जयतु जयतु संस्कृतम् / ए पी जी कलाम

abdul_kalam_hd_imagesPresident A P J Abdul Kalam on Thursday termed Guru Raghavendraswamy of Mantralayam as a ‘divine soul’ and recalled the rich cultural heritage of Sanskrit in Indian history.

Dr Kalam interacted with the students of Sree Guru Sarvabhouma Sanskrit Vidyapeetam at Mantralayam in Kurnool district. Reciting the Moola Mantram of Raghavendraswamigal, he said “We worship Guru Raghavendraswamy, the divine soul who practiced and taught truth and dharma (the right conduct). We chant his name as Kalpavrisha (the giver of limitless material wealth) and bow before him as Kamadenu (the giver of spiritual knowledge).”

“Though I am not an expert in Sanskrit, I have many friends who are proficient in Sanskrit. Sanskrit is a beautiful language. It has enriched our society from time immemorial. Today many nations are trying to research Sanskrit writings which are there in our ancient scriptures. I understand that there is a wealth of knowledge available in Sanskrit which scientists and technologists are finding today,” he said.

“There is a need to carry out research on our Vedas, particularly Atharvana Veda, for eliciting valuable information in science and technology relating to medicine, flight sciences, material sciences and many other related fields. Cryptology is another area where Sanskrit language is liberally used,” he added.
He suggested that the Sanskrit Vidyapeetam, apart from their academic activity, should take up the task of locating missing literature in Sanskrit available on palm leaves spread in different parts of the country so that these could be documented and preserved. He suggested that they should avail the help of digital technology for documenting those scriptures both in audio and video form which can be preserved as long term wealth for use by many generations.

He asked the Sanskrit Vidyapeetam to should go into details of lives of great scholars, poets, epic creators like Valmiki, Veda Vyasa, Kalidasa and Panini. He wanted the Vidyapeetam to invite well-known Sanskrit scholars so that they can stay and interact with the students for a certain period. “This will provide an opportunity for students to interact and get enriched in Sanskrit and Vedas,” he noted.

Source: Rediff

सिंहावलोकनन्यायः प्रसिद्धः। सिंहः अग्रेगम्यमानः सन्नपि क्वचित् पृष्ठभागे दृष्टिं प्रसारयति। तथैव कर्तुं गुरवः उपदिशन्ति। प्रतिदिनं रात्रौ शयनात् प्राक् विचार्यं — किं सुकृतं, किं दुष्कृतं चेति। किम् अनुकार्यं, किं परिष्कार्यं चेति। एवमेव सर्वाभिः संस्थाभिः नियमितरूपेण विहङ्गमालोकनं सिंहावलोकनं च करणीयम्।
अद्य कञ्चन ग्रन्थं पठ्यमानः आसम्, यत्र अन्वयपूरणार्थम् अग्रिमश्लोकस्य किञ्चन पदम् आवश्यकम् आसीत्। एतादृशं तु बहुत्र सहजम्। क्वचित् कृत्रिमम् अपि सहते, अन्वयबोधार्थम्। तादृक् कश्चन अवसरः, किञ्चन श्लोकद्वयम्।
भाष्ये तु स्पष्टीकृतम् — “वक्ष्यमाणं [पदं] सिंहावलोकन्यायेन अनुषञ्जनीयम्” इति। पुनश्च टीकाकारेण कश्चन श्लोकः उद्धृतः। तद्यथा
सिंहावलोकिताख्यश्च मण्डूकप्लुतिरेव च ।
गङ्गास्रोत इति ख्याता अधिकारास्त्रयो मताः ॥
एवं त्रयः प्रयोगाः। यदा पदम् अग्रिमश्लोकेऽपि अनुषज्यते, गङ्गास्रोतः। यदा पदं पूर्वश्लोकेऽपि अनुषज्यते, सिंहावलोकः। यदा श्लोकं निरस्य अग्रे पुनः तिष्ठति, मण्डूकप्लुतिः।

श्रूयते विद्वद्वचनम् —

 

उपमा कालिदासस्य भारवेरर्थगौरवम्
दण्डिनः पदलालित्यं माघे सन्ति त्र्यो गुणाः ॥

 

सर्वस्मिन्नपि श्लोके काचित् उपमा निरूप्यते कालिदासेन । प्रेक्षकैः अतिमात्रं कालिदासवचनानि परिशील्य, तस्य काचित् उपमा एव विशेषणत्वेन उपक्षेपिता । कुतः इयम् उपमा इति पृष्ठे —

 

संचारिणी दीपशिखेव रात्रौ यं यं व्यतीयाय पतिंवरा सा
नरेन्द्रमार्गाट्ट इव प्रपेदे विवर्णभावं स स भूमिपालः ॥६,६७॥

 

रघुवंशमहाकाव्ये इन्दुमतीस्वयंवराख्याने तस्याः इन्दुमत्याः प्रभावः वर्णितः । सा इन्दुमती रात्रौ दीपशिखा इव संचारिणी, यं यं राजानं व्यतीयाय अतीत्य गता, सः सः भूमिपालः नरेन्द्रमार्गाट्टः इव विवर्णभावं प्रपेदे इति ।

 

अस्मादेव श्लोकात् अयं कविः दीपशिखाकालिदासः इति ख्यातिं गतः । मुहुर्मुहुः पठित्वाऽपि पुनःपठितुकामाः वयम् । सौन्दर्यात् आख्यायिका इयं बहुषु विश्वविद्यालयेषु पाठ्यवस्तुना विहिता ।

 

1 Comment

Filed under અધ્યાત્મ, ઘટના

One response to “जयतु जयतु संस्कृतम् / ए पी जी कलाम

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s