ગાંધી વિચાર (અંતીમ) -પી. કે. દાવડા

 

Leave a comment

Filed under Uncategorized

કે સરા સરા: જે થશે તે થશે / પરેશ પ્ર વ્યાસ

000

 

 

 

 

કે સરા સરા: જે થશે તે થશે

બાવરા થઈને કદી દરદર ન ભમવું જોઈએ,
ભાગ્ય સારું હો કે નરસું મનને ગમવું જોઈએ;
વ્યોમની  ચોપાટ  છે  ને સોગઠાં પુરુષાર્થનાં,
જેમ   પડતા   જાય   એમ  રમવું જોઈએ !                                                                                       – ઉમર ખૈયામ(અનુ.’શૂન્ય’ પાલનપુરી )

પહેલાં રામ કપૂરની બહેન અને હવે કપિલ શર્માની પત્ની તરીકે ઓળખાતી સુમોના ચક્રવર્તી આજકાલ ટીવી પર દેખાતી નથી એટલે ચર્ચામાં છે. ગત અઠવાડિયે એક ઇંગ્લિશ અખબારને આપેલાં ઇન્ટરવ્યૂમાં એણે કહ્યું કે “ના, મારા બોય ફ્રેન્ડ સમ્રાટ મુખરજી સાથે ફિલહાલ લગ્નનો કોઇ પ્લાન નથી. હું ‘કે સરા સરા’માં માનુ છું. એટલે લગ્ન થવાના હશે તો થશે. અત્યારે હું એની સાથેનાં સાથી મિત્રનાં સંબંધથી ખુબ ખુશ છું.” અને અમને શબ્દસંહિતા માટે શબ્દો મળ્યા: કે સરા સરા(Que Sera Sera). આ શબ્દો છેલ્લે ‘પુકાર’(2000) ફિલ્મનાં માધુરી દિક્ષિત અને પ્રભુ દેવાનાં એક ડાન્સ સોંગમાં સાંભળવા મળ્યા હતા. જાવેદ અખ્તરે લખેલાં આ ગીતનું મુખડું હતુ: ‘કે સરા સરા, જો ભી હો સો હો, હમે પ્યારકા હૈ આશરા ફિર ચાહે જો હો…’ દેશી ભાષામાં કહીએ તો કહી શકાય કે જે થાય ઇ થાવા દ્યો બાપલાં..!

કે સરા સરા શબ્દો જો કે જાવેદ સાહેબે આલ્ફ્રેડ હિચકોકની ફિલ્મ ‘મેન હૂ ન્યૂ ટૂ મચ’(1956)ની નાયિકા કમ ગાયિકા ડોરિસ ડેનાં ખૂબ જ લોકપ્રિય ગીતમાંથી ઉધાર લીધા હતા. ગીતનાં શબ્દો હતા:  હું નાની હતી ત્યારે મેં મારી માને પૂછ્યું કે ‘હું (મોટી થઇને) કેવી બનીશ? હું સુંદર થઇશ? પૈસાદાર થઇશ?’ અને માએ જવાબ આપ્યો: ‘કે સરા સરા. જે થશે તે થશે. ભાવિષ્યને આપણે જોઇ શકતા નથી.’ પછી મોટી થઇ ને પ્રેમમાં પડી અને પછી મેં મારા સ્વીટહાર્ટને પૂછ્યું કે ‘હવે શું થશે? શું આપણે રોજ રોજ આવા મેઘધનુષ જોઇ શકીશું?’ અને સ્વીટહાર્ટે કહ્યું: ‘કે સરા સરા. જે થશે તે થશે.’ પછી મારા લગ્ન થયા, બાળકો થયા અને બાળકોએ મને પૂછ્યું કે ‘અમે હેન્ડસમ થઇશું? અમે પૈસાદાર થઇશું?’ અને મેં જવાબ આપ્યો: ‘કે સરા સરા. જે થશે તે થશે.’

કે સરા સરા શબ્દો ઇંગ્લિશ નથી. સ્પેનિશની નજદીક છે. ઇટાલિયનનો શબ્દરચનાનો એણે આધાર લીધો છે. ફ્રેન્ચની એમાં છાંટ છે. આ ગીતનાં રચયિતા જે. લિવિંગસ્ટન અને રે ઇવાન્સે સ્વયં આ શબ્દનું સર્જન કર્યું છે. પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆતમાં ગીતકાર લિવિંગસ્ટન અને ઇવાન્સ દક્ષિણ અમેરિકાની કેરેબિયન ક્રુઝમાં કામ કરતા હતા. ત્યાં સ્પેનિશ ભાષા બોલાતી એટલે સ્પેનિશની એમને જાણકારી હતી. દરમ્યાન એમણે હોલીવૂડ ફિલ્મ ‘ધ બેરફૂટ કોન્ટેસા’ (1954) જોઇ. એમાં કાલ્પનિક ઇટાલિયન ફેમિલીની વાર્તા હતી, જેનાં પૈતૃક બંગલા ઉપર ઇટાલિયન ભાષામાં મુદ્રાલેખ હતો:  Che Sara Sara (ઇટાલિયન ઉચ્ચાર: કે સહરા સિયારા) . બન્ને ગીતલેખકોએ એ શબ્દો નોંધી લીધા અને કોઇ ગીતમાં એનો ઉપયોગ કરવાનું વિચાર્યુ. પછી ઇટાલિયન ઉચ્ચારમાંથી સ્પેનિશ ઉચ્ચાર કે સરા સરા થયું કારણ કે એમને લાગ્યું કે દુનિયામાં સ્પેનિશ ભાષા બોલનારા ઘણાં છે. આમ સ્પેનિશ શબ્દજોડણીની ઇટાલિયન ગોઠવણીને  ઇંગ્લિશ વાક્યરચનામાં ઢાળીને આ શબ્દો સર્જાયા છે. આમ તો આ શબ્દ-સમૂહ વ્યાકરણની દ્રષ્ટિએ તદ્દન ખોટો છે. પણ ગીત સાથે તાલ બેસે એ માટે એમ લખાયું છે. જે થશે તે થશે (What will be, will be) મુહાવરો જો કે ઇંગ્લિશ ભાષામાં પંદરમી સદીથી દેખા દેતો રહ્યો હતો. પણ વીસમી સદીમાં ફિલ્મી ગીતની લોકપ્રિયતાનાં સહારે હવે ઠેર ઠેર વપરાતો રહે છે. એરલાઇન્સ, રેસ્ટોરાં, ફિલ્મ્સ, બૂક્સ, વેકેશન હોમ્સ વગેરેનાં નામ કે સરા સરા છે. અરે! રેસનાં ઘોડાંનાં નામ પણ કે સેરા સેરા રખાયા. જે થવાનું હોય તે થાય! તંઇ શું?

નિયતિવાદ(Determinism)ની ફિલસૂફી કહે છે કે જીવનમાં બનનારી દરેક બાબતો, ઘટના, પ્રસંગો પહેલેથી જ નક્કી હોય છે. આપણે ધારીએ તો પણ કાંઇ કરી ના શકીએ. તો પછી સવાલ એ થાય કે આપણે શા માટે કાંઇ પણ કામ કરવું? દેવાવાળો દેશે. કીડીને કણ, હાથીને મણ. આ બધી આમ કર ને તેમ કર-ની ચણભણ શા માટે? આને ઇંગ્લિશમાં લેઝી રીઝનિંગ (આળસુની વિવેક-બુદ્ધિ)કહે છે. જે થવાનું હોય તે થશે જ એવું અર્થઘટન જરૂર થાય પણ ‘કે સરા સરા’નો મતલબ હરગીઝ એવો નથી કે આપણે આળસુ થઇ જવું. કર્મની થિયરી અહીં એટલી જ સાચી છે. આપણે તો પૂર્વજન્મનાં કર્મોનાં ફળ આ જન્મમાં મળે એવી વાતને પણ સાચી માનીએ છીએ. માટે કામ ન કરવું, એવી કોઇ વાત કે સરા સરા-માં નથી. કોઇ અણધારી વાત, કોઇ અણધાર્યા સંજોગો હોય, જે તમારા હાથની વાત ન હોય ત્યારે કે સરા સરા કહીને મનનું સમાધાન મેળવવાની અહીં કોશિશ છે. ભલે જે થયું તે થયું. ભક્ત આદિકવિ નરસિંહ મહેતાનાં પુત્ર અને પત્નીનાં મૃત્યુ બાદ એમણે કહ્યું હતું:, ભલું થયું ભાંગી જંજાળ, સુખે ભજીશું શ્રીગોપાળ. સંજોગ આપણાં હાથની વાત નથી. પણ ક્યાં સુધી એનાથી હતપ્રત થઇને હિંમત હારી જશું. થવાકાળ જે થયું તે થયું. હવે કે સરા સરા. આમાંથી હવે બહાર જરૂર નીકળી જશું. માટે બિનજરૂરી ચિંતા છોડો.  વર્તમાન સ્થિતિ ખરાબ ભલે હોય પણ કે સરા સરા-માં ભવિષ્યની સારાવટનો રણકો છે. બાકી સચોટ ભવિષ્ય તો કોઇ કહી શકતું નથી. કોઇ સહદેવવેડાં કરે તો માનવું નહીં. જાતને સક્ષમ બનાવવી. મસ્ત રહેવું. ખુશ રહેવું. તંઇ શું?

શબ્દ શેષ:                                                                                                                                                                                                                   જે થવાનું હશે તે થશે….અને તમારે એનો સામનો કરવો પડશે, જ્યારે એ થશે.                                                                                                                                                – જે.કે. રોલિંગ, હેરી પોટર એન્ડ ધ ગોબ્લેટ ઓફ ફાયર

Jose Feliciano che sara – YouTube

https://www.youtube.com/watch?v=poR1D3alM1o

Jul 31, 2009 – Uploaded by pymerz96

cancion CHE SARA de Jose Feliciano. … “Che Sera Sera (QuéSerá Será)” by José Feliciano Listen ad-free .

2 Comments

Filed under Uncategorized

ગાંધી વિચાર-૭

 

ગાંધીવાદ

Leave a comment

Filed under Uncategorized

ગાંધી વિચાર-૬/ -પી. કે. દાવડા

Leave a comment

Filed under Uncategorized

ઘરઝુરાપો/પરેશ પ્ર વ્યાસ

%e0%ab%a6%e0%ab%a6ઘરઝુરાપો

 

 

 

जब भी घर से बाहर जाओ
तो कोशिश करोजल्दी लौट आओ
जो कई दिन घर से ग़ायब रहकर
वापस आता है
वह ज़िन्दगी भर पछताता है
घरअपनी जगह छोड़ कर चला जाता है।                                                                                                                                 –निदा फ़ाज़ली

ભણતર કે રળતર માટે ઘરથી દૂર જવું ય પડે. પછી પાછા ફરો ત્યારે કેટકેટલાં સંબંધ, કેટકેટલી યાદો જેમાં સજાવી હોય છે એ ઘર ત્યાં ન પણ હોય. આમ તો કહી દઇએ કે ફટ દઇને ફ્લાઇટમાં બેઠાં કે  પહોંચી જઇએ પણ આમ સઘળું આસાન પણ તો નથી. અને પછી કોઇ સોનલ સાંજે…. ઘરની યાદ

સાગમટે મનને ઘેરી વળે છે. ઘરઝુરાપી કાયાને આખી કાયનાતમાં પછી ક્યાંય ટાઢક મળતી નથી. ઘણું અઘરું હોય છે ઘરઝુરાપાને ઝેલવાનું, પંજેલવાનું. ઘરઝુરાપો માત્ર બાળકો પૂરતો સીમિત નથી. મોટા માણસો પણ એનો ભોગ બને છે. કોઇ સ્વજનનાં મરવા કે કોઇ પ્રેમસંબંધનાં તૂટવાથી જે તકલીફ થાય એવી બધી તકલીફ અહીં થઇ શકે છે. પણ તાજા સમાચાર છે કે ન્યુઝીલેન્ડવાસીઓએ ઘરઝુરાપાનો ઉકેલ ગોતી લીધો છે. એમણે હોટલાઇન શરૂ કરી છે.  ઘરઝુરાપો પીડિત વિદેશ વસતા ન્યુઝીલેન્ડનાં દેશવાસીઓ ફોન નંબર  +64 99303377 ડાયલ કરે એટલે સામે છેડેથી સુમધુર ન્યુઝીલેન્ડિશ બોલીમાં રણકાર સંભળાય: ‘તમે દરિયાપાર છો અને  બેશક તમારી પસંદનો ટુમેકે ટાઇમ વીતાવી રહ્યા છો પણ તમે અમને એટલે ફોન કર્યો છે કે તમે હોમસિક છો.’ સ્થાનિક માઓરી બોલીમાં ટુમેકે એટલે ટૂ મચ. વધારે પડતો સમય બહાર વીતાવો પછી જે થાય તે ઘરઝુરાપો. પણ એવા ટાણે ફોન પર દેશી શબ્દ સંભળાય તો કેવો આનંદ થાય? ઘર જેવું લાગે, નહીં?! માત્ર એટલું જ નહીં, રગ્બી મેચમાં ક્રાઉડનો કોલાહલ, કેમ્પિંગ દરમ્યાન ટેન્ટ્સ ખોડવાનાં ખીલા જમીનમાં ધરબાતા હોય એનો અવાજ, તળપદી લોકબોલીનાં ગીત, ટામેટાં સૉસની બોટલમાંથી સૉસનાં ફટાક કરતા નીકળવાનો અવાજ, તુઇ પક્ષીનો કલકાટ, વાઇકાટો નદી પરનાં હુકા ધોધનો ધમકાટ, વેલિન્ગટન બકેટ ફાઉન્ટનનો છલકાટ, પેણીનાં ધગધગતા તેલમાં માખણ ચોપડેલી માછલી તળવા નાંખીએ ત્યારે થતો છમકાટ પણ સાંભળી શકાય. અને સંભળાય એટલે ઘરઝુરાપાની પીડા ઘટે.

તમે કહેશો કે અર્વાચીન ટેકનોલોજી છે, ફેસબૂક છે, સ્કાઇપ છે. તમારા ગમતીલાં લોકો સાથે તમે ગમે ત્યારે વિઝ્યુઅલ વાર્તાલાપ કરી શકો છો. પણ મુશ્કેલી એ છે કે આ વર્ચ્યુઅલ વાર્તાલાપ ઘરઝુરાપામાં ઇજાફો કરે  છે. શું કરવું? ઘરની ગમતી વસ્તુ, તમારો ફેવરીટ તકિયો, માતાપિતાનો ફોટો, ચાનું  એ જ કપ સાથે રાખવું. હવે બધું બધે મળે પણ માનાં હાથની બનેલી ભાવતી મીઠાઇ કે ફરસાણનાં ડબ્બા કુરિયરમાં મળે તો રાહત મળે છે. નવી જગ્યાએ હમવતન લોકોને મળો તો પણ સારું લાગે. નિયમિત શારીરિક કસરત ઝુરાપો ઘટાડે છે. ધર્મભાવના, પ્રાર્થના, સત્સંગ પણ મનને સાતા આપે છે. પણ કાયમી ઇલાજ તો એ છે કે નવી જગ્યામાં નવા લોકો અને એમનાં નવા રીતિરિવાજો સાથે અનુકૂળ થઇ જાવ. આ અઘરું છે. ખાસ કરીને ધર્મચૂસ્ત અખાતી દેશોમાં. પણ કોઇ પણ જગ્યાની સારી વાત તો હોય જ. બિનનિવાસી ગુજરાતીઓ પૈકી એવાં ય હોય છે જે શિયાળો બેસતા જ યાયાવર પક્ષીઓની માફક યા યા કરતા ઇન્ડિયા આવી ચઢે, મિનરલ વોટરની બાટલીઓ પીધે રાખે અને ઇન્ડિયાની ધૂળ, ગંદકી, રસ્તાનાં ખાડા અને બળાત્કારની સતત ટીકા કરતા રહે. આવાં લોકોને ઘરઝુરાપો ક્યારેય નડતો નથી. અમેરિકામાં રહેવું હોય તો ભારતને બેફામ ધિક્કારો. પછી જુઓ ઘરઝુરાપો ગાયબ થૈ જાય છે કે નહીં?!!                                                

પણ ઘરને મિસ કરતા, ઘરની યાદ હૈયાવગી રાખીને ફરતા, હિજરાતા એનઆરજી હિજરતીઓ માટે આપણે પણ ગુજલિશ ફોનની હોટલાઇન શરૂ કરીએ. ફોન લગાડો ને ગીત સંભળાય કે ડોન્ટ ટચ માય ચૂનરિયાં ઓ રંગરસિયા.. મોરનો કેકારવ, સિંહની ત્રાડ, દાળમાં થતાં રાઇનાં વઘારનો છમ્મમ્મ અવાજ, કે પછી નર્મદા ડેમનાં ત્રેવીસે ત્રેવીસ દરવાજા એકસાથે ખૂલતાં વેંત પડતા પાણીનાં ધોધનો અવાજ વગેરે વિકલ્પ પણ એમાં હોય. છે ને વાઇબ્રન્ટ સમિટમાં જાહેર કરવા જેવો વાઇબ્રન્ટ વિચાર?  Cinemagraphs - moving pictures

5 Comments

Filed under Uncategorized

ગાંધીજી લોકચાહન/ પી. કે. દાવડા

2 Comments

Filed under Uncategorized

ગાંધી વિચાર -૪/પી. કે. દાવડા

Leave a comment

Filed under Uncategorized