સુખ – દુઃખ નું કાવ્ય ….. વિનોદ પટેલ +

ha

પ્રિય પ્રજ્ઞાબેન ,
“શબ્દોનું સર્જન ” બ્લોગ માટે ખાસ તૈયાર કરીને  સુખ-દુખ વિશેની મારી એક
કાવ્ય રચના સૌ પ્રથમ આપને મોકલું છું. મને આશા છે આપને અને વાચકોને
એ ગમશે।
સાર, સસ્નેહ,

સુખ – દુખ નું  કાવ્ય ….. વિનોદ પટેલ

જીવન ચગડોળના ડબામાં આપણે બેઠાં છીએ
ડબો દુઃખમાં નીચે અને સુખમાં ઉપર જાય છે
ચગડોળની મોજ છે ,ને પડવાની બીક પણ છે
પણ આમ જ જીવન મેળાની મજા લુંટાય છે.
જીવનમાં ક્યારેક સુખની વર્ષા થતી જોવાય છે
તો ક્યારેક દુખોના વાદળોથી અંધકાર ઘેરાય છે.
સુખની વર્ષા ટાણે મેઘ ધનુના રંગો દેખાય છે
જીવનમાં આનંદની અનુભૂતિ છવાઈ જાય છે
દુખના અંધકારમાં આભમાં તારાઓ દેખાય છે
તારાઓના પ્રકાશથી આગળ માર્ગ વર્તાય છે
સુખમાં મેઘધનુષ્ય એ અલ્પ કાળની ખુશી છે
દુઃખમાં તારાઓ  ભાવી સુખની નિશાની છે .
જીવનનું આ સત્ય સૌએ યાદ રાખવા જેવું છે
 સુખ યા દુખ  એ જીવન સિક્કાની બે બાજુ છે
સુખી થયા , ગર્વ ના કરો, સુખ કંઈ કાયમી નથી.
દુખી થયા…સાંપ્રત સમયમા સમયના અભાવમા અમે આવી નાની વસ્તુ માનીએજે પરિવાર સાથે જમે છે કે પ્રાર્થના કરે છે ત્યાં આપમેળે સુખનું સ્ટેશન બની જાય છે, કારણ કે સાથે જમવાથી સહકાર

અને ભાવનાનાં બીજ રોપાય છે અને સાથે પ્રાર્થના કરવાથી મન નિર્મળ બને છે, ઈશ્વરીય તત્વ સામે ઝૂકેલું મન

છેવટે સ્નેહ, સેવા અને કરુણાથી ઊભરાઈ જાય છે. આ પરિસ્થિતિમાં આપોઆપ સુખની પ્રાપ્તિ થાય છે. આ પ્રકારનું

સુખ ક્ષણિક નથી અને અંતે સેવાધર્મ પ્રગટે છે. સેવાધર્મમાંથી સમર્પણની ભાવના જન્મે છે. આ સમર્પણ જ્યારે પૂર્ણ

બને ત્યારે દુઃખમાં પણ સુખનો અનુભવ થાય

…..ઉનાળા વિશે… ખલિલ જીબ્રાન   અને પછી દુપટ્ટાથી ઢંકાયેલ ચહેરો અને ચહેરા પર સનસ્ક્રીન લોશનનું લીંપણ કરી આવેલ કૉલેજ કન્યાએ પૂછ્યું, ‘અમને ‘સમર’ વિશે કાંઈક કહો..’

ત્યારે તે બોલ્યા, ‘શીતકારક વાતાવરણમાં રહેવા ટેવાયેલા એવા તમે સૌ જો આ ગીષ્મ ઋતુના સાચા મર્મને સમજશો તો ખરેખર બ્રહ્મજ્ઞાનની અવસ્થાને પામી શકો છો, એમ નહીં કરીને તમે આત્મઘાત કરી રહ્યા છો. પ્રાતઃપૂજનીય, સાયં સ્મરણીય, બહુધા રમણીય, સદાય તામ્રવર્ણીય અને સર્વે જીવો માટે આદરણીય એવા શ્રી આદિત્યનારાયણના પ્રતાપે આ પૃથ્વી પર જીવન સંભવ છે, તામસી જીવો પર કૃપા કરવાને થઈને તેઓ ગ્રીષ્મમાં આપણી સૌથી નજીક આવે છે અને એમ કરીને તેમના સદાય વાંચ્છિત એવા સત્સંગનું સૌભાગ્ય આપણને મળે છે, એવી અવસ્થામાં જો તમે વાતાનુકૂલિત વાતાવરણમાં આદિત્યકિરણોથી પોતાની જાતને બચાવવા અન્ય માનવીય ચેષ્ટાઓથી વ્યર્થ પ્રયત્નોમાં રત થઈ પડદાઓ અને અન્ય ઉપકરણો દ્વારા આચ્છાદિત થઈને રહેશો તો ગુમાવવાનું તમારે જ છે.’

પેલી કૉલેજ કન્યાની સાથે આવેલા પાતળા સોટા જેવા, સફેદ ટી-શર્ટ અને બરમૂડા પહેરેલા યુવાને કહ્યું, ‘બટ ઇટ્સ સો હાટ યુ નો…’

ત્યારે તે બોલ્યા, ‘વત્સ, ઉનાળો એ આત્મસાક્ષાત્કારની ઋતુ છે, સ્વ સાથે સંવાદની ઋતુ છે. ઉનાળો એ આંતરીક તરલતાને નાણવાની અને માણવાની ઋતુ છે, અગ્નિતત્વના પ્રભાવને લઈને શરીરના અનાવશ્યક તત્વોને દૂર કરીને જલતત્વ સાથે એકાત્મ સાધવાનો તે અવસર આપે છે. વાયુતત્વની આવશ્યકતાને તે સમજાવે છે અને નભોમંડળ તથા પૃથ્વી વચ્ચેની ચરમ નિકટતાનો એ અદ્રુત સમય છે. એવા સમયે કાનમાં ભૂંગળા મૂકીને માઈકલ જૅક્સનના ગીતો ગાઈ અનિર્ણિત દશામાં અચોક્કસ મુદ્રાઓમાં હલતાં હલતાં જો તમને સુખનો અનુભવ થતો હોય તો એ પવનની બલીહારી છે, એમ.જે.ની નહીં. કાલીદાસના કઝિન આદીદાસના ટીશર્ટ પહેરીને તને થતો આરામદાયક અનુભવ પેઢીઓથી આપણા લોકો સદરા પહેરીને મેળવે જ છે, જીન્સના કોથળાને બદલે આપણા ધોતીયાની આવશ્યક્તા આવે સમયે જ મહત્તમ છે જે વિશ્વનો સૌથી વધુ વાતાનુકૂલિત પોશાક છે, આપણને અન્યોના ‘સનબાથ’ દેખાય છે પરંતુ આપણને એની કોઈ જરૂર નથી એવું સમજાતું નથી એ ખેદની વાત છે.’

તેમને અટકાવતા એ જ ટોળકીના એક અન્ય યુવાને કહ્યું, ‘લેટ ઈટ બી, યુ સી, આઈ કાન્ટ મેનેજ વિધાઊટ કોલ્ડ્રિંક્સ, કૉક ઈઝ માય લાઈફ. ઈઝ ધેર એનીથિંગ એઝ રિફ્રેશીંગ એઝ ઈટ?’

ત્યારે તે ફરી બોલ્યા, ‘પીણાંઓ તો મનનો વહેમ છે, સાચી ઠંડક જે તૃપ્તિથી મળે છે એ તો આત્માનો અનુભવ છે, તું મને કહે વત્સ, એક વખત એ જંતુનાશક પીણાંનો ઘૂંટ માર્યા પછી કેટલી ક્ષણ તું બીજા ઘૂંટ વગર રહી શકે છે?’

‘વ્હૉટ?’ પેલા યુવાને પૂછ્યું, ‘આર યૂ ક્રેઝી? વ્હૉટ આર યૂ ટૉકીંગ મેન?’

‘આઈ કેન ઓલ્સો સ્પીક ઈંગ્લિશ લાઈક યૂ ગાય્ઝ, બટ માય હાર્ટ સ્પીક્સ અવર મધરટંગ, ગોટ ઈટ?’ એ સાવ અનભિજ્ઞ થઈને બોલ્યા.

પછી સ્મિત કરતા તેમણે આગળ ચલાવ્યું, ‘આપણા લીંબુપાણી અને જલજીરા વિશ્વના કોઈ પણ પીણાંને ટક્કર મારે છે, અખાદ્ય વસ્તુઓની આદતને લઈને તમારી પાચનક્ષમતા એ હદે કથળી ગઈ છે કે તમને આવા અલ્પાહાર સિવાય બીજુ કાંઈ ફાવે તેમ નથી, આવા પદાર્થોનો ત્યાગ કરી હે વત્સ, કુંભારે ઘડેલા માટીના ગોળમટોળ માટલામાંથી માંએ સ્નેહ રેડીને રેડેલું પાણી પી જો.. છતાંય હાશ ન થાય તો છાસ તો છે જ.’

ત્યાં એક નિવૃત્ત વડીલ બોલી ઉઠ્યા, ‘પણ ભાઈ, વી.આર.એસ લીધા પછી આવડા લાંબા દિવસો પસાર કેમ કરવા?’

મનમોહક સ્મિત સાથે તે બોલ્યા, ‘આ ઋતુમાં દિવસ લાંબો થઈ જાય છે પરંતુ સમય તો એટલો જ રહે છે. ઉજાસ વધુ મળે છે, જે બતાવે છે કે કર્મપ્રધાન સમાજ માટે વધુ કર્મશીલ રહેવુ જરૂરી છે, અને એના માટેની બધી જ વ્યવસ્થા કુદરત કરી આપે છે. નિવૃત્ત થવું એ તમારી પસંદગી છે, પરંતુ નિવૃત્તિ પછીના પેન્શન વિશે પચીસ વર્ષથી વિચારનાર તમે નિવૃત્તિ પછીની પ્રવૃત્તિ વિશે ક્ષણિક પણ વિચાર્યું નહીં? તમારે તો સમાજને દોરવણી આપવાની છે, નિવૃત્તિ પહેલાના અનુભવો લોકોમાં વહેંચવાના છે, તમે કરેલી ભૂલો કરતા લોકોને રોકવાના છે, હતાશ મનમાં ઉત્સાહનો સંચાર કરવાની જવાબદારી તમારા જેવા વયસ્કોની જ છે. ઘટાદાર થયા પછી જો વૃક્ષ નિવૃત્તિ જાહેર કરે તો છાંયડા માટે વટેમાર્ગુઓ કોની તરફ જોશે? દિવસો ફક્ત પસાર કરવાને બદલે જીવવાનો પ્રયત્ન કરશો તો વધેલા દિવસો સાચા અર્થમાં જીવી શક્શો. છેલ્લે કાંઈ ન ફાવે તો બ્લોગીંગ કરો, અનુભવનું અમૃત વહેંચવાનો એ અક્સીર માર્ગ છે.’

પછી પેલા વડીલના ચહેરા પર આવેલા સ્મિતના મર્મને પારખી એ બોલ્યા, ‘ગ્રીષ્મ ઋતુ એ પ્રાણની ઋતુ છે, પોતાનો પ્રાણ સતત ચોતરફ રેલાવતા સૂર્યના અનભિજ્ઞ અનિમેષ પ્રેમને પામવાની ઋતુ છે. સૂર્યોદય પહેલા સવારે વહેલા ઉઠીને અને રાત્રે ‘પવિત્ર રિશ્તા’, ‘બડે અચ્છે લગતે હૈ’, ‘સી.આઈ.ડી’, ‘ક્રાઈમ પેટ્રોલ’, ‘બાલિકા વધુ’, અનેકવિધ રિયાલીટી શો અથવા આઈ.પી.એલ જોવાને બદલે પત્ની અને બાળકો સાથે કુદરતની ઠંડકમાં થોડોક સમય ગાળી વહેલા સૂઈ જવાનો શ્રેષ્ઠ કાળ એટલે ઉનાળો. પોતાના શયનકક્ષના વાયુશીતક યંત્રોને આધારે પડદાઓના અંધકારમાં ઘેરાયેલા અજ્ઞાની જીવો તેમાં પણ રોજીંદા, નિરસ અને સહજસુખભર્યા જીવનનો આસ્વાદ માણવાની લાલચમાં વહેલા ઉઠી શક્તા નથી કે વહેલા સૂઈ શક્તા નથી. એવા જીવોને ઈશ્વર સદબુદ્ધિ આપે એ જ અભ્યર્થના.’

hap2

3 ટિપ્પણીઓ

Filed under Uncategorized

3 responses to “સુખ – દુઃખ નું કાવ્ય ….. વિનોદ પટેલ +

  1. સુખ- દુઃખનું કાવ્ય પોસ્ટ કરવા માટે આભાર

    એની નીચે મુકેલ લેખ પણ મનનીય અને પ્રેરક છે

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s