“ક્યારેય એવું વિચારશો નહીં કે યુદ્ધ અપરાધ નથી. યુદ્ધ ગમે તેવું જરૂરી હોય તો પણ, કોઈ પણ રીતે વ્યાજબી પણ જણાતું હોય તો પણ.” અર્નેસ્ટ હેમિંગ્વે: 

“ક્યારેય એવું વિચારશો નહીં કે યુદ્ધ અપરાધ નથી. યુદ્ધ ગમે તેવું જરૂરી હોય તો પણ, કોઈ પણ રીતે વ્યાજબી પણ જણાતું હોય તો પણ.”

અર્નેસ્ટ હેમિંગ્વે:
અર્નેસ્ટ મિલર હેમિંગ્વે (જુલાઈ ૨૧, ૧૮૯૯- જુલાઈ ૨, ૧૯૬૧) અમેરિકન નવલકથાકાર, ટૂંકી વાર્તાનાં લેખક અને પત્રકાર હતા. વીસમી સદીનાં સાહિત્ય ઉપર એમની સંયમિત અને કરકસરયુક્ત લેખન શૈલીની ઘેરી અસર હતી. એમનું મોટા ભાગનું સાહિત્ય સર્જન મધ્ય ૧૯૨૦થી મધ્ય ૧૯૫૦નાં દસકાનાં સમયગાળામાં થયું હતું. એમણે સાત નવલકથા, ચાર ટૂંકી વાર્તાઓનાં સંગ્રહ અને બે નિબંધ લેખો લખ્યા હતા. એમને ૧૯૫૪માં સાહિત્યનું નોબેલ પારિતોષિક એનાયત થયું હતું. એમનાં ઘણાં સાહિત્ય સર્જનોની ગણના અમેરિકન ક્લાસિક લિટરેચરમાં કરવામાં આવે છે. ઇન્ડિયન કેમ્પ (૧૯૨૪), ધ સન ઓલ્સો રાઇઝિસ (૧૯૨૬), એ ફેરવેલ ટૂ આર્મ્સ (૧૯૨૯), ફોર હૂમ ધ બેલ ટોલ્સ (૧૯૪૦) અને ધ ઓલ્ડમેન એન્ડ ધ સી (૧૯૫૧) એમનાં જાણીતા સાહિત્ય સર્જનો છે.
એમની જીવનયાત્રાનાં અંતિમ પડાવમાં તેઓ એક આનુવાંશિક રોગનાં શિકાર બન્યા હતા અને એ સ્થિતિમાં એમણે સ્વયં ગોળી મારીને આત્મહત્યા કરી હતી. એમની કબર પર એમનું જ એક લખાણ છે: Best of all he loved the fall…એમને પાનખર સર્વાધિક પ્રિય, એ સીરસનાં વૃક્ષનાં પીળાં પડતા પર્ણો, એ ઝરણાં પર તરતાં જતા પર્ણો, એ પહાડોની ઉપર પવનહીન ભૂરું આકાશ….
As published today in Gujarat Samachar

Image may contain: 1 person, beard

Leave a comment

Filed under Uncategorized

ઘરગ્થ્થુ વૈદું૧

ઘરગથ્થુ વૈદું     

Leave a comment

Filed under Uncategorized

ક્લીન સ્લેટ: કોરી પાટી, નવી શરૂઆત, કેરળ…ઓલ ધ બેસ્ટ /પરેશ વ્યાસ

. The words ‘Clean Slate’ were looked into wrt the Kerala floods…..

ક્લીન સ્લેટ: કોરી પાટી, નવી શરૂઆત, કેરળ…ઓલ ધ બેસ્ટ
टूटे हुए सपनों की कौन सुने सिसकी
अन्तर की चीर व्यथा पलकों पर ठिठकी
हार नहीं मानूंगा, रार नहीं ठानूंगा, काल के कपाल पे, लिखता मिटाता हूं
गीत नया गाता हूं -अटल बिहारी वाजपेयी

કેરળમાં ચોવીસે મેઘ ખાંગા થયા. ચોવીસ? અરે ભાઈ, ખાંગા થતા મેઘ તો બાર જ હોય. વાત સાચી, પણ વરસાદની માત્રા ભયાનક હોય તો શી રીતે સમજાવવું કે સ્થિતિ કેવી ભયાનક થઇ ગઈ હતી? હવે પાણી ઓસર્યા પછીની રાહત કામગીરી ચાલી રહી છે. મહાઆફત પછી ફરી બેઠાં થવાનાં પ્રયત્નો પણ બચાવ કામગીરી જેટલાં જ અગત્યનાં હોય છે. એક ઇંગ્લિશ અખબારે સમાચારનું મથાળું બાંધ્યું; ‘ધ ડે આફ્ટર: લાઈફ બીગિન્સ વિથ ક્લીન સ્લેટ’. અમે જો કે અખબારી મથાળાનાં ‘ક્લીન સ્લેટ’ શબ્દોમાં છૂપાયેલા વિરોધાભાસને વાંચી રહ્યા હતા. પાણી ઓસરી જાય પછી જ્યાં ગંદકી ઉલેચવાની મોટી મથામણ હોય, જ્યાં બધું જ અનક્લીન હોય ત્યાં ક્લીન સ્લેટ તો ક્યાંથી હોય? પણ યસ, ‘ક્લીન સ્લેટ’ શબ્દ મુહાવરો એક નવી શરૂઆતને દર્શાવે છે. આફત તો આવે, સઘળું ડામાડોળ થઇ જાય પણ પછી આ કેરળ ઉર્ફે ભગવાનનો પોતાનો દેશ, કાંઈ ભગવાન ભરોસે થોડો છોડી દેવાય? દુનિયાનાં લોકો ભારે પરગજૂ છે. હવે મદદનો વરસાદ થઇ રહ્યો છે. બધું થઇ જશે. કેરળ બેઠું થઇ જશે. જો કે કેરળવાસીઓએ હવે નવે કોડિયે દિવાળી, આઈ મીન પોંગલ, કરવાની છે. આજનો શબ્દ ક્લીન સ્લેટ (Clean Slate) એવો જ અર્થ દર્શાવે છે.
‘ક્લીન’ શબ્દ તો આપણે જાણીએ છીએ. ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર ક્લીન એટલે સ્વચ્છ, મેલ કે ડાઘ વિનાનું, ગંદુ નહિ કરાયેલું, નિર્મળ કે પવિત્ર, ખોડખામી વિનાનું, વટાળ કે ભ્રષ્ટતા વિનાનું, રોગમુક્ત, સુરેખ, ચોક્કસ, અશ્લીલતા કે અનૌચિત્ય વિનાનું, અખંડ, સંપૂર્ણપણે, કેવળ, ચોખ્ખી રીતે, ચોખ્ખું કરવું કે થવું, સાફસૂફીવાળું, નીરોગી, તંદુરસ્ત, કુશળ, ચપળ, હસ્તકૌશલ્યવાળું, સપ્રમાણ, સુડોળ, ઘાટબંધ, નિશાનીરહિત, એકંદરે, સફાઈથી, બિલકુલ, છેક, તદ્દન વગેરે. ‘સ્લેટ’ શબ્દ પણ અજાણ્યો નથી. પહેલાંનાં જમાનામાં પ્રાથમિક શાળામાં પેનથી જેની ઉપર લખતા હતા તે કાળાં પથ્થરની પાટી એટલે સ્લેટ. ક્લીન સ્લેટને આપણે કોરી પાટી કહીએ છીએ. કેમ્બ્રિજ ડિક્સનરી અનુસાર ‘ક્લીન સ્લેટ’ મુહાવરો એટલે કોઈ પ્રવૃત્તિ કે પ્રક્રિયા જે આપણે નવેસરથી શરૂ કરીએ તે. શરત એટલી જ કે ભૂતકાળમાં જે કાંઈ પણ થયું કે બન્યું એ વાત જરીકે ધ્યાન ઉપર લેવાની નહીં. ગઈ ગુજરી ભૂલી જવાની વાત. રાત ગઈ, બાત ગઈ. કોઈ પણ પૂર્વગ્રહ રાખવાનો નહીં. ફ્રેશ સ્ટાર્ટ, યૂ સી !
ક્લીન સ્લેટ શબ્દ દરિયાઈ જહાજની સફરની ઉપજ છે. પહેલાનાં જમાનામાં જહાજની ગતિ કે અંતર (નોટીકલ માઈલ્સ) માપવાનાં આધુનિક સાધનો નહોતા. જહાજનો એક ખલાસી જહાજની ગતિ અને અંતર પર વોચ રાખતો હતો અને પોતાની સ્લેટની ઉપર પેનથી એની નોંધ કરતો. વોચ પૂરી થાય તે પછી એની લોગબૂકમાં નોંધ કર્યા બાદ સ્લેટમાં લખેલું ભૂંસી નાખતો. બીજી વોચ શરૂ થાય એની શરૂઆત કોરી સ્લેટથી થાય. એક નવી શરૂઆત. મૂળ લેટિન શબ્દ ટેબ્યુલા રાસા (Tabula rasa). રોમન લોકો ટેબ્યુલા એટલે કે તકતી પર નોંધ કરતા હતા. પછી એની ઉપર મીણ નાંખે એટલે તકતી પર કોતરેલું લખાણ ભૂંસાઈ જાય. તકતી ફરી નવી થઇ જાય. પછી નવી કોતરણીથી નવું લખાણ લખી શકાય. આપણે જન્મ્યા ત્યારે કોઈ બિલ્ટ-ઇન જ્ઞાન વિના જન્મ્યા હતા. પછી આપણને અનુભવ થવા માંડ્યો. સમજણ પડવા માંડી. જેને જન્મજાત કહીએ એવું કશું ય હોતું જ નથી. ટેબ્યુલા રાસા ફિલોસોફીમાં માનનારા માને છે કે આપણું વ્યક્તિત્વ, સામાજિક અને ભાવનાત્મક વર્તન અથવા તો જ્ઞાન કે વિદ્વતા, આપણા પાલનપોષણ કે કેળવણી પર આધારિત હોય છે. ટૂંકમાં ઈંડા મોરનાં હોય તો ય ચીતરવા તો પડે. જો તમે ક્લીન સ્લેટથી શરૂઆત કરો તો ગૂંચવાડો ઓછો થાય. સંબંધોનું પણ એવું જ છે. એટલે તો સાહિર સાહેબ જ્યારે કહે કે ચલો એક બાર ફિર સે અજનબી બન જાયે હમ દોનો.. ત્યારે એ ક્લીન સ્લેટથી શરૂ કરવાની વાત કરે છે. ‘અજનબી’ એ ફારસી મૂળનો હિંદી શબ્દ છે. અર્થ થાય છે અજાણ્યો અથવા તો પરદેશી. ફરીથી અજાણ્યા થઇ જવું. ભૂતકાળ ભૂંસીને કોરી પાટીએ ફરી મળવું. આ આખી વાત ગજબ છે. નવાનો રોમાંચ હોય અને એ સારી વાત છે. પણ આમ ગયું ગુજર્યું ભૂલી જવું સાવ સહેલું પણ નથી.
અને માની લો કે ભૂલી પણ જઈએ પણ તે પછીની વાર્તા માનો એટલી સરળ નથી. આઈ મીન, બધું ભૂંસાઈ જાય પછી ફરી પાછું એકઠું કરીને નવી શરૂઆત કરવી એટલે કે ક્લીન સ્લેટથી શરૂઆત કરવી અલબત્ત અઘરી બાબત છે. કવિ શ્રી સુરેશ દલાલ કહેતા કે કવિતા એ મનનો રવિવાર છે. પણ આપણે જેને ક્લીન સ્લેટ કહીએ છીએ એ તો મનનો સોમવાર છે. આ સોમવાર સાલો અઘરો વાર છે. પણ જુઓને… ધીરે ધીરે અઠવાડિયું થાળે પડતું જાય છે. સમય પડેલા ઘાને રૂઝવી નાંખે છે. જે એવું માને છે કે સંજોગો પરફેક્ટ થશે ત્યારે શરૂઆત કરીશું એવા લોકોને, પ્રેરણાદાયી સાહિત્યનાં સર્જક એલન કોહેન કહે છે કે શરૂઆત કરશો એટલે સંજોગો આપોઆપ પરફેક્ટ થઇ જશે. ક્લીન સ્લેટ આ જ વાત કરે છે. ક્લીન સ્લેટ આજની વાત કરે છે. ક્લીન સ્લેટ અબ ઘડીની વાત કરે છે. ક્લીન સ્લેટ કાળનાં કપાળ પર લખીને, ભૂંસીને, ફરી લખીને, નવા ગીત ગાવાની વાત કરે છે.

શબ્દ શેષ:

“ભૂતકાળ જે હોય તે પણ તમારી આવતીકાલ ક્લીન સ્લેટ છે.” –અમેરિકન લેખક અને મોટિવેશનલ સ્પીકર ઝિગ ઝેગલર (૧૯૨૬-૨૦૧૨)

Image may contain: outdooralt

Leave a comment

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, સમાચાર

પાશ્વગાયનની શરૂઆત કરનારા સંગીતકાર સરસ્વતી દેવી

પાશ્વગાયનની શરૂઆત કરનારા સંગીતકાર સરસ્વતી દેવી

હિન્દી ફિલ્મ સંગીતના આરંભ કાળની મહિલા સંગીતકારોને યાદ કરાશે ત્યારે સૌથી પહેલું નામ જ્દ્દન બાઈનું અને બીજું નામ સંગીતકાર સરસ્વતી દેવીનું આવશે. ૩૮ વર્ષ પહેલાં, ૧૦ ઓગસ્ટ, ૧૯૮૦ના રોજ સરસ્વતી દેવીનું નિધન થયું હતું. હિન્દી ફિલ્મોમાં પાશ્વગાયન – પ્લેબેક સિસ્ટીમની શરૂઆત કરનારા આ મહાન મહિલા સરસ્વતી દેવી ખરેખર તો ગુજરાતી – પારસી મહિલા ખોરશેદ મંચેરશાહ મીનોચેર-હોમજી હતાં. ૧૯૧૨માં એમનો જન્મ. હિન્દી ફિલ્મો બોલતી થઇ ત્યારથી, યાને ત્રીસી અને ચાલીસીના દાયકાની ફિલ્મોના તેઓ સંગીતકાર. તેમણે તે જમાનામાં બોમ્બે ટોકીઝ સાથે કામ કર્યું હતું. ‘મૈ બન કી ચિડિયા બનકે બન બન બોલું રે – અછૂત કન્યા’ ગીત દ્વારા તેઓ હંમેશા યાદ કરાશે.

ખોરશેદના પિતાજીએ દીકરીને શાસ્ત્રીય સંગીતની તાલીમ મહાન શિક્ષક વિષ્ણુ નારાયણ ભાતખંડે પાસે અપાવ્યું હતું. ગુરુજી ધ્રુપદ અને ધમાર શૈલીના ગાયક હતા. ત્યાર બાદ ખુરશીદ લખનઉની લોર્ડ મોરીસ કોલેજમાં સંગીત ભણ્યાં. એ મોરીસ કોલેજ દેશની આઝાદી બાદ ભાતખંડે સંગીત કોલેજ રૂપે ઓળખાય છે. ૧૯૨૦ના દાયકાના ઉત્તરાર્ધમાં મુંબઈમાં રેડીઓ સ્ટેશન શરૂ થયું ત્યારે ખોરશેદ અને તેમનાં બેન માણેક દર મહિને રેડીઓ પર સંગીતનો એક કાર્યક્રમ નિયમિત આપતાં હતાં. ‘હોમજી સિસ્ટર્સ’નો કાર્યક્રમ એ સમયે શ્રોતાઓમાં લોકપ્રિય થયો હતો.

બોમ્બે ટોકીઝના સ્થાપક હિમાંશુ રાયને તેમની ફિલ્મો માટે હિન્દુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીતકારની જરૂર હતી. તેમણે હોમજી સિસ્ટર્સને રેડીઓ પર સાંભળીને બોમ્બે ટોકીઝના સ્ટુડીઓ પર બોલાવ્યા, મ્યુઝિક રૂમ બતાવ્યો અને કહ્યું હતું, ‘મેડમ, તમે સંગીત વિભાગ સંભાળી લો અને અમારી ફિલ્મોમાં સંગીત આપો.’ ખોરશેદે સંગીતમાં અને તેમનાં બેન માણેકે અભિનય કરવામાં રસ લીધો. આ એક અલગ પ્રકારનો પડકાર જ હતો.

ખોરશેદના સંગીતમાં પહેલી ફિલ્મ ‘જવાની કી હવા’ (૧૯૩૫) આવી, જેમાં હિમાંશુજીના પત્ની દેવિકા રાણી અને નજમુલ હુસૈન હતાં. તેઓ ગાયક નહોતા, ગાવું અઘરું હતું. ખોરશેદે તેમને માટે ધૂન સરળ કરવી પડતી અને જ્યાં તેમનો અવાજ ન પહોંચે તે ભાગને સંગીતથી ઢાંકવો પડતો હતો. હજી ફિલ્મોમાં પાશ્વસંગીતની શરૂઆત થઇ નહોતી. એ ફિલ્મમાં ખોરશેદના બેન માણેક પણ અભિનય કરતાં હતાં. ત્યાં એક નવી મુસીબત આવી. પારસી સમાજે બે દીકરીઓ ફિલ્મમાં કામ કરે તેનો વિરોધ કર્યો. બોમ્બે ટોકીઝના ચાર ડિરેક્ટર્સ પારસી હતાં, તેમણે વાંધો લીધો. હિમાંશુ રોયે હિંમતથી ટક્કર ઝીલી. તેમની ઓળખ છુપાવવા માટે ખુરશીદને નામ આપ્યું ‘સરસ્વતી દેવી’ અને માણેક બન્યા ‘ચંદ્રપ્રભા’.

‘જવાની કી હવા’ બાદ આવી ‘અછૂત કન્યા’ (૧૯૩૬). તેના કલાકારો અશોક કુમાર અને દેવિકા રાણીએ દિવસો સુધી કલાકોના રીયાઝ કર્યા. એમાંથી પાશ્વગાયનની શરૂઆત થઇ. તરત જ સરસ્વતી દેવીની ‘જન્મભૂમિ’ આવી. આઝાદીની ચળવળને સાથ આપતું ગીત ‘જય જય જનની જન્મભૂમિ’ હીટ થયું. પાછળથી બીબીસી રેડીઓએ એ ગીતના એક કોરસને ‘ઇન્ડિયન ન્યુઝ સર્વિસ’નો સિગ્નેચર ટ્યુન બનાવ્યો.
આમ સરસ્વતી દેવી હિન્દી ફિલ્મોના પ્રારંભિક મહિલા સંગીતકાર બન્યાં. સરસ્વતી દેવીએ છેક ૧૯૬૧ સુધી સંગીત આપ્યું. ‘જીવન નૈયા’ (૧૯૩૬)માં તેમણે અશોક કુમાર પાસે ગવડાવ્યું હતું, ‘કોઈ હમદમ ન રહા’ જે ‘ઝૂમરૂ’ (૧૯૬૧)માં કિશોર કુમારે ફરી ગાયું. સરસ્વતી દેવીના સંગીતવાળી ફિલ્મોમાં અછૂત કન્યા, જન્મભૂમિ, જીવન નૈયા, ઈજ્જત, જીવન પ્રભાત, પ્રેમ કહાની, સાવિત્રી, ભાભી, નિર્મલા, વચન, આઝાદ, બંધન, ઝૂલા કે નયા સંસારને યાદ કરી શકાય. છેલ્લે તેમણે રાજસ્થાની ફિલ્મ ‘બાબાસા રી લાડી’ (૧૯૬૧)નું સંગીત આપ્યું હતું.
૧૦ ઓગસ્ટ ૧૯૮૦ના રોજ ખુરશીદ હોમજી કહેતાં સરસ્વતી દેવીનું નિધન થયું.

સંગીતકાર સરસ્વતી દેવીના યાદગાર ગીતો: મૈ બન કી ચીડીયા બનકે પંછી – અછૂત કન્યા, ઉડી હવા મેં ગાતી હૈ – અછૂત કન્યા, ધીરે બહો નદિયા – અછૂત કન્યા, કિત ગયે હો ખેવનહાર નૈયા ડૂબી – અછૂત કન્યા, મૈને એક માલા ગુંજી હૈ – જન્મભૂમિ, મેરે દિલ કી દુનિયા ઉજડ ગઈ – જન્મભૂમિ, જય જય જય જન્મભૂમિ – જન્મભૂમિ, કોઈ હમદમ ન રહા – જીવન નૈયા, ઉઠો ઉઠો બેગી ઉઠો સજનવા – સાવિત્રી, ભરને દે મુઝે નીર – ઈજ્જત, નગરી લાગે સુની – ઈજ્જત, કૈસે છીપોગે અબ તુમ – બંધન, ચલ ચલ રે નૌજવાન – બંધન, અને છેલ્લે ‘ઝૂલા’ ના ગીતો: એક ચતુર નાર કર કે સિંગાર – ગાયક અશોક કુમાર, ના જાને કિધર આજ મોરી નાવ ચલી રે – ગાયક અશોક કુમાર.

Image may contain: 1 person, smiling

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under ઘટના

સાતમી મૃત્યુતીથિ મારી નાનીબેન મૃણાલિની…સ્મરણાંજલી

 નમી આંખ બંધ કરતા યાદોમા ખોવાઇ ગઇ…

દાહોદ ફ્રીલૅન્ડગંજનું રેલ્વેના કર્મચારીઓના નિવાસ સ્થાનમાં સવાર સાંજ સંગીતના સૂરો લહેરાતા.સવારે પૂ.બા ભજન ગાતા ગાતા સવારના કામો આટોપતી . પૂ પપ્પા નીત્યક્રમ પતાવી ભગવાનની પ્રાર્થના કરી નોકરીએ નીકળતા ત્યારે પૂ દાદાજી,પૂ બા અને હું તેમને વિદાય કરવા આંગણામા નીકળતા.સાંજે વાળુ કરી સાંજની સંગીત સભાની તૈયારી થતી.
આવા મધુરા વાતાવરણમા ૧૯૪૩ની ૧૨મી ફેબ્રુઆરીએ અમારી નાની બેન મૃણાલિનીનોનો જન્મ થયો. આઝાદી પહેલાના ,૧૯૪૭મા આઝાદી મળી ત્યારે અને ત્યારબાદના પ્રસંગો અને વાર તહેવારની ઊજવણી થતી.ત્યારબાદ ૧૯૪૮-૪૯મા અમે ગઢેચી આવ્યા ત્યારે હું આઠમા ધોરણમા અને ચિ મૃણાલ ચોથા ધોરણમા હતી.નાનપણથી જ તે ભણવામા હોંશિયાર હતી અને તે સંગીત,રાસ,ગરબામા કાર્યક્રમમા ભાગ લેતી.કોઇક વાર નાટકમા પણ ભાગ લેતી.

બીજા તબક્કાની જીંદગીમાં, તેના લગ્ન બાદ મુંબાઇ,સૂરત,પુના એમ જુદા જુદા સ્થળોએ રહેવાનું થયું.બધે સામાજીક તથા કળાની પ્રવતિમા પણ ભાગ લેતી.અને ઘણાને મદદ કરેલી ..તે ઘણાએ શ્રધ્ધાંજલીમા વર્ણવી છે.તેણે દિકરી જાસ્મિનના લગ્ન કરી તેને વળાવી…
સંઘર્ષપૂર્ણ છતા વ્યવસ્થિત જીવનમા ૧૯૮૮મા અમદાવાદનાં પ્લેનક્રેશે મૉટા આઘાતમા મૂકી દીધી.થોડા સમયમા તેણે પોતાને સંભાળી લઇ દિકરાને ન કેવળ ભારતમા ભણાવ્યો પણ વધુ અભ્યાસ માટે અમેરિકા મોકલી તેને સ્થિર કર્યો.અને આ સંઘર્ષને લીધે તેને આવેલી સમજમા ઘણાના જીવન બદલી શકી.ત્રીજા તબક્કામાં વિરહના ઓછાયામાં પોતાના મૃત્યુના ઓછાયા પણ જણાવવા માંડ્યા. હાઇ બ્લડપ્રેશર સાથે નાડીના ધબકાર અનિયમિત જણાયા.વધુ તપાસમા બન્ને કીડની પોલીસીસ્ટીક જણાઇ.ખૂબ કાળજીપૂર્વકની સારવાર શરુ કરી.૧૯૯૦માં એક નાના ઓપરેશનમાં બ્લુ કોડ જાહેર થયો! તેને સાઇનોસીસ થયો પણ હાર્ટ સ્પેશિયાલીસ્ટે સ્થિતી સંભાળી લીધી સૌને આશ્ચર્ય એ વાતનું હતું કે મોતને બારણે દસ્તક દઇ આવી છતા તેને પહેલાની જેમ મોતની કદી બીક રહી નથી. ત્યાર બાદ ખૂબ કાળજીપૂર્વકની સારવાર છતાં શારીરિક સ્થિતી કથળવા માંડી.દિકરા સાથે અમેરિકામા સ્થાઇ થવાનું થયું .૨૦૦૧ બાદ અવારનવાર ડાયાલેસીસ કરાવવું પડતુ.૨૦૦૨મા કીડની ટ્રાન્સપ્લાંટ કરાવી અને તબિયત સુધરતી હોય તેમ લાગ્યું પણ આ વ્યાધિની સારવાર બાદ બીજી ઘણી વ્યાધિઓની સારવાર કરવી પડી.ઓરિક્યુલર ફીબ્રીલેશનમા હ્રુદયના ધબકારા ઘણા વધી જાય તેમા પણ સ્વસ્થ ચિતે ગભરાયા વગર સારવાર લઈ ઘેર આવતી.રોજ નિયમિત બ્લડપ્રેશર માપવું,૩થી ૫ વાર બ્લડ શ્યુગર માપવી અને સૂચવ્યા પ્રમાણે સારવાર લેવી.અઠવાડિયે વજન તથા બ્લડથીનર નું પ્રમાણ માપવુ અને સારવાર નક્કી કરી લેવી.અવાર નવાર હોસ્પિટાલમા દાખલ થવું.કોઇકવાર મારે પણ તેની સાથે જવાનું થતું તો જે સ્વસ્થતાથી તે વાત કરતી તે જોઈ બધા આશ્ચર્યચકિત થતાં.એક વાર કહે દિદિ મારી સ્થિતી વર્ણવતું ગીત ગાય ! અને મારી સાથે તેણે પણ સૂર પૂરાવ્યો…

આંખ તો મારી આથમી રહી
કાનના કૂવા ખાલી.
એક પછી એક ઇન્દ્રિય કહે :
હમણાં હું તો ચાલી.

શ્વાસના થાક્યા વણઝારાનો
નાકથી છૂટે નાતો,
ચીમળાયેલી ચામડીને હવે
સ્પર્શ નથી વરતા’તો.

સૂકા હોઠની પાસે રાખો
ગંગાજળને ઝાલી,
એક પછી એક ઇન્દ્રિય કહે :
અબઘડી હું ચાલી.

નસના ધોરી રસ્તા તૂટ્યા
લોહીનો ડૂબે લય.
સ્મરણમાં તો કાંઈ કશું નહીં :
વહી ગયેલી વય.

પંખી ઊડ્યું જાય ને પછી
કંપે જરી ડાળી.

– સુરેશ દલાલ
અને તે ગાતી તે ભજન
इतना तो करना स्वामी, जब प्राण तन से निकले

गोविन्द नाम लेके, तब प्राण तन से निकले,
श्री गंगाजी का तट हो, जमुना का वंशीवट हो,
मेरा सावला निकट हो, जब प्राण तन से निकले

पीताम्बरी कसी हो, छबी मन में यह बसी हो,
होठो पे कुछ हसी हो, जब प्राण तन से निकले

जब कंठ प्राण आये, कोई रोग ना सताये (२)
यम् दरश ना दिखाए, जब प्राण तन से निकले

उस वक्त जल्दी आना, नहीं श्याम भूल जाना,(२)
राधे को साथ लाना, जब प्राण तन से निकले,

एक भक्त की है अर्जी, खुद गरज की है गरजी
आगे तुम्हारी मर्जी जब प्राण तन से निकले

इतना तो करना स्वामी, जब प्राण तन से निकले પ્રમાણે આખરી ક્ષણો તેણે સ્વસ્થતાપૂર્વક મહામૃત્યુંજયના જાપ કર્યા બાદ ડીપ સીડેશન અપાયું અને વેન્ટિલેટર પર મૂકતા તો જાણે તદન સ્વસ્થ! પણ આ ૨૨મીની સવારે પતિની ૨૨મી મૃત્યુ તિથીએ તેમણે સાથે સફર શરુ કરી દીધી………………આપણા કરતા ઊંમરમા નાનાને ,તેની ભાષામા કહીએ તો પાંચમી પુત્રીને શ્રધ્ધાંજલી આપવાનું વધુ દુઃખદ છે પણ આ પ્ર્રસંગે એક સંતોષ છે.
जन्म जन्म मुनि जतनु कराहीं। अंत राम कहि आवत नाहीं॥
जन्म जन्म मुनि जतनु कराहीं। अंत राम कहि आवत नाहीं॥
जासु नाम बल संकर कासी। देत सबहि सम गति अबिनासी॥
ચિ મૃણાલિનીના અંતકાળે પરમ શાંતી પૂર્વક રામ તત્વ સ્મરણ કરતા અવિનાશિની ગતિ પામી.

20 ટિપ્પણીઓ

Filed under ઘટના

મૈં છત્તીસ બરસકી, તું પચ્ચીસ બરસકા /પરેશ વ્યાસ

મૈં છત્તીસ બરસકી, તું પચ્ચીસ બરસકા

પદ્મશ્રી પ્રિયંકા ચોપરા અભિનેત્રી, ગાયિકા, નિર્માતા અને દાનવીર છે. ૨૦૦૦ની મિસ વર્લ્ડ ૨૦૧૮માં મિસિસ વર્લ્ડ બનવા જઈ રહી છે. જેની સાથે એનું ગોઠવાયું છે એ નિક જોહ્નાસ ગાયક, ગીતકાર, અભિનેતા અને રેકોર્ડ નિર્માતા છે. આ જોડીને તમે મેઈડ ફોર ઈચ અધર કહી શકો. પેલો અમેરિકન અને પેલી ભારતીય હોય તો શું થયું? પણ આ તો લોકો છે. કુછ તો લોકો કહેંગે… પેલો માંડ પચ્ચીસનો ફૂટડો જુવાન છે અને પેલી છત્રીસ વર્ષની પાકટ નારી. લાકડે માંકડું ગોઠવાયું-ની ચર્ચા ચાલી રહી છે. અરે સાહેબ, આ કાંઈ નવું નથી. જેમ્સ બોન્ડ એક્ટર રોજર મૂરે સિંગર ડોરોથી ક્વાયાર્સ સાથે લગ્ન કર્યા ત્યારે એ ૨૬નો હતો અને ઓલી ૩૮ની હતી. એક્સ-મેન સુપરહીરો સીરીઝનો વોલ્વરિન હ્યુ જેકમેન ડેબોરા લી ફર્નેસને પરણ્યો ત્યારે એ ૨૮ વર્ષનો હતો અને ઓલી ૪૧ વર્ષની. ભારતમાં સચીન એની પત્ની અંજલિથી ઉંમરમાં ૬ વર્ષ નાનો છે. અભિષેક ઐશ્વર્યાથી ૨ વર્ષ નાનો છે. સૈફ અલી ખાન અમૃતા સિંઘને પરણ્યો ત્યારે એ ૧૨ વર્ષ નાનો હતો. એમ તો સુનિલ દત્ત પણ નરગીસથી ૧ વર્ષ નાના હતા. ફ્રાન્સનાં રાષ્ટ્રપ્રમુખ મેક્રોન એમની પત્નીથી ૨૪ વર્ષ નાના છે. બ્રિટિશ પ્રિન્સ હેરી મેગન મોર્કેલથી ૩ વર્ષ નાના છે. નિક ને પ્રિયંકાને કોઈ વાંધો નથી, પણ ઘણાં એવા છે કે જે ઉંમરનાં તફાવતની ચર્ચા કરી રહ્યાં છે. પતિની ઉંમર પત્નીથી મોટી હોય, ઘણી મોટી હોય તો વાંધો નથી પણ પત્ની તો ઉંમરમાં નાની જ જોઈએ, એવી આપણી માનસિકતા છે. માર્ક ટ્વેઇન કહી ગયા કે ઉંમર એ મનની સ્થિતિ છે. જો તમે માઈન્ડ નહીં કરો તો ઈટ ડઝ નોટ મેટર. તમે વાંધો ન લ્યો તો કોઈ ફેર પડતો નથી.
કહે છે કે પુરુષની કામેચ્છા આજીવન છે. સ્ત્રીની કામેચ્છાની એક ઉંમર હોય છે. સ્ત્રીની સગર્ભાવસ્થાની પણ એક વયમર્યાદા છે. મોટી ઉંમરે બાળઉછેરની પણ ઘણી સમસ્યાઓ થઇ શકે છે. પણ છતાં જેને પ્રેમ થઇ જ જાય તો એમણે ઝાઝી ચિંતા કરવી નહીં. કારણ કે પુરુષ કરતાં સ્ત્રીઓ વધારે જીવે છે. પતિ જો ઉંમરમાં નાનો હોય તો સાથ જીયેંગે, સાથ મરેંગે-નું વચન નિભાવી શકાય. આજે દુનિયામાં વિધૂર-વિધવાનું પ્રમાણ ૧:૪ છે. એટલે કે દર એક વિધૂરે ચાર વિધવા છે. મોટી ઉંમરે નાના પતિ સાથે લગ્ન કરીને સ્ત્રી વિધવા થવામાંથી બચી શકે છે. પત્ની જો ઉંમરમાં મોટી હોય તો કમાતી પણ હોય. કુંટુંબની આવકમાં એનું યોગદાન પણ હોય. આમ પતિ અને પત્ની આર્થિક રીતે પગભર હોય તો પોતપોતાની કારકિર્દીમાં આગળ વધી શકે. મોટી ઉંમરની સ્ત્રી સ્વભાવે વધારે પરિપક્વ હોય છે. આ પરિપક્વતાની પતિ પત્નીના નાજુક સંબંધો પર પોઝિટીવ અસર થાય છે. ધાર્યું જો ધણિયાણીનું થાય તો ઘણી સમસ્યા આપોઆપ ટળી જાય. ઘણાં કહે છે કે પતિ નાનો ને પત્ની મોટી હોય એવી સ્થિતિ સેક્સ સંબંધ સાથે સુસંગત નથી. પણ એવું નથી. સેક્સ સંશોધનનાં મહારથી આલ્ફ્રેડ કિન્સી કહે છે કે પુરુષનાં સેક્સ હોર્મોન ટેસ્ટોટેરોન ૧૮ વર્ષે અને સ્ત્રીનાં સેક્સ હોર્મોન એસ્ટ્રોજન ૩૦ વર્ષે શિખરે પહોંચે છે. સેક્સ સંબંધોમાં જો કે માનસિક સ્થિતિ, આપસી વિશ્વાસ, જીવનશૈલી જેવા ઘણાં મુદ્દાઓ ભાગ ભજવે છે પણ એવું માની લઈએ કે એ બધું સરખું હોય તો ૩૦ વર્ષની સ્ત્રી અને ૧૮ વર્ષનો પુરુષનો સેક્સ સંબંધ અલ્ટીમેટ છે.
ટૂંકમાં ઉંમરનો કોઈ બાધ ન જોઈએ. પ્રેમ કર્યો તો કર્યો તો કર્યો. લાગી રે લગન થાય તો લગ્ન કરી લેવાની છૂટ. અમેરિકન પત્રકાર અને લેખિકા મિગ્નોન મેક્લાફ્લીન કહેતા કે સફળ લગ્નજીવન માટે અનેક વખત પ્રેમમાં પડવું આવશ્યક છે; અલબત્ત હંમેશા એ જ વ્યક્તિ સાથે…! લગ્ન માટે કોઈ સાચી ઉંમર નથી. સાચો સંગાથી હોય, એ જ જરૂરી છે. પ્રિયંકા તો અર્થ જ પ્રિય કરનાર છે. નિક ગ્રીક નામ છે જેનો અર્થ થાય છે વિજય. જે પ્રિય કરે એનો વિજય નિશ્ચિત છે.

Image may contain: 2 people, closeup

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, સમાચાર

ન્યાયતંત્ર, ડોકેટ એક્સ્પ્લોઝન અને આપણે…/ પરેશ વ્યાસ

Justice delayed is justice denied as the popular justice seekers will plead. But the delivery of justice is always delayed because of accumulated cases. However all the cases are not arrears as argued by the Honorable chief justice, supreme court.

ન્યાયતંત્ર, ડોકેટ એક્સ્પ્લોઝન અને આપણે…

બે જણ લડે એટલે ત્રીજો ન્યાય તોળે. બે બિલાડીઓ લડે તો વાંદરો ન્યાય તોળે. વાંદરાએ બંને ટૂકડાં ત્રાજવે તોલ્યા. એકનો ટૂકડો બીજાની સરખામણીમાં ભારે હતો એટલે વજનમાં બીજા જેટલો કરવા વાંદરાએ એમાંથી એક બટકું ખાધું. પછી તો એ ટુકડાનું વજન ઓછું થયુ તો વાંદરાએ બીજા ટૂકડાંમાંથી બટકું ખાધું. પાછું સમતોલ થયું નહીં. બિલાડીઓ જતું કરવા તૈયાર નહોતી. વાંદરો ન્યાય તોળાતો ગયો. છેલ્લે બિલાડીઓ માટે કાંઈ બચ્યું જ નહીં. પણ આ તો જૂની વાત થઇ. નવી કથા કાંઈક આવી છે. લોકશાહીમાં બે બિલાડી રોટલાંની અસમાનતા અંગે લડી. પણ વાંદરો તો હતો નહીં. એટલે બિલાડીએ અદાલતમાં દાવો દાખલ કર્યો. વકીલબાજી શરૂ થઇ. સામસામી એફિડેવિટ રજૂ થઇ. તારીખ મુકરર થઇ. પણ બીજા ય કેસ ઘણાં હતા. બીજી તારીખ પડી. પછી તો તારીખ પે તારીખ, તારીખ પે તારીખ. દરમ્યાન રોટલો બગડી ગયો. કોઈ એને ખાઈ ન શક્યું.
ભારતીય ન્યાય પ્રક્રિયામાં રોજ દાખલ થતાં કેસ કરતાં નિકાલ થતાં કેસની સંખ્યા ઘણી વધારે છે. પૂરતા ન્યાયાધીશ નથી-ની ફરિયાદ છે. ખાસ કરીને નીચેની કોર્ટમાં. ન્યાય મળવામાં થતો વિલંબ અન્યાય જ કહેવાય. સુપ્રીમ કોર્ટનાં ચીફ જસ્ટિસે તાજેતરમાં જ કહ્યું કે એરીયર્સ (ચડેલું કામ) અને પેન્ડન્સી (અનિર્ણીત પરિસ્થિતિ) બે જુદી વાત છે. દરેક વિલંબનાં મૂળમાં એરીયર્સ નથી. કોર્ટની ભાષામાં એક શબ્દ છે ‘ડોકેટ એક્પ્લોઝન’. ડોકેટ એટલે ભવિષ્યમાં કામ કરવાને યાદી. એક્પ્લોઝન એટલે વિસ્ફોટ. જ્યારે દાખલ થતા કેસ અને નિકાલ થતા કેસ વચ્ચેનો ભેદ વધતો જાય તો એ સ્થિતિને ડોકેટ એક્સ્પ્લોઝન કહેવાય. દરેક દાખલ થતાં કેસની એક જિંદગી હોય છે. કેસ એનાથી વધારે જીવી જાય તો એ એરીયર્સ કહેવાય. એરીયર્સ સારું નથી. પણ કેસ વધારે ફાઈલ થતા હોય તો ય કોર્ટનું કામ વધી જાય. ચીફ જસ્ટિસ કહે છે કે આ સારી વાત છે કારણ કે એ એ બતાવે છે કે લોકોને હજી કોર્ટ ઉપર ભરોસો છે. એટલે તો વધુ ને વધુ લોકો કોર્ટમાં કેસ દાખલ કરે છે. ભરોસો ડરથી મોટો હોવો જોઈએ. હેં ને?
ન્યાયતંત્ર પગલાં લઇ રહ્યું છે. જેમ કે વિવિધ કેસોનું વર્ગીકરણ કરી એની અગ્રતા નક્કી કરવી, કેસ નિકાલ માટે સમય મર્યાદા, તકરાર નિકાલ માટે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા, ફાસ્ટટ્રેક કોર્ટ અને શનિવારે કામ કરવું વગેરે. સરકાર પગલાં લે છે? વેલ, સરકારને ન્યાય પ્રક્રિયામાં વિલંબ થાય એની ખાસ ચિંતા હોતી નથી કારણ કે ઘણાં કેસ તો સરકાર સામે હોય છે. હવે સામાન્ય માણસની વાત. જ્યાં સુધી દાવાદૂવી ચાલતા રહે ત્યાં સુધી એની ચપ્પલનાં સોલ ઘસાતા રહે છે. કદાચ એનાં પોતાનાં સોલ (આત્મા) ઘસાઈ જાય, એમ પણ બને! ચીફ જસ્ટિસનાં મતે લોકોને ન્યાયતંત્ર પર ભરોસો છે એટલે લોકો વધારે ને વધારે કેસ ફાઈલ કરે છે. અને એટલે પેન્ડસી વધે છે. એનો એક અર્થ એવો પણ થાય કે આપણે સ્વાભાવિક ઝગડાળું છીએ. આપણો ગુસ્સો નાક પર બેઠો હોય છે. અથવા તો કદાચ મારું તારું સહિયારું ને મારું મારા બાપનું-વાળી ફિલોસોફી પણ હોઈ શકે. હેં ને? કવિવર રાજેન્દ્ર શુક્લના શબ્દોમાં આપણે એવું નહીં કહી શકીએ કે મને ગમે તે મારું પણ જો તને ગમ્યું તો તારું?                                                                                                                                                                                                    alt
કોઈ પણ કેસ લડવા માટે પૈસાની જરૂર પડે. આપણે ઝઘડાળું હોઈએ તો ય કોર્ટ ફી અને વકીલ ફીનો આંકડો સાંભળીએ એટલે તમ્મર આવી જાય. મારી પાસે એક સરળ ઉકેલ છે. જતું કરો. દઈ દો. થોડી તકલીફ પડશે. પણ મન હળવું થઇ જશે. ક્લાસિક નવલકથા ‘સિદ્ધાર્થ’નાં લેખક અને નોબેલ પારિતોષિક વિજેતા હર્મન હેસ કહેતા કે આપણામાંથી કેટલાંક એવું માને છે કે પકડી રાખવાથી આપણે શક્તિશાળી બની જશું; પણ કેટલીક વાર જતું કરવાથી એમ થઇ શકે. બે બિલાડીએ જતું કર્યું હોત તો બંને રોટલો પામી હોત; એટલું જ નહીં, ડોકેટ એક્સ્પ્લોઝન પણ અટકાવી શકી હોત. લેટ ગો કરવું હિંમતનું કામ છે, સાહેબ!

Image may contain: one or more people

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under સમાચાર