સોલ્યુશનિઝ /પરેશ વ્યાસ+ ગણપતિ વીસર્જન+

11

 દરેક પાઘડીનો વળ છેડે

આવી જ જાય એવી માન્યતા

બધા પ્રશ્ન હલ થૈજ શેક્ષણ મહીં,

બની જા ફરી અજનબી, વાત કર

–મનહરલાલ ચોક્સી

પ્રશ્નને હલ કરવા છે. સમસ્યાનું સમાધાન કરવુંછે. ગૂંચાયેલા કોકડાંને ઊકેલવું છે. ક્ષણમાં, પળમાં, ચપટી

વગાડતાં, આંગળીનાંઇશારે…. ક્લિક ક્લિક…આજેતો વાત પણ વ્હોટ્સ એપ્પ પર થાય છે. અજનબી સાથે

પણ. અજનબી બનીને પણ.કહેછેકેટેકનોલોજી પાસેદુનિયાનાંતમામ સોલ્યુશન્સ છે. અનેએ પણ આપણી

 ઇચ્છા મુજબનાં, અપેક્ષિત અનેહિતકારી ઉકેલ. ટેકનોલોજીએ એમ કરવુંજ રહ્યું. આ સોલ્યુશનિઝમ

(SOLUTIONISM) છે. 

વર્ડસ્પાય(શબ્દની જાસૂસી કરતી વેબસાઇટ)એ આ સાંપ્રત શબ્દ હમણાંજ રજૂકર્યો. સોલ્યુશન+ઇઝમ

એટલે ઉકેલ+વાદ. ગૂંચનેઉકેલવામાંય વાદ વિવાદ તો થાય. પણ સંવાદ કરીએ, વાતચીત કરીએ તો પાઘડીનો

વળ છેડેઆવી જ જાય. વાજતી ગાજતી જાન માંડવેઆવી જ જાય. વખત આવ્યેસૌ સારાંવાનાંથઇ જાય.

ગૂંચવાડો પરિણામેપતી જાય, નિકાલ પણ આવી જાય. ન આવેતો? તો વો ધી એન્ડ નહીંહૈ, પિક્ચર અભી બાકી

હૈમેરેદોસ્ત….!

શબ્દની ફિલસૂફી કોરાણેમુકીનેએનો સાંપ્રત સંદર્ભ સમજવા જેવો છે. ફેસબૂકેવોટ્સ એપ-નેખરીદી લીધું.

આઇટી ઉદ્યોગનો આ સૌથી મોટો સોદો હતો. ફેસબૂકનાંમાર્ક ઝુકરબર્ગ કહેછેકે ‘કનેક્ટિવિટી’ દરેકનો અધિકાર

છે. અત્યાર સુધી આઇટી સરકારી અનેકોર્પોરેટ ક્ષેત્રેમહત્વની માહિતીઓનુંપૃથક્કરણ કરી પ્રશ્નનો ઉકેલ

શોધી આપતુંહતું. હવેઆઇટી ક્ષેત્ર એપ્સનાંમાધ્યમથી સરકાર અનેકોર્પોરેટ ક્ષેત્રનાંપરંપરાગત કામ

સીધા લોકસંપર્કથી પોતાનાંહસ્તગત કરવાનાંમૂડમાંછે. ફેસબૂક, સેમસંગ અનેબીજી ઘણી મોટી ટેકનિકલ

કંપનીઓનુંસંયુક્ત સર્જન ‘ઇન્ટરનેટ.ઓર્ગ’ દુનિયાનાંબેતૃતિયાંશ હિસ્સો જ્યાંઇન્ટરનેટ નથી

ત્યાંસસ્તા દરે ઇન્ટરનેટ સેવા પહોંચાડવા કટિબદ્ધ છે.

કોલમ્બિયા યુનિવર્સિટીનાંસ્કૂલ ઓફ ઇન્ટરનેશનલ એન્ડ પબ્લિક અફેર્સનાંપ્રોફેસર એલેક

રોસ લખેછેકેજેમ કૃષિ યુગમાંજમીન, ઔદ્યોગિક યુગમાંલોખંડ એમ માહિતીનાંયુગમાંઆંકડાકીય

માહિતી(ડેટા) મુખ્ય છે. ગરીબી ઉન્મૂલન માટેદુનિયાનાંદરેક માણસ પાસેદરેક માહિતી પહોંચવી જોઇએ. ફોન

દ્વારા. વિવિધ એપ્સનાંમાધ્યમથી. એલેક રોસ દાખલો આપીનેસમજાવેછેકેભારત દેશનાંકેરળનાં

માછીમારો હવામાન અનેમાછલીઓની જથાબંધ કિંમત સૂચકાંકનાંએપ્સ ઉપયોગ કરતા હતા એટલેનફામાં

8%નો ઇજાફો થયો. આ કામ અત્યાર સુધી દેશની સરકાર, વિશ્વબેંક કેસેવાભાવી સંસ્થા કરતી હતી; હવેએ

કાર્ય ખાનગી આઇટી ક્ષેત્ર કરશે. આ સોલ્યુશનિઝમ છે. દરેક જટિલ સામાજિક પરિસ્થિતિનુંપૃથક્કરણ કરી,

દુનિયાભરની માહિતીનો ઉપયોગ કરી, તમનેરેડી-ટૂ-એક્ટ સોલ્યુશન આપી દે. આંગળીનાંઇશારે. મુશ્કેલીનો

હલ. તરત. બસ દો મિનિટ….આ તો નૂડલ્સ જેવુંસરળ, હેંને?

પણ અમનેખાસ સમજાતુંનથી. શરીરની બિમારીનાંઇલાજ માટેખિસ્સામાંપૈસા જોઇએ. એપ્સ તમનેકસરત

કરવાની કેહેલ્ધી ફૂડ ખાવાની સુફિયાણી સલાહ આપેએનાંથી સાજા શી રીતેથવાય? ઘરમાંસંડાસ ન હોય તો

માણસ શુંકરે? મોબાઇલનેપૂછેતો એનાંએપ્સ ડેટા પ્રોસેસિંગ કરીનેકહેકેખુલ્લમ ખુલ્લા જંગલ જવાથી

પર્યાવરણ દૂષિત થશે. રોગચાળો ફેલાશેઅનેતમારુંરામનામ વહેલુંસત્ય થઇ જશે. પણ સંડાસ બનાવશે

કોણ? માર્ક ઝુકરબર્ગ? એટલેઇન્ટરનેટ.ઓર્ગ-થી ‘ટોટલ’ સોલ્યુશન આવી જશેતેવુંમાનવુંભૂલભરેલુંછે.

અનેમાર્ક બધી માહિતી મફતમાંદેશેએવો દાવો છે. આ માર્ક(ઝુકરબર્ગ) માર્ક્સ(કાર્લ) જેવી વાતો કરેછે.

દરઅસલ શરૂઆતમાંએ તમનેટેવ પાડશેકેટલાંક એપ્સ મફત આપીને. તમેએપ્સનાંહેવાયા થઇ જાવ એટલે

એવા એપ્સની ઓફર કરશેકેજેનાંપૈસા દેવા પડે. ફેસબૂકનુંવચેટિયાપણુંકાયમ રહે. વ્યસન થાય એટલેએને

માટેતમેકાંઇ પણ કરો. પછી ઘરનાંછોકરાંઘંટી ચાટેઅનેઝુકરબર્ગનેઆટો..!

લેખક, સંશોધક અને ‘ધ ન્યૂરીપબ્લિક’નાંસિનિયર એડિટર ઇવેન્જી મોરોઝોવનાંપુસ્તકનુંશીર્ષક છે: બધુંજ

બચાવવુંહોય તો અહીંક્લિક કરો; ટેકનોલોજી, સોલ્યુશનિઝમ અનેપ્રોબ્લેમ્સ સોલ્વ કરવાની સતત કોશિશ

કરવી, એવા પ્રોબ્લેમ્સ માટે… જેછેજ નહીં ! મોરોઝોવનાંકહેવા મુજબ માત્ર માહિતી દઇ દેવાથી સમાનતા

કેન્યાય મળતો નથી. અમેમોરોઝોવ સાથેસહમત છીએ. તમનેએરપોર્ટ જવુંછે? તો એપ્સ કહેશેકેફ્લાઇટ

ટાઇમસર છેકેકેમ? ટ્રાફિકની માહિતીનુંપૃથક્કરણ કરી તમનેતમારો નીકળવાનો સમય કહી દેશે. સમય થાય

એટલેનીકળો.. નીકળો..ની કાગારોળ મચાવશે. રસ્તામાંતમારી સાથેતમારા સ્યુગર લેવલ, બ્લડ પ્રેસરની

ચર્ચા કરશે. દવા લેવા આગ્રહ કરશે. આજીજી કરશે. અનેહા, એરપોર્ટનો રસ્તો ય બતાવશે. હવેડાબી તરફ

વળવાનુંછે. અરે, રહી ગયું, કાંઇ વાંધો નહીં. આગળથી વળી જજો. એપ્સ જ્યારેતમારા વતી વિચારવા માંડે,

તમારા મગજનુંએક્સટેન્શન થઇ જાય તો શુંથાય? જેમ મસલ માટેકહેવાય છેકેયુઝ ઇટ, ઓર લુઝ ઇટ. જો

કસરત નહીંકરો તો શરીર પતી જાય. મગજનુંપણ એવુંછે. મનનેકસવાનુંબંધ કરી દો, તો મગજ બહુજલદીથી

ક્ષીણ થતુંજાય. રાજકોટ પ્રાણીસંગ્રહાલયનાંવડા ડો. હીરપરા રીંછનાંખુલ્લા પાંજરાનાંઝાડ ઉપર, ગુફામાં

કેપથ્થર નીચેફળ છુપાવી દેછે. કોથળીમાંમધ ભરીનેટપક્યા કરેએ રીતેડાળ પર ટીંગાડી દેછે. નાઇટ

શેલ્ટરમાંથી જ્યારેસવારેખુલ્લા પાંજરામાંરીંછનેછૂટા મુકેત્યારેરીંછેમહેનત કરવી પડે, મગજનેકસવુંપડે….

ત્યારેભોજન મળે. જો રેડીમેઇડ ફૂડ સરળતાથી મળી જાય તો રીંછનેભેજુંકસવુંન પડે. એટલેરીંછ મનથી માંદા

પડી જાય. એપ્સનો રાફડો આપણી વિચાર ક્ષમતાનેક્ષીણ કરી નાંખેછે. આવા સોલ્યુશનિઝમ તો કાંઇ અર્થ

ખરો? ઇન્ફરમેશન ટેકનોલોજીનો વિરોધ નથી. બિલકુલ નથી. પણ એની પાસેબધા જ ઉકેલ છે, ઇન્ટરનેટ સો

દુ:ખની એક દવા છે- એ માન્યતા ખોટી છે.

એક ઓર ઘટનાની વાત કરીએ. તાજેતરમાંભાવનગરનાંતળાજા તેમજ ભૂજમાંઇસ્લામ ધર્મ અનેધર્મગુરુ

સામેઅયોગ્ય ફેસબૂક કોમેન્ટનાંકારણેહિંદુ-મુસ્લિમ એકતા, શાંતિ અનેભાઇચારાનુંવાતાવરણ ડહોળાયું.

2010માંઅમેરિકી વિદેશ પ્રધાન હિલેરી ક્લિન્ટનેચીન, તુનિશિયા, ઉઝબેકિસ્તાન અનેઇજિપ્તની ટીકા કરી

હતી કેતેઓ ઇન્ટરનેટનેબધેપહોંચવા દેતા નથી. તંઇ તમારેબધેઇન્ટરનેટ પહોંચાડીનેશુંડખા કરાવવા

છે? અનેઝુકરબર્ગનેબખાંકરાવવા છે? એવી પણ ટીકા થઇ છેકેઇરાનમાંટ્વિટરનેકારણેક્રાંતિ આવી હતી

અનેસિરિયા યુદ્ધ યુ-ટ્યુબનુંસર્જન છે. અમેરિકા પોતાનાંવિચાર સૈનિકો દુનિયાભરમાંફેલાવી રહ્યા છે. એક

વિચારમાંશાંતિનેડહોળી શકવાની શક્યતા સંતાયેલી હોય છે.

આપણેઅધૂરાંજ સારા છીએ. આપણી સંસ્કૃતિ, સમાજ વ્યવસ્થા અનેશાસન વ્યવસ્થામાંઉણપ છેતો છે.

યુવા કવિ ભાવેશ ભટ્ટનુંમુક્તક છે- છિદ્રવાળુંવહાણ છેતો છે, પાણીનેએની જાણ છેતો છે; જેવુંજીવ્યા છીએ

લખ્યું એવું, સાવ નબળુંલખાણ છેતો છે. અપેક્ષા નથી કેમાર્ક ઝુકરબર્ગ આપણાંજીવતરનાંવહાણનાં

છિદ્ર શોધી એનેબૂરી આપે, એની પર ‘સોલ્યુશનિઝમ’નુંરેણ કરી આપે. આપણેજેવા છીએ તેવા, સારા છીએ.

પ્રોબ્લેમ્સનુંહોવુંસારી વાત છે !

aa2

શબદ આરતી:

સમજદાર માટેલાઇફ પ્રોબ્લેમ છે. મૂર્ખા માટેએ સોલ્યુશન છે.

 –રોમન રાજા માર્કસ ઔરેલિયસ(ઇ.સ.121-180)

Visarjan thru Drone Eye

      આ સાથેનું ભાગળ, સુરતનું ગણેશ વિસર્જનનું દ્રશ્ય જોવા જેવું છે.–

 સૌજન્ય Naresh Kapadia
99099 21100

NOW IS THE TIME TO PAY HOMAGE TO THEIR MEMORIES
FROM TUESDAY SEPTEMBER 9TH TO TUESDAY 23RD, 2014
FORTNIGHT OF SHARADHAM THE PITRI PAKSH
 You may donate cash, clothing & foods etc in the memory of departed souls
to the desperate, needy, the place of your social & religious faith

4 Comments

Filed under Uncategorized

4 responses to “સોલ્યુશનિઝ /પરેશ વ્યાસ+ ગણપતિ વીસર્જન+

  1. આપણી કલ્પનામાં નાં આવે એ ઝડપે આજે ટેકનોલોજી હરણ ફાળ ભરી રહી છે .
    બે દિવસ ઉપર એપલ કમ્પનીએ એક નવી પ્રોડક્ટ લોન્ચ કરી છે . એક કાંડા ઘડિયાળ ની
    જેમ એને હાથે બાંધી શકાય છે .જાણે નાનું કોમ્પ્યુટર જોઈ લો . બધી જ માહિતી એ આપે છે.તમારું બ્લડ પ્રેસર , સુગર વીગેરે જે પૂછો એ બધું મળી આવે !

  2. કોઈ ‘ ઈઝમ’ સત્ય નથી! કદાચ ‘સત્ય’ પણ હમેશ સત્ય નથી !! વિવાદ પણ સત્ય નથી અને સંવાદ ? બહાર પણ સંવાદ ગોતવા જાઓ , તો વિવાદ થઈ જ જાય. એકપક્ષી સંવાદ ન હોઈ શકે. અને ઉભયપક્ષી આકાશકુસુમવત.
    સાચો સંવાદ તો માત્ર ‘સ્વ’ સાથે જ – મૂળ સાથે.

  3. પ્રિય પ્રજ્ઞા બેન
    એટલેજ ભારતના મહાન તત્વવેત્તા બૃહસ્પતિ કે જે ઈસ્વીસન થી આશરે 600 વરસ આગળ થઇ ગયો .એને કહેવું પડ્યું કે કોઈ શાસ્ત્ર વિશ્વાસ પાત્ર નથી .ફક્ત માણસની બુદ્ધિજ વિશ્વાસ પાત્ર છે .

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s