મહેંગાઇ ડાયન ખાયેજાત હૈ/ પરેશ પ્ર વ્યાસ

લિપસ્ટિક, મિનિસ્કર્ટ, મેન્સ અંડરવેર, ડાયપર, બીયર અને બજેટ: 

ઇતની મહેંગાઇ કી બાઝારસેકુછ લાતા હૂં અપનેબચ્ચોમેં

ઉસે બાંટકે શરમાતા હૂં -ખલીલ ધનતેજવી

મહેંગાઇ ડાયન ખાયેજાત હૈ. અને કાલે બજેટ છે. બજેટ ફ્રેંચ શબ્દ ‘બાઉગેટ’ પરથી આવ્યો છે. જેનો અર્થ થાય છે પૈસા

રાખવાનું ચામડાનું પાકીટ, બટવો કેકોથળી. ૧૮ મી સદીમાં નાણાંમંત્રીની વાર્ષિક હિસાબોનું આયોજન રજૂ કરવાની વિધિ ‘ટૂ ઓપન

ધ બજેટ’ (નાણાંનું પાકીટ ખોલવું) કહેવાતી. આપણી ખરીદશક્તિ કેટલી? જેટલી જેટલી સમજ તો અમને નથી. પણ ઇકોનોમિક્સ

ટાઇમ્સે તાજેતરમાં જ લખ્યું કે રીટેલ ઇન્ફ્લેશન(છૂટક ફુગાવો) માપવા માટેની ડુંગળી, ડીઝલ સહિતની ૨૫૦ની યાદીમાં ૫0

વધારાની આઇટેમ્સ ઉમેરવામાં આવી છે. આ આઇટેમ્સનાં ભાવ વધે એટલે મોંઘવારી વધી એમ કહેવાય. આનો અર્થ એ થયો કે

સરકાર મોંઘવારીને માપે છે. એ સ્વાભાવિક છે કે આ યાદીમાં ખાવાની વસ્તુઓનું વજન વધારે હોય. ખાધા વિના તે કેમ ચાલશે?

પણ સમાચાર મુજબ લોકો હવે બીજી વસ્તુઓ તરફ પણ વળ્યા છે. એટલે હવે આ યાદીમાં સ્કૂલ યુનિફોર્મ, મોબાઇલ ફોન,

પાયજામા, કુર્તા શામેલ થયા છે. ના, આ કુર્તા મોદી કુર્તા છે કે કેમ? એ વિષે આ સમાચારમાં કોઇ સ્પષ્ટતા નથી ! પ્લાનિંગ

કમિશનનાં મેમ્બર સુમિત્રા ચૌધરીએ હૉલસેલ પ્રાઇસ ઇંડેક્સની યાદીમાં 676 આઇટેમ્સ હતી તે વધારીને 1130 કરવા સુચવ્યું

છે, જેમાં ચોકોલેટ, નૂડલ્સ, ગિટાર, ક્રિકેટ કીટ પણ શામેલ છે. મારી વિનંતી છે કે આ યાદીમાં લિપસ્ટિક, મીનીસ્કર્ટ, મેન્સ

અંડરવેર, ડાયપર અને બીયર પણ ઉમેરવા જોઇએ. કારણ કે એનાથી ખબર પડે કે…. આમ બસ બધે બધુ બરોબર છે કે પછી દુ:ખનાં

દહાડા આવવાનાં છે. તો કરીએ બજેટની પૂર્વ અરુણિમાએ અર્થશાસ્ત્રનાં અર્થસભર શબ્દોનું કીર્તન.

૧.. લિપસ્ટિક ઇફેક્ટ: ઇન્વેસ્ટોપિડિયા અનુસાર એસ્ટી લોડર નામક સૌદંર્ય પ્રસાધન કંપનીનાંચેરમેન

લિયોનાર્ડ લોડરેનોંધ્યુંકેજ્યારેમંદી હોય ત્યારે લિપસ્ટિકનું વેચાણ વધારે થાય. દાખલા તરીકે અમેરિકા

પર  ૯/૧૧ નો આંતકી હુમલો થયો ત્યારે લિપસ્ટિકનું વેચાણ બમણું થયું. શા માટે? પૈસા વધે તો લોકો

મોંઘી ચીજવસ્તુ ખરીદે. પૈસા ન હોય તો ય લક્ઝરી આઇટેમ ખરીદવી તો ગમે. પણ પોષાય નહીં. એટલે

નાની સસ્તી આઇટેમની ખરીદી વધી જાય. મૂળ આપણે જલસાનાં હેવાયા. જલસા તો કરવા જ પડે. તમે

સ્પોર્ટકાર ન લઇ શકો તો સ્માર્ટફોન તો લઇ જ શકો. એટલે સ્માર્ટફોનની દુકાનો વધતી જાય. આ

મંદીની નિશાની છે.

૨  હેમલાઇન ઇંડેક્સ: ઇ. સ. ૧૯૨૬ માંઅર્થશાસ્ત્રી જ્યોર્જ ટેઇલરે જોયું કે સ્ટોક માર્કેટમાંતેજી હોય ત્યારે

લેડીઝ સ્કર્ટ ટૂંકા થાય, મંદી હોય તો લાંબા થઇ જાય. હેમલાઇન એટલે સ્કર્ટની કોર. સ્કર્ટ ટૂંકુ હોય તો અંદર

સિલ્કનાંસ્ટોકિંગ્સ પહેરવા પડે. પૈસા હોય તો પોષાય. મંદીમાંએ પોષાય નહીં એટલે સ્ટોકિંગ્સ વિનાનાં લાંબા સ્કર્ટ પહેરાય.

ભારતમાંતો સ્ત્રીઓનાં ડ્રેસનું એટલું વૈવિધ્ય કે ભલભલા અર્થશાસ્ત્રીઓ ચકરી ખાઇ જાય. મંદી હોય તો સાડલો અનેતેજી હોય

તો ડ્રેસ એવું અનુમાન છે. સંશોધન ચાલી રહ્યું છે.

3. મેન્સ અંડરવેર ઇંડેક્સ: મોંઘવારી હશેતો પુરુષ ચડ્ડી જાંઘિયા ખરીદવાનું ટાળશે. યે અંદરકી બાત હૈ. ફાટેલો

જાંઘિયો કોણ જુએ? એટલે મંદીમાં જાંઘિયાનું વેચાણ ઘટે. અમેરિકન રીઝર્વ બેંકનાં પૂર્વ ચેરમેન એલન

ગ્રીન્સપાન પણ આમ માને છે. નવેમ્બર ૨૦૦૮માં ગોબલ માર્કેટ રીસર્ચ કંપની મિન્ટેલે ભવિષ્યવાણી

કરી કે ૨૦૦૯માં અમેરિકામાં જાંઘિયાનું વેચાણ ૨૬ % વધશે. પણ ૨.3% ઘટ્યું. અને મંદી ફરી આવી. હશે,

ચેતન ભગતની ‘ટૂ સ્ટેટ્સ’નો પંજાબી હીરો ક્રિસ એનાં ભાવિ તામિલિયન સસરા સાથે મિકી માઉસનાં

કાર્ટૂનવાળી જાંઘિયા એક્સચેન્જ કરવાની વાત કરે છે તે તેજી દર્શાવે છે કે મંદી એ વિષે ચર્ચા ચાલી

રહી છે. ભારતીય રીઝર્વ બેંકનાં ટોલ, ડાર્ક એન્ડ હેન્ડસમ ગવર્નર રઘુરામ રાજન પુરુષ જાંઘિયા

સૂચકાંક વિષે શું માને છે? એ તો રામ જાણે.

૪  બેબી ડાયપર રેશ ઇંડિકેટર: પ્રોક્ટર એન્ડ ગેમ્બલનાં આંકડા મુજબ અમેરિકામાં બાળક દીઠ દરરોજ સરેરાશ

૬.૩ ડાયપર્સ વપરાય છે. પણ મોંઘવારી વધે, યુઝ એન્ડ થ્રો બાળોતિયા મોંઘા થઇ જાય તો માબાપ

લાંબા સમય સુધી એ જ ડાયપર પહેરાવી રાખે. છીછીપીપી અંદર રહી જાય એટલે બાળકોની ચામડી પર

અળાઇ થઇ જાય, ચામડી લાલ થઇ જાય. સિમ્ફની- આઇઆરઆઇ રીસર્ચનાં આંકડા અનુસાર ૨૦૧૧માં

બાળકોનાં ડિસ્પોઝેબલ ડાયપર્સનું વેચાણ ૯ % ઘટ્યું. જ્યારે બાળકોની ચામડીનાં ક્રીમનું વેચાણ ૨.૮ %

વધ્યું. આ મંદીની અસર હતી. મોંઘવારી આપણને બાળોતિયાનાં બળેલ બનાવે છે.

૫.બીયર કંઝસ્મશન ઇંડેક્સ: ભાવ વધી જાય તો લોકો બીયર બારમાંજવાનુંટાળે. કારણ ત્યાં બીયર મોંઘો પડે.

ઘરેલાવીને પીએ. ૨૦૦૮ પહેલા યુરોપમાં કુલ નોકરિયાતો પૈકી ૧૨% લોકો બીયર બારમાં નોકરી કરતા હતા.

(વાહ ! ક્યા જોબ હૈ!)  ૨૦૧૦ માં આ સંખ્યા ઘટીને ૨% થઇ ગઇ. લોકો ઘર બેઠાં પીતા રહ્યા. બીયર

બારમાં ઘરાકી ઘટે એટલે મંદી આવી જ સમજો. આ ગુજરાતને લાગુ પડતુ નથી. અહીં પહેલેથી જ ઘરે કે

ફાર્મહાઉસમાં બેસીને બીયર ઢીંચવાનો રિવાજ છે.

કાલે નાણાંમંત્રી આપણા ખિસ્સાને ખાસ્સા ખંખેરશે. વિરોધ પક્ષો બુરે દિન અબ આનેવાલે હૈ-નો નારો બુલંદ કરશે. ન્યૂઝ ચેનલ્સ

અઘરા આર્થિક મહાવરાનો સહારો લઇ નહીં સમજાય તેવું વિશ્લેષણ કરશે. અખબારો રૂપિયો ક્યાંથી આવશે અને ક્યાં જશે?-

એની અમર ચિત્રકથા રજુ કરશે. અને તેમ છતાં ચમત્કાર થશે. બાળકોને બાળોતિયાથી લાલ ચકામા હવે નહીં પડે. છોકરીઓ ઘેઘૂર

ઘાઘરો છોડી મીનીસ્કર્ટ પહેરશે. પુરુષો ઉપરાચાપરી અવનવા જાંઘિયા ખરીદશે. સ્ત્રીઓની ખરીદીનાં સુખની વ્યાખ્યા માત્ર

લિપસ્ટિકથી હોંઠ લાલ કરવા સુધી સીમિત નહીં રહે. ભાયડાઓ બીયર બારમાં જઇને હોંઠ ભીના કરશે. અને…. દિલ કે ખુશ રખને

કો ગાલિબ યે ખયાલ અચ્છા હૈ…

શબદ આરતી:

અર્થશાસ્ત્રનો પહેલો પાઠ છે ‘અછત’: બધાને જોઇતું બધુંજ મળી જાય, સર્વને સંપૂર્ણ સંતોષ થઇ જાય

એટલું આ દુનિયામાં ક્યારેય હોતું જ નથી. રાજકારણનો પહેલો પાઠ એ છે કે અર્થશાસ્ત્રનાંપહેલા પાઠનો

અનાદર કરવો.

-અમેરિકી અર્થશાસ્ત્રી થોમસ સોવેલ

collage

 

 

 

 

 

 

Latest in Fifa

2014 FIFA World Cup™
0 – 0
(2 – 4)   Netherlands -Argentina

3 Comments

Filed under ગીત, ઘટના, પ્રકીર્ણ, યામિની વ્યાસ, સમાચાર

3 responses to “મહેંગાઇ ડાયન ખાયેજાત હૈ/ પરેશ પ્ર વ્યાસ

  1. પ્રિય પ્રજ્ઞા બેન
    તમારી વાર્તા વાંચી પરેશ વ્યાસને ધન્યવાદ આપું છું
    લોકો બહુ ફેશનમાં ફાટી મરે એના કરતા સાદાઈ થી તંદુરસ્ત જીવન જીવે તો મોંઘવારી નો નડે .

  2. મનેપણ શ્રદ્ધા છેકે મોદી કૈક લોક હિતનું કરશે ખરો .

  3. માણસની આવક અને મોઘવારી વચ્ચે હમ્મેશાં લડાઈ ચાલતી જ રહે છે .

    ખાસ કરીને ઓછી આવકવાળા ગરીબ માણસોની દશા મોઘવારીને લીધે કફોડી

    બને છે . આ લેખમાં પરેશભાઈએ એનો સુંદર ચિતાર રજુ કર્યો છે .

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s