એટલે સને ૨૦૧૯ માં શરૂ થયેલો ‘કોરો’ના ‘વા’ઇરસ ‘ડી’સીઝ. શરૂઆતમાં ચીન માટે સ્વાભાવિક સહાનુભૂતિ હતી પણ પછી વિશ્વ આખામાં ફેલાયો એટલે ચીન સામે માહિતી છૂપાવવા અને વિશ્વનાં દેશોને ગેરમાર્ગે દોરવાનાં પ્રયાસની ટીકા થઈ રહી છે. મનોહર પર્રિકર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ડીફેન્સ સ્ટડીઝ એન્ડ એનાલેસિસમાં આ વિષય ઉપર લખાયેલાં લેખનું શીર્ષક છે: ‘પેન્ડેમિક એન્ડ પાવર નરેટિવ્સ: ધ રાશોમન ઇફેક્ટ’.
શું છે આ ‘રાશોમન ઇફેક્ટ’ (Rashomon Effect)?
શબ્દ વાર્તા: ‘રાશોમન’ નામની એક જાપાનીઝ સાયકોલોજીકલ ક્રાઇમ થ્રિલર ફિલ્મ ૧૯૫૦માં બની હતી. ફિલ્મની પૃષ્ઠભૂમિ આઠમી સદીનું ક્યોટો શહેર. એનાં દક્ષિણ દ્વારનું નામ હતું રાશોમન. ફિલ્મની શરૂઆતમાં વરસાદથી બચવા એક ધર્મગુરુ અને એક કઠિયારો રાશોમન દ્વાર નીચે ઊભા હોય છે. ત્યાં એક સામાન્ય નાગરિક આવે છે. કઠિયારો એને ત્રણ દિવસ પહેલાં બનેલી એક અજૂગતી ઘટનાની વાત કહે છે. જંગલમાં લાકડાં કાપવા ગયો ત્યારે એક સ્ત્રીની હેટ મળી. પછી આગળ એક ડાકુનું ફાળિયું, પછી રસ્સીનો ટૂકડો, એક તાવીજ અને.. આખરે મળી આવી એક લાશ. એ ભાગી છૂટ્યો અને સત્તાવાળાઓને જાણ કરી. ધર્મગરુએ કહ્યું કે એ દિવસે એણે એક સમુરાઈ(સૈન્ય અધિકારી)ને એની પત્ની સાથે જંગલમાં જોયા હતા. ઘટના આમ તો દેખીતી છે. જંગલમાં એક ડાકુ સમુરાઈને પકડીને બાંધી દે છે અને પત્ની પર બળાત્કાર કરે છે. તે પછી સમુરાઈને મારી નાંખે છે, જેની લાશ કઠિયારાંને મળી આવે છે. ડાકુ કોર્ટમાં કહે છે કે એણે સમુરાઈને છેતર્યો હતો, એમ કહીને કે ગાઢ જંગલમાં એની પાસે પ્રાચીન તલવારોનો ખજાનો છે. જંગલમાં એણે ચાલાકીથી સમુરાઈને ઝાડ સાથે બાંધી દીધો. પછી પત્નીને ત્યાં લઈ આવ્યો. પત્નીએ એક કટારીથી ડાકુ પર હુમલો કર્યો પણ આખરે એને શરણે થઈ ગઈ. શરીર સંબંધને કારણે એને અપરાધ કર્યો છે- એવી લાગણી થઈ આવી અને એણે ડાકુને કહ્યું કે તું મારા પતિ સાથે ખરાખરીની લડાઈ કર. ડાકુએ એમ કર્યું. સામે સમુરાઈ પણ બહાદૂરીપૂર્વક લડ્યો પણ મૃત્યુ પામ્યો. પત્ની ત્યાંથી ભાગી છૂટી. હવે આ જ ઘટના વિષે પત્નીની જુબાની કાંઇ જુદી હતી. એણે કહ્યું કે ડાકુએ એની ઉપર બળાત્કાર કર્યો અને જતો રહ્યો. પછી એણે પતિને બંધનમુક્ત કર્યા અને એક ડાકુ સાથે શરીર સંબંધને કારણે અપવિત્ર થયેલી પત્નીને માફ કરી દેવા પતિને વિનંતી કરી. પતિ બસ એની સામે તાકીને જોતો રહ્યો. પત્નીની આજીજી અને પતિની નારાજગી. પત્ની આખરે બેહોશ થઈ ગઈ. હોંશમાં આવી તો બાજુમાં પતિની લોહિયાળ લાશ પડી હતી. હવે આ જ ઘટનાનું ત્રીજું વર્ઝન એટલે સમુરાઈ પતિની કેફિયત જે કાંઇ અલગ જ હતી. તમે કહેશો કે પતિ તો મરી ચૂકયો છે પણ મૃતાત્મા સાથે વાત કરવાની વિદ્યાનો ઉપયોગ કરીને એની વાત જાણી. પતિએ કહ્યું કે પત્ની ઉપર બળાત્કાર કર્યા બાદ ડાકુએ એને એની સાથે આવવા કહ્યું. પત્ની તૈયાર ગઈ પણ એક શરતે કે ડાકુ એનાં પતિને મારી નાંખે, જેથી બે પુરુષો સાથે એને સંબંધ છે, એવી નામોશીમાંથી બચી જાય. ડાકુને ભારે નવાઈ લાગી. ઊલટાનું એણે સમુરાઈને બંધનમુક્ત કર્યો અને કહ્યું કે તું તારી પત્નીને મારી નાંખ અથવા એને જીવતી જવા દે. ચોઈસ ઈઝ યોર્સ. પણ પત્ની ત્યાંથી ભાગી છૂટી. ડાકુએ એને પકડવાની કોશિશ કરી પણ એ હાથ ન આવી. ડાકુ ત્યાંથી જતો રહ્યો. આ ઘટનાથી વ્યથિત સમુરાઈએ આખરે આત્મહત્યા કરી. રોશમન ગેટ નીચે આ વાત થતી હતી ત્યારે કઠિયારાંએ કહ્યું કે આખી ઘટના ખરેખર સાવ જુદી જ હતી. એણે પોતે બળાત્કાર અને હત્યા જોઈ હતી. પણ આ આ ઝમેલામાં પડવું નહીં, એવું વિચારીને કાંઇ બોલ્યો નહોતો. આમ ચાર વ્યક્તિઓની બયાની અલગ અલગ હતી. પોતાની સગ્ગી આંખથી જોયું હોય એ તો માની જ શકાય ને? કે પછી જેવું માનતા હોય એવું દેખાય?!!!
શબ્દ પૃથક્કરણ: આ વ્યક્તિગત સ્મૃતિ અને સમજણની વાત છે. કોઈ જટિલ અને સંદિગ્ધ ઘટના બને ત્યારે વિચારવું, જાણવું અને યાદ રાખવું- સૌનું અલગ અલગ હોય છે. સાંપ્રત સમયમાં મીડિયા કે સોશિયલ મીડિયા એક જ ઘટનાને અલગ અલગ રીતે લેતી હોય છે. અખબારોની હેડલાઇન્સ જુદી જુદી હોય એ ‘રાશોમન ઇફેક્ટ’ છે. ઉદ્ધવ ઠાકરે સાહેબની ખુરશી બચી, એને કોઈ કોઈ લોકો ભાજપ અને શિવસેનાની ‘યે નજદીકિયાં’ સમજી રહ્યું છે. તો કોઈ એવું ય કહે છે કે ઉદ્ધવ ઠાકરેને જો રાજીનામું આપવું પડે તો લોકોમાં સહાનુભૂતિ જાગે, જે ભાજપને ભારે પડે. કોઈ એવું ય માને છે કે આ શરદ પવારનું સૂચન છે. ભાજપ જતે દહાડે શરદ પવારની ચાણક્ય નીતિનો લાભ લેવા માંગે છે. આપણે આંધળાનો હાથી વાર્તા જાણી છીએ. જે આંધળો હાથીનાં પગને અડે તો એને લાગે કે હાથી થાંભલા કેવો છે. કાનને અડે એને સૂપડાં જેવો, પૂંછડીને અડે એને દોરડી જેવો અને પેટને અડે એને દીવાલ જેવો લાગે. રાશોમન ઇફેક્ટની આ આપણી દેશી આવૃત્તિ છે. ફરક એટલો કે પેલાં આંધળા છે અને રાશોમનમાં ચશ્મદીદ ગવાહ છે. પણ સમજણ બધાની જુદી છે. સાચું શું છે? એ તો કોઈને ખબર નથી. સૌ પોતાનું સત્ય ગળે ટાંગીને ફરે છે. કોણ કહે છે કે સત્ય બિનશરતી છે? એબ્સોલ્યુટ ટ્રુથ, કન્ડિશન્સ એપ્લાઇડ!
શબ્દ શેષ:
“લોકો સત્ય સાંભળવા માંગતા નથી કારણ કે તેઓ તેમની ભ્રમણા ભાંગવા માંગતા નથી.” -જર્મન ફિલોસોફર ફ્રેડરિચ નિત્સે (૧૮૪૪ -૧૯૦૦)
छायाचित्राचा तपशील उपलब्ध नाही.

Leave a comment

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ

કલા અને મનોરંજનનું સંતુલન જાળવનાર નિર્દેશક બાસુ ચેટરજી

From: aniruddh rawal
Sent: Monday, July 27, 2020, 10:35:48 AM CDT
Subject: Scientific explanation regarding Corona Viral Infection
(જેમને થોડી વૈજ્ઞાનિક જાણકારીમાં રસ હોય એમના માટે આ forwarded post)
*કોરોના વાયરસ શરીરમાં કઈ રીતે પ્રવેશે છે અને કેવા કોમ્પ્લીકેશન્સ પેદા કરે છે.?
આ નાનકડો વાયરસ મૂળ ૩ ભાગનો બનેલો છે.
1) એના કેન્દ્રમાં રહેલું RNA જેમાં એની જેનેટિક માહિતી છે.
2) આ RNA ની ફરતે તેની રક્ષા કરતી પ્રોટીનની દીવાલ.
3) આ દીવાલ ફરતે આવેલી લિપિડનું ૧ આવરણ..
આમ આ વાયરસ એની પ્રોફાઇલ બનાવે તો સીધી લીટીનો લાગે.જ્યાં સુધી આ શરીરમાં ઘૂસે નહિ ત્યાં સુધી આ વાયરસ નિર્બળ છે.
સાવ સાદા સાબુ વડે કે સેનેટાઈઝરથી એને ખતમ કરી શકાય,માસ્ક વડે એન્ટ્રી રોકી શકાય.
_માટે માસ્ક ને સેનેટાઈઝર જ સૌથી મોટો ઉપાય છે._
પણ એક વાર એની એન્ટ્રી શરીરમાં થઈ ગઈ પછી એનું તોફાન શરૂ થાય છે.હાલ મળતી જાણકારી મુજબ
એ શ્વસનતંત્ર થી જ એન્ટ્રી મારે છે.એટલે મો ને નાક મુખ્ય પ્રવેશ દ્વાર. કોરોનાનો પ્રવાસ હવે કઈ રીતે થાય છે તે જોઈયે..
*પ્રવેશ ને પ્રવાસ:-
વાયરસની સપાટી પર જે પ્રોટીન છે એ ચોક્કસ આકારની ચાવી છે.આ પ્રોટીનને સ્પાઇક પ્રોટીન કહેવાય,કાંટાળી વાડમાં ગાંઠ મારેલા તાર કેવા ઉપસ્યા હોય એવો જ કાંટાળો તાજ કોરોનાનો હોય છે.આ સ્પાઇક પ્રોટીનને ચાવી સમજો,હવે આ ચાવી કયું તાળું ખોલશે.? જે એના માપનું હશે એ,હવે આપણાં શરીરમાં એના માપના તાળાં અમુક જ જગ્યાએ જોવા મળે છે.એમાંની ૧ જગ્યા ફેફસા છે.આ ફેફસાના કોષની દીવાલ પર ACE 2 નામનું તાળું છે.ACE 2 (એન્જિયો-ટેનસીન કન્વર્ટિંગ એન્જાઇમ- 2.)પણ ૧ જાત નું પ્રોટીન જ છે.આનું મુખ્ય કામ બ્લડ પ્રેશરને નીચું રાખવાનું છે.આ ACE 2 તમને ફેફસા,હૃદય,કિડની અને આંતરડાના કોષ પર જોવા મળે છે.
વાયરસ ગોતે છે કે ACE 2 ક્યાં છે અને ત્યાં જઈને બેસે,એના સ્પાઇક પ્રોટીનનો ઉપયોગ કરીને ફેફસાના કોષનું તાળું તોડે.તાળું તોડીને ૧ વાર અંદર એન્ટ્રી મળી ગઈ એટલે વાયરસનું કામ આસાન.કોષમાં જે જેનેટીક મટિરિયલ બનાવતી ફેકટરી પર કબ્જો કરી ચૂપચાપ પોતાનો કોડ અંદર નાખી પોતાના જેવા બીજા લાખો વાયરસ પેદા કરે.આ વાઇરસ શરીરના અનેક chemotaxis ની મદદથી પ્રવાસ કરે છે.
આ કામ એટલું ગુપચુપ ચાલે કે ૧૦ થી ૧૪ દિવસ સુધી વાયરસ ગંધ જ ના આવવા દે.આ તમે જે કહો છે ને અસિમ્ટોમેટિક પેશન્ટ એટ્લે આ જ શરીરમાં કોઈ લક્ષણ જ પેદા ના થાય પણ વાયરસ અંદર હોય.આ ટાઈમમાં વાયરસ શરીરની સિક્યોરિટી સિસ્ટમને ધોખો આપીને પોતાનું કામ પતાવી દે.
*કાર્ય :-
Hypoxia:- કોરોના વાયરસ હિમોગ્લોબીનની ઓક્સિજન વાહનની ક્ષમતા ઘટાડે છે કેમકે વાયરસ હિમ સાથે સંયોજન બનાવી prophyrin બનાવે છે અને Iron ફ્રી રેડીકલ તરીકે રક્તમાં ફરે છે જે શરીર માટે ટોક્સિક છે.આ ઉપરાંત શરીરમાં ઓક્સિજન(O2)ની માત્રા ઓછી થાય છે.(Hypoxia) અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ (Co2) ની માત્રા વધે છે જે શરીર માટે ઘાતક છે.
*immune response:-આ દરમિયાન આપણાં શરીરની રોગ પ્રતિકાર શક્તિ કાર્યરત બને છે.
જે તાવ,શરદી, દુખાવો એવું બધુ કરીને આપણને ચેતવણી આપે છે કે અંદર કઈક ઠીક નથી.કોરોનાના કેસમાં આપણાં શરીરની રોગ પ્રતિકાર શક્તિ કાર્યરત થતા ૧૦-૧૨-૧૪ દિવસ નીકળી જાય છે.
હવે જે થાય છે એ સમજવા જેવુ છે.શરીરની રોગ પ્રતિકાર શક્તિ હવે વધુ તીવ્રતાથી સક્રિય થાય છે. આગ લાગે ત્યારે ફાયર બ્રિગેડ કેવી નીકળે તેમ શરીરની ઇમ્યુન સિસ્ટમ રોગ પ્રતિકાર શક્તિ પણ એકા એક અલર્ટ મોડમાં આવી જાય અને સાયટોકાઇન્સ  (Cytokines) કહેવાતા સૈનિકોની મોટી ટીમ મોકલે.  (આ ટીમમાં અલગ અલગ ઇન્ટર લ્યુકિન્સ ઇન્ટર ફેરોન અને બીજા પ્રોટીન હોય છે)  આ ટીમ યાહોમ કરી વાયરસ પર કૂદી પડે છે અને એના પર ફરી વળે છે.ટૂંક જ સમયમાં વાયરસને ચારો તરફથી ઘેરીને એનું ઢીમ ઢાળી દેવાય છે,પણ અહીથી બીજી તકલીફ શરૂ  થાય છે.આ સૈનિકોની ટીમને એટલો અચાનક સંદેશો મળે છે કે તૈયારીનો ટાઈમ જ નથી મળતો.એ વાયરસ પર તો અટેક કરે જ છે સાથે સામાન્ય નોર્મલ કોષ ને નુકસાન કરે છે.એમને બધા ૧ જેવા જ દેખાય છે.આ બધા કોષ મરવા લાગે છે અને હવે ફેફસામાં એ મૃત કોષનું પાણી ભરાવાનું ચાલુ થાય છે.જેને આપણે સાદી ભાષામાં ન્યુમોનિયા કહીએ છીએ.બીજી ભાષામાં એકયુટ રેસપાયરેટરી ડિસ્ટ્રેસ સિન્ડ્રોમ ARDS કહે છે.હવે ફેફસાએ પોતાનું કામ બંધ કર્યું તો શરીરમાં ઓક્સિજન વાળું ચોખ્ખું લોહી ફરશે કેમ.?,આના લીધે હ્રદય પર એટલું દબાણ આવી જશે કે એની સિસ્ટમ પણ ફેઇલ જશે. કિડની મગજ બધાના બળતણ જેવો ઓક્સિજન જ ખલાસ થઈ જશે,એટલે એ પણ ફેઇલ જશે.સરવાળે જોખમ વધી જાય છે.બીજુ રોગ પ્રતિકાર શક્તિના અચાનક સક્રિય થવાનું પ્રેશર શરીરની સિસ્ટમ સહન કરી શકતી નથી.રક્તવાહિનીઓ માં સોજા ચડે છે,લોહી પણ ગંઠાવા માંડે અને એ ગાંઠો શરીરના તંત્રમાં ફરવા લાગે. ફેફસા ને હૃદયને વધુ નુકશાન પહોચાડે.આમ સરવાળે મૃત્યુ થઈ શકે છે.
*પણ આવું બધા જ કોરોના સંક્રમિત વ્યક્તિઓને થાય છે.?
જવાબ છે ના.. આ ફક્ત વધુ ઉમ્મર કે રિસ્ક ફેક્ટર ધરાવતી વ્યક્તિઓ ને જ થાય,બાકી બધામાં દવા થી અથવા પ્રાકૃતિક રોગ પ્રતિકાર શક્તિથી પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં રહે છે.
મોટા ભાગના એટલે કે 80% જેવા દર્દીઓ સાવ હળવા લક્ષણ કે જરા પણ લક્ષણ ધરાવતા નથી.
મૃત્યુ પામનાર ની સંખ્યા ૩ થી ૪ % જેટલી છે તેથી ડરવાની જરૂર નથી,ટેસ્ટ માં પણ  ડરવાની જરૂર નથી.
સાવચેતી અને સમજદારી જ જરૂરી છે.
[Scientific explanation regarding Corona Viral Infection]
કલા અને મનોરંજનનું સંતુલન જાળવનાર નિર્દેશક બાસુ ચેટરજી
યાદગાર હિન્દી ફિલ્મો આપનારા દ્રષ્ટિવંત નિર્દેશક-લેખક બાસુ ચેટરજીએ ૪ જુન, ૨૦૨૦ના રોજ આખરી શ્વાસ લીધાં. તેઓ ૯૩ વર્ષના હતા. તેમની ફિલ્મો કલાત્મક રહેતી પણ મનોરંજક પણ રહેતી. તેમનું આ સમતોલન ગઝબનું હતું. જેને ‘મિડલ સિનેમા’ કે ‘મિડલ ઓફ ધ રોડ’ (રસ્તા વચ્ચેની) સિનેમા રૂપે ઓળખાવાઈ તેવી ફિલ્મો સિત્તેર અને એંશીના દાયકામાં બનાવીને બાસુદાએ કમાલ કરી હતી. હૃષીકેશ મુખર્જી કે બાસુ ભટ્ટાચાર્ય તેમના સમકાલીનો હતાં. ‘તીસરી કસમ’ જેવી ક્લાસિક ફિલ્મના નિર્દેશક બાસુ ભટ્ટાચાર્યના સહાયક હતા બાસુ ભટ્ટાચાર્ય. મધ્યમવર્ગના શહેરી માનવોની હળવી શૈલીની કથાનક, ખાસ કરીને તેમના પ્રેમ અને લગ્ન જીવનની વાત કરવી એ તેમની શૈલી બની રહી. જોકે, એમાં એક અપવાદ રહ્યો, યાદગાર ફિલ્મ ‘એક રુકા હુઆ ફૈસલા’નો જે સામાજિક અને નીતિની વાત કરતી યાદગાર ફિલ્મ બની રહી. બાસુદાની ફિલ્મો એ સમયે સફળતાથી ચાલી, જયારે એક તરફ અમિતાભ બચ્ચનની ‘એન્ગ્રી યંગ મેન’ વાળી અને રાજેશ ખન્નાને રોમાન્ટિક ઈમેજની ફિલ્મો ચાલી હતી. માટે પણ બાસુદાની ફિલ્મોને મધ્ય માર્ગની ફિલ્મ કહી શકાય.
બાસુ ચેટરજીને હંમેશા જે ફિલ્મો માટે યાદ કરાશે તેમાં ઉસ પાર, છોટી સી બાત, ચિત્તચોર, સ્વામી, રજનીગંધા, પિયા કા ઘર, ખટ્ટામીઠા, ચક્રવ્યૂહ, બાતોં બાતોં મેં, અપને પરાયે, પ્રિયતમા, મન પસંદ, હમારી બહુ અલકા, શૌકીન કે ચમેલી કી શાદી યાદ કરી શકાય. તેમણે બાંગ્લાદેશ-ભારતના સહિયારા નિર્માણ સમી ‘હોથાથ બ્રીષ્ટિ’ (૧૯૯૮)નું પણ નિર્દેશન કર્યું હતું.
બાસુ ચેટરજીનો જન્મ અજમેરમાં ૧૦ જાન્યુઆરી, ૧૯૨૭ના રોજ થયો હતો. બાસુદાએ મુંબઈના રૂસી કરંજિયાના બ્લિટ્ઝ વીકલી સાપ્તાહિકમાં કાર્ટૂનિસ્ટ રૂપે તેમણે શરૂઆત કરી હતી. જ્યાં તેમણે ૧૮ વર્ષ કામ કર્યું હતું. બાસુ ભટ્ટાચાર્યના ‘તીસરી કસમ’ (૧૯૬૬)ના સહાયક નિર્દેશક રૂપે ચેટરજી જોડાયાં અને તેઓ પત્રકારત્વમાંથી ફિલ્મ બનાવવા તરફ વળ્યા હતા. એ ફિલ્મને ‘શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ’નો નેશનલ એવોર્ડ મળ્યો હતો. પછી તેમણે સ્વતંત્ર નિર્દેશક રૂપે ‘સારા આકાશ’ (૧૯૬૯) બનાવી હતી, જેને ફિલ્મફેરનો શ્રેષ્ઠ પટકથાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. પછી તેમણે યાદગાર ફિલ્મોની શ્રેણી રચી દીધી.
બાસુ ચેટરજીની ઓછી જાણીતી ફિલ્મોમાં રતનદીપ, સફેદ જૂઠ, મન પસંદ, હમારી બહુ અલકા, કમલા કી મૌત કે ત્રીયચરિત્ર યાદ કરી શકાય. બાસુદાએ મોટા કલાકારોને પણ નિર્દેશિત કર્યાં અને તેમને તેમના યાદગાર પાત્રો પૂરતા સીમિત પણ રાખ્યાં હતાં. જેમકે ‘શૌકીન’મા મિથુન ચક્રવર્તી અને રતિ અગ્નિહોત્રી હતાં. ‘ઉસ પાર’મા વિનોદ મેહરા અને મૌસમી ચેટરજી હતાં. ‘પ્રિયતમા’મા જીતેન્દ્ર અને નીતુ સિંઘ હતાં. ‘મનપસંદ’મા દેવ આનંદ, ટીના મુનિમ, ગીરીશ કર્નાડ હતાં. ‘ચક્રવ્યૂહ’મા રાજેશ ખન્ના અને નીતુ સિંઘ હતાં. ‘દિલ્લગી’મા ધર્મેન્દ્ર અને હેમા માલિની હતાં, તો ‘મંઝીલ’મા અમિતાભ બચ્ચન હતા. આ ફિલ્મો ટિકિટ બારી પર સફળ નહોતી પણ તેની સમીક્ષકોએ સારી રીતે નોંધ લીધી હતી. વર્ષો પછી તે ક્લાસિક ગણાવા માંડી. તેમણે કેટલીક યાદગાર બંગાળી ફિલ્મોનું પણ નિર્દેશન કર્યું હતું.
અમિતાભ બચ્ચાને બાસુદાને એક શાંત, મૃદુભાષી અને સજ્જન માણસ તરીકે વર્ણવ્યા છે. શબાના આઝમીએ બાસુદા સાથે ‘સ્વામી’, ‘અપને પરાયે’ અને ‘જીના યહાં’ જેવી ફિલ્મોમાં કામ કર્યું હોવાને ગૌરવ ગણાવ્યું હતું. જયા ભાદુડી જયારે ફિલ્મ-ટીવી ઇન્સ્ટીટયુટ, પુણેમા ફિલ્મ અભિનય શીખતા હતાં ત્યારે બાસુદાએ તેમને નાયિકાની ભૂમિકા ઓફર કરી હતી. પણ કોર્સ પુરો ન થયો હોવાને કારણે સંસ્થાના ડિરેક્ટરે પરવાનગી આપી નહોતી. એવું થાત તો બાસુદાને આ મહાન અભિનેત્રી શોધવાની ક્રેડીટ મળી હોત. જયા ત્યાર બાદ હૃષીકેશ મુખરજીની ‘ગુડ્ડી’ થી ફિલ્મોમાં આવ્યાં હતાં. બાસુદા સાથે સૌથી વધુ આઠ ફિલ્મો કરનારા અમોલ પાલેકરે જણાવ્યું કે બાસુદાનું કદ ઘણું મોટું હતું. તેમને મીડિયા દ્વારા પૂરતી ક્રેડીટ અપાઈ નથી. બાસુદાએ બનાવી તેવી ફિલ્મો ત્યાર બાદ હૃષીદાએ બનાવી હતી.
તેમની કેટલીક ફિલ્મો નાટકો ફિલ્મોથી પ્રેરિત હતી. જેમકે ‘મનપસંદ’ એ બર્નાડ શોના ‘પીગ્મીલીયન’ (આપણી ‘સંતુ રંગીલી’) પર તો ‘કમલા કી મૌત’ વિજય તેન્દુલકરના ‘કમલા’ નાટક પર કે ‘એક રુકા હુવા ફૈસલા’ ‘વિટનેસ ફોર પ્રોસિક્યુશન’ આધારિત હતી.
દૂરદર્શન પર તેમની નિર્દેશિત સફળ ટીવી શ્રેણી ‘બ્યોમકેશ બક્ષી’ કે ‘રજની’ને આજે પણ યાદ કરાય છે. તેઓ ૧૯૭૭માં મોસ્કો ફિલ્મ ફેસ્ટીવલના જ્યુરી સભ્ય હતા. એશિયન એકેડમી ઓફ ફિલ્મ એન્ડ ટીવી ના તેઓ સભ્ય હતા. ૨૦૧૧માં મુંબઈના કાલા ઘોડા ફેસ્ટીવલમાં બાસુદાની ફિલ્મોનું રીટ્રોસ્પેક્ટિવ યોજી તેમને માન અપાયું હતું.
બાસુદાના દીકરી રૂપાલી ગુહા પણ ફિલ્મ નિર્દેશિકા છે. તેમણે ૨૦૦૯માં ‘આમરસ’ અને પછી કેટલીક બંગાળી ફિલ્મોનું નિર્દેશન પણ કર્યું હતું. તેમણે કેટલીક ટીવી શ્રેણીઓનું પણ નિર્દેશન કર્યું હતું.
બાસુ ચેટરજીને ઘણાં સન્માન મળ્યાં હતાં; જેમાં ‘સારા આકાશ’ માટે પટકથાનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ, ‘રજનીફિલ્મનું ગંધા’ને શ્રેષ્ઠ ફિલ્મનો ફિલ્મફેર સમીક્ષક એવોર્ડ, ‘છોટી સી બાત’ને ફિલ્મફેરનો શ્રેષ્ઠ પટકથા લેખનનો એવોર્ડ, ‘સ્વામી’ માટે શ્રેષ્ઠ નિર્દેશકનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ, ‘ચિત્તચોર’ માટે ફિલ્મફેરના લેખન એવોર્ડનું નામાંકન, ‘જીના યહાં’ને ફિલ્મફેરનો શ્રેષ્ઠ ફિલ્મનો સમીક્ષક એવોર્ડ, ‘કમલા કી મૌત’ માટે વધુ એક ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ પટકથા લેખન એવોર્ડ મળ્યો હતો. તેમને ‘દુર્ગા’ માટે શ્રેષ્ઠ ફિલ્મનો નેશનલ એવોર્ડ સહિતના માન તેમને મળ્યાં હતાં. આઈફા દ્વારા બાસુદાને ૨૦૦૭માં લાઈફટાઈમ એચિવમેન્ટ એવોર્ડ અપાયો હતો.
૪ જુન, ૨૦૨૦ના રોજ મુંબઈમાં તેમને વૃદ્ધાવસ્થાને લગતી બીમારીને કારણે બાસુ ચેટરજીનું નિધન થયું છે, તેઓ ૯૩ વર્ષના હતા.
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती, आयग्‍लासेस, सनग्‍लासेस आणि जवळून
<img class=”j1lvzwm4″ src=”data:;base64, ” width=”18″ height=”18″ />

Leave a comment

Filed under Uncategorized

કાવ્યસેતુ’ ન અવતરેલી બાળકીના ઉદગાર -આસ્વાદ લતા હિરાણી

Image may contain: 4 people, text that says 'GSTV IIFEARLESS TRUTH ડૉ .જયનારાયણ વ્યાસ સાથે જુઓ રાજકારણ- રોગ- સમસ્યાઓથી હટકે સામાજિક સંબંધ પર સંવાદ ભારતીય સંસ્કૃતિના અનોખા તહેવારનું ધાર્મિક-સામાજિક મહત્વ હેતનું બંધન GSTV.NEWS ડૉ. જગદીશ ત્રિવેદી ડૉ.હરિશ વ્યાસ યામિનિ વ્યાસ 3 ઓગસ્ટ રાત્રે ૯ વાગ્યે DISH TV 1295 GTPL GS NEWS APP Available on: TATA SKY 1710 GSTVNEWSCHANNEL CABLE VIDEOCON 270 570 592 879 DEN'
https://scontent.fcrk2-1.fna..fbcdn.net/v/t1.0-9/s960x960/116780613_10157624945698691_3266783993985762157_o.jpg?_nc_cat=110&_nc_sid=8024bb&_nc_eui2=AeHGa1OpXmKTtCwRp1zFSAkiEo6WWrllgR8SjpZauWWBH-MxoDgDMIWPt6tpq_6cozQ&_nc_ohc=fhA2o_vlZUgAX9XOluW&_nc_ht=scontent.fcrk2-1.fna&_nc_tp=7&oh=bced55144e3c43dc7c7145bbc30812b7&oe=5F4AE075
પ્રિય લતાબહેન હિરાણીએ મારી ‘ન અવતરેલી બાળકીના ઉદગાર’ ગઝલના ભાવ અદ્ભૂત રીતે ઉજાગર કર્યા .ખૂબ જ સુંદર રસપ્રદ મનભાવન આસ્વાદ …આનંદ, અભિનંદન અને આભાર લતાબહેન💐
દિવ્ય ભાસ્કર ‘કાવ્યસેતુ’ યાત્રા 2011 – લતા હિરાણી
મા, તારો આવકારો – લતા હિરાણી
આંગળી પકડીને તારી ચાલવા દે,
મા ! મને તું આ જગતમાં આવવા દે
વંશનું તુજ બીજ તો ફણગાવવા દે,
ગોરમાની છાબ લીલી વાવવા દે.
તું પરીક્ષણ ભૃણનું શાને કરે છે ?
તારી આકૃતિ ફરી સરજાવવા દે.
ઢીંગલી, ઝાંઝર ને ચણિયાચોળી મહેંદી,
બાળપણના રંગ કંઇ છલકાવવા દે.
રાખડીની દોર કે ગરબાની તાળી,
ઝંખનાના દીપ તું પ્રગટાવવા દે.
વ્હાલની વેલી થઇ ઝૂલીશ દ્વારે,
આંગણે સંવેદના મહેકાવવા દે.
સાપનો ભારો નથી તુજ અંશ છું હું,
લાગણીના બંધનો બંધાવવા દે.
યામિની ગૌરાંગ વ્યાસ
પોતાના ગઝલસંગ્રહને ‘ફૂલ પર ઝાકળના પત્રો’ જેવાં નાજુક સંવેદનાત્મક શબ્દો આપનાર યામિની ગૌરાંગ વ્યાસની આ ગઝલ એક ન જન્મેલી બાળકીના ઉદગાર લઇને આવી છે. ભૃણહત્યાથી ખરડાયેલા ને દીકરીને સાપનો ભારો કે પથરો ગણતા સમાજમાં જ આવાં કાવ્યો સરજાઇ શકે. પિતા કે કુટુંબ પુત્રીજન્મને ન સ્વીકારે ત્યારે એ પાપ બને છે પણ ક્યાંક એવુંયે થાય છે કે મા પોતે જ દીકરીને અવતરવા દેવાનો ઇન્કાર કરે છે ત્યારે નથી લગતું કે પૃથ્વી રસાતાળ જાય છે !
માતાના પેટમાં રહેલી બાળકી માતાને વિનવે કે ‘મા, મને તું આ જગતમાં આવવા દે !’ અને પુત્રીજન્મ પ્રત્યે સમાજની ક્રુર કલંક કથા ઉઘડે છે… ભૃણહત્યાના પાપ માટે મા ઓછામાં ઓછી જવાબદાર છે. ક્યારેક એવું થાય છે કે સ્ત્રી પોતે બાળકીને નથી ઇચ્છતી પણ એનો જન્મ થાય તો એનાથી મુખ પણ નથી ફેરવતી. જેવી ઇશ્વરની મરજી કહીને એ બાળકીને સ્વીકારી લે છે ખરી. એને જન્મ પહેલાં જ ઘોંટી દેવાનું પાપ મોટાભાગે પિતાનું કે કુટુંબનું સામુહિક દુષ્કૃત્ય હોય છે. આવા સંજોગોમાં બાળકી કહે તો કોને કહે ? એની વિનવણી માતાના કાન સુધી જ પહોંચી શકે….. બાપ તો બહેરો છે.
એ સારું છે કે ‘મા, મને તું આ જગતમાં આવવા દે’ જેવા હૃદયસ્પર્શી શબ્દોથી એક ઘૃણાજનક સમસ્યાના મંડાણ કરીને પછી આખીયે વાતને નાની નાજુક દીકરીની સંવેદનાના દોરમાં ગુંથી લેવામાં આવી છે. કવિતાનું મૂળ સ્વરૂપ, સંવેદનાની છાલક – છંટકાવથી શબ્દો ભર્યા ભર્યા બની રહે છે. આખીયે ગઝલયાત્રા એક બાળકીના બાળવિશ્વને અને એના સંવેદના જગતને તાદૃશ્ય કરે છે.
પુત્ર વંશવેલાને આગળ વધારે છે અને દીકરી સાપનો ભારો છે એવું માનતા સમાજને ધીમે ધીમે બદલવાની આમાં પ્રાર્થના છે અને પછી શરૂ થાય છે, નાજુક નમણી દીકરીની પગલીની યાત્રા. દીકરી માની જ પ્રતિકૃતિરૂપે જન્મે છે. ઘરમાં જાણે એક નાનકડો દીપ પ્રગટ્યો ! આખું ઘર ઢીંગલી અને ‘ઘર ઘર’ની રમતોથી રંગાઇ જાય છે. નાનકડી ઝાંઝરીનું છમછમ ઘરના સૂના વાતાવરણમાં ગુંજારવ ભરી દે છે. નાની નાની બંગડીઓ પહેરેલા હાથ પર શોભતી મહેંદી ને ચણિયાચોળી ઘરમાં ઉત્સવ પ્રગટાવે છે. ભઇલાને રાખી બાંધતી ને ગરબે તાળી દેતી કે પછી ગોરમાના વ્રતમાં છાબમાં લીલુડા જ્વારા પૂજતી કન્યા આંખને કેવી સોહાય છે ! ઝંખનાના દ્વારે ને દોરે બાળકી ભાવનાથી જોડાયેલી રહે છે. દીકરીને વ્હાલનો દરિયો કહેવાય છે. અહીં કવયિત્રી એને વ્હાલની વેલી કહે છે. ‘પપ્પા આયા, પપ્પા આયા’ કહી હરખાઇ ઊઠતી ને તાળીઓ પાડી નાચતી દીકરી અહીં નજર સામે તરવરે છે.
ગઝલની ભાષા અને શબ્દસંયોજનો વિષયને અનુરૂપ છે પણ વાત અજન્મા દીકરીના મુખમાં મુકાઇ છે. માની આંગળી પકડીને ચાલવાને ઉત્સુક નાનકડી દીકરીની ભોળી મીઠ્ઠી વાતથી જે શરુઆત છે, પછી સળંગ એવી જ નાજુક ને ભોલીભાલી બાની પ્રયોજી હોત તો આ ગઝલ વધુ ઉઠાવ પામી હોત.
પુત્રની જેમ પુત્રીજન્મને પણ વધાવવાનો સંદેશો આપતી વાત કોઇને કોઇ સ્વરૂપે ભલે કહેવાતી રહી હોય, તેમ છતાંયે, હજુ નગારાં વગાડીને કહેવી પડે એવી પરિસ્થિતિ તો છે જ. સામાજિક સમસ્યાઓ પરત્વે કલાજગતનો પ્રતિભાવ ઓછો અને આછો હોય છે ત્યારે પૂરી નિસ્બતથી આવા પ્રશ્ન પર ગઝલ રચી કવયિત્રી એની સામાજિક પ્રતિબદ્ધતાનું દર્શન કરાવે છે. કન્યાને અવતરવા દેવાની આજીજી કરતો આ ગઝલદીપક ભાવકના દિલમાં એક ઝીણી જ્યોત પ્રગટાવી જ જાય છે.
રોતે જન કો રોજ હસાતી બેટિયાં
બાપ કી ઇજ્જત બઢાતી બેટિયાં
મારતે હો આજ જિનકો ગર્ભ મેં
ક્યા પતા, કલ કામ આયે બેટિયાં….

Leave a comment

Filed under કાવ્ય, ઘટના, યામિની વ્યાસ, Uncategorized

રે વીરલાને વહાલપના તાંતણાથી બાંધું યામિની વ્યાસ+પ્રસિદ્ધ ગીતકાર રાજેન્દ્ર કૃષ્ણ

ડૉ. ફાલ્ગુની શશાંકનાં મનભાવન સ્વરાંકન અને સુમધુર કંઠમાં રક્ષાબંધનનું ગીત.આભાર ફાલ્ગુનીબહેન
💐ગીત: યામિની વ્યાસ
સ્વર/સ્વરાંકન: ડૉ.ફાલ્ગુની શશાંક
સંગીત:દીપેશ દેસાઈ
સંકલન:વલય શર્મા
દ્રશ્ય સંકલન:કેવલ ઉપાધ્યાય
💐
વહાલપના તાંતણાથી બાંધુ
રે વીરલાને વહાલપના તાંતણાથી બાંધુ
ઈટ્ટા કીટ્ટાને શું રાખું?
રે વીરલાને વહાલપના તાંતણાંથી બાંધું
કુમકુમ તિલકથી વધાવું રે ભાલ પર
ટપકું એક કાળું લગાડું રે ગાલ પર
પાંચે પકવાન આજ રાંધુ
રે વીરલાને વહાલપના તાંતણાંથી બાંધુ
આશિષ દીર્ધાયુના માગું મંદિર દોડી
સુખમય જીવન તારું યાચું રે હાથ જોડી
દીવડામાં પ્રાર્થનાને સાધુ
રે વીરલાને વહાલપના તાંતણાથી બાંધું
યામિની વ્યાસ

4:54NOW PLAYING
WATCH LATER
ADD TO QUEUE

ઉપાધ્યાય ગીત વહાલપના તાંતણાથી બાંધુ રે વીરલાને વહાલપના તાંતણાથી બાં…

    • +આજે અદભુત ગીતકાર રાજેન્દ્ર કૃષ્ણ ૧૦૧ વર્
પ્રસિદ્ધ ગીતકાર રાજેન્દ્ર કૃષ્ણ હોત તો ૧૦૧ વર્ષના થાત. હાલના પાકિસ્તાનમાં ગુજરાત જીલ્લાના જલાલપુર જત્તન ગામે દુગ્ગલ પરિવારમાં તેમનો જન્મ ૬ જૂન, ૧૯૧૯ના રોજ થયો હતો. તેઓ કમાલના ગીતકાર હતા. ગઝલ, નઝમ, ગીતો તેઓ ખુબ આસાનીની ફિલ્મની પરિસ્થતિ મુજબ લખી શકતા, જેમાં એક તરફ સાહિત્યનું તત્વ પણ રહેતું તો છેક બીજી તરફ તેઓ હાસ્યનું હુલ્લડ પણ સર્જી શકતા હતા. તે ઉપરાંત રાજેન્દ્ર ખુબ સારા સંવાદ લેખક પણ પુરવાર થયા હતા.
આઠમા ધોરણમાં હતા ત્યારથી જ તેઓ કવિકર્મ કરતા. દિલ્હી-પંજાબના અખબારો ત્યારે ઉભરતા કવિઓ માટે ‘કાવ્ય લેખન સ્પર્ધા’ કરતાં, સ્કૂલના દિવસોમાં જ તેમાં નિયમિત ભાગ લઇને રાજેન્દ્રએ કવિતા લેખન સુધાર્યું હતું. સિમલાની નગરપાલિકામાં તેઓ થોડો સમય ક્લાર્ક હતા. તે દિવસોમાં જ તેમણે ઉર્દૂ કવિતાનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો. તેઓ ફીરાક ગોરખપુરી અને એહસાન ડેનિશથી પ્રભાવિત હતા, તો હિન્દી કવિ પંત અને નિરાલા પણ તેમના મોડેલ હતાં.
૧૯૪૦માં રાજેન્દ્ર મુંબઈ આવ્યા અને સિને લેખક બન્યા. ‘જનતા’ (૧૯૪૭)માં તેમણે પહેલી પટકથા લખી તો મોતીલાલ-સુરૈયાની ‘આજ કી રાત’ (૧૯૪૭)થી તેઓ ગીતકાર બન્યા. ૧૯૪૮ની ૩૦ જાન્યુઆરીએ મહાત્મા ગાંધીજીની હત્યા થઇ ત્યારે રાતોરાત તેમણે ‘સુનો સુનો એ દુનિયાવાલો બાપુ કી યે અમર કહાની’ ગીત લખ્યું, જેને હુસ્નલાલ ભગતરામના સંગીત પર મોહંમદ રફીએ ગાયું, જે રેડીઓ દ્વારા દેશના તમામ લોકોના હૈયામાં વસી ગયું. કવિ રાતોરાત વિખ્યાત થઇ ગયા. પછી તેમની કાવ્ય-યાત્રા ચાલી નીકળી તે છેક ‘આગ કા દરિયા’ (૧૯૯૦)ના ગીતો સુધી તેઓ લખતા રહ્યા.
તેમની રચનાઓને લગભગ તમામ દિગ્ગજ સંગીતકારોએ સ્વરબદ્ધ કરી, જેમાં તેમનો સૌથી વધુ લાભ સી. રામચન્દ્રએ લીધો. તે ઉપરાંત તેમની ગઝલોને મદન મોહને યાદગાર બનાવી. રાહુલ દેવ બર્મન માટે તેમણે હાસ્ય અને તોફાની મૂડના ગીતો પણ લખ્યાં. હેમંત કુમાર, સલિલ ચૌધરી કે લશ્મીકાંત પ્યારેલાલે તેમના ગીતોને યાદગાર બનાવ્યા.
ગીતકાર તરીકે રાજેન્દ્ર કૃષ્ણએ જે ફિલ્મોમાં યાદગાર ગીતો લખ્યાં, તેમાં ભગવાન દાદાની હીટ ફિલ્મ ‘અલબેલા’, ‘લડકી’, ‘આરામ’, ‘અનારકલી’, ‘નાગિન’, ‘આઝાદ’, ‘ભાઈ ભાઈ’, ‘દેખ કબીર રોયા’, ‘આશા’, ‘અદાલત’, ‘નઝરાના’, ‘મનમૌજી’, ‘યે રાસ્તે હૈ પ્યાર કે’, ‘ઘર બસા કે દેખો’, ‘ભરોસા’, ‘શરાબી’, ‘આઓ પ્યાર કરે’, ‘જહાંઆરા’, ‘ખાનદાન’, ‘નઈ રોશની’, ‘તુમસે અચ્છા કૌન હૈ’, ‘ગોપી’, ‘રેશમા ઔર શેરા’, ‘મનમંદિર’, ‘રખવાલા’, ‘કહાની કિસ્મત કી’, ‘બ્લેક મેઈલ’ને યાદ કરી શકાય.
સંવાદ લેખક તરીકે રાજેન્દ્ કૃષ્ણએ જે ફિલ્મોમાં યાદગાર ગીતો લખ્યાં, તેમાં ‘બડી બહન’, ‘પહલી ઝલક’, ‘બરખા’, ‘પતંગ’, ‘છાયા’, ‘શાદી’, ‘પ્રેમપત્ર’, ‘બ્લફ માસ્ટર’, ‘પૂજા કે ફૂલ’ તો ખરી જ પણ ચાર યાદગાર કોમિક ફિલ્મો ‘પ્યાર કિયે જા’, ‘સાધુ ઔર શૈતાન’ અને ‘પડોસન’ અને ‘બોમ્બે ટુ ગોવા’ રાજેન્દ્ર કૃષ્ણએ લખી હતી. તે ઉપરાંત ‘ગૌરી’, ‘વારિસ’, ‘સચ્ચાઈ’, ‘એક શ્રીમાન એક શ્રીમતિ’, ‘ડોલી’, ‘જવાબ’, ‘ગોપી’, ‘શેહઝાદા’, ‘માલિક’, ‘બનારસી બાબુ’, ‘નયા દિન નઈ રાત’, ‘પોંગા પંડિત’ કે ‘ધરમ અધિકારી’ને યાદ કરી શકાય.
ગીતકાર અને સિને લેખક રાજેન્દ્ર કૃષણને આ જગતમાંથી વિદાય લીધાને ૩૨ વર્ષ થયાં. ૨૩ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૮૭ના રોજ ૬૮ વર્ષની ઉમરે તેમનું નિધન થયું હતું.
રાજેન્દ્ર કૃષણના યાદગાર ગીતો: ધીરે સે આજા રે અખિયન મે, શોલા જો ભડકે, શામ ઢલે ખિડકી તલે, ભોલી સૂરત દિલ કે ખોટે (અલબેલા), દુઆ કર ગમ-એ-દિલ, જાગ દર્દ-એ-ઈશ્ક જાગ, મોહબ્બત ઐસી ધડકન હૈ, જિંદગી પ્યાર કી ડૉ-ચાર ઘડી, યે ઝીંદગી ઉસી કી હૈ (અનારકલી), મન ડોલે મોરા, તેરે દ્વાર ખડા એક જોગી, સુન રી સખી મોરે,મેરા દિલ યે પુકારે આજા, જાદુગર સૈયા, તેરી યાદ મે જલ કર, ઊંચી ઊંચી દુનિયા કી દીવારે, ઝીંદગી કે દેનેવાલે (નાગિન), કિતના હસી હૈ મોસમ (આઝાદ), કદર જાને ના, અય દિલ મુઝે બતા દે (ભાઈ ભાઈ), મેરી વીણા તુમ બિન રોયે, હમ સે આયા ન ગયા, તું પ્યાર કરે યા ઠુકરાયે, કૌન આયા મેરે મન કે દ્વારે (દેખ કબીરા રોયા), ઇના મીના ડિકા (આશા), જમી સે હંમે આસમાં પર, યું હસરતોં કે દાગ, ઉનકો યે શિકાયત હૈ કી, જાના થા હમ સે દૂર (અદાલત), બાઝી કીસીને પ્યાર કી, એક વો ભી દિવાલી થી, બિખરા કે જુલ્ફેં ચમન મેં ન જાના (નઝરાના), છમ છમ નાચત આઈ બહાર, આંખો મે મસ્તી શરાબ કી, આંસૂ સમજ કે કયું મુઝે (છાયા), રાખી ધાગો કા ત્યૌહાર (રાખી), મૈ તો તુમ સંગ નૈન મિલા કે, જરૂરત હૈ, ચંદા જા રે જા (મનમૌજી), હુસ્ન ચલા કુછ ઐસી ચાલ, સોચા થા પ્યાર હમ ના કરેંગે, ગોવિંદા આલા રે આલા (બ્લફ માસ્ટર), યે ખામોશીયા, તુમ જિસ પે નજર ડાલો, કોઈ મુજ સે પૂછે, યે રાસ્તે હૈ પ્યાર કે (શીર્ષક), આજ કી મુલાકાત બસ ઇતની, ઇસ ભરી દુનિયા મેં, વો દિલ કહાં સે લાઉં (ભરોસા), મેરી આંખોં સે કોઈ નિંદ (પૂજા કે ફૂલ), કિસ તરહ જીતે હૈ, સપને હૈ સપને (નઈ રોશની), કભી ન કભી કહીં ન કહીં, સાવન કે મહિને મેં, મુઝે લે ચલો (શરાબી), બાદ મુદ્દત કે યે ઘડી, મૈ તેરી નઝર કા શૂરુર હું, વો ચૂપ રહે તો, કિસી કી યાદ મેં, જબ જબ તુમ્હેં ભુલાયા (જહાં આરા), બડી દેર ભઈ નંદલાલા, તુમ્હી મેરે મંદિર (ખાનદાન – ફિલ્મફેર એવોર્ડ), મેરે સામનેવાલી ખિડકી મેં, કહના હૈ, યક ચતુર નાર (પડોસન), સુખ કે સબ સાથી (ગોપી), તું ચંદા મૈ ચાંદની (રેશમા ઔર શેરા), પલ પલ દિલ કે પાસ (બ્લેકમેલ).
‘જૂન માસના સિતારા – લેખક નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી. આભાર: શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા, સુરત.
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती, जवळून

Leave a comment

Filed under Uncategorized