ફ્રેંચ લેટર: સાવધાનીમાંજ સમજદારી / પરેશ વ્યાસ

bg

પ્રેમમાં જે સાવધાની હોય છે,
એ જ ચાહતની નિશાની હોય છે.
તારે તો વંટોળિયાની વારતા
ઝાડ માટે જાનહાનિ હોય છે.
– ગૌરાંગ ઠાકર
 પ્રેમમાંપડવું પડે છે. ઊંધેકાંધ પડીએ એમાંવાગી ય જાય. પણ આ તો ઘા ભેગો ઘસરકો. હેંને? તે સમયે બહુ ઓછા એવું વિચારે છે કે થોડુંધ્યાન રાખીએ તો એના ફાયદા અનેક છે. સાવધાનીમાં સમજદારી હોય છે. વંટોળિયો આવે ત્યારે ઝાડ મૂળ સોતા ઊખડી ય જાય. પ્રેમમાંસાવધાની રાખવા માટે જે મદદ કરે છે એવી એક ઉપભોક્તા પેદાશ ઉપર આજકાલ ઘણી ચર્ચા ચાલી રહી છે. માઇક્રોસોફ્ટનાં સર્જક અને દુનિયાનાં સૌથી મોટા ધનિક બિલ ગેટ્સ આજકાલ દાનવીર થઇ ગયા છે. હમણાં જ તેઓ સજોડે ભારત આવી ગયા. ‘ધ હિન્દુ’ અનુસાર મશહૂર લેખક ચેતન ભગત સાથેની વાતચીતમાં બિલ ગેટ્સે કહ્યું કે પ્રેમમાં સાવધાની રાખવાની સૌથી બારીક પ્રોડક્ટ પર અમેરીસર્ચ કરી રહ્યા છીએ; જેઆવતા વર્ષથી ભારત જેવા વિકાસશીલ દેશમાં મળવા માંડશે. ‘ફ્રી પ્રેસ જરનલ’ અનુસાર દક્ષિણ કોરિયામાંહાલ રમાઇ રહેલી ઇન્ચેઓન એશિયન ગેમ્સ દરમ્યાન આ વસ્તુનું વિતરણ થઇ રહ્યું છે અને ખેલાડીઓ એને મફત મેળવવા લાઇન લગાડી રહ્યા છે. મફતકા ચંદન, ઘસબે લાલિયા ! 
હવે આ લાઇનમાં ભારતનાં ખેલાડીઓ હતા કે નહીં?- એ જાણવા મળ્યું નથી. ‘બિઝનેસ વીક’ અનુસાર આ એ વસ્તુ છે કે જેને માટે જાપાનની ‘ઓકામોટો’ અને ચીનની ‘જીડીયુઆરપી’માં પોતપોતાની પ્રોડક્ટ દુનિયાની સૌથી પાતળી અને એટલે શ્રેષ્ઠ પ્રોડક્ટ તરીકેની જાહેરાત કરવા બદલ રીતસરનો કાનૂની જંગ ચાલી રહ્યો છે. (એક આડ વાત. આ જીડીયુઆરપીનું ‘જી’ એટલે ગ્વાન્ગડોન્ગ એટલે ગુજરાતનું ‘સિસ્ટર પ્રોવિન્સ’ અર્થાંત બહેન પ્રદેશ !) આ પ્રોડક્ટ એવી છે કે જેનાં બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર બનવા સેલેબ્રિટીને ખંચકાટ થાય છે. ‘મિડ-ડે’ અનુસાર અર્જુન રામપાલેગયા વર્ષે એની જાહેરાત શૂટ કરવાનાં છ કરોડ રૂપિયા માંગ્યા હતા. પણ કાંઇ થયું નહીં. ચાલુ વર્ષે એની જાહેરાત રણવીર સિંઘે બેધડક કરી. ‘ઇન્ડિયા ટૂડે’નાંરિપોર્ટ અનુસાર આ એડનાં શૂટિંગ દરમ્યાન ફિલ્મ-સીટીનાંસેટ ઉપર દીપિકા પદૂકોણ એને ખાસ મળવા આવી હતી. 
પૂજા બેદી જો કેઆવી જાહેરાતમાંવીસ વર્ષ પહેલાંચમકી ચૂકી છે. હવેએ કામ સની લિયોન કરી રહી છે. 
સામાન્ય રીતેઆની ચર્ચા કળશ પૂર્તિનાંસાતમા પાનેજ થતી હોય. અન્યત્ર એની ચર્ચા ટાળવામાંઆવે 
છે. ગુજરાતીમાં એને માટે કોઇ એક શબ્દ નથી. હા, ભારત સરકારેવર્ષો પહેલાંએક સરકારી બ્રાન્ડ નેમ નક્કી કર્યું હતું તે જ શબ્દ આપણી ભાષામાં બોલાય છે. ગુજરાતી લેક્સિકોનમાં એનો અર્થ ગર્ભ નિરોધક ટોપી કહેવાયો છે. નિરોધ. અંગ્રેજીમાં કોન્ડોમ(Condom). બિલ ગેટ્સ વિશ્વની સૌથી પાતળી ટોપી સર્જવાની રીસર્ચ કરી રહ્યા છે. તેઓએ ચેતન ભગતનેકહ્યું કે કોન્ડોમ માત્ર પાતળુંજ નહીં પણ પરવડે એવું પણ  હોવું જોઇએ. તો જ ભારતનાં ભાયડાઓ એનો ઉપયોગ કરશે અનેઅણચાહ્યા ગર્ભ કેયૌન સંક્રમણ રોગથી બચી શકશે. બિલ ગેટ્સ એઇડ્સથી બચવા એઇડ (મદદ) આપી રહ્યા છે. માઇક્રોસોફ્ટનાં સર્જક મેક્રોહાર્ડ પૌરુષને ટોપી પહેરાવી રહ્યા છે એવું તો ન કહેવાય. હા, એના માટેસુપર-થિન ટોપી બનાવી જરૂર રહ્યા છે. 
 આપણે દંભી છીએ. સેક્સ જેવી કુદરતી વાતની ચર્ચા ટાળીએ છીએ. નિરોધની વાત આપણે માટે નિષેધ છે. એટલે તો કોઇ એ માટે કોઇ ચોક્ક્સ નામ આપણાં શબ્દ કોષમાં નથી. દુનિયાનું પણ એવું જ છે. અંગ્રેજીમાં એને કોન્ડોમ તરીકે સીધે સીધું કહેવાની જગ્યાએ પ્રોટેક્શન(રક્ષણ), શીથ(ચુસ્ત આવરણ), કોન્ટ્રાસેપ્ટિવ(ગર્ભનિરોધક), સેઇફ(સુરક્ષા) નામથી ઓળખાય છે. કંઇક ન સમજાય એવા નામ પણ છે. એક શબ્દ છે ‘ફ્રેંચ લેટર’. સત્તરમી સદીમાંએક અંગ્રેજ આર્મી કર્નલેઆ નામ આપ્યું હતું. ફ્રેંચ સ્ત્રીઓનાં શારીરિક સંસર્ગમાંઆવેલા અંગ્રેજ સૈનિકોને સિફિલિસ રોગ ન થાય એ માટે જે સાધન વપરાય એ ફ્રેંચ લેટર કહેવાય. એ વાત અલગ છે કે ફ્રેંચમાંએને ‘લા કે પોટેએન્જલાઇઝડ’ એટલે કે ઇંગ્લિશ કેપ(ટોપી) કહેવાય છે. એમનાં મતે સિફિલિસ અંગ્રેજ મહિલાઓ સાથેસંબંધથી ફેલાતો રોગ છે. જો કે પોર્તુગલમાં સરસ નામ છે ‘કેમિસા ડી વિનસ” . વિનસ એ પ્રેમની દેવી છે. કોન્ડોમને પ્રેમની દેવીનું ખમીસ કહેવામાં આવે છે. હંગેરીમાં એ ‘ઓવ્સવેર’ એટલે કે સુરક્ષાનાં સાધન તરીકેઓળખાય છે. હોંગકોંગમાંએને ‘પેડાન્ગ વી’ કહેછેએનો અર્થ થાય છે બુલેટ પ્રૂફ જેકેટ. નાઇજિરિયામાંએને ‘ઓકપુઆમુ’ કહે છે જેનો અર્થ થાય છે શિશ્નની ટોપી. શરૂઆતનાં કોન્ડોમ નાના આવતા, જેનાથી શિશ્નનો માત્ર અગ્રભાગ જ ઢંકાતો. જેટોપી જેવો દેખાતો. યુસી ! 
જર્મન ભાષામાં કોન્ડોમ માટેવપરાતો ‘લ્યુમેલે’ શબ્દનો અર્થ થાય છે મસ્તીખોર કોથળી. જ્યાંએશિયન
ગેમ્સ રમાઇ રહી છે એ કોરિયામાંએને ‘આ-પિલ’ કહેછેજેનો અર્થ થાય છેપ્રેમ અને અનિવાર્યતા. સાચે જ
કોન્ડોમ એ પ્રેમની અનિવાર્યતા છે. પણ આ કોન્ડોમ શબ્દ ક્યાંથી આવ્યો એ વિષેકોઇ પ્રમાણભૂત માહિતી
નથી. કહેવાય છેકેસત્તરમી સદીનાં અંગ્રેજ રાજા ચાર્લ્સ- IIનાંડોક્ટરની અટક કોન્ડોમ હતી. ડો. કોન્ડોમે
ચાર્લ્સનેસિફિલિસથી બચવા સંભોગ ટાણે ઘેંટાનાંઆંતરડામાંથી બનાવેલી ચીજ વાપરવાની સલાહ આપી. 
કોન્ડોમ નામ એના પરથી પડ્યું. કોઇ કહેછે કે ઇટાલિયન શબ્દ ‘ગ્વાન્ટો’ એટલે હાથ મોજા પરથી કોન્ડોમ નામ પડ્યું છે. અરેભાઇ ! છોડો, નામમેં ક્યા રખ્ખા હૈ… અત્યારેનવરાત્રિ ચાલી રહી છે. ડિસ્કો ડાંડિયાની ધૂમ છે. યુવાધન નાચી રહ્યુંછે. હરખની હેલી હેત વરસાવી રહી છે. પ્રેમની પણ આ મૌસમ હોય છે. એક પરિચિત સ્ત્રી રોગ તજજ્ઞનેપૂછ્યુંતો એમણે કહ્યું કે વર્ષો પહેલાં નવરાત્રિ પછીનાંએક મહિના બાદ ગર્ભપાતનાં કેસ વધી જતા હતા. પણ હવે યુવા ધન સમજુઅને શાણુથઇ ગયુ છે. હવે એવા કિસ્સાઓ જૂજ આવેછે. યૌન સંક્રામક રોગચાળાની સંભાવના વિષેપણ યુવા પેઢી સજાગ થઇ ગઇ છે. મહિલા અને બાળકલ્યાણ મંત્રાલયની જાહેરાત અનુસાર સ્ત્રી ભ્રુણ હત્યા રોકવાનાં પ્રયત્નોનાંભાગ રૂપે હવે જ્ન્મની માફક ગર્ભનુંપણ રજીસ્ટ્રેશન થશે. સાવધાની રાખવા માટે હવે વધુએક કારણ છે. 
કાંઇ ન કરવું હોય તો બ્રહ્મચર્ય પાળવું જોઇએ. કારણ કેશારીરિક સંબંધો પ્રજોત્પતિ માટેછે, ભોગવિલાસ
માટેનથી. પણ આ તો પોથીમાંનાંરીંગણા છે. પ્રેક્ટિલ લાઇફમાંશક્ય નથી. આજકાલ ધર્મ પ્રચારક બાપૂકે
બાબાઓનાંય અધર્મનાંઅનેક કિસ્સા બહાર આવેછે. આવા જ એક બાપૂનાંઅમદાવાદ આશ્રમની નજીક
આવેલી દવાની દુકાનવાળા દુ:ખી થઇ ગયા હતા. પોતાનો બળાપો અમારા એક મિત્ર સમક્ષ એમણેવ્યક્ત 
કરતા કહ્યુંહતું કેઘોર કળિયુગ આવ્યો છે. બાપૂની ધરપકડ પછી અમારું કોન્ડોમનું વેચાણ સાવ ઘટી ગયું. 
લો બોલો ! સ્વદેશીનાંપ્રચારકો કોન્ડોમ વેચાણનેવિદેશી કાવતરુંમાનેછે. જેહોય તેપણ બિલ ગેટ્સ આપણને 
પાતળું, સસ્તુ અને ટકાઉ કોન્ડોમ આપવા કટિબદ્ધ છેએ નક્કી. આપણેએ કોન્ડોમને શું કહીશું?…. 
અમેરિકન લેટર?..
શબદ આરતી: 
“કોઇએ હજી સુધી કલમનું કોન્ડોમ શોધ્યુંનથી.” –
લેખક, કોલમિસ્ટ ખુશવંત સિંઘ(1915-2014);
જ્યારેકોઇકેએમનેપૂછ્યુંકેતમેઆટલા બધા ફળદ્રુપ કેમ છો?
…..

જ્યાં બરફમાં ઓગળ્યા, વાદળમાં બંધાયા અમે,

 એ હતો કુદરતનો ખોળો ને હતા જાયા

શૃંગથી સરક્યા અને ખીણોમાં ખોવાયા અમે,
મુગ્ધતાના છે કસમ, અમને ન દેખાયા અમે.

વાયરે વાતો કરી ને વૃક્ષ હા ભણતાં રહ્યાં,
અમને લાગ્યું સૂક્ષ્મ આ ચર્ચામાં ચર્ચાયા અમે.

કોઈ ઉત્કટ લાગણીનો એમ ફુંકાયો પવન,
પાસ બેસી દૂરના ઝરણામાં ભીંજાયા અમે.

શાંત સરવરનીર નૌકાને રહ્યાં પંપાળતા
એમાં હૈયાને હલેસે ખૂબ રેલાયાં અમે.

વાદળાંરૂપી રજાઈ ઓઢતા રવિરાજ જ્યાં,
ચાંદનીનાં ચીર ઓઢી ગીત ત્યાં ગાયા અમે.

મોગલાઈ બાગ, જ્યાં ધારા ભૂગર્ભેથી વહે,
કુદરતી જાજમ ઉપર ઢાળી દીધી કાયા અમે.

વ્હેણ જેલમનું નિહાળ્યું ‘દલ’ની દીઠી સ્થિરતા,
એક ખોળેથી બીજા ખોળામાં મેલાયા અમે.

દીનદ્વારે લાલિમા દીઠી શિશુના ગાલ પર;
ક્ષીણ જીવતરની મથામણ જોઈ મૂંઝાયા અમે.

દ્રષ્ટિએ આંખોમાં સુંદરતા ભરી દીધી, ‘ગની’,
ઘેનમાં તૃપ્તિની, પાંપણ જેમ બીડાયા અમે.

 ધૂળની સપાટીથી…

ઉતારી મેલે આ જગત ધૂળની સપાટીથી;
એ પહેલાં પ્રેમ કરી લ્યો કબરની માટીથી.

લખાણરૂપે જો પ્રત્યક્ષ થઈ શક્યા ન અમે;
ઉપાડી લેવા હતા કો પરોક્ષ પાટીથી.

તરસના શ્વાસ જો ધીમા પડ્યા, તો પદવા દો!
કે હોઠ ત્રાસી ગયા છે આ ઘરઘરાટીથી.

ખુદા! ક્ષુધા હતી આદમની ઘઉંના દાણા શી;
અમે શિયાળ-શું મન વાળ્યું દ્રાક્ષ ખાટીથી.

નિરાંતે હાથ હયાતીની છાતીએ મેલ્યો;
ત્વચાનું પૂછ માં, દાઝી ગયા રુંવાટીથી.

ન ભય બતાવ કયામતનો, મારા ઉપદેશક;
તને નવાજું હું જીવતરની હડબડાટીથી.

પરાણે જીવવું એ પણ છે એક બીમારી,
ઉપાય દમનો ન કરશો તબીબ, દાટીથી.

‘ગની’ આ ગૂંચને જીવતરની પ્રક્રિયા જ ગણો;
દિવસ કપાય તો રાત ઉભરાય આંટીથી.  ૧૯૦૮માં સૂરતમાં જન્મેલ અબ્દુલગની અબ્દુલકરીમ દહીંવાલા, ‘ગની’ દહીંવાલા ગઝલ કવિ. ૧૯૨૮માં અમદાવાદમાં અને પછી ૧૯૩૦થી સુરત જઈ દરજીની દુકાન ચલાવી. સુરતમાં ‘સ્વરસંગમ’ નામના સંગીતમંડળની સ્થાપના કરી તથા ૧૯૪૨માં મહાગુજરાત ગઝલ મંડળના સ્થાપક સભ્ય થયા. ‘ગાતાં ઝરણાં’, ‘મહેક’, ‘મધુરપ’ અને ‘ગનીમત’ વગેરે તેમના કાવ્યસંગ્રહો છે. પ્રસ્તુત બે ગઝલો જયન્ત પાઠક દ્વારા સંપાદિત અને લોકમિલાપ ટ્રસ્ટ દ્વારા પ્રકાશિત ‘કાવ્યકોડિયાં’ માંથી સાભાર લેવામાં આવી છે.

1 Comment

Filed under ગઝલ, ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ, વિજ્ઞાન, Uncategorized

One response to “ફ્રેંચ લેટર: સાવધાનીમાંજ સમજદારી / પરેશ વ્યાસ

  1. અહીંં રજનીશજીના અથવા શ.શા. ના અભિપ્રાય મળે તો જામે!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s