ટહુકા એકાંતના ઓરડેથી…/ વિજય શાહ

          સોહમે ડાયરી ખોલી અને મન ખાલી કરવા માંડ્યું. મારા આવ્યાની ખુશી તેમના ચહેરા પર આવી તો ખરી પણ લાંબી ન રહી. હજી તો ત્રણ વર્ષ જ થયાં છે મને અમેરિકા ગયે અને આ શું હું જોઉં છું?

તમને દવા લેવામાં તકલીફ થાય છે. શરીર સારું એવું ઊતરી ગયું છે. ખાવામાં એવું લાગે છે કે ખાવાનું ભાવતું નથી. શરીર હવે કળ્યા કરે છે. કશું ગમતું નથી…

મારામાંનો દીકરો તમને એક્સ-રેની નજરે જોઈ રહ્યો છે. તમારું અસુખ મને ડંખે છે.

બા તમારી તકલીફો કહે છે સાથેની નર્સો પાસેથી તમારા બધા જ રિપોર્ટ્સ જોયા છે.

શરીર તમારું ઉંમર સાથે ઘસાય છે.

મને કેમ એવું લાગે છે કે તમને ભર્યાભાદર્યા ઘરમાં અનંત ન શમનારું ઘેરું કાળું ડિબાંસ એકાંત જ અનુભવાય છે.

મોટા ભાઈ, ઉંમર વધતાં શરીર કરતાં મન વધુ નબળું પડ્યું છે.

એકલા પડ્યાનો અહેસાસ એકલા પડતાં પહેલાં લઈ આવી તમને વધુ નબળા પાડે છે.

ચાર-ચાર પેઢીઓ લાંબી દડમજલ એટલું તો જરૂર કહે છે. તમે લીલી વાડી માણો છો.

તમને યાદ છે કે નહિ તે તો ખબર નથી પણ…

તમે જ એક વખત કહ્યું હતું કે પ્રભુની કૃપા કેવી રીતે ક્યાં ઊતરે છે તે કોઈ સમજી શકતું નથી પણ દરેક જણ અનુભવી શકે છે.

આ વાત તમે દાદાને કહેતા હતા ત્યારે તે નહોતી સમજાઈ પણ અત્યારે મને એવું લાગે છે કે તમે તે કૃપા તમારા પર ઊતરશે તેવો ભરોસો છોડી બેઠા છો કેમ? કેમ? કેમ?

હાલ તો જેટ લેગની અસર છે. તમને ટી.વી. સિરિયલ જોવી છે… કાલે ફરીથી નવી વાત કરીશ.

સોહમે ડાયરી બંધ કરી. શિખા સોહમનાં મનોભાવને વાંચતી હતી…

મનોમન તે સોહમનાં માબાપને વંદતી હતી કેવાં ગુણિયલ અને કેળવેલાં સંતાનો છે?

ડાયરીનું પાનું બદલાતું હતું.

મોટા ભાઈ અને બા તેમના રૂમમાં ચિંતા કરતાં હતાં: આ છોકરાને દસ હજાર માઈલ દૂરથી દોડાવ્યો. હવે ડૉક્ટરોને બતાવી થતી તકલીફો નિવારી દઈએ, પગ અને હાથ ધ્રૂજે છે અને આ મગજનો એક્સ-રે કઢાવવાનો છે તે કરી નાખી આ સમગ્ર બીમારી શેની છે તેનું નિરાકરણ લાવી દઈએ. બા કહેતાં હતાં કે આ તમારાથી ખવાતું નથી અને ગોળીઓ ગળાતી નથી તેનો પણ નિકાલ લાવી દઈએ.

ડૉ. શાહ અને સોહમ ખાસ મિત્રો તેથી તેમને દવાખાને લઈ જઈ પહેલાં તેમનાથી ખવાતું નથી તે પ્રશ્ર્નનો ઉકેલ લાવવા સોહમ કટિબદ્ધ થયો. બેરિયમ ટેસ્ટ કરાવવાનો હતો. ભૂખ્યા પેટે એક્સ-રેના મશીન સામે સોહમને ઊભો રાખીને મોટા ભાઈને બેરિયમ પિવડાવ્યું અને સોહમ અને ડૉ. શાહે બંનેએ જોયું તો બેરિયમ ક્યાંય અટક્યું નહોતું અને ભારેમાં ભારે ડોઝ પણ સહજ રીતે ગળામાં કોઈપણ તકલીફ વિના પસાર થઈ જતા જોઈ બંને આનંદવિભોર થઈ ગયા. તેમને ગળામાં કે અન્નનળીમાં બ્લોક કે કૅન્સર નહોતું.

હવે નિદાન આગળ ચાલ્યું કે જો બેરિયમ ટેસ્ટ સફળ હોય તો દવા કેમ ગળાતી નથી? તો તાર્કિક પરિણામો બે જ હતાં. કાં તો તેમને મનમાં ડર છે અથવા તો તેમના મગજમાંથી સતત એવા સંકેતો જાય છે જે એમને તેમ માનવા મજબૂર કરે છે કે તેમની અન્નનળી સાંકડી થઈ ગઈ છે. હવે તે નિદાનને વધુ સ્પષ્ટ કરવા માટે ચેતાતંત્ર નિષ્ણાત ડૉ. બુચને બતાવવા લઈ જવાનું નક્કી થયું.

તેમણે વિધવિધ પરીક્ષણોને અંતે નિદાન આપ્યું તેમને અશક્તિ છે. સારું ખાવાનું આપો.

આખું ઘર જે કહેતું હતું તે કહેવા હજારો રૂપિયાના ધુમાડાને અંતે સોહમના ભાગે આવ્યું: હવે આ જીદ છોડો અને ‘સ્વ’ ડૉક્ટર બનવાનું છોડો… બા હસતાં હસતાં બોલ્યાં… હવે તો સંતોષ થયો? તમારો દીકરો પણ અઠવાડિયા પછી તે જ કહે છે જે અમે તમને કહીએ છીએ.

જિંદગી બહુ જ લાંબી સફર છે

તેમાં થાકવાનું તો પરવડે જ નહિ.

જોઈ લો સમુદ્રનો કિનારો…

ક્યારેય મોજાં આવતાં અને જતાં અટક્યાં છે?

શ્ર્વાસ અને ઉચ્છ્શ્ર્વાસની ગતિવિધિ એ જ તો છે

થાક્યાની વાત તો શું?

સ્વપ્નમાં પણ ચાલવાનું ક્યાં અટકે છે?

સૌજન્ય From: Vijaykumar Shah <vijaydshah09@gmail.com>

Subject: ટહુકા એકાંતના ઓરડેથી

Leave a comment

Filed under ઘટના, વાર્તા

 બજરંગબલી 

 બજરંગબલી 
 
 
Inline image
HANUMAN JAYANTI April 19, 2019
 
 
A – BAJARANG-BALI – UNAAVA – બજરંગબલી – ઉનાવા, હનુમાનજી મંદિર – જેમ પ્રત્યેક વ્યક્તિનું, અલગ અલગ વ્યક્તિત્વ હોય છે તેવીજ રીતે પ્રત્યેક ગ્રંથનું, પ્રત્યેક ગામનું, મહોલ્લાનું, જ્ઞાતિનું પણ વ્યક્તિત્વ હોય છે. તમે શું છો એ તમારા વ્યક્તિત્વમાં છે. @5.17min. આપણા ધાર્મિક ક્ષેત્રોમા બે પ્રકારના ગ્રંથો હોય છે. મગજને ભરનારા અને હૃદયને ભરનારા. જીન્દગીનું મોટામાં મોટું દુઃખ ખાલીપણાનું છે. માણસોના અલગ અલગ વ્યક્તિત્વના ઉદાહરણો. @13.12min. બ્રહ્મસૂત્ર, દર્શન ગ્રંથો મગજ ભરવા માટે છે. મગજના પ્રશ્નો ઉકેલવા માટે છે. @15.28min. આટલાં વર્ષોથી દર્શન કરવા આવો છો તો એકવાર તો પ્રશ્ન થવો જોઈએ કે આ હનુમાનજી છે કોણ?  તમને ભૂખ નથી લાગી એટલે તમે તત્વ સુધી નથી પહોંચી શકતા અને એટલે તમે તત્વવેત્તા નથી થઇ શકતા @17.25min. ભેંસના દુધની અસર. આપનું હિન્દુઇસમ શું કહે છે? તમારા દેવો-દેવીઓ, હથિયારો બધું શું છે? આપને એક બ્રહ્મવાદી છીએ એવું ઉપનિષદ કહે છે તો હનુમાનજી શું છે? @22.19min. બુદ્ધની, રામકૃષ્ણ પરમહંસની, સંતની, સુફીની વાણી બિલકુલ સરળ હોય. પંડિતોની વાણી ગુંચવાયેલી હોય. ગાંધીજીનું વાંગમય  બિલકુલ સરળ હોય. હંમેશા સાચી વાત સરળ હોય છે. હૃદય પ્રેમ અને શ્રદ્ધાથી ભરાય છે. @27.04min. ભારતમાં વૃદ્ધ માતા-પિતા કેમ આનંદથી રહે છે? દુનિયામાં બધું મળશે પણ વફાદાર માણસ મળે એનાથી કઈ બીજું મોટું નથી.  ઉદાહરણ,  પરદેશની એક ભાઇની સાંભળવા જેવી વાત  વફાદારી વગર પ્રેમ નહિ. વફાદારીની પૂજા થતી હોય છે. પ્રેમ દુર્લભમાં દુર્લભ વસ્તુ છે. પ્રેમ મળ્યો હોય તો સાચવી જાણજો. જો ન મળ્યો હોય બીજો રસ્તો શ્રદ્ધાનો છે. શ્રદ્ધા હૃદયનો ગુણ છે. શ્રદ્ધા બુદ્ધિમાં નથી રહેતી, જે અનન્ય દેવનો ઉપાસક હોય છે તેને અનુભવ થતોજ હોય છે. @36.17min. અંબાલાલભાઈ અને હનુમાનજીની જગ્યા વિશે. કામના બદલામાં બદલાની વાત બંધ કરો ત્યાંથી જીવન શરુ થાય છે. @40.08min. હનુમાનજી મહારાજે આખી જીન્દગી રામની વીરાસનમાં ઊભા પગે સેવા કરી. રામ અને હનુમાન પહેલા ઋષ્યમુખ પર્વત પર કયા સંજોગોમાં મળ્યા તે સાંભળો. પ્રેમ અને શ્રદ્ધા કદી પણ શંકા વિનાના હોતા નથી. શંકા, ચિંતા ઊભી કરાવે છે, એટલે એકલો પ્રેમ કદી સફળ થતો નથી હોતો, એની સાથે વહેવાર કુશળતા હોવી જરૂર છે. જ્યારે અનુભવોની દ્રઢતા થાય ત્યારે શંકા નિર્મૂળ થાય. રામે હનુમાનને સાચું રૂપ બતાવ્યું તે દિવસથી હનુમાનજી દાસ થઇ ગયા. @44.55min. હનુમાનની બે વાતો યાદ રાખવાની, તે સંપૂર્ણ સમર્પણ અને સંપૂર્ણ પરાક્રમ. પરાક્રમ વિનાનું સમર્પણ એ શરણાગતિ-લાચારી છે. હનુમાનજીનું પરાક્રમ અને લંકા ઉપર વિજય થયો તે પછીની વાત સાંભળો. ખરોવૈરાગ્ય કર્તવ્ય માટે છે. પત્ની કે ઘર છોડાવવા માટે કે બાવા બનવા માટે નથી. કોઈવાર ઘર છોડાવે તો સમજવું કે વૈરાગ્ય નથી પણ અર્જુનનો વિષાદ છે.॥ શ્રી રામ ॥

॥ શ્રી હનુમાન ચાલીસા ॥

॥ દોહા ॥

શ્રી ગુરુ ચરન સરોજ રજ, નિજ મન મુકુર સુધારિ ।

બરનઊ રઘુબર બિમલ જસુ, જો દાયકુ ફલ ચારિ ॥

બુદ્ધિહીન તનુ જાનિ કે, સુમિરૌ પવન કુમાર ।

બલ બુદ્ધિ વિદ્યા દેહુ મોહિ, હરહુ કલ્રેશ વિકાર ॥

 

॥ ચૌપાઈ ॥

જય હનુમાન જ્ઞાન ગુણ સાગર । જય કપીશ તિહુ લોક ઉજાગર ॥રામ દૂત અતોલિત બલ ધામા । અંજની પુત્ર પવન સુત નામા ॥

મહાવીર વિક્રમ બજરંગી । કુમતિ નિવાર સુમતિ કે સંગી ॥

કંચન બરન બિરાજ સુબેસા । કાનન કુંડલ કુંચિત કેસા ॥

હાથ બજ્ર ઔ ગદા બિરાજે । કાંધે મૂંજ જનેઊ સાજે ॥

સંકર સુવન કેસરી નંદન । તેજ પ્રતાપ મહા જગ બંદન ॥

વિદ્યાવાન ગુણી અતિ ચાતુર । રામ કાજ કરિબે કો આતુર ॥

પ્રભુ ચરિત્ર સુનિબે કો રસિયા । રામ લખણ સીતા મન બસિયા ॥

સૂક્ષ્રૂપ ધરિ સિયહિ દિખાવા । બિકટ રૂપ ધરિ લંક જરાવા ॥

ભીમ રૂપ ધરિ અસુર સંહારે । રામચંદ્ર કે કાજ સંવારે ॥

લાય સજિવન લખણ જિયાયે । શ્રી રઘુબીર હરસિ ઉર લાયે ॥

રઘુપતિ કીંહી બહુત બડાઈ । તુમ મમ પ્રિય ભરતહિ સમ ભાઈ ॥

સહસ બદન તુમ્હરો જસ ગાવૈ । અસ કહિ શ્રીપતિ કંઠ લગાવૈ ॥

સહસાદિક બ્રહ્માદિ મુનિસા । નારદ સારદ સહિત અહીસા ॥

જમ કુબેર દિગપાલ જહાઁ તે, કબિ કોબિદ કહિ સકે કહાઁ તે ॥

તુમ ઉપકાર સુગ્રીવહિ કીંહા । રામ મિલાય રાજ પદ દીંહા ॥

તુમ્હરે મંત્ર બિભીષણ માના । લંકેશ્વર ભયે સબ જગ જાના ॥

જુગ સહસ્ત્ર યોજન પર ભાનુ । લીલ્યો તહિ મધુર ફલ જાનુ ॥

પ્રભુ મુદ્રિકા મેલિ મુખ માહીં । જલધિલાંઘિ ગયે અચરજ નાહીં ॥

દુર્ગમ કાજ જગત કે જેતે । સુગમ અનુગ્રહ તુમ્હરે તેતે ॥

રામ દુવારે તુમ રખવારે । હોત ન આજ્ઞા બિનુ પૈસારે ॥

સબ સુખ લહૈ તુમ્હારી સરના । તુમ રક્ષક કાહૂ કો ડરના ॥

આપન તેજ સમ્હારૌ આપૈ । તીનો લોક હાંક તે કાંપૈ ॥

ભૂત પિસાચ નિકટ નહિ આવૈ । મહાવીર જબ નામ સુનાવૈ ॥

નાસૈ રોગ હરૈ સબ પીરા । જપત નિરંતર હનુમત બીરા ॥

સંકટ તે હનુમાન છુડાવૈ । મન ક્રમ બચન ધ્યાન જો લાવૈ ॥

સબ પર રામ તપશ્વી રાજા । તિનકે કાજ સકલ તુમ સાજા ॥

ઔર મનોરથ જો કોઈ લાવૈ । સોઈ અમિત જીવન ફલ પાવૈ ॥

ચારો જુગ પરતાપ તુમ્હારા । હૈ પરસિદ્ધ જગત ઉજિયારા ॥

સાધુ સંત કે તુમ રખવારે । અસુર નિકંદન રામ દુલારે ॥

અષ્ટ સિદ્ધિ નૌ નિધિ કે દાતા । અસ બર દીંહ જાનકી માતા ॥

રામ રસાયણ તુમ્હરે પાસા । સદા રહો રઘુપતિ કે પાસા ॥

તુમ્હરે ભજન રામ કો પાવૈ, જનમ જનમ કે દુખ બિસરાવૈ ॥

અંત કાલ રઘુબર પુર જાઈ । જહાઁ જનમ હરિ ભક્ત કહાઈ ॥

ઔર દેવતા ચિત્ત ન ધરઈ । હનુમત સેઈ સર્બ સુખ કરઈ ॥

સંકટ કટૈ મિટૈ સબ પીરા । જો સુમિરૈ હનુમ્ત બલબીરા ॥

જૈ જૈ જૈ હનુમાન ગોસાઈ । કૃપા કરૌ ગુરૂદેવ કી નાઈ ॥

જો સત બાર પાઠ કર કોઈ । છૂટહિ બંદિ મહા સુખ હોઈ ॥

જો યહ પઢૈ હનુમાન ચલીસા । હોય સિદ્ધ સાખી ગૌરીસા ॥

તુલસીદાસ સદા હરિ ચેરા । કીજૈ નાથ હૃદય મંહ ડેરા ॥

 

॥ દોહા ॥

પવન તનય સંકટ હરન, મંગલ મૂરત રૂપ ।રામ લખન સીતા સહિત, હૃદય બસહુ સુર ભૂપ ॥

॥ સિયાવર રામચંદ્ર કી જય ॥

 

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under અધ્યાત્મ

ઝબકારો – Water under the Bridge/ શ્રી રશ્મીકાંત દેસાઈ

મારા મનમાં ઉમટતા વિચારોના વાદળો વચ્ચે કોઈ વાર ઝબકારો થઇ જાય છે.  તે આપની જાણ ખાતર રજુ કરું છું.  તેમાંથી પ્રકાશ મેળવવો કે અગ્નિ તે આપની પોતપોતાની મરજી.)
 
અંગ્રેજીમાં એક બહુ સરસ મહાવરો છે.  ભૂતકાળના પ્રસંગ માટે “Water under the Bridge” (પુલ હેઠળનું પાણી) એમ કહેવાય છે.  તેનો ઈશારો એવો છે કે તે બનાવને ભૂલી જવો જોઈએ.  આ વાત સમજવા જેવી છે.
 
વરસાદનું પાણી બે મુખ્ય રીતે વહે છે.  થોડું પાણી જમીનની સપાટી પર વહી જાય છે.  તેની સાથે જમીન પરનો કચરો અને માટી પણ તણાઈ જાય છે.  ત્યારે તે પાણી પીવાને લાયક નથી રહેતું.  પૂર મોટું હોય તો તરવાનું કે હોડી ચલાવવાનું પણ બંધ રાખવું પડે છે.  સારું છે કે તે ડહોળું પાણી ઝડપભેર વહી જાય છે. 
 
બીજું પાણી જમીનમાં શોષાઈ જાય છે અને ઝરણું બનીને નદીના પ્રવાહમાં ભળી જાય છે.  તેમાં જમીનના ક્ષારો ઓગળે છે ખરા તો પણ એકંદરે તે સ્વચ્છ અને પીવા યોગ્ય હોય છે.  અને મંદ ગતિએ પુલની નીચેથી વહે છે.
 
બેમાંથી એકે ય પાણી પાછું ફરીને બીજી વાર પુલની નીચેથી વહેતું નથી.
 
આપણા પોતપોતાના જીવનમાં આપણા કૌટુંબિક અને સામાજિક સંબંધીઓના વર્તન રૂપી પાણીનો વરસાદ પડતો હોય છે.  તેનાથી ઉદ્વેગ પામવાને બદલે તે પ્રવાહને પણ નદીના “પુલ નીચેથી વહી જતા પાણી” સમજીને દરગુજર કરી નાખવો જોઈએ. અને સુધરેલા સંબંધ રૂપે સ્વચ્છ પાણી આવે ત્યારે તેને આવકારવું જોઈએ.
 

Leave a comment

Filed under Uncategorized

ભીતર બિલોરી કાચ લઈ જીવનાર સાચુકલા ચિત્રકાર એટલે સ્વ. હકુ શાહ

Today is Mirza Ghalib’s
220th birthday.
Lovely lines from
Mirza Ghalib…
 
ख़ुदा की मोहब्बत को फ़ना कौन करेगा?
خُدا کی مہبت کو فنا کون کریگا؟
सभी बन्दे नेक हों तो गुनाह कौन करेगा?
سبھی بندے نئک ہوں تو گناہ کون کریگا؟
ऐ ख़ुदा मेरे दोस्तों को सलामत रखना
اے خُدا میرے دوستوں کو سلامت رکھنا
वरना मेरी सलामती की दुआ कौन करेगा
ور نہ میری سلامتی کی دُعا کون کریگا/
और रखना मेरे दुश्मनों को भी महफूज़
اور رکھنا میرے دُشمنوں کو بہی مہفوذ
वरना मेरी तेरे पास आने की दुआ कौन करेगा..                                                                                      ی تا

 

Naynesh A Tarasaria shared a link.

About this website
BBC.COM
ભીતર બિલોરી કાચ લઈ જીવનાર સાચુકલા ચિત્રકાર એટલે હકુ શાહ
લોકકળા અને આધુનિકકળા વચ્ચે ગુજરાતના કડીરૂપ ચિત્રસર્જકને શબ્દઅંજિલ.

·
The BBC website
·

About this website
BBC.COM
ભીતર બિલોરી કાચ લઈ જીવનાર સાચુકલા ચિત્રકાર એટલે હકુ શાહ

1 ટીકા

Filed under Uncategorized

You Believe or Not Believe, The Words of Krishna Cannot be False – Prabh…

Courtasy   Rajendra Trivedi <rmtrivedi@comcast.net>

6:44

Leave a comment

Filed under અધ્યાત્મ

તું મેરા હીરો હૈ..પરેશ વ્યાસ

તું મેરા હીરો હૈ..
અભિનંદન, અભિનંદન, અભિનંદન..વ્હાલાં પધાર્યાની વધામણી હો જી રે… ડોગફાઈટ શબ્દ કેવો ખરાબ છે? ઘણાં ઇંગ્લિશ અખબારોએ લખ્યું હતું કે અભિનંદન આકાશમાં ડોગફાઈટ કરી રહ્યો હતો. કૂતરાંની લડાઈ? પછી ગુજરાતી લેક્સિકોનમાં જોયું તો જાણ્યું કે ‘ડોગફાઈટ’ એટલે ‘બે વિમાનોની લડાઈ’. લો બોલો! અલ્યાં ઓ ભાષાનાં ભડવીરો, શબ્દ બદલો. આ તો સિંહ અને કૂતરાંની લડાઈ હતી. એને ડોગફાઈટ ના કહેવાય. પાકિસ્તાનનું એફ-૧૬ વિમાન અભિનંદનનાં મિગ-૨૧ કરતાં ટેકનિકલી ઘણું ચઢિયાતું હતું. તેમ છતાં વીર અભિનંદને પાકિસ્તાની એફ-૧૬ને તોડી પાડ્યું. પોતાનાં મિગ વિમાનને પણ નુકસાન થયું હતું એટલે પેરેશ્યુટથી કૂદી પડ્યા. પાકિસ્તાનનાં કબજામાં રહ્યાં પણ પાકિસ્તાને છોડી દીધા. પાકિસ્તાને છોડવા પડ્યા. હવે એની પર ફિલ્મ બનાવવાં બોલીવૂડ બેતાબ છે. આપણે હીરો શોધીએ છીએ. કોઈ શેર જેવો હીરો મળી જાય તો આપણને શેર લોહી ચઢી જાય છે. રાજકારણ, ફિલ્મ અને સ્પોર્ટ્સ હીરો ઉત્પાદન કેન્દ્રો છે. આતંકવાદને પગલે આપણી સેનાનાં હીરો પણ હવે દેદીપ્ત થઇ રહ્યા છે. મારે પણ હીરો થાવું છે. મારામાં શું હોય તો હું ય કહી શકું હું ય હીરો છું?
શૌર્ય અને બહાદુરી હોવી જરૂરી. ઓલ્યો ગબ્બરસિંહ નહોતો કે’તો કે જો ડર ગયા સમજો મર ગયા. તકલીફો પડે, બાજી અવળી પડે તેમ છતાં લક્ષ્યને પામવાનું ચૂકે નહીં એ હીરો. હીરો સક્ષમ હોવો જોઈએ. ઊર્જાથી ઊભરાતો હોય એ હીરો કહેવાય. એનો સત્સંગ થાય તો શક્તિપાત થાય. મારા જેવા ઓર્ડીનરી માણસ ય એમનાં હોવાથી અને એમનાં હેવાથી એક્સ્ટ્રાઓર્ડીનરી બની જાય. ‘હેવા’ એટલે પરિચય, સહવાસ. અને હા, પૂરતું જ્ઞાન, લાયકાત અને સક્ષમતા હોય તો હીરોગીરીની કોશિશ કરાય. બાકી હરિ હરિ ! હીરો નીતિનાં માર્ગે ચાલે. ક્યારેય ડગે નહીં, ફગે નહીં. ક્યાંય આછકલી, અધૂરી વાત નહીં. હીરો સ્પષ્ટ હોય. નાના માણસોનું ય સાંભળે, એનું ધ્યાન રાખે. ‘પ્રજાવત્સલ’ શબ્દ સાંભળ્યો જ હશે. બે અર્થ થાય. લોકોમાં જે પ્રિય છે તે અને જેને લોકો પ્રિય છે તે. બંને વાતો હીરોને લાગુ પડે. આત્મવિશ્વાસ અને આત્મશ્રદ્ધા તો જોઈએ જ. તે વિના તો હીરોગીરી નકામી. આ બધી ક્વોલીટીઝ હોવા છતાં જાતની ખોટી ડંફાસ મારવાની આદત ખોટી. સઘળાં શકટનો ભાર તાણે પણ ‘હું કરું, હું કરું’ એવો બકવાસ ન કરે એ હીરો. અર્થાત હીરો ગાડાં નીચે ચાલતો કૂતરો નથી, એ તો સિંહ છે પણ તો ય ડંફાસ ન મારે. પોતાની સફળતાનો શ્રેય સૌને આપે. નાના નાના માણસોની પીઠ થાબડે એ સાચો હીરો. બીજાનાં દ્રષ્ટિકોણને ય જુએ, સાંભળે, બસ હું કહું એ જ સાચું, બાકી જગત આખું મિથ્યા કહેતા ફરે એ હીરો કહેવાય નહીં. હેલ્ધી સેન્સ ઓફ હ્યુમર પણ હીરોનું લક્ષણ ગણાય છે. હાસ્યરસજ્ઞતા ય તંદુરસ્ત હોવી જોઈએ. એક સરસ શબ્દ છે સ્વપ્નદ્રષ્ટા. સપનાં જુએ તો સાકાર થઇ શકે. આમ તો મુંગેરીલાલ પણ સપનાઓ જુએ પણ એ હીરો ના કહેવાય. કોણ સપનાઓ જુએ એનું મહત્વ ઝાઝેરું છે. હીરો…..બસ, બસ કરો. કેટ કેટલાં સદગુણો ગણાવતા ફરશો? અમે તો મેંગો મેન છીએ. અમારામાં એ બધું ના આવે. પણ સાહેબ, ઘણાં એવા ય છે જે છે તો રતન પણ ચીંથરે વીંટેલા છે. થોડું શીખીએ, આચરણમાં મુકીએ તો ઘણું થઇ જાય. અને હીરો ન બનાય તો કાંઈ વાંધો નથી. આમ પણ બધા ગાંધીજી થઇ જાય તો ગાંધીજીની શું વેલ્યૂ રહે? હેં ને?
કહે છે કે કોઈ જન્મથી હીરો હોતા નથી. જિંદગીની જદ્દોજિહાદમાંથી હીરો જન્મે છે. ઘણી લડાઈ, કઠોર પરિશ્રમ જરૂરી છે. સુભાષિતમાં કહ્યું છે તેમ.. હીરો સંઘાડે ચઢે તો જ ચમક પરખાય. પણ સાહેબ, એ વાત લખી લો કે કોઈ પણ મેંગો મેન હીરો બની શકે છે. એમને કદાચ ખબર પણ ન પડે. કોઈની પણ જિંદગી સંવારવા તમે કાંઈ કરો તો તમે એમનાં હીરો જ છો. ઇતિ શ્રી હીરો પુરાણ સંપન્ન !

Image may contain: 1 person, smiling

Leave a comment

Filed under ઘટના

રામાયણ…/ સ્વામી સચ્ચિદાનંદજી

EDUCATED PEOPLE LISTEN THE MOST
(A) RAMAYAN – રામાયણ
 
Inline image
RAM NAVMI April 14, 2019
 
 

http://sachchidanandji.org/cgi-bin/playlect.cgi?../SATLECT/mp3ss261.htm:SATLECT   1

A – PRERAK GRANTH RAMAYAN-NEE RACHANA – DANTALI ASHRAM ANE AMDAVAD – પ્રેરક ગ્રંથ રામાયણની રચના – દંતાલી આશ્રમ અને અમદાવાદ – જીવનમાં અકલ્પનીય રીતે વણાંક આવતો હોય છે. જેના જીવનમાં વણાંક આવતો હોય છે, એના જીવનમાંજ ઈતિહાસ રચાતો હોય છે. નહેર સીધી હોય કારણકે માણસોએ એને પ્લાન પૂર્વક ખોદી હોય પણ નદી કદી સીધી ન હોય, કારણકે નદીને કોઈ માણસે ખોદી નથી. નદીની રચના કુદરતે કરી છે. નદી જ્યાંથી નીકળે અને જ્યાં જઈને મળે ત્યાં સુધીમાં કેટલાયે વણાંક આવતા હોય છે. @5.14min. કોઈ વાર પછડાટ ખાતી હોય કે કોઈવાર અવરુદ્ધ થતી હોય છે કે જ્યાં કોઈ મોટો પહાડ આવી જતો હોય. જ્યાં-જ્યાં અવરોધ થાય ત્યાં એક મોટું વિશાળ સરોવર બની જતું હોય છે. એમ માણસની અંદર પણ કોઈ મોટા અવરોધ આવે તો એ અવરોધના કારણે એની આખી જીવનશક્તિ સરોવરના રૂપમાં બદલાય જાય. નદી જયારે ૧૦૦-૨૦૦-૫૦૦ ફૂટથી પછડાય ત્યારે દુનિયાને એક ધોધ મળે છે. એ ધોધના દ્રશ્યો જોવા હજારો લાખો માણસો જાય છે. એમ માણસના જીવનમાં પણ ભગવાન મોટું કામ કરાવવાનો હોય ત્યારે એવા માણસના જીવનમાં ઘટનાના દ્વારા વણાંક આપે છે.વાલિયા ભીલના જીવનમાં બે વણાંક આવ્યા. પહેલા વણાકે એને લુંટારામાંથી તપસ્વી બનાવ્યો. તપ કરવું બહુ અઘરું છે. બંધ બારણે ભગવાનનું ભજન કરી જોશો તો ખબર પડશે. માણસના અંદર એક સહજ ચંચળતા બેઠી છે અને આ સહજ ચંચળતા એને પલાઠી વાળી બેસવા નથી દેતી. મક્કમ મનવાળો પાંચ-દશ દિવસ ખેંચી કાઢે પણ બાર-બાર વર્ષ સુધી એકજ જગ્યાએ બેસીને એકજ ઇષ્ટદેવનું નામ રટ્યા કરવું અને એના પરિણામ દેખાય કે ન દેખાય, એ કોઈ નાનીસુની વાત નથી. એટલેજ એની સિદ્ધિ અને સફળતા હોય. જેમણે નામ સ્મરણ ઉપર બહુ ભાર મુક્યો છે, જે લોકો ભગવાનનું નામ રટતા હોય છે, તેમના જીવનની અંદર ઘણી વસ્તુઓ સહેજ પ્રાપ્ત થઇ જતી હોય છે.પણ એક સાધન પડતું મુકીને હજાર સાધનો કરવા જે લોકો દોડે એને અસ્થિરતા અને ચંચળતા સિવાય કશું મળતું નથી. @10.04min. વાલ્મીકી ઋષિ એકજ જગ્યાએ બર્થ અને તન્મય થઈને ૧૨ વર્ષ સુધી નામ લેતા રહ્યા. સાધનાના ક્ષેત્રમાં સાધક જયારે પોતાના પરિણામો વિષે બિલકુલ નીસ્પૃહ થઇ જાય તો પરમેશ્વરને એના પરિણામોની ચિંતા જાગે છે. પણ જો સાધક જયારે તરતજ પરિણામની અપેક્ષા રાખતો થઇ જાય તો પરમેશ્વરને એની બિલકુલ પરવાહ નહિ રહે. ૧૨ વર્ષ સુધી આ માણસે કદી પરમેશ્વરને ફરિયાદ ન કરી કે તેં મને દર્શન કેમ ન આપ્યા? કે મને કશું ન આપ્યું તો પરમેશ્વર પોતે સ્પૃહાવાળા થઇ જશે કે હવે મારે આની કાળજી લેવી પડશે. સાધનની સાથે ભૌતિક અપેક્ષાઓ ઓછામાં ઓછી હોય તો એ સાધના બહુ ઊંચું ફળ આપે છે.હઠ કરીને માગેલી સગવડો કરતાં નિસ્પૃહતાથી મળેલી સગવડો બહુ સુખદાયી થતી હોય છે. તમે સગવડો માગોજ નહિ અને અગવડોને સ્વીકારી લેશો તો લોકો તમને સામેથી સગવડો કરી આપશે. @15.03min. નીષ્પૃહતા મનને બગડતી નથી, એ મનને સુધારે છે, વૃત્તિઓને સુધારે છે, વિચારોને સુધારે છે. કાલે સગવડો ચાલી પણ જાય તો પણ એનું દુઃખ નથી થતું. વાલ્મીકી નીષ્પૃહ છે, ભગવાન ચિંતા કરે છે કે મારે એનું કાંઈ કરવું પડશે.ભગવાન સીધેસીધા તમને આવીને કહેતા નથી કે તું આ કર કે તું આ ન કર. પણ  ભગવાનને એમ થાય કે આના જીવનમાં થોડો રસ લેવો છે, તો એવી ઘટના ઘટાડે કે તમારે એ કરવાની ઈચ્છા થાય કે એ ન કરવાની ઈચ્છા થાય એવી પરિસ્થિતિનું નિર્માણ કરે, આને ઘટના ગુરુ કહેવાય. એટલેકે ઘટના પોતે ગુરુ બની જાય. વાલ્મીકીના જીવનમાં પણ આવી એક ઘટના ઘટી. પક્વાવસ્થાએ પહોંચેલી સાધના હોય અને પછી પણ એનો ઉપયોગ કરવામાં ન આવે તો એ ફળની જેમ સડવા લાગે. વાલ્મીકીને ખ્યાલ નથી કે એની સાધના પાકી ચુકી છે. પોતાની સાધના અને સાધનની સફળતાની વાતો કરનારાઓ કદી સાચા સાધક નથી થઇ સકતા હોતા. એવા લોકો બક્વાદી થતા હોય છે. સાચો સાધક પોતાની સાધના કે સિદ્ધિ કોઈને બતાવતો નથી. એટલે એની સાધના એને પચતી હોય છે. એને પોતાની સિદ્ધિની ખબર પણ ન હોય ત્યારે થાય. આવા લોકોને પોતાની દુર્બળતાનું, પોતાના દોષોનુંજ ભાન હોય છે. એટલે એના દોષો ધોવાતા હોય છે. @20.04min. દોષોને ધોવા એનું નામજ નિર્મળતા કહેવાય. તુલસીદાસ પોતાના એટલા બધા દોષો બતાવે છે કે પોતે નિર્મળ બન્યા છે છતાં એને પોતાની નિર્મળતાનું ભાન નથી. હું સતત પવિત્ર છું એવું જેણે ભાન રહેતું હોય, એવા લોકો અભિમાની હોય છે. એમના મનમાં ઘ્રણા અને તિરસ્કાર બેઠા હોય છે. એમનું મન શુધ્ધ નિર્મળ નથી હોતું. પરમેશ્વરે જોયું કે હવે મારે આ દુનિયાના ઉત્તમમાં ઉત્તમ સાધક પાસેથી બહુ મોટું મ કામ કરાવવું છે. પ્રસુતિની વેદના  માંનેજ થાય છે. એમ પુસ્તક રૂપી પ્રસુતિ કોઈ કવિ હોય, ચિંતક હોય, દાર્શનિક હોય, એના અંદરથી એક બાળક રૂપે જન્મે. આ પુસ્તકનું નામ રામાયણ રાખો, ગીતા રાખો કે પછી જે હોય એ રાખો. એમ કોઈના અંદરથી પુસ્તક જન્મવાનું હોય અને એ પુસ્તક હજારો વર્ષ ચાલે એવું હોય તો પ્રસુતિની પીડા જેવીજ પીડા  થાય. એ પીડામાંથી પ્રગટે એ બીજાની બીજાની પીડાને-વેદનાને જાણે. @25.00min. વિવેકાનંદે જે ભૂખની પીડા ભોગવી એનાથી  વિવેકાનંદમાં માનવતા પ્રગટ થઇ. ભર્તુહરિના ગ્રંથો, બુદ્ધના કે મહાવીરના ગ્રંથમાં પેટની પીડા નથી કારણકે એ લોકો રાજાના દીકરા હતા. ભર્તુહરિના ગ્રંથમાંથી આત્માની વાત નીકળી, હૃદયની વેદના નીકળી અને એ છે, પત્નીની દગાબાજી. એનો આઘાત હૃદય ઉપર એવો લાગ્યો કે જિંદગીભર આ ઘાતને રૂઝ જ નહીં. એ દુઝતા ઘા માંથી વૈરાગ્ય શતક લખાયું. यां चिन्तयामि सततं मयि सा विरक्ता,साप्यन्यमिच्छतिननं जनोन्य्सक्त: अस्मत्कृते च परितुष्यति कचिदान्य, धिक् तां च तं च मदनं च इमां  मां च – नीतिशतक (२). હું જેનું (પિંગળાનું)સતત ચિંતન કરું છું તે તો કોઈ બીજાજ (અશ્વપાળનું) પુરુચની ઈચ્છા રાખે છે. અને વળી પાછો તે પુરુષ કોઈ બીજીજ (વેશ્યામાં) જગ્યાએ આસક્ત થયો છે. વાત આટલેથી અટકતી નથી. અમારા માટે વળી પછી એક બીજી સ્ત્રી (વેશ્યા) પ્રેમલાગણી ધરાવે છે. જેને રસ હોય તો ભર્તુહરિનું નીતિશતક અને વૈરાગ્યશતક જરૂર વાંચજો. એક આઘાત, એક વેદના અને આ વેદનામાંથી આ વૈરાગ્ય અને નીતિશતક, તમારું હૃદય હચમચાવી નાંખે એવું પ્રગટ્યું. એમ  જોયું  વાલ્મીકી ઋષિની પાસેથી દુનિયાને એક અદભૂત પુસ્તક અપાવવું છે. કવિત્વ, પુરુષાર્થ સાધ્ય નથી હોતું પણ ઈશ્વર પ્રદપ્ત હોય છે, જન્મજાત હોય છે. તમે પ્રોફેસર થઈને કવિતા ભણાવી શકો પણ કવિતા બનાવી ના શકો. કદાચ કવિતા બનાવો તો એ અમર કવિતા ના હોય. @30.01min. ભલભલા પ્રોફેસર ના ઇ શકે એવી વાણી પ્રીતમ સ્વામીની નાભીમાંથી નીકળી. કારણકે આ ઈશ્વર પ્રદત્ત શક્તિ છે. મસ્તિષ્કની દેવી સરસ્વતી દેવી છે. એ કોઈને તુલસીદાસ બનાવે કે વાલ્મીકી બનાવે  કોઈને કાલિદાસ, જે હજારો વર્ષ સુધી અમર થઇ જાય. વાલ્મીકી ઋષિ કાલ સુધી તો લુંટફાટ કરતા હતા એટલે કદી પણ કોઇપણ માણસના ભૂતકાળને સતત જોયા ન કરશો. ક્યારે પરિવર્તન આવે એ કહી  નહીં. જેસલ આખી જીંદગી ચોરી કરતો હતો પણ તોરલે એનું જીવન બદલી નાખ્યું. જેમ જેમ જીંદગી લાંબી થતી જાય એમ એમ નાની-મોટી ભૂલો થાવાનીજ. કવિ પોતાના પુસ્તકની માં છે. માંને પોતાના બાળક ઉપર જેટલો પ્રેમ હોય  પ્રેમ કવિને પોતાના પુસ્તક ઉપર હોય. પણ આ બનાવવું હોય તો કવિના જીવનમાં ઘટના દ્વારા આઘાત લગાવવો પડે. એટલે પેલા બે કૌંચ પક્ષીઓ પરસ્પર પ્રેમ કરી રહ્યા છે, કિલ્લોલ કરી રહ્યા છે અને પારધીએ ઓચિંતાનું એક તીર મારી એક પક્ષીનો હ કરી નાંખ્યો. બીજું તરફડીને ત્યાંજ મારી ગયું. એ દ્રશ્ય જોઇને વાલ્મીકીને આઘાત લાગ્યો. આજ વાલીઓ પહેલાના સમયમાં પક્ષીઓ મારવાનું ભીલનું કામ કરતો હતો. ત્યારે કેમ આઘાત ન હોતો લાગતો? @35.01min. કારણકે ત્યારનું અને અત્યારનું એનું મન જુદું હતું. હૃદય નિર્મળ થયું એટલે એ કોમળ થયું. પહેલાં એ બીજાના દુઃખને જોઈ ન હોતો શકતો.  એ બીજાની વેદનાનો વધારે અનુભવ કરવા લાગ્યો એટલે એને આઘાત લાગ્યો. मा निषाद प्रतिष्ठा त्वमगम – હે પારધી, હે નિષાદ અરરર આવું કિલ્લોલ કરતું જોડકું તારું શું બગાડતું હતું? एकम अवधीत काम मोहितम् – કામમાં મોહિત થઇ અને બંને પરસ્પરમાં આનંદ કરતા હતા, એને તેં મારી નાખ્યું? વાલ્મીકીને આઘાત લાગ્યો એટલે એના મગજે વણાંક લીધો. સ્નાન કર્યું, આવીને સાધનામાં બેઠા, ભજન કરવા બેઠા પણ બરાબર મન લાગ્યું નહીં. વાણી જયારે અંદરથી નીકળવા માંગતી હોય ત્યારે ગાયના આંચળમાંથી દૂધ ટપકવા માંડે એમ જયારે ઈશ્વર પ્રદત્ત વાણી જયારે સ્ફૂરવાની હોય, પ્રગટ થવાની હોય તો અંદરથી ધક્કો આવે અને અમર વાણી ટપકવા માંડે. આજે ન સમજે તો વર્ષો પછી પણ એની વાણીને સમજશે. તુલસીદાસની વાણીને તુલસીદાસ જીવતા હતા ત્યાં સુધી કોઈ સમજી ન શક્યા. એમની નિંદા કરતા પંડિતો તો એમની પાછળ પડી ગયા હતા. એમના મર્યા પછી ઘણાં વર્ષો પછી લોકોને એ દિવ્ય વાણીનું ભાન થયું. એટલે પછી વાલ્મીકી ઋષિ ભોજપત્ર લઈને લખવાની શરૂઆત કરી અને પછી કલમ અટકીજ નહીં. @40.00min.  અંદરથી ફુવારો છૂટી રહ્યો છે, કોઈ લખાવી રહ્યો છે, કોઈ અંદરથી સ્ફૂર્તિ આપી રહ્યો છે. એને શબ્દો નથી ખોળવા પડતા, વાક્ય રચના નથી કરવી પડતી, વ્યાકરણ નથી જોવું પડતું, છંદ નથી મેળવવા પડતા પણ જેમ ગંગાનો પ્રવાહ વહે એમ અંદરથી વાણી નીકળી રહી છે. વાલ્મીકીએ સંસ્કૃતમાં રામાયણની રચના કરી. એ રામાયણમાં એમણે રામનું વર્ણન કર્યું. પ્રશ્ન એવો પૂછ્યો કે અત્યારે સાક્ષાત ધર્મરૂપ મનુષ્ય કોણ છે, કે જે મૂર્તિમાન ધર્મરૂપ હોય? શાસ્ત્રોનો કે પુસ્તકોનો નહિ પણ જીવતો જાગતો માણસ પુરેપુરો ધર્મમય હોય. પછી કથા શરુ કરી. વર્ષો વીતી ગયાં, અહીં વાલ્મીકીનો રામ એ રાજા રામ છે. ભગવાન રામ નથી.તુલસીનો રામ એ ભગવાન રામ છે. વાલ્મીકીની સીતા એ પતિવ્રતા સન્નારી છે અને તુલસીના રામાયણની સીતા જગદંબા નારાયણી છે. બંને રામાયણો ની રચનામાં ઐતિહાસિક રીતે ૧૫૦૦-૧૭૦૦ વર્ષનું અંતર છે. વાલ્મીકી રામાયણના વાલ્મીકી ઋષિને आनंद रामायण માં એક પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો છે કે આટલી બધી સરસ્વતી તમારામાં આવી ક્યાંથી? અમે બધા વર્ષોથી તાપ. ભજન કરીએ છીએ પણ આવી અમર વાણી તો અમારામાં નથી આવતી? એમણે કહ્યું વાલીઓ ભીલ થઈને હું જયારે લુંટફાટ કરતો હતો, એના આગલે જન્મે હું વિદ્વાનબ્રાહ્મણ હતો. પછી ઘરમાં દેવ જેવી પત્ની હતી, રૂપ રૂપનો અંબાર અને ગુણ ગુણનો ભંડાર. મારા નશીબ ફૂટ્યા કે આવી દેવ જેવી પત્નીને પડતી મુકીને ગામની ગણિકા સાથે તન્મય થઇ ગયો. @45.03min.  ઘરે જવામાં અનિયમિત થઇ ગયો. દિવસો સુધી ગુણીકાને ત્યાં પડી રહેતો. મારી પત્ની રસોઈ તૈયાર કરીને ભૂખી લમણે હાથે બેઠી હોય અને હું ભાણાને લાત મારી ખાટલામાં પડી જાઉં. વર્ષો સુધી અમારું આવું ચાલ્યું, પછી પેલી વેશ્યા માંદી પડી અને એના અંગેઅંગમાં રોગ ફૂટી નીકળ્યા. કંચનનું શરીર દુર્ગંધ મારતું થઇ ગયું. કોઈ એના નજીક ના જાય. વાલ્મીકીની પત્ની કહે, મારા પતિ એને ઉપાડીને મારા ઘેર લઇ આવ્યા. મેં એની સેવા કરી, એટલા માટે કે એ બેનના કેટલા અહોભાગ્ય કે જે માણસને હું રાજી ન કરી શકી, જીતી ન શકી એને વાતવાતમાં જીતી લીધો. પછી વાલ્મીકી કહે હું માંદો થયો. અંગેઅંગમાં રોગ ફૂટી નીકળ્યા. મારી પત્ની મને મુકીને જરા ત્યાંથી ખસે નહીં.મને એટલું દુઃખ થાય, એટલો મને પસ્તાવો થાય કે મેં આ દેવ કન્યાને કેટલું દુઃખ દીધું. હું એને ઓળખી ન શક્યો. હું એની સાથે આંખ ન મેળવી શકું, છતાં મને એ આશીર્વાદ આપ્યા કરે કે જીવન ના સુધર્યું પણ મરણ તો સુધારી લો કે તમારું મન ભગવાનમાં રાખો. પણ મારા અંદર વીંછીઓના ડંખ વાગ્યા કરે કે અરરર મેં આને દગો કર્યો, એની ઉપેક્ષા કરી. જે દિવસે મારે મરવાનું હતું તે દિવસે પેલી સ્ત્રીએ કહ્યું કે તમે એક કામ કરો કે આપણા ગામમાં એક બહુ પવિત્ર, બહુ નિર્મળ, બહુ શાંત, પરોપકારી સંત રહે છે, તમે મરતાં મરતા એમના દર્શન કરો. 
SUNDARKAND || By || Moraribaapu || સંપૂર્ણ || સુંદરકાંડ || મોરારીબાપુ ||…
Courtesy  Rajendra Trivedi <rmtrivedi@comcast.net>

Leave a comment

Filed under અધ્યાત્મ