કેવો હોય જીવનનો અંત?

કેવો હોય જીવનનો અંત?
હાલ એક બેનનો ત્રણ મિનિટનો અંગ્રેજી વિડીયો જોયો.. હું અંદરથી હાલી ગયો.. માટે આપને માટે તે ફરીથી લખું છું..
વારાણસીમાં ‘કાશી લાભ મુક્તિ ભવન’ નામે ગેસ્ટ હાઉસ છે, જ્યાં લોકો છેલ્લો શ્વાસ કાશીમાં લઈને ‘મોક્ષ’ પામવા યાને મરવા માટે જાય છે. નિયમ એવો છે કે ત્યાં તમને ૧૫ દિવસનું જ રહેવાનું મળે. તેને અંતે જીવતા રહો, તો ખાલી કરવાનું! તો એ જાણવું રસપ્રદ છે કે જેમણે જીવનનો અંત જોઈ જ લીધો છે, તેવાં લોકોના મનમાં છેલ્લે શું ચાલતું હોય છે? ત્યાંના મેનેજર ભૈરવનાથ શુક્લ ૪૪ વર્ષથી ત્યાં છે, તેમણે બાર હજારથી વધુ લોકોને મૃત્યુ પામતાં જોયાં છે. તેમની પાસેથી શું શીખવા મળે છે?
એક ભાઈ સાજા સમા હતા, ત્યાં રહ્યાં, ૧૩માં દિવસે તેમણે પોતાના સૌથી નાના ભાઈને બોલાવવાની વિનંતી કરી, જેની સાથેના વિચારભેદથી તેઓ વર્ષો પહેલાં જુદા થઈ ગયેલા. ૧૫માં દિવસે નાનો ભાઈ આવ્યો. મોટા ભાઈએ તેની માફી માંગી, બંને ભાઈઓ ભેટીને ખુબ રડ્યાં, નાના ભાઈના હાથોમાં જ મોટા ભાઈએ છેલ્લાં શ્વાસ લીધાં. આવા અનેક કિસ્સાઓ છે. શુક્લાજી કહે છે, ‘મોટે ભાગે લોકો મોતના હાથમાં જાતને સોંપી દેતા પહેલાં પોતાના મતભેદો દૂર કરે છે અને શાંતિથી મરે છે.’
આપણે શું શીખવાનું? મતભેદ થવા જ ન દઈએ. જો ઊભા થાય તો તરત નિકાલ કરીએ, ઉધાર ન રાખીએ. પેલા ગેસ્ટ હાઉસના મહેમાનોએ તો મોતના દૂતોને જોઈ લીધાં હોય છે, આપણને તે દેખાતાં નથી. ‘આનંદ’ યાદ છે? ‘કૌન, કબ ચલા જાયેગા, કોઈ નહીં જાનતા.. હા-હા-હા. મોત તુ એક કવિતા હૈ, એક કવિતા કા વાદા હૈ, મિલેગી જરૂર.’
કમનસીબે એ પત્રકાર બેનની વિગત નથી,
પ્રસ્તુતિ: નરેશ કાપડીઆ
1:01 / 3:34

Leave a comment

Filed under પ્રકીર્ણ

બેમિસાલ અભિનેત્રી કાજોલ

બેમિસાલ અભિનેત્રી કાજોલ
લગ્ન પહેલાં કાજોલ મુખર્જી અને ત્યાર બાદ કાજોલ દેવગણનો ૪૬મો જન્મ દિન. ૫ ઓગસ્ટ, ૧૯૭૪ના રોજ મુંબઈમાં તેમનો જન્મ. અભિનેત્રી માતા તનુજા અને ફિલ્મ નિર્માતા શોમુ મુખર્જીના તેઓ દીકરી. કાજોલ હિન્દી ફિલ્મોના સૌથી સફળ અભિનેત્રીઓમાંના એક છે. તેમણે ‘શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી’ના સૌથી વધુ છ ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ જીતીને તેમના જ માસી નૂતનના વિક્રમની બરાબરી કરી છે. કાજોલ એ એવોર્ડ માટે બાર વાર નોમિનેટ થયાં છે! ૨૦૧૧માં તેમને પદ્મશ્રીનું સન્માન મળ્યું છે.
મુંબઈમાં મુખર્જી-સમર્થ પરિવારમાં બંગાળી-મરાઠી સંસ્કૃતિમાં તેમનો જન્મ. અભિનેત્રી મરાઠી માતા તનુજા અને બંગાળી નિર્માતા-નિર્દેશક પિતા શોમુ મુખર્જીના તેઓ દીકરી. પિતાજીનું ૨૦૦૮માં નિધન થયું. કાજોલના નાના બેન તનીષા મુખર્જી પણ અભિનેત્રી છે. તેમના માસી નૂતન અને નાની શોભના સમર્થ અને તેમના માતા રત્તન બાઈ પણ હિન્દી ફિલ્મોના મહાન અભિનેત્રીઓ હતાં. જોય મુખર્જી અને દેબ મુખર્જી તેમના માતૃપક્ષના. દાદા શશધર મુખર્જી અને કુમારસેન સમર્થ પણ ફિલ્મકારો હતાં. અભિનેત્રી રાની મુખર્જી, શર્બાની મુખર્જી અને મોહનીશ બહલ કાજોલના કઝીન્સ થાય.
કાજોલ પોતાને ‘અત્યંત તોફાની’ બાળક રૂપે વર્ણવે છે. નાનપણથી તેઓ જીદ્દી અને અધીરા હતાં. તેમના નાનપણમાં જ મા-બાપ છૂટા પડ્યા હતાં. માતા તનુજા કહે છે કે ‘અમારા છૂટા પડવાની કાજોલ પર અસર ન પડે માટે અમે તેની સામે ક્યારેય ચર્ચા કરી નહોતી.’ તનુજા ફિલ્મોમાં અભિનય કરતાં ત્યારે કાજોલને નાની રૂમમાં બંધ કરી રાખતા અને માતા દૂર છે કે કાર્યરત છે તેની તેને જાણ પણ નહોતી. નાની ઉમરથી જ માતા તનુજાએ કાજોલમાં સ્વતંત્રતાની ભાવના જગાવી હતી. બે અલગ સંસ્કૃતિના મા-બાપમાંથી કાજોલે માતાનો મરાઠી તર્ક અને પિતાનો બંગાળી સ્વભાવ વિકસાવ્યો છે. કાજોલ પંચગીનીના સેન્ટ જોસેફ કોન્વેન્ટ બોર્ડીંગ સ્કૂલમાં ભણ્યા છે. શિક્ષણ ઉપરાંત નૃત્ય પ્રકારની ઈતર પ્રવૃત્તિમાં તેમણે રસ લીધો હતો. વાર્તાઓ વાંચવાનો શોખ પણ વિકસ્યો જે તેમને કસોટીની પળોમાં ઉપયોગી નીવડ્યો.
સોળ વર્ષની વયે રાહુલ રવૈલની ‘બેખુદી’માં કાજોલે અભિનય કર્યો તેને તેઓ પોતાનું મોટું નસીબ માને છે. ઉનાળાના વેકેશનમાં શૂટિંગ કરીને સ્કૂલ પરત થવાનું તેમણે આયોજન કર્યું હતું. જોકે પછી સ્કૂલ છોડીને ફિલ્મોમાં ફૂલ ટાઈમ કરિયર બનાવી. તે અંગે કાજોલ કહે છે, ‘મેં શાળા શિક્ષણ ન લીધું તેનાથી હું કોઈ અધુરપ નથી અનુભવતી.’
રોમાન્ટિક ફિલ્મ ‘બેખુદી’ ૧૯૯૨માં રજુ થતાં જયારે કાજોલની અભિનય યાત્રા શરૂ થઇ હતી ત્યારે તેઓ માંડ ૧૮ વર્ષના સ્કૂલગર્લ હતાં. ભણવાનું છોડીને ‘બાઝીગર’ (૧૯૯૩)માં તો તેઓ સ્ટાર બની ગયાં. કાજોલે એક પછી એક જબ્બર સફળતાના સોપાન સર કર્યા. ‘દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે’, ‘પ્યાર કિયા તો ડરના ક્યા’, ‘પ્યાર તો હોના હી થા’, ‘કુછ કુછ હોતા હૈ’ અને ‘કભી ખુશી કભી ગમ’ થી તેમનું સ્ટારપદ જામી ગયુ. દરમિયાનમાં ‘ગુપ્ત’ અને ‘દુશ્મન’ જેવી હટ-કે ફિલ્મો કરીને સમીક્ષકોની સરાહના પણ તેમણે મેળવી.
૧૯૯૯માં કાજોલે અજય દેવગણ સાથે લગ્ન કર્યા અને તેમને ન્યાસા તથા યુગ એવાં બે સંતાનો છે. ૨૦૦૧થી ૨૦૦૬ દરમિયાન ફિલ્મોમાંથી પારિવારિક વિરામ લઈને તેઓ ‘ફના’થી પરત આવ્યાં અને પતિ અજય નિર્દેશિત ‘યુ મૈ ઔર હમ’, દુનિયામાં બે બિલિયન ડોલરની કમાણી કરનારી ‘માય નેમ ઇસ ખાન’, ‘વી આર ફેમીલી’ તથા પાંચ વર્ષના બીજા વિરામ બાદ શાહરુખ ખાન સાથે સાતમી વાર ‘દિલવાલે’ જેવી કોમેડી પણ કરી.
આટલી બધી ફિલ્મી સફળતા ઉપરાંત મહિલાઓ, વિધવાઓ અને બાળકો માટે પણ તેઓ કાર્યરત બન્યા અને ૨૦૦૮માં ‘કર્મવીર પુરસ્કાર’ પામ્યાં. ઝી ટીવીના શો ‘રોક એન્ડ રોલ ફેમીલી’માં પતિ અજય અને માતા તનુજા સાથે જજ બન્યા, તો તેઓ દેવગણ એન્ટરટેઇનમેંટ એન્ડ સોફ્ટવેર લિ. ના મેનેજર પણ છે, જે ટીવી અને મ્યુઝિકના કાર્યક્રમો બનાવે છે.
૧૯૯૮માં કાજોલે શાહરુખ, જુહી અને અક્ષય કુમાર સાથે ‘ઓસમ, ફોરસમ’ નામથી કોન્સર્ટ ટુર અમેરિકા, યુકે અને કેનેડામાં કરી હતી. જોકે ત્યાર પછી અન્ય વર્લ્ડ ટુરમાં જોડાવાની કાજોલે અનિચ્છા દર્શાવી હતી. કાજોલે મંદિરા બેદી સાથે ‘વિમેન્સ વેલનેસ’ ઇવેન્ટ શરૂ કર્યો છે. બાળ શિક્ષણ આપતી ‘શિક્ષા’ નામની એનજીઓ સાથે તેઓ સંકળાયા છે. બાળકો માટેની ધર્માદા સંસ્થા ‘પ્રથમ’ના કાજોલ બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર છે. એનડીટીવી એ સર્વકાલીન લોકપ્રિય ચાર અભિનેત્રીઓમાં કાજોલને માધુરી દીક્ષિત, શ્રીદેવી અને મીના કુમારી સાથે લીધાં છે.
કાજોલના ટોપ ટેન ગીતો: છુપાના ભી નહીં આતા (બાજીગર), હો ગયા હૈ તુજકો અને મેરે ખ્વાબોં મેં (દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે), સૂરજ હુઆ મધ્ધમ (કભી ખુશી કભી ગમ), કુછ કુછ હોતા હૈ (શીર્ષક), મેરે હાથ મેં (ફના), દિલ ક્યા કરે (શીર્ષક), ઓ ઓ જાનેજાના (પ્યાર કિયા તો ડરના ક્યા), તેરે નૈના (માય નેમ ઇસ ખાન), યુ મી એન્ડ હમ (શીર્ષક), રંગ દે મુઝે તુ ગેરુઆ (દિલવાલે).
‘ઓગસ્ટ માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ – પુસ્તકનો અંશ. આભાર શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા, સુરત
Image may contain: 2 people, closeup

Leave a comment

Filed under પ્રકીર્ણ

દશેરાએ+રાધા અને કૃષ્ણ: શું એમનો પ્રેમ પ્લેટોનિક છે?/પરેશ વ્યાસ

દશેરાએ માને પત્ર
શબ્દો:યામિની વ્યાસ
સ્વર:સોનલ વ્યાસ
પત્ર પાઠવી રહી છું આજ મા તને ખમ્મા ખમ્મા
હવે પૂરી થઈ નવરાત મા તને ખમ્મા ખમ્મા
જગતજનની,ત્રિભુનેશ્વરી,વિશ્વવિજયીની મા
હે દુર્ગેશ્વરી, આદયશક્તિ મા,ઓ જગદંબા મા
ધરતી પરથી પત્ર લખતી તારી દીકરીઓના શત શત નમન
જત જણાવવાનું કે મા અમારી ધરતી ડગમગ થાય
જત જણાવવાનું કે અહીં તારી દીકરીઓની આબરૂ લૂંટાય
ઘણી કળીઓની લખવી છે વાત મા તને ખમ્મા ખમ્મા
અહીં ઊગ્યા છે ઊંડા આસુરી અંધારાં
એને ઉલેચી માડી ફેલાવો અજવાળાં
લાવો સાચું દશેરાનું પ્રભાત મા તને ખમ્મા ખમ્મા
ટૂંકમાં કહું તો હરણ,હનન,હત્યા થાય છે બહુ
બસ રહેંસી નાખે નારીને, વધુ તો હું શું કહું!
રોકી દે રોજનો ઉલ્કાપાત મા તને ખમ્મા ખમ્મા
લાખો ત્રિશૂલો લઈ ગબ્બરથી આવીને વધ કર
ધરતીના મહિષાસુરને વધેરી ખપ્પરનો ભોગ ધર
રક્તબીજ સમા માનવ દાનવને સંહાર મા તને ખમ્મા ખમ્મા
તા. ક. માં લખું છું છેલ્લે વિન્નતી ત્રિશુળનું વરદાન દઈ દે તારી દરેક દીકરીને આત્મસુરક્ષા કાજ મા તને ખમ્મા ખમ્મા
યામિની વ્યાસ

રાધા અને કૃષ્ણ: શું એમનો પ્રેમ પ્લેટોનિક છે?

कैसा बंधन बंधा श्याम मोरे
बात तेरी समझ में न आई
हाथ फूलो से पहले बने थे
या कि गजरे से फूटी कलाई!
– परवीन शाकिर
આપણે જેને ‘લવ’ કહીએ એનાં તરજૂમા અનેક છે. ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર પ્રેમ એટલે પ્રીતિ, સ્નેહ, મહોબત, ચાહ, અનુરાગ, આસક્તિ, લગની. પદબંધ શ્રીમદ્ ભાગવતમાં લખ્યું છે કે: જગત માત્રનું જીવન તે પ્રેમ છે. ૐકારમાં પ્રેમ છે. નાદમાં પ્રેમ છે, છંદમાં પ્રેમ છે, પુરુષમાં પ્રેમ છે, પ્રકૃતિમાં પ્રેમ છે, જડમાં પ્રેમ છે અને ચેતનમાં પ્રેમ છે. કલરવ કરતાં પશુપક્ષીમાં, કુહૂ કુહૂ કરતી કોયલમાં, કુંજકુંજમાં, જાતજાતનાં વૃક્ષોનાં ઝુંડમાં, ખીલેલાં ફૂલોના મધ્ય ભાગમાંથી જેમ ઊડતી રજકણોની સુગંધી વ્યાપી રહી છે,તેમ જગતના સર્વ કાર્યસ્થળમાં પ્રેમ વ્યાપ્ત છે અને એ પ્રેમ તે ભક્તિ. શબ્દકોશમાં આ તો અઘરું અર્થઘટન થયું. નહીં?!! પ્રેમનાં તે વળી પ્રકાર હોય? પ્રેમ તો પ્રેમ હોય. એ કાંઇ આઈસક્રીમ થોડું છે કે એની અલગ અલગ ફ્લેવર હોય? પણ બૌદ્ધિકો એમાં ય પ્રકાર શોધે છે. ગ્રીક પુરાણ અનુસાર પ્રેમનાં પાંચ પ્રકાર છે. ૧. સ્ટોર્જ: કૌટુંબિક પ્રેમ ૨. ફિલિયા: મૈત્રી ૩. ઈરોસ: શૃંગારિક પ્રેમ ૪. જેનિયા: મહેમાનગતિ ૫. ડીવાઇન: દિવ્ય પ્રેમ.
જ્યારે રાધા કૃષ્ણનાં પ્રેમની વાત આવે ત્યારે કોઈ એને ફિલિયા (Philia) કહે છે. જે ‘ફોબિયા’નો વિરોધાર્થી શબ્દ છે. આજનો શબ્દ ‘પ્લેટોનિક’ (Platonic) ફિલિયા ઉર્ફે મૈત્રી ભાવને લગતો છે. પ્લેટોનિક લવમાં પુરુષ અને સ્ત્રી વચ્ચે અંતરંગ પ્રેમ જરૂર છે પણ એમાં શારીરિક ચેષ્ટા વર્જ્ય છે. એવું પણ કહે છે કે પ્લેટોનિક લવ એટલે ડોકની ઉપરનો પ્રેમ! પ્લેટોનિક લવ એ પુરુષ અને સ્ત્રી વચ્ચે એ સંબંધ છે, જેમાં એક બીજાની વિચારસરણી મળતી આવે છે. તેઓ એકબીજાની સારસંભાળ લેતા હોય, એવી લાગણીનાં સંબંધો હોય. તેઓ એકમેકને સારી પેઠે સમજી શકતા હોય છે. ઘણી વાર એક બોલે નહીં તો ય બીજો સઘળું સમજી જાય. એવો પ્રેમ પ્લેટોનિક કહેવાય. પ્લેટોનિક શબ્દ ગ્રીક દાર્શનિક પ્લેટોનાં વૈચારિક પ્રદાન પરથી આવ્યો છે. પંદરમી સદીનાં ફ્રેંચ વિદ્વાન માર્શિલો ફિસિનિયોએ પહેલી વાર ‘પ્લેટોનિક લવ’ શબ્દનો પ્રયોગ કરીને, એને દિવ્ય પ્રેમ તરીકે નવાજ્યો હતો. એવો પ્રેમ જે પ્લેટોની ફિલસૂફી પર આધારિત હતો. પ્લેટો માનતા કે પ્રેમ પોતે જ એક એટલી સુંદર લાગણી છે, જે શરીરનાં હાડમાંસનાં પ્રેમથી અનેક ગણી ઊંચી અને મહાન છે. પ્લેટોની વિચારધારા પરથી આવો પ્રેમ પ્લેટોનિક લવ કહેવાયો. અને છતાં રાધા અને કૃષ્ણનાં સંબંધ આમ સાવ શારીરિક નહોતા જ, એવું ય કહી ન શકાય. મોહક વાંસળી, કૃષ્ણાવતાર ભાગ- ૧, ક.મા. મુનશી સાહેબ લખે છે કે: ‘અદમ્ય ભાવાવેગથી કૃષ્ણે રાધા તરફ ઝૂકીને પોતાના હોઠ એના હોઠ સાથે ચાંપ્યા. એકનો આત્મા બીજાના આત્મામાં ભળી ગયો અને બંને એક થઈ ગયા ત્યાં સુધી એ હોઠો એકબીજાથી અલગ ન થયા. કૃષ્ણે રાધાના ગાલ પસવાર્યા. એના સ્તનમંડળ પર એનો હાથ ફરી રહ્યો. ત્યાંથી સુકુમારતાથી સરકતો સરકતો એ એના નમણા ને લાલિત્યસભર દેહના પ્રત્યેક સુંદર વળાંક શોધતો શોધતો ભાવાર્દ્રતાપૂર્વક એનાં અંગાંગ ઉપર પણ ફરી વાળ્યો. આનંદની એક મદભરી ઊર્મિ એમને અવર્ણનીય રસસમાધિમાં ડુબાવીને અભેદભાવનો અનુભવ કરાવી રહી.’ અહીં રાધા કૃષ્ણનાં પ્રેમનો પ્લેટોનિક અર્થ હોય એવું લાગતું નથી. અમને લાગે છે કે આ ડીવાઇન લવ છે. દિવ્ય પ્રેમ. રાધા અને કૃષ્ણ બંને એકાકાર છે. આત્મા અને શરીર એકમેકમાં સમાયેલા હોય છે, બસ એમ જ.
‘પ્લેટોનિક લવ’ શબ્દ આમ તો પામર મનુષ્યો માટે છેતરામણો છે. સેક્સ સંબંધ ન હોય તો પુરુષ અને સ્ત્રી વચ્ચેનો એ પ્રેમ અધૂરો ન ગણાય? પુરુષ અને સ્ત્રી વચ્ચે એવો ને એવો જ અશારીરિક સંબંધ હંમેશ માટે જળવાઈ રહે, એ વાત સામાન્ય વિજાતીય વ્યક્તિઓ માટે અઘરી છે. શારીરિક ચેષ્ટા ક્યારે મન પર હાવી થઈ જાય, એ કહેવાય નહીં. એકાંત મળે તો બંને, પરુષ જાત અને સ્ત્રી જાતને માટે, જાતનિયંત્રણ અઘરું થઈ જાય. સૂનો હાઇવે હોય તો સ્પીડલિમિટની બહાર ગાડી હાંકવી, એ પુરુષ માટે રમત અને સ્ત્રી માટે ગમત ભરેલી પ્રવૃત્તિ છે. અને પછી… ઓલ્યા અસ્પર્શનાં લીધેલાં વ્રત બટકી જાય, એમ પણ બને! પ્લેટોનિક સંબંધો માટે તો શું કહું……ગુલઝાર સાહેબની પંક્તિ અહીં અનુરૂપ લાગે છે. હમને દેખી હૈ ઉન આંખોકી મહકતી ખુશ્બૂ….ગુલઝાર સાહેબ લખે છે કે હાથથી અડીને એ આ પ્રકારનો સંબંધ છે, એવો આરોપ ન મૂકો.. આ તો એક લાગણી છે, જે આતમથી અનુભવવાની છે. પ્રેમને પ્રેમ જ રહેવા દો, એનું કોઈ નામ શા માટે? વાત તો સાચી છે. પ્રેમ એટલે પ્રેમ. પ્લેટોનિક પ્રેમ? એ વળી શું?
શબ્દશેષ:
‘પ્લેટોનિક લવ એ શાંત જ્વાળામુખી છે.’ –આન્દ્રે પ્રીવોસ્ટ
No photo description available.

Leave a comment

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ

આઠમું નોરતું+ગીતકાર ગુલશન બાવરા

આઠમું નોરતું
ગરબો
શબ્દો: યામિની વ્યાસ
સ્વર/સ્વરાંકન:સોનલ વ્યાસ
આસો માસે રે બાવરી રે મારી આંખડી
હૈયું પાથરીને જોઉં મા તારી વાટડી
ફુલ ગુલાબને ચમ્પો ચમેલીથી ભરું છાબડી
સોનેરી ગલગોટાનો હાર ચઢાવું નવ નવ રાતડી
જળ નિર્મળ લેવા કાજ જાઉં ચંદનતલાવડી
નમન કરીને હું પ્રેમથી પખાળુ મા તારી પાવડી
ઓ માવડી મેં તો રાખી તારી આખડી
તું ડૂબાડે કે તારે સોંપી તુજને મારી નાવડી
ક્ષમા કરજે માત તારી ભક્તિની રીત ન આવડી
જગ આખાનું રક્ષણ કરજે બાંધી દે એક રાખડી
અમિયલ આંખે આશિષો આપ મારી માવડી
યામિની વ્યાસ

ગીતકાર ગુલશન બાવરા

આમ તો એમનું નામ ગુલશન કુમાર મેહતા પણ આપણે તેમને ગીતકાર ગુલશન બાવરા તરીકે ઓળખીએ છીએ. ૭ ઓગસ્ટે તેમની ૧૧મી પુણ્યતિથિ. ૭ ઓગસ્ટ, ૨૦૦૯ના રોજ તેમનું નિધન થયું હતું. ૪૨ વર્ષો સુધી કાર્યરત રહેલા ગુલશન બાવરાએ ફિલ્મોમાં લગભગ ૨૪૦ ગીતો લખ્યાં છે. કલ્યાણજી આનંદજી, શંકર જયકિશન કે રાહુલદેવ બર્મન જેવા દિગ્ગજ સંગીતકારોએ તેમના ગીતોને સૂર આપ્યાં હતાં. તેમના મેરે દેશ કી ધરતી (ઉપકાર) અને યારી હૈ ઈમાન (ઝંજીર) માટે તેમને શ્રેષ્ઠ ગીતકારના ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ મળ્યાં હતાં. તેઓ કેટલીક ફિલ્મોમાં ચરિત્ર અભિનેતા તરીકે પણ દેખાતા હતા, જેમકે ‘ઝંજીર’નું ‘દીવાને હૈ દીવાનો કો’ તેઓ પડદા પર ગાતા હતા.
લાહોર પાસેના શેખપુરામાં ૧૨ એપ્રિલ, ૧૯૩૭ ના રોજ બાંધકામનું કામ કરતાં પિતાને ત્યાં ગુલશનનો જન્મ થયેલો. દસ વર્ષની ઉમરે દેશના ભાગલા વખતે થયેલાં દંગલોમાં પિતાજી અને પિતરાઈ ભાઈની હત્યા તેમની આંખ સામે થઇ હતી. મોટી બેન તેમને જયપુર લાવ્યાં. મોટા ભાઈ સાથે દિલ્હીમાં રહીને ભણ્યા. કોલેજમાં તેમણે કવિકર્મ શરૂ કર્યું હતું. રેલવેની નોકરી કરવા તેઓ મુંબઈ આવ્યા. નોકરી સાથે ગીતકાર બનવાનો સંઘર્ષ તેઓ કરતા હતા.
કલ્યાણજી શાહે ‘ચન્દ્રસેના’ (૧૯૫૯)માં ગુલશન બાવરાનું પહેલું ગીત ‘મૈ ક્યા જાનૂં કહાં લાગે યે સાવન મતવાલા રે’ લતાજીને કંઠે ગવડાવ્યું. તરત જ કલ્યાણજી આનંદજીની પહેલી ફિલ્મ ‘સટ્ટા બજાર’માં ગુલશનના ગીતો ‘તુમ્હેં યાદ હોગા’ અને ‘ચાંદી કે ચંદ ટુકડો કે લીયે’ ગીતો હીટ થયાં. ત્યારે જ મિત્રોએ તેમને ગુલશન ‘બાવરા’ નામ આપ્યું.
ગુલશનના અડધા જેટલાં ગીતો તો રાહુલદેવ બર્મને સંગીતબદ્ધ કર્યા. ‘જુલમી’ (૧૯૯૯) એમની છેલ્લી ફિલ્મ અને તેમનું છેલ્લું હીટ ગીત ‘લે પપ્પિયા ઝપ્પિયા પાલે હમ’ એકમાત્ર ગીત હતું જેને ‘અશિષ્ટ’નું લેબલ લાગ્યું. બાવરા એક સાથે બે જ ફિલ્મોના ગીતો લખતા. તેમને વર્તમાન ગીતકારો અને સંગીતકારો માટે નાખુશી હતી. તેઓ કહેતા, ‘ મારે શા માટે મારી જાત પર જુલમ કરવો કે મારા ગીત અને આવડત એવા સંગીતકારો માટે બગાડવા, જેઓ મને તમામ પ્રકારના સમાધાન કરવાનું કહે?’
આપણે આજે ગુલશન બાવરાના યાદગાર ગીતો વાળી ફિલ્મો યાદ કરીએ તો ઉપકાર, ઝંજીર, ખેલ ખેલ મેં, કસમે વાદે, સત્તે પે સતા, અગર તુમ ન હોતે કે આવાઝ યાદ આવે.
૭ ઓગસ્ટ, ૨૦૦૯ના રોજ ૭૨ વર્ષની વયે મુંબઈના પાલી હિલના ઘરે જ તેમનું નિધન થયું હતું.
ગુલશન બાવરાના ટોપ ટેન ગીતો: મેરે દેશ કી ધરતી, યારી હૈ ઈમાન, સનમ તેરી કસમ, અગર તુમ ન હોતે, આતી રહેગી બહારે, કસમે વાદે નિભાયેંગે હમ, વાદા કર લે સાજના, જીવન કે હર મોડ પે, પીને વાલોં કો પીને કા બહાના ચાહિયે, તેરી દુનિયા સે હોકે મજબૂર ચલા.
‘ઓગસ્ટ માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ – પુસ્તકનો અંશ. આભાર શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા, સુરત
Image may contain: 1 person, closeup

Leave a comment

Filed under Uncategorized

સાતમું નોરતું+પ્રેમનાં પ્રકાર… /પરેશ વ્યાસ

સાતમું નોરતું
ગરબો
શબ્દો:યામિની વ્યાસ
સ્વર:સોનલ વ્યાસ
ઓ મા….
આ પૂજારણ નીસરી તારી પૂજા કાજ
કે હૈયું મારું રુમઝુમ થાય
કકું, કેસર ને અબીલ ગુલાલ લઈ
સજાવી આરતીની થાળ
કે હૈયું મારું રુમઝુમ થાય
નદીનું જળ લીધું ત્રાંબા કળશમાં
સાથે મનડું પણ છલકાય
કે હૈયું મારું રુમઝુમ થાય
અતલસ રેશમનો સાળુડો પહેર્યો
છેડલે ફુમતા ઝૂલે સાત
કે હૈયું મારું રુમઝુમ થાય
સોળે શણગાર ને અંતરના ઓરતા
સજી નીકળી જોગણ નાર
કે હૈયું મારુ રુમઝુમ થાય
યામિની વ્યાસ
0:11 / 3:33
Yamini Vyas and 10 others
9 Comments
1 Share
Like

Comment
Share
સાતમું નોરતું
ગરબો
શબ્દો:યામિની વ્યાસ
સ્વર:સોનલ વ્યાસ
ઓ મા….
આ પૂજારણ નીસરી તારી પૂજા કાજ
કે હૈયું મારું રુમઝુમ થાય
કકું, કેસર ને અબીલ ગુલાલ લઈ
સજાવી આરતીની થાળ
કે હૈયું મારું રુમઝુમ થાય
નદીનું જળ લીધું ત્રાંબા કળશમાં
સાથે મનડું પણ છલકાય
કે હૈયું મારું રુમઝુમ થાય
અતલસ રેશમનો સાળુડો પહેર્યો
છેડલે ફુમતા ઝૂલે સાત
કે હૈયું મારું રુમઝુમ થાય
સોળે શણગાર ને અંતરના ઓરતા
સજી નીકળી જોગણ નાર
કે હૈયું મારુ રુમઝુમ થાય
યામિની વ્યાસ
………………………….
કૃષ્ણ એટલે પ્રેમ. કોઇ પણ સોચ વિના, કોઇ પણ છોછ વિના, મુક્ત મને જેને ચાહી શકાય. કૃષ્ણાયનમાં કેટલીય વ્યક્તિઓનો પ્રવેશ થયો હતો. માતા, પિતા, પ્રેમિકા, પત્ની, મિત્ર, સખા. એ તમામે કૃષ્ણને પ્રેમ કર્યો. કૃષ્ણએ તો એમનાં વિરોધીઓને પણ પ્રેમથી વશ કરવાની કોશિશ કરી હતી. કૃષ્ણ તો સર્વાંગ પ્રેમ. કૃષ્ણ જન્માષ્ટમીએ પ્રેમનાં પ્રકારો વિષે તો અમે શું લખીએ? પ્રેમ તો કરવાનો હોય. પ્રેમનું વળી પૃથક્કરણ હોય?!
પશ્ચિમી સંશોધકો પ્રેમનાં પ્રકારનું પિષ્ટપેષણ કરે ત્યારે લાગે કે પામર મનુષ્યએ હજી કેટલીય વાતો કૃષ્ણ પાસે શીખવાની છે. છતાં આ અર્વાચીન ચિંતન છે. સાંપ્રત વાતો, આધુનિક વાતો અહીં પ્રસ્તુત છે. સંદર્ભ બદલાતો જાય છે. કેનેડિયન માનસશાસ્ત્રી જ્હોન એલન લી ‘કલર્સ ઓફ લવ’માં પ્રેમનાં પ્રકાર સમજાવે છે. મૂળ ગ્રીક શબ્દોનો આધાર એમણે લીધો છે. ત્રણ પ્રાથમિક પ્રકાર અને ત્રણ દ્વિતીય પ્રકાર. પ્રાથમિક પ્રેમનો પહેલો પ્રકાર છે ઇરોસ. શૃંગારિક પ્રેમ. કામોદ્દીપક પ્રેમ. પ્રેમ જે પહેલી નજરે જ થઇ જાય. મન કરતાં ય તનથી જોડાઇ જવાની ઈચ્છા કાયમ રહે. મનોરંજન અને તનોરંજન સાવ એકાકાર. અને એને માટે ગમે તેવા જોખમ ખેડી નાંખે એવા પ્રેમીઓનો પ્રેમ એટલે ઇરોસ. એમને મન લગ્ન એટલે વિસ્તરિત મધુમાસ. પ્રેમનો બીજો પ્રકાર લ્યુડસ. લ્યુડસ એટલે રમત. મસ્તી, મજાક, હળવી છેડછાડ, હસવું, બોલવું અને સાથે જલસો કરવો. ઇન્ડોર પણ અને આઉટડોર પણ. એકબીજા પર કોઇ દબાણ નહીં એ લ્યુડસ. ત્રીજો પ્રકાર સ્ટોર્ગે. કૌટુંબિક પ્રેમ. કુંટુંબમાં સઘળા સભ્યો સાથે રહે, એકમેકને ચાહે, તકલીફમાં એકબીજાની પડખે ઊભા રહે. અહીં લોહીનાં સંબંધ હોય એવા લોકોનો પ્રેમ. લગ્ન જીવનથી જોડાયા હોય તો ય સ્ટોર્ગે પ્રેમ હોઇ શકે. અહીં પ્રેમ સંબંધને ટકાવી રાખવાની આતુરતા ભારોભાર અને ઇર્ષાભાવનો સદંતર અભાવ. આ થયા પ્રેમનાં પ્રાથમિક પ્રકાર. પછી ત્રણ દ્વિતીય પ્રકારનાં પ્રેમ. અહીં પહેલો પ્રકાર મેનિયા. અર્થ તો આપણે જાણી જ છીએ. પ્રેમનું પાગલપન. પ્રેમનું વળગણ. પ્રેમનો એકાધિકાર. પ્રેમમાં પડવાથી પીડા મળે એવી સંભાવના હોય તો તેઓને કોઇ પડી ન હોય. બીજો પ્રકાર અગેપ. સૌથી શુદ્ધ પ્રેમ. બસ બધું દઇ દેવાનું, લઇ લેવાની કોઇ ખેવના નહીં. કોઇ શરત નહીં. પ્રેમમાં શહીદી ય વ્હોરી લેવાની ત્રેવડ અહીં સદૈવ હોય જ. માલિકીભાવ નહીં, ઇર્ષ્યા તો હોય જ ક્યાંથી? શારીરિક સંબંધ હોય અને એમાં ઉન્નતિ કરવાની કોશિશ પણ કર્યા કરે એ અગેપ પ્રેમીઓ કહેવાય. અને છેલ્લે પ્રાગ્મા પ્રેમ. અહીં પ્રેમીઓ પ્રેક્ટિકલ હોય છે. દુનિયાદારીની સમજણ એમને હોય, વાસ્તવિકતાને સ્વીકારીને ચાલે. ભવિષ્યનું તેઓ વિચારે. કમાવા માટે બહાર જવું પડે તો એવા ચિર વિરહને સ્વીકારીને ચાલે. સમાન વિચારસરણીવાળા સાથે મળી જાય તો ગાડું બરાબર ગબડી જાય. આમ કુલ છ પ્રકારનાં પ્રેમ થયા. હવે મુશ્કેલી એ કે આપણે એમાં ક્યાં છીએ? પાછું એવું કે આમ આપણે ઇરોટિક (કામાતુર) હોઇએ પણ આમ જોઇએ તો આપણે પ્રાગ્માટિક (વ્યાવહારિક) પણ હોઇએ. અગેપ જેવો શુદ્ધ દેશી પ્રેમ પણ કરી નાંખીએ અને કોઇ વાર એમાં લ્યુડસનાં રમતિયાળપણાંની ભેળસેળ પણ કરી નાંખીએ. અને પછી મેનિયાકવેડાં ય શું કામ બાકી રહી જાય?! અને આપણી કૌટુંબિક ભાવના તો અનન્ય એટલે સ્ટોર્ગે પ્રેમ તો આપણી ખાસિયત કહેવાય. લિયો ટોલસ્ટોય કહેતા કે હું જે કાંઈ જાણું છું એ તમામ જ્ઞાન એ કારણે છે કારણ કે હું પ્રેમ કરું છું. તો હે પ્રિય ગુણીજનો, પ્રેમ કરતા રહો અને પ્રેમનું બળતું ઘર કૃષ્ણાર્પણ કરતા રહો..
[13/08, 9:44 AM] Paresh Vyas: An Arvachin chintan on love, type of love…Jai Shri Krishna..
[13/08, 9:44 AM] Paresh Vyas: As published today in Gujarat Samachar..
Image may contain: 2 people

Leave a comment

Filed under પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ

છઠ્ઠું નોરતું+સૂરમય ગાયક – સુરેશ વાડકર

છઠ્ઠું નોરતું  ગરબો શબ્દો:યામિની વ્યાસ
સ્વરાંકન/સ્વર: સોનલ વ્યાસ
💐
ગેરું મંટોડું લાવીયાને કાંઈ લાલ લાલ ચોકને લીપીંયો રે લોલ
ચોક પર ઝીણા ઝીણા મીંડા કરીને અલખનો સાથિયો પૂરીયો રે લોલ
અલખનો સાથિયો પૂરતાં પૂરતાં સાત સાત રંગો ખુટીયા રે લોલ
નભેથી મેઘધનુષ આવીયું ને સાતે સાત રંગો પૂરીયા રે લોલ
દીવડાં ને ફુલડાંથી ચારેકોર અમે સાથિયાને શણગારીયો લોલ
પંચશીલનો ચંદરવો બાંધતા કાંઈ જીવતર કાપડ ખુટીયું રે લોલ
કાપડ મખમલી વાદળનું લઈ પછી ઘુમ્મટ ગગનનો સજાવીયો રે લોલ
ઘુમ્મટમાં ઠેર ઠેર તેજદીપ ઝૂલતા દીપશિખામાં પરોવીયા રે લોલ
રુમઝુમતાં મા તમે આવી બિરાજો રૂડો ચંદનચોક છંટાવીયો રે લોલ
લાલચટક ચુંદડી ને કનક કંદોરે મા ગેબના ગબ્બરથી આવીયા રે લોલ
સોનાનો ગરબો શિરે લઈને માએ લખચોરયાસી ઘુમાવીયો રે લોલ
અંધારે અટવાતાં પંથ ભૂલેલાંને તેજરૂપ જ્યોતિથી વાળીયા રે લોલ
યામિની વ્યાસ
સૂરમય ગાયક – સુરેશ વાડકર
હિન્દી અને મરાઠી ફિલ્મોના સુપ્રસિદ્ધ ગાયક સુરેશ ઈશ્વર વાડકરનો ૬૫મો જન્મ દિન. ૭ ઓગસ્ટ, ૧૯૫૫ના રોજ કોલ્હાપુરમાં તેમનો જન્મ. તેમણે ભોજપુરી અને કોંકણી ફિલ્મોમાં પણ ગાયું છે. તેમના ભજનોના આલબમ પણ છે.
સુરેશજી સંગીતનું પદ્ધતિસરનું શિક્ષણ લઈને ‘પ્રભાકર’ પરીક્ષા પસાર કરીને મુંબઈના આર્ય વિદ્યા મંદિરના શિક્ષક બન્યા હતા. આજે તેમની મ્યુઝિક સ્કૂલ મુંબઈ, ન્યુ જર્સી અને ન્યુ યોર્કમાં ચાલે છે. ઓપન યુનિવર્સીટીની આ સ્વા માં ઓનલાઈન મ્યુઝિક સ્કૂલમાં કોઈ પણ ભણી શકે.
ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીત ભણીને સુરેશ વાડકર ૧૯૭૬માં સૂર સિંગાર સ્પર્ધામાં ‘મદન મોહન એવોર્ડ’ જીત્યા ત્યારે જયદેવ નિર્ણાયક હતા. તેમણે સુરેશ પાસે ‘સિને મેં જલન – ગમન’ ગવડાવ્યું, પછી ‘પહેલી’માં પણ ગવડાવ્યું. ત્યારે તેમના અવાજથી પ્રભાવિત થયેલાં લતાજીએ લક્ષ્મીકાંત પ્યારેલાલ, કલ્યાણજી આનંદજી અને ખય્યામને જણાવ્યું અને આપણને ક્રોધી, પાંચ, પ્યાસા સાવન, પ્રેમ રોગ, હીના, પ્રેમ ગ્રંથ, રામ તેરી ગંગા મૈલી, બોલ રાધા બોલ, વિજય જેવી ફિલ્મોના ગીત મળ્યાં.
પછી તો સુરેશ ટીવી શો સારેગામાપા, લીટલ ચેમ્પસ કે સંજીત એવોર્ડ્સના જજ બન્યા. હિન્દી ફિલ્મો જેટલું જ મોટું પ્રદાન સુરેશ વાડકરે મરાઠી ફિલ્મો માટે પણ કર્યું છે. તો અનેક ભારતીય ભાષાઓમાં તેમણે અનેક ભક્તિ ગીતો પણ ગાયા છે. જેમાંના ‘શિવ ચાલીસા’, ‘સાઈ નામ એક રંગ અનેક’, ‘સાઈ તુમ યાદ આયે’ કે ‘જય શ્રી સ્વામીનારાયણ’ જાણીતા છે. મહાન મરાઠી સંગીતકારો હૃદયનાથ મંગેશકર, સુધીર ફડકે, શ્રીનિવાસ ખલે, વસંત દેસાઈ, અશોક પત્કી, અનીલ-અરુણના સંગીતમાં સુરેશજીએ ભરપુર ગાયું છે.
શાસ્ત્રીય ગાયિકા પદ્મા સાથે સુરેશ વાડેકરે સંસાર માંડ્યો અને તેમને ત્યાં અનન્યા તથા ગિયા નામે બે દીકરીઓ છે. તેમને મધ્ય પ્રદેશ સરકાર દ્વારા ૨૦૦૪નો લતા મંગેશકર એવોર્ડ, ૨૦૦૭માં મહારાષ્ટ્ર પ્રાઈડ અને ૨૦૧૧માં મરાઠી ફિલ્મ ‘મી સિંધુતાઈ સપકાલ’ માટે ‘હે ભાસ્કર ક્ષિતિજવારી યા’ ગીત માટે તેમને શ્રેષ્ઠ ગાયકનો નેશનલ એવોર્ડ મળ્યો.
સુરેશ વાડકરના યાદગાર ગીતો આપણને જે હિન્દી ફિલ્મોમાં મળ્યાં તેમાં પહેલી, ગમન, પ્રેમ રોગ, ડિસ્કો ડાન્સર, માસૂમ, સદમા, ઉત્સવ, રામ તેરી ગંગા મૈલી, હિફાઝત, લિબાસ, ચાંદની, પરિંદા, દિલ, હીના, લેકિન, લમ્હેં, રંગીલા, પ્રેમ ગ્રંથ, માચીસ, સત્યા, હુ તુ તુ, વિવાહ, ઓમકારા, કમીને કે હૈદર ને યાદ કરી શકાય.
સુરેશ વાડકરના ટોપ ટેન ગીતો: મેઘા રે મેઘા રે (પ્યાસા સાવન), સિને મેં જલન આંખો મેં તૂફાન સા કયું હૈ (ગમન), હુજુર ઇસ તરહા સે ના ઇતરાકે ચલીએ (માસૂમ), એ જિંદગી ગલે લગાલે (સદમા), મોહબ્બત હૈ ક્યા ચીજ હમ કો બતાઓ (પ્રેમ રોગ), લગી આજ સાવન કી ફિર વો લડી હૈ (ચાંદની), તેરે નૈના મેરે નૈનો સે (ભ્રષ્ટાચાર), તુમ સે મીલ કર ઐસા લગા (પરિંદા), સપનોં મેં મિલતી હૈ (સત્યા), સાંજ ઢલે ગગન તલે (ઉત્સવ).
શુભ સાહિત્યના પુસ્તક: ઓગસ્ટના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ માંથી..
Image may contain: 1 person

Leave a comment

Filed under Uncategorized

પાંચમું નોરતું+ડેડ વૂમન્સ સીક્રેટ (ઉત્તરાર્ધ) /પરેશ વ્યાસ

પાંચમું નોરતું
ગરબો
શબ્દો:યામિની વ્યાસ
સ્વર/સ્વરકાર:સોનલ વ્યાસ💐
એક નવલો તે ગરબો જાતે કોરીયો રે લોલ.
માંહી શ્રધ્ધાનો દીવડો પ્રગટાવીયો રે લોલ
પ્રસરે ઘડુલે રૂડી અજવાળી તેજધાર
એમાં ફેલાતો આખા ગરબાનો ટૂંકસાર
તારા આવ્યા છોડી આકાશી દરબાર
તાલે તાલે પાછળ નક્ષત્રોની હાર
મેં તો ચાંદાને ચોકમાં ઘુમાવીયો રે લોલ
એક નવલો તે…
આવનજાવનમાં ગૂંજે અનહદનો એક નાદ
પગ નર્તન કરે જ્યાં પડે ગરબાનો એક સાદ
રગ રગમાં માંડ્યો સહુએ અખિલ નૌતમ રાસ!
આખું બ્રહ્માંડ આવી નીરખે ગરબાની આસપાસ
સકલ વિશ્વનો ગરબો ગવડાવીયો રે લોલ
એક નવલો તે …
યામિની વ્યાસ
ડેડ વૂમન્સ સીક્રેટ
(ઉત્તરાર્ધ)
(વહી ગયેલી વાર્તા: એક સ્ત્રી મૃત્યુ પામી છે. રાતનો સમય છે. એક ઓરડામાં એના બંને સંતાનો માતાનાં મૃતદેહ પાસે બેસી માને યાદ કરીને આંસુ સારી રહ્યા છે. એક દીકરો છે જે ન્યાયાધીશ છે અને જે ન્યાય તોળવામાં જરાય બાંધછોડ કરતાં નથી. બીજી દીકરી છે, જેને પુરુષ જાતથી નફરત છે અને એ મોટી થઈને સાધ્વી બની હોય છે. માએ નાનપણથી જ બંને સંતાનોમાં શિસ્ત અને સંસ્કારનું સુપરે સીંચન કર્યું હતું. પિતા વિષે બંને સંતાનો ખાસ જાણતા નથી, સિવાય એ કે એમનાં પિતાએ માતાને ખૂબ દુ:ખ આપ્યું હતું. સૌ માને છે કે એ સ્ત્રીનું જીવન પવિત્ર હતું અને એટલે જ એ મૃત્યુ પામી ત્યારે એના ચહેરાનાં હાવભાવ શાંત અને સ્વસ્થ હતા. દ. મોપાસા લખે છે કે -એક અસીમ શાંતિ, એક દિવ્ય ઉદાસી, એક નીરવ નિર્મળતા એ મૃત સ્ત્રીની આસપાસ વીંટળાયેલી હતી.- હવે આગળ… )
થોડો લાંબો સમય પસાર થયો. બંને ઊભા થયા. પોતાની મૃત માતાને નીરખીને જોતાં રહ્યાં. અને તેમની યાદો, એ પુરાણી યાદો, એ ગઇકાલ જે ખૂબ જ વહાલભરી હતી અને… એમની આ આજ હતી, જે એમને પરેશાન કરી રહી હતી. અને તેઓનાં મનમાં આવી ચઢી માને લગત એ તમામ નાની નાની વિસરાયેલી વિગતો, એ અંગત અને એ જાણીતી વાતો. મૃત વ્યક્તિ સાથે જોડાયેલી વાતો આજે ફરી સજીવન થઈને પાછી ફરી રહી હતી. એમની મા હવે એમની સાથે વાત કરી શકે એમ તો નહોતી અને ત્યારે.. એમનાં શબ્દો, એમનું સ્મિત, એમનાં સંજોગો, એમનાં અવાજનો એ ઉતાર ચઢાવ, જાણે કે એ સઘળું ફરી સજીવન થઈ રહ્યું હતું. તેઓએ ફરી એકવાર મા તરફ નજર કરી. માનો ચહેરો શાંત અને ખુશ દેખાતો હતો. તેઓ યાદ કરી રહ્યા હતા માએ કહેલી વાતો, મા કહેતી ત્યારે એનાં ઉપર નીચે થતાં હાથ એમને યાદ આવ્યા, જાણે કે પસાર થતાં સમયને મા ઠપકારી રહી હોય; એ એવું ત્યારે કરતી જ્યારે એ કોઈ અગત્યની વાત એ ભારપૂર્વક કહેવા માંગતી હોય.
આ અગાઉ ક્યારેય નહીં કર્યો હોય એટલો પ્રેમ તેઓ બંને આજે એમની માને કરી રહ્યા હતા. પોતાના વિષાદની ઊંડાઈને એમણે તાગી અને ત્યારે એમને સમજાયું કે મા વિના હવે તેઓ કેટલાં એકલાં ‘ને અટૂલાં થઈ જવાના છે.
એમનો આધાર, એમની માર્ગદર્શક રહી હતી એમની મા. એમની જિંદગીનો એ સૌથી શ્રેષ્ઠ દાયકો હતો, જે અત્યારે નજર સામેથી વિલુપ્ત થઈ રહ્યો હતો. અત્યાર સુધી એમને એમની જિંદગી સાથે કોઈએ જોડીને રાખ્યા હોય તો એ એમની મા હતી, એમની મમ્મા. મા એમનાં પૂર્વજો સાથે જોડતી એક માત્ર કડી હતી. એની ખોટ હવે તેઓને આજીવન સાલવાની હતી. તેઓ હવે એકદમ એકાકી થઈ ગયા હતા, એકલા પડી ગયા હતા. તેઓ હવે પાછું ફરીને કોઈને જોઈ શકે એમ નહોતા.
સાધ્વી બહેને એના ન્યાયાધીશ ભાઈને કહ્યું: “તને યાદ છે, મમ્મા એના જૂનાં પત્રોને કાયમ વાંચતી રહેતી હતી; એ બધા પત્રો ટેબલનાં ખાનામાં જ છે. ચાલ, આપણે એક પછી એક એમને વાંચતાં જઈએ; માની બાજુમાં રહીને આજની રાત આપણે એમની જ જિંદગીને એક વાર જીવી લઈએ! આ એવું હશે કે આપણે રસ્તો ઓળંગીએ ભૂતકાળમાં પ્રવેશ કરીએ; માનાં પત્રો દ્વારા એમની મા, આપણાં દાદાદાદી, નાનાનાનીનો પરિચય કરીએ, જેઓને આપણે ખાસ ઓળખતા નથી પણ એમનાં પત્રો અહીં છે અને એ પત્રો વિષે મા ઘણી વાર વાત કરતી હતી, તને યાદ છે?”
ટેબલનાં ખાનામાંથી તેઓએ પીળાં કાગળનાં દસ નાના પેકેટ્સ બહાર કાઢ્યા. બધા પત્રો ખૂબ કાળજીપૂર્વક બાંધેલા હતા અને એક બીજાની બાજુમાં ખૂબ જ વ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવીને રાખ્યા હતા. યાદોનાં એ અવશેષને તેઓએ પથારીમાં ફેંક્યા અને પછી એમાંથી એક સંપુટ પસંદ કર્યો, જેની ઉપર શબ્દ લખ્યો હતો: ‘ફાધર’.
એ બધા જૂનવાણી પત્રો, કૌટુંબિક કબાટનાં ખાનામાંથી મળી આવ્યા એ પત્રો, જેમાંથી કોઈ બીજી જ સદીની સુવાસ આવતી હોય એ પત્રો. પહેલો પત્ર શરૂ થતો હતો: ‘માય ડીયર’, બીજો ‘માય બ્યુટીફુલ લિટલ ગર્લ’, અન્ય પત્રોમાં સંબોધન હતું: ‘માય ડીયર ચાઇલ્ડ’ અથવા ‘ માય ડીયર ડોટર’. અને એકાએક સાધ્વી બની ગયેલી એની દીકરીએ પત્રોને મોટે અવાજે વાંચવાનું શરૂ કર્યું. મૃત માનો આખો ઇતિહાસ, એની નાજુક સ્મૃતિઓ. પથારી ઉપર કોણી ટેકવીને મા પાસે બેઠેલો ન્યાયાધીશ દીકરો માનાં મૃતદેહ તરફ અનિમેષ નજરે જોતો રહ્યો અને પત્રોનું પઠન સાંભળતો રહ્યો. એને લાગ્યું કે સ્થિર થઈ ગયેલું માનું મૃત શરીર ખુશ દેખાઈ રહ્યું છે.
સિસ્ટર યુલૈલી પોતાની જાતને અટકાવીને અચાનક કહ્યું:
“આ પત્રો માની કબર સાથે જ દફનાવવા જોઈએ. માનું કફન બનવું જોઈએ આ પત્રો કે જેમાં વીંટીને માનાં પાર્થિવ શરીરનું દફન કરીએ.” એણે પછી એક બીજો પત્ર સંપુટ ઊઠાવ્યો, જેની ઉપર કશું જ લખ્યું નહોતું. એણે એમાંથી એક પત્ર લઈ મક્કમ અવાજે વાંચવાની શરૂઆત કરી. “મારી પરમ વહાલી, હું તને બેફામ પ્રેમ કરું છું. પીડાની આ પરાકાષ્ઠા છે કે ગઈકાલથી તારી યાદ મને સતત ઘેરી રહી છે, સતાવી રહી છે. તારા હોઠ મારા હોઠને સાથે, તારી આંખો મારી આંખો સાથે અને તારી છાતીને હું મારી છાતી સાથે ચસોચસ ચીપાયેલા અનુભવી રહ્યો છું. હું તને ચાહું છુ, ચાહું છું! તેં મને પાગલ કરી દીધો છે. મારા હાથો ફેલાવી, મોં ફાડીને શ્વાસ લેવા માટે હું કોશિશ કરી રહ્યો છું, એક બેકાબૂ ઈચ્છા, એક તીવ્ર અભિલાષા છે કે હું ફરીથી તને મારા બાહોપાશમાં જકડી લઉં. મારું આખું શરીર અને મારો આત્મા તારા મિલન માટે પોકારી રહ્યો છે, ફરી તને પામવાની બેહદ ઉત્કંઠા છે મને. તારા ચુંબનોનો રસાસ્વાદ મેં હજી મારા મોંની અંદર અકબંધ સાચવીને રાખ્યો છે…….”
પથારી પર મૃત મા પાસે ઝુકીને બેઠેલાં ન્યાયાધીશ સીધા થયા. સાધ્વી બનેલી દીકરીએ આગળ વાંચવાનું અટકાવ્યું. ભાઈએ બહેનનાં હાથમાંથી પત્ર ખેંચી લીધો અને નીચે કોની સહી છે, એ જોવાની કોશિશ કરી. કોઇની સહી નહોતી. માત્ર એટલાં જ શબ્દો લખ્યા હતા, ‘એ માણસ, જે તને બેફામ ચાહે છે,’ પછી નામ હતું, ‘હેન્રી.’ જ્યારે એમનાં પિતાનું નામ તો રીને હતું. એનો અર્થ એ કે આ પત્ર એમનાં પિતા દ્વારા લખાયો નહોતો. દીકરાએ એ પત્ર સંપુટ ફંફોસીને બીજો એક પત્ર બહાર કાઢ્યો અને વાંચવાની શરૂઆત કરી: “હું તારા આલિંગન વિના, તારા પ્રેમ, તારા વહાલ વિના હવે જીવી શકું એમ નથી…” એ ઊભો થયો. કરડાકી ભરી નજરે ટીકી ટીકીને એ મૃત સ્ત્રી તરફ જોતો રહ્યો. સાધ્વી દીકરી પણ સ્થિર મૂર્તિની જેમ ઊભી હતી. થર થર કાંપતા આંસુઓ એની આંખોનાં ખૂણાં ભીંજવી રહ્યા હતા. એ એનાં ભાઈને જોઈ રહી, એ કાંઇ બોલે એની રાહ જોઈ રહી. ન્યાયાધીશ ભાઈ રૂમમાં હળવેથી ડગ માંડીને બારી તરફ ગયો અને બારી બહાર કાળી અફાટ રાતને નીરખતો ઊભો રહ્યો.
જ્યારે એ પાછો વાળ્યો ત્યારે સિસ્ટર યુલૈલી હજી પથારી પાસે જ ઊભી હતી, એનું માથું ઝૂકેલું હતું અને એની આંખોમાંથી આંસુ હવે સૂકાઈ ગયા હતા.
એ આગળ વધ્યો, ઝડપથી એ પત્રો એણે હાથમાં લીધા અને ટેબલનાં ખાનામાં ઘા કરીને નાંખી દીધા. પછી એણે માતાનો મૃતદેહ હતો એ પલંગ ઉપર પડદો પાડી દીધો.
પ્રભાતે સૂર્યપ્રકાશમાં ટેબલ પર બળતી મીણબત્તીનો પ્રકાશ ધૂંધળો દેખાવા માંડ્યો અને ત્યારે પુત્ર આરામખુરશીમાંથી ઊભો થયો. એક વાર પણ એણે મા તરફ જોયું નહીં. એ ન્યાયાધીશ હતો. દીકરા અને દીકરીનો એમની મા સાથેનો સંબંધ તોડવાની સજા ફરમાવતા એ ધીમેથી બોલ્યો: “ચાલ બહેન, આપણે હવે ચાલ્યા જઈએ.” (સમાપ્ત)
(નોંધ: ‘ગુજરાત સમાચાર’નાં સુજ્ઞ વાંચકોને વાર્તાનો અંત ફોડ ફાડીને સમજાવવાનો ન જ હોય. પણ કેટલીક શક્યતાઓ ઉપર ધ્યાન દોરવું છે. માતાને કામુક અને ઉત્કટ પ્રેમપત્રો લખનાર પુરુષ ‘હેન્રી’ છે જ્યારે એમનાં પિતાનું નામ તો ‘રીને’ છે. એટલે આ તો વ્યભિચાર થયો. એ રહસ્ય જાણ્યા પછી સંતાનોને માતા પ્રત્યે નફરત થઈ આવે છે. પણ એવું ન હોય કે માતાનો એમનાં પ્રેમી સાથેનો સંબંધ લગ્ન પૂર્વેનો હોય?… અને તો ય એક સ્ત્રી માટે લગ્ન પહેલાં કે લગ્ન પછી અન્ય પુરુષ સાથેનાં દૈહિક સંબંધ છિનાળું જ ગણાય? એક અન્ય શક્યતા એવી કે ‘હેન્રી’ અને ‘રીને’ બંને નામ એમનાં પિતાનાં જ ન હોઈ શકે? પુરુષનાં બે કે તેથી વધારે નામ પણ તો હોઈ શકે. દા.ત. આ વાર્તાનાં મહાન લેખક દ. મોપાસા. એમનું આખું નામ હેન્રી-રીને-આલ્બર્ટ- ગાય-દ-મોપાસા. અને એમ હોય તો આ પત્રનો લખનાર એની માતાનો પતિ ઉર્ફે એમનો પિતા જ ન હોઈ શકે?!! અમને તો લાગે છે કે ન્યાયાધીશ પુત્રએ પુરાવાની પૂરતી ચકાસણી કર્યા વિના જ માતાને સજા કરી દીધી.)
Image may contain: 1 person, closeup

Leave a comment

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ

ચોથું નોરતું+હિન્દી રંગમંચ અને ફિલ્મો એકસાથે કરનાર દિનેશ ઠાકુર*

ચોથું નોરતું
ગરબો
શબ્દો:યામિની વ્યાસ
સ્વર/સ્વરાંકન:સોનલ વ્યાસ
💐
ઢમ ઢમ ઢમકે રૂડા ઢોલ, રાત લંબાતી ચાલી
ઊગે ઊગે ના પરોઢ, રાત લંબાતી ચાલી
સૂરજ માને ભાલે ચમકે, સૂરજ દીવડે દીવડે ઝળકે
સૂરજ ઠેસ મારીને ઠમકે,સૂરજ રાસે રાસે રણકે
સૂરજ ગરબામાં ખોવાય ને રાત લંબાતી
ચાલી
એનું મનડું ઝાકમઝોળ, ને રાત લંબાતી ચાલી
સૂરજ ગરબામાં ખોવાય…
માનો ચૂડલો ખનકે લાલ,એમાં હીરલા જડયા બાર
ચૂડલો સૂરજને હરાવે,રાત લંબાતી ચાલી
સૂરજ ગરબામાં ખોવાય..
માની ડોકે ચંદન હાર,માંહીં મોતીડાં હજાર
હારલો સૂરજને હંફાવે,રાત લંબાતી ચાલી
સૂરજ ગરબામાં ખોવાય…
માની ઝાંઝરીયું રૂપાળી,છમછમ કરતી ઘૂઘરીયાળી
ઝાંઝર સૂરજને નચાવે,રાત લંબાતી ચાલી
એનું હૈયું નાગરવેલ,રાત લંબાતી ચાલી
ઊગે ઊગે
સૂરજ ગરબામાં…
યામિની વ્યાસ
0:21 / 3:59
Gargi Desai and 46 others
28 Comments
Like

Comment
Share

હિન્દી રંગમંચ અને ફિલ્મો એકસાથે કરનાર દિનેશ ઠાકુર*

હિન્દી રંગમંચ અને ફિલ્મો સાથે સંકળાયેલા દિનેશ ઠાકુરનો ૮ ઓગસ્ટે ૭૩મો જન્મ દિન. દિનેશજીએ ખુબ હિન્દી નાટકોનું નિર્દેશન કર્યું, તો નાટક, ટીવી અને ફિલ્મોમાં અભિનય પણ કર્યો. બાસુ ચેટરજી નિર્દેશિત ફિલ્મ ‘રજનીગંધા’ (૧૯૭૪)નું મુખ્ય પાત્ર તેમણે ભજવ્યું હતું. એ ફિલ્મને ફિલ્મફેરનો શ્રેષ્ઠ ફિલ્મનો એવોર્ડ ઉપરાંત ફિલ્મફેર ક્રિટીક્સ એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો. તેઓ અનેક ફિલ્મોમાં ચરિત્ર અભિનેતા તરીકે દેખાયા હતા. તેમણે ‘ઘર’ (૧૯૭૮)ની કથા-પટકથા લખી હતી. જેને બેસ્ટ સ્ટોરીનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ મળ્યો હતો.
છત્તીસગઢના રાજનંદગાંવ (આ ગામનું નામ યાદ છે? રેડિયો સીલોન અને વિવિધ ભારતીના કાર્યક્રમોમાં ત્યાંથી ખૂબ ફરમાઇસ આવતી હતી.)માં ૮ ઓગસ્ટ, ૧૯૪૭ ના રોજ તેમનો જન્મ. દિલ્હીની કિરોરીમલ કોલેજમાંથી તેઓ સ્નાતક થયાં, તેમને ત્યાંથી જ નાટકોનો નાદ લાગ્યો હતો. ગુલઝારની પહેલી ફિલ્મ ‘મેરે અપને’ (૧૯૭૧)માં દિનેશે અભિનય કર્યો હતો. તરત જ બાસુ ભટ્ટાચાર્યની પહેલી ફિલ્મ ‘અનુભવ’ (૧૯૭૧) અને ‘ગૃહ પ્રવેશ’ (૧૯૭૯)માં પણ તેમણે અભિનય કર્યો હતો. તેમની ખુબ સરાહના બાસુ ચેટરજીની ‘રજનીગંધા’માં અમોલ પાલેકર અને વિદ્યા સિંહા સાથે થઇ હતી. પછી એ નિર્દેશકોની ફિલ્મોમાં તેઓ અભિનય કરતા રહ્યા.
દિનેશ ઠાકુરના અભિનય વાળી ફિલ્મોની યાદીમાં મેરે અપને (૧૯૭૧), અનુભવ, રજનીગંધા, પરિણય, કાલીચરણ, ઘર, મીરા, ગૃહ પ્રવેશ, ધ બર્નિંગ ટ્રેન, આમને સામને, આજ કી આવાઝ, શાંતિ, આસ્થા, ફિઝા, નિગેહબાન (૨૦૦૫)ને યાદ કરી શકાય. ટીવી શ્રેણી ‘ન્યાય’ (૨૦૦૦) અને સૌથી જાણીતી ‘ક્યુંકી સાસ ભી કભી બહુ થી’ (૨૦૦૦)માં પણ તેમણે અભિનય કર્યો હતો.
મુંબઈમાં મરાઠી નાટકો ખુબ થતા હતા, થોડા ગુજરાતી થતા પણ મુંબઈમાં હિન્દી રંગમંચ જમાવવામાં જે થોડા રંગકર્મીઓએ કાર્ય કર્યું તેમાં દિનેશ ઠાકુરને જરૂર યાદ કરવા જોઈએ. તેમણે નાટ્ય સંસ્થા ‘અંક’ની સ્થાપના કરી હતી. જેનીફર કપૂરના પૃથ્વી થિયેટરની સ્થાપના ૧૯૭૮ માં થઇ ત્યારથી દિનેશ ઠાકુર વર્ષોવર્ષ ‘અંક નાટ્યોત્સવ’ કરતા રહ્યા.
દિનેશ ઠાકુરના યાદગાર નાટકોમાં ‘હાય મેરા દિલ’ (બ્રોડવે નું નાટક અને રોક હડસન અભિનીત ફિલ્મ ‘સેન્ડ મી નો ફ્લાવર્સ’ પર આધારિત), જિન્હેં લાહોર નહીં દેખા, ગીરીશ કર્નાડનું ‘તુગલખ’, બાદલ સરકારના ‘બાકી ઇતિહાસ’ અને ‘પગલા ઘોડા’, શ્રી રંગનું ‘સુનો જન્મેજય’, વિજય તેન્દુલકરના ‘જાત હી પૂછો સાધુ કી’, ‘ખામોશ, અદાલત ચાલુ છે’, અને ‘કમલા’, મોહન રાકેશનું ‘આધે અધૂરે’, શંકર શેષનું ‘રક્ત-બીજ’, મન્નુ ભંડારીનું ‘મહાભોજ’, મહેશ એલ્કુન્ચ્વારનું ‘આત્મકથા’, વસંત કાનેટકરનું ‘ગગનભેદી’, આગા હશ્ર કાશ્મીરીનું ‘હંગામાખેઝ’ તથા બી. એમ. શાહનું ‘શેહ યે માત’ યાદ કરી શકાય. (આ નાટકોમાંથી આ લખનારે ‘હાય મેરા દિલ’ વાળા અંગ્રેજી નાટક ‘સેન્ડ મી નો ફ્લાવર્સ’નું ગુજરાતી રૂપાંતર ‘પત્નીદાન’ અને તેન્ડુલકરનું ‘ખામોશ! અદાલત ચાલુ છે’ના રૂપાંતર-નિર્દેશન-અભિનય કર્યા હતાં.)
દિનેશ ઠાકુરનું નિધન કીડનીની નિષ્ફળતાને કારણે ૨૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૨ના રોજ થયું હતું.
શુભ સાહિત્યના પુસ્તક: ઓગસ્ટના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ માંથી..
Image may contain: 1 person, eyeglasses and beard

Leave a comment

Filed under ઘટના, પ્રકીર્ણ

ત્રીજું નોરતું+દ. મોપાસાની વાર્તા Dead Woman’s Secret /પરેશ વ્યાસ

ત્રીજું નોરતું
સ્વર:સોનલ વ્યાસ
💐ગરબો
ચાર ચાર સહિયરો ઘૂમે એક સાથે
માડી રંગેચંગે આવે રુમઝુમના તાલે
આકાશી ઓઢણી ને ઝગમગતા તારલા
ઓવારણા લઉં છું મા અંબેના નામના
આભેથી ચાંદ આવી નજરુ ઉતારે
વચ્ચોવચ મંચ પર સરુપાઓ મ્હાલે
સાત સાત રંગોના શમણાઓ લાવે,
માડી રંગેચંગે આવે રુમઝુમના તાલે !
ચાર ચાર…
શબ્દોથી ટહૂકા વેરે કળાયલ મોરલા
અંબેમાના ગરબે જાગે અંતરના ઓરતા
ડુંગરથી ઉતરી મા આશિષો આપે
માડીના ચરણોમાં ભાવોત્સવ ગાજે
લાલ લાલ કુમકુમના પગલાંઓ પાડે,
માડી રંગેચંગે આવે રુમઝુમના તાલે !
ચાર ચાર….
– યામિની વ્યાસ
0:34 / 3:00 First part of a classic short story ‘Dead Woman’s Secret’ by a great short story writer, Guy de Mappusant
દ. મોપાસા
જન્મ: ૫ ઓગસ્ટ ૧૮૫૦;
મૃત્યુ ૬ જુલાઈ, ૧૮૯૩
ઓગસ્ટ મહિનો આવે એટલે દ. મોપાસા અને એની વાર્તા યાદ આવે જ. આજથી ૧૭૦ વર્ષ પહેલાં જન્મેલા ઘણાં જ લોકપ્રિય લેખક અને વિશ્વની ટૂંકી વાર્તાઓનાં દિગ્ગજ લેખકો પૈકીનાં એક, દ. મોપાસાનું આખું નામ હતું હેન્રી-રીને-આલ્બર્ટ- ગાય-દ-મોપાસા. મૂળ ફ્રેંચ ઉચ્ચાર ‘ગી દ મોપ્પાસો’.
દ. મોપાસાની વાર્તાઓ, એની શબ્દ મર્યાદા, સક્ષમ કથની અને સહજ નિષ્કર્ષ માટે જાણીતી છે. એમણે ત્રણસો ટૂંકી વાર્તાઓ, છ નવલકથાઓ, ત્રણ પ્રવાસ વર્ણનો અને એક કવિતાનું માતબર સાહિત્ય સર્જન કર્યુ હતું. વિખ્યાત લેખક લિયો ટોલ્સટોયે ‘ધ વર્કસ ઓફ દ. મોપાસા’ નિબંધ લખીને મોપાસાની સાહિત્ય પ્રતિભાનું સન્માન કર્યુ હતું. જર્મન ફિલોસોફર નિત્સેએ એમને આ સદીનાં સૌથી નાજુક અને જિજ્ઞાસુ માનોજ્ઞાની તરીકે નવાજ્યા હતા. મોપાસાની અંગત જિંદગી રંગીન હતી. યુવાનીમાં અનેક સ્ત્રીઓ સાથે શારીરિક સંબંધોને કારણે તેઓ ગુપ્ત રોગ સીફીલીસનાં શિકાર બન્યા હતા અને એમની સર્જનશીલતા પર રોગનું ગ્રહણ લાગ્યું હતું. તેંતાલિસ વર્ષની વયે એમનું અવસાન થયું. એમની કબર પરનું લખાણ એમણે પહેલેથી જાતે જ લખી રાખ્યું હતું: ‘મેં દરેક વસ્તુને ચાહી છે. કોઈમાંથી પણ મેં ખોટી રીતે આનંદ મેળવ્યો નથી.’
ડેડ વૂમન્સ સીક્રેટ
પૂર્વાર્ધ
સ્ત્રી મૃત્યુ પામી. એ રીબાઈ નહોતી. એનો જીવ શાંતિથી ગયો હતો. એવી સ્ત્રીની માફક કે જેની આખી જિંદગી તદ્દન નિર્દોષ વીતી હોય. અત્યારે એ એની પથારીમાં પોઢી હતી, એની આંખો બંધ હતી, એનાં ચહેરાનાં હાવભાવ શાંત હતા, એનાં લાંબા સફેદ વાળ ખૂબ જ સલૂકાઈથી એ રીતે સજી રહ્યા હતા કે જાણે મરવાની દસ મિનીટ પહેલાં એણે પોતે એ ગૂંથ્યા હોય. મૃત સ્ત્રીનો સફેદ ચહેરો સ્વસ્થ અને અક્ષુબ્ધ હતો. એવો ચહેરો કે જેણે મૃત્યુની અનિવાર્યતાને સહજ સ્વીકારી લીધી હોય. એને મરણોત્તર જોનારને એક પ્રતીતિ જરૂર થાય કે આ પાર્થિવ શરીરમાં કેવા મધુર આત્માએ નિવાસ કર્યો હશે અને એની હયાતી કેવી ભવ્ય હશે અને એટલે જ એ શરીરમાંથી આત્માની અનંત તરફની ગતિ કેવી સરળ અને શુદ્ધ રહી હતી.
પથારીની બાજુમાં એક તરફ એનો દીકરો હતો કે જેણે ન્યાયાધીશ તરીકે એની આખી જિંદગીમાં એનાં સિદ્ધાંતો સાથે કોઈ બાંધછોડ કરી નહોતી. અને બીજી તરફ એની દીકરી માર્ગરેટ હતી કે જે સિસ્ટર યુલૈલી તરીકે હવે ઓળખાતી હતી. બંને હૈયાફાટ રુદન કરી રહ્યાં હતા. બંને બાળક હતા ત્યારથી એમની માતાએ એમને નીતિમત્તાનાં કડક પાઠ ભણાવ્યા હતા. કોઈ પણ નબળાઈ વિનાનો ધર્મ અને કશી ય બાંધછોડ વિનાની ફરજનિષ્ઠાની સમજણ એમણે એમના સંતાનોને સુપરે આપી હતી. દીકરો મોટો થઈને ન્યાયાધીશ બન્યો ત્યારે એણે ન્યાય તોળવામાં કોઈની પણ દયા રાખી નહોતી. અને દીકરી પણ સંયમી કૌટુંબિક જીવનશૈલીનાં સદ્ગુણથી તદ્રુપ હતી અને પુરુષ પ્રત્યેની નફરતનાં કારણે એ ચર્ચમાં સાધ્વી બની ગઈ હતી.
તેઓ બંનેને એમનાં પિતા વિષે ભાગ્યે જ કાંઇ જાણકારી હતી. તેઓ માત્ર એટલું જ જાણતા હતા કે તેઓનાં પિતાએ તેઓની માતાને ખૂબ દુ:ખ દીધું હતું. જેની કોઈ વિગત એમને કહેવામાં આવી નહોતી.
એ સાધ્વી દીકરી એની મૃત માનાં હાથ વારંવાર ચૂમતી હતી. એ હાથીદાંત જેવા હાથ પથારીમાં ક્રોસ પર આરુઢ ઇસુની પ્રતિકૃતિ જેટલાં જ સફેદ હતા. બીજો હાથ હજી પથારીની ચાદરને મજબૂતીથી પકડીને પડ્યો હતો. મોત જ્યારે આવ્યું હશે ત્યારે એ સ્ત્રીની આખરી પળોની સ્મૃતિ એ પકડમાં અકબંધ હતી. એ આખરી પળો જે પછી સનાતન સ્થિરતામાં તબદીલ થઈ હતી.
દરવાજા ઉપર ખૂબ હળવેથી મારવામાં આવેલા ટકોરા સાંભળીને ડૂસકે ચડેલા બંનેએ એ તરફ નજર કરી. જોયું કે ધર્મગુરુ એમનું રાત્રિ ભોજન આરોગીને પાછા ફર્યા હતા. છેલ્લી કેટલીક રાતનાં ઉજાગરાનો થાકોડો અને એમાં આજની રાતનાં સંભવિત ઉજાગરાનો ઉઘાડ હાથવેંત હતો. એમનાં પેટમાં અપચો હતો અને એનાં ઈલાજ રૂપે તેઓ કોફી અને બ્રાન્ડીનાં સ્ટ્રોંગ મિક્સ્ચરનું સેવન કરીને આવ્યા હતા અને એટલે તેઓ લાલ હતા અને હાંફી રહ્યા હતા. તેઓ દેખાવે દુ:ખી દેખાતા હતા. એક ધર્મગુરુએ ધારણ કરેલી ઉદાસી, એવાં ધર્મગુરુ કે જેમને માટે કોઈનું મૃત્યુ એ એમની પોતાની રોજીરોટી હતી. તેઓ આગળ વધ્યા અને એક ધંધાદારી હાવભાવ સાથે બોલ્યા: “વેલ, માય ડીયર પૂઅર ચિલ્ડ્રન! આ તમારાં દુ:ખની ઘડી છે. અંતિમ સંસ્કાર સુધીનો તમારો સમય વિતાવવા તમારી મદદ અર્થે હું આવ્યો છું.” પણ સિસ્ટર યુલૈલી અચાનક ઊભી થઈ.
“થેન્ક યૂ, ફાધર, પણ મારા ભાઈ અને હું મારી માતા સાથે એકલાં રહેવાનું પસંદ કરીશું. આ અમારા માટે છેલ્લી તક છે એમની સાથે એકલાં રહેવાની, અને અમે ઇચ્છીએ છીએ કે અમે આમ આખરી વાર, અમે ત્રણે ય એક સાથે રહી શકીએ જે રીતે અમે.. અમે રહેતા હતા જ્યારે અમે નાના હતા અને મારી માતા બિચારી..”
વેદના અને આંસુઓએ એને અટકાવી દીધી, એ આગળ કાંઇ પણ બોલી ન શકી.
ધર્મગુરુ ફરીથી એક વાર ઝૂક્યા. એમને ત્યારે પોતાનાં ઘરની પોતાની પથારી યાદ આવી કે જ્યાં જઈને હવે તેઓ શાંતિથી સૂઈ શકશે.
“એઝ યૂ વિશ, માય ચિલ્ડ્રન.” તેઓ ઝુક્યા, ક્રોસની નિશાની કરી, પ્રાર્થના કરી, ઊભા થયા અને શાંતિથી બહાર નીકળ્યા, એવું હળવેથી બોલતા બોલતા કે: “આ સ્ત્રી ખુદ એક સંત હતી.”
તેઓ ત્યાં એકલાં જ રહ્યાં. મૃત સ્ત્રી અને એનાં બે સંતાન. ઓરડાનાં અંધારાની છાયામાં ઓઝલ થયેલી ઘડિયાળની ટીક ટીક હવે સ્પષ્ટ સંભળાતી હતી. ખુલ્લી બારીમાંથી ઘાસ અને લાકડાની મીઠી સુવાસ નાજુક ચાંદની ભેગી ઘરમાં દાખલ થતી દેખાતી હતી. જમીન ઉપરનો કોઈ પણ અવાજ સંભળાતો નહોતો, સિવાય કે કોઈ દેડકાનું પ્રાસંગિક ડ્રાઉં ડ્રાઉં અથવા તો કોઈ તમરાંનો ક્વચિત પમરાટ. એક અસીમ શાંતિ, એક દિવ્ય ઉદાસી, એક નીરવ નિર્મળતા કે જે એ મૃત સ્ત્રીની આસપાસ વીંટળાયેલી હતી, જાણે કે એનાં ઉચ્છવાસમાં નીસરીને એ તમામ કુદરતમાં પ્રસરી જતી હતી, જાણે કે કાંઇ દઈને એ ખુદ કુદરતને સંતુષ્ટિ દઈ રહી હોય.
અને પછી એ ન્યાયાધીશ ફરી પોક મૂકીને રડ્યો. “મમ્મા, મમ્મા, મમ્મા!” એક તો એ શોકભગ્ન હતો અને એ વાંકો વળીને પથારીની ચાદર અને કામળામાં એનો ચહેરો છૂપાવીને બેઠો હતો. અને આ કારણે એનો અવાજ મૂળ અવાજથી જુદો જ લાગતો હતો. અને એની બહેન લાકડાં ઉપર માથું પછાડતી ફડકી રહી હતી, ધ્રુજી રહી હતી, અનિયંત્રિત રીતે હલબલી રહી હતી, જાણે કે એની ઉપર વાઇનો હૂમલો થયો હોય. એ કણસાયેલા અવાજમાં બોલી રહી હતી: “જીસસ, જીસસ, જીસસ!” અને બંને ભાઈ બહેન આ અતિ શોકાવસ્થાનાં વાવાઝોડામાં શ્વાસ લેવા માટે કોશિશ કરી રહ્યાં હતા પણ એમનો શ્વાસ રૂંધાઈ રહ્યો હોય એવું એમને અનુભવાતું હતું. આ કટોકટી ધીરે ધીરે શાંત થઈ અને હળવેથી થતાં રુદનમાં ફેરવાઇ, એ જ રીતે જે રીતે ઝંઝાવાત પછી દરિયો શાંત થઈ જતો હોય છે. (વાર્તાનો ઉત્તરાર્ધ આવતા અંકે )
Image may contain: 1 person, closeup

1 ટીકા

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ

નવરાત્રી બીજો દિવસ+સફળ એક્શન હીરો સુનીલ શેટ્ટી

નવરાત્રી બીજો દિવસ: ગરબો
શબ્દો:યામિની વ્યાસ
સ્વર/સ્વરકાર:સોનલ વ્યાસ
💐ગરબો
માનો ઘૂઘરીયાળો રથ આવે છે મારે બારણે રે
મેં તો ચંદન છાંટી ચોક સજાવ્યો મારે આંગણે રે
નવરાતના અંધારની ખનકતી તરજ તો લેવા માંડી છે અંગડાઈ
માના તેજે ઓઢેલા ઠાવકા સૂરજની નજરું અચાનક મંડાઈ
મા, આ પુરવના કિરણોને ચાળુ કયા ચારણે રે
માનો ઘૂઘરીયાળો…
માની ચુંદલડીમાં ચમકંતા તારલા જુઓ વધારી રહ્યાં છે કદ
વરણાગી ચાંદની આભેથી આવે,ફરી ઉપર જવાનું એનું રદ
મા આકાશી ભાષામાં બોલતા ચાંદાને પોઢાડું હવે કયા પારણે રે?
માનો ઘુઘરીયાળો…
યામિની વ્યાસ
0:01 / 2:51
You, Yamini Vyas, Gaurang Vyas and 74 others
60 Comments
5 Shares
Like

Comment
Share

Comments

સફળ એક્શન હીરો સુનીલ શેટ્ટી
અભિનેતા, નિર્માતા અને હોટેલ બિઝનેસ મેન સુનીલ શેટ્ટી ૫૯ વર્ષના થયા. ૧૧ ઓગસ્ટ, ૧૯૬૧ના રોજ તેમનો જન્મ. ૨૫ વર્ષની ફિલ્મી કરિયરમાં સુનીલે ૧૧૦થી વધુ ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો છે. ખાસ કરીને તેમણે એક્શન ફિલ્મો કરી. હિન્દી ફિલ્મો ઉપરાંત તેમણે અંગ્રેજી, મલયાલમ અને તમિલ ભાષાની ફિલ્મોમાં પણ કામ કર્યું છે.
‘બલવાન’ (૧૯૯૨)થી તેમની અભિનય યાત્રા શરૂ થઇ, જેમાં સદગત દિવ્યા ભારતી તેમના નાયિકા હતાં. પહેલી જ ફિલ્મથી સુનીલ એક્શન હીરો તરીકે જામી ગયા. ત્યાર બાદ તેમણે જોખમો સામે લડતા હીરો રૂપે અનેક સફળતા મેળવી, જેમાં દિલવાલે, અંત, મોહરા, ગોપી કિશન, ક્રિશ્ના, સપૂત, રક્ષક, બોર્ડર, ભાઈ, હેરા ફેરી, ધડકન, યે તેરા ઘર યે મેરા ઘર, મૈ હૂં ના કે રેડ એલર્ટને યાદ કરી શકાય. ૨૦૧૪થી તેમણે પોતાના નામની અંગ્રેજી જોડણી અંકશાસ્ત્ર મુજબ Sunil ને બદલે Suniel કરી.
૧૯૯૦ના દાયકામાં શેટ્ટી એક્શન ફિલ્મો કરતા રહ્યા. જે જુલમ સામે લડનાર હતા. તો ૨૦૦૦ પછી તેઓ અનેક પ્રકારની મલ્ટીસ્ટાર ફિલ્મોમાં દેખાયા. ૨૦૦૧માં અર્જુન રામપાલની પહેલી ફિલ્મ ‘પ્યાર ઈશ્ક ઔર મોહબ્બત’માં શેટ્ટી કીર્તિ રેડ્ડી અને ઈશા કોપ્પીકર સાથે હતા. તે જ વર્ષે ‘ધડકન’ માટે તેમને શ્રેષ્ઠ વિલનનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ મળ્યો. તેમણે ‘ખેલ’, ‘રક્ત’ અને ‘ભાગમભાગ’ જેવી ફિલ્મોનું નિર્માણ પોપકોર્ન મોશન પિક્ચર્સના બેનર હેઠળ કર્યું. તેમને કરીના કપૂર અને સચિન તેંદુલકર સાથે રાજીવ ગાંધી એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો. સુનીલે ટીવી શો ‘બિગેસ્ટ લુઝર જીતેગા’નું હોસ્ટિંગ પણ કર્યું. ‘ઇન્ડિયાઝ અસલી ચેમ્પિયન હૈ દમ?’ રીયાલીટી શો સાથે પણ તેઓ સંકળાયા હતા. સેલીબ્રીટી ક્રિકેટ લિગમાં મુંબઈ હીરોઝ ક્રિકેટ ટીમના સુનીલ કેપ્ટન પણ રહ્યાં.
૧૧ ઓગસ્ટ, ૧૯૬૧ના રોજ સુનીલનો જન્મ કર્ણાટકના મેંગલોરના મુલ્કી માં તુલુ ભાષા બોલતા ગ્રામીણ બંત પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે માના શેટ્ટી સાથે લગ્ન કર્યા. અભિનેત્રી આથીયા શેટ્ટી તેમની દીકરી અને અહાન તેમનો દીકરો છે. ૨૦૧૫માં આદિત્ય પંચોલીના દીકરા સૂરજ સાથે આથીયાએ ‘હીરો’ નામની પહેલી ફિલ્મ કરી. સુનીલના પત્ની માના ગરીબ બાળકો માટે NGO ચલાવે છે. સુનીલ કીકબોક્સિંગનો બ્લેક બેલ્ટ ધરાવે છે. તેમના કપડાં વેચવાના બુટીક્સ છે, તો ઉડીપી પ્રકારના રેસ્ટોરાં પણ છે. મુંબઈના રેસ્ટોરન્ટ બિઝનેસમાં તેમનું નામ છે. ‘મિસ્ચીફ ડાઈનીંગ બાર’ અને ‘ક્લબ એચ ૨૦’ના તેઓ માલિક છે, જે બંને સફળતાથી ચાલે છે.
શ્રીલંકામાં ૨૦૧૪ અને ૨૦૧૬માં યોજાયેલાં હીરુ ગોલ્ડન ફિલ્મ એવોર્ડ્સમાં અભિનેતાઓ અનીલ કપૂર, વિવેક ઓબેરોય અને અભિનેત્રીઓ બિપાશા બસુ અને નેહા ધૂપિયા સાથે સુનીલ શેટ્ટી ખાસ મહેમાન બન્યા હતા.
સુનીલ શેટ્ટીને ‘ધડકન’ ફિલ્મના અભિનય માટે શ્રેષ્ઠ વિલનનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ ૨૦૦૧માં મળ્યો હતો. તે ભૂમિકા માટે તેમણે ઝીન સિને એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો. ‘મૈ હું ના’ માટે તેમણે ગીફા બેસ્ટ વિલન એવોર્ડ ૨૦૦૫માં મળ્યો હતો. ૨૦૦૫માં સુનીલ શેટ્ટીને કરીના કપૂર અને સચિન તેન્દુલકર સાથે રાજીવ ગાંધી એવોર્ડ મળ્યો હતો. ૨૦૦૮માં ‘રેડ એલર્ટ: ધ વોર વિધીન’ માટે સૈફ બેસ્ટ એક્ટર એવોર્ડ મળ્યો હતો. એજ ભૂમિકા માટે ૨૦૧૧માં તેમને બેસ્ટ એક્ટરનો સ્ટારડસ્ટ સર્ચ લાઈટ એવોર્ડ મળ્યો હતો. તે ઉપરાંત સુનીલ શેટ્ટીની પાંચ ભૂમિકાઓ ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાના એવોર્ડ માટે નામાંકિત થઇ હતી. તેમાં ૧૯૯૫ની ‘દિલવાલે’, ૧૯૯૮ની ‘બોર્ડર’, ૨૦૦૧ની ‘રેફ્યુજી’નો સમાવેશ થાય છે. શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતા રૂપે ‘બોર્ડર’ માટે સ્ટાર સ્ક્રીન એવોર્ડ, ‘રેફ્યુજી’ અને ૨૦૦૫ની ‘મૈ હું ના’ માટે આઈફા એવોર્ડ માટે તેઓ નામાંકિત થયા હતા. ૨૦૦૧ની ‘ધડકન’ માટે શ્રેષ્ઠ વિલનના આઈફા એવોર્ડ, તે ઉપરાંત ‘કયામત: સીટી અન્ડર થ્રેટ’ (૨૦૦૪) અને ‘મૈ હું ના’ (૨૦૦૫) માટે તેઓ આઈફા એવોર્ડ માટે પણ નામાંકિત થયા હતા.
સુનીલ શેટ્ટીની યાદગાર ફિલ્મો: બલવાન (૧૯૯૨), દિલવાલે, અંત, મોહરા, ગોપી ક્રિષ્ણ, સુરક્ષા, ગદ્દાર, ટક્કર, એક થા રાજા, વિશ્વાસઘાત, સપૂત, બોર્ડર, જજ મુજરિમ (ડબલ રોલ), ભાઈ, કહર, વિનાશક, હુ તુ તુ, બડે દિલવાલા, હેરાફેરી, રેફ્યુજી, ધડકન, એહસાસ, આવારા પાગલ દીવાના, કર્ઝ, માસીહા, કાંટે, કયામત, ખેલ (નિર્માતા), LOC, મૈ હૂં ના, રક્ત (નિર્માતા), પેજ ૩, ભાગંભાગ (નિર્માતા), ફિર હેરા ફેરી, ડોન્ટ સ્ટોપ ડ્રીમિંગ (અંગ્રેજી), મિશન ઇસ્તમ્બુલ (નિર્માતા), બારુદ, લૂટ (નિર્માતા).
સુનીલ શેટ્ટીના ટોપ ટેન ગીતો: આંખો મેં બસે હો તુમ – ટક્કર, લડકી શહર કી – રક્ષક, ક્યા અદા ક્યા જલવે તેરે – શસ્ત્ર, દિલ તેરા દીવાના – રઘુવીર, તેરા ચાંદ સા ચેહરા – હમ સે બઢકર કૌન, ચાઈ ચપ્પા ચાઈ – હૂ તુ તુ, મેરે દિલ સે યે પૂછા – કહર, દિલને યે કહા – ધડકન, ના કજરે કી ધાર – મોહરા, તુમ દિલ કી – ધડકન, મૈ ન મીલ સકું તો – ઉમરાવજાન, ધીરે ધીરે સે – એક સે બઢકર એક.
ઓગસ્ટના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ પુસ્તકમાંથી – આભાર: શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા,

Leave a comment

Filed under ઘટના