હોર્નેટ્સ નેસ્ટ: સંવાદ નહીં પણ વિવાદ../ परेश प्र व्यास

હોર્નેટ્સ નેસ્ટ: સંવાદ નહીં પણ વિવાદ..

 000

ઢગલો ફૂલોનો નીકળે જે જે વખત અમે
સૂતું છે કોણ જાણવા ચાદર ઉપાડિયે

ક્યારેય પાપ જેવું કશું પણ કર્યું નથી
એથી જ થોડો આપણે પથ્થર ઉપાડિયે ?

મનોજ ખંડેરિયા

 

વારાસણીમાં જન્મેલાં હિંદુ બાળકને મુસ્લિમ વણકર દંપતિ ઉછેરે છે; એ મોટા થઇને મહાન આધ્યાત્મિક કવિ કબીર બને છે. એમનાં મૃત્યુ બાદ વિવાદ થાય છે. એમનાં મુસ્લિમ અનુયાયીઓ કહે કે એમને દાટવા અને હિંદુઓ કહે કે અગ્નિદાહ દેવો. પણ જ્યારે મૃતદેહ પરથી ચાદર ઉપાડી તો અનુયાયીઓએ જોયું કે ત્યાં તો માત્ર ફૂલોનો ઢગલો હતો. પછી અડધા ફૂલો હિંદુ લઇ ગયા અને અડધા મુસલમાન. આજે પણ  ઉત્તર પ્રદેશનાં મઘરમાં એમની સમાધિ અને મઝાર અડખેપડખે મૌજુદ છે. કવિ શ્રી મનોજ ખંડેરિયાને તો દરેક વિવાદ પરથી ચાદર ઉપાડતાં ફૂલોનો ઢગલો મળે છે. કવિની પ્રકૃતિ સૌમ્ય છે. તેઓ માને છે કે પાપ કર્યું નથી એટલે પથ્થર ઉપાડવાનું લાયસન્સ કાંઇ આમ મળી ન જાય. પણ પ્રિય વાચક, ધર્મ વિષે કાંઇ પણ કહેવું, લખવું ભારે અઘરું છે. વિવાદ થાય, થાય ‘ને થાય. પીકે ફિલ્મને એક મુસ્લિમ આમીરખાનની પીકે કરતા રાજકુમાર હીરાણી કે વિધુવિનોદ ચોપરા કે પછી આપણાં અભિજાત જોશીની પીકે કહેવી વધારે ઉચિત છે; પણ એ ફિલ્મ બનાવવા માટેનાં નાણાં દુબઇથી આવ્યા છે અને ઇસ્લામિક સંગઠનો એની પાછળ છે; એવા આરોપ મુકાયા છે. થિયેટરોમાં ભાંગતોડ થઇ છે. રામદેવબાબા ખફા છે. હિંદુ દેવીદેવતાનું આવું નિરુપણ? બહોત નાઇન્સાફી હૈ યે. કાર્લ માર્ક્સે  ધર્મને આમજનતાનું અફીણ કહ્યું’તું. ધર્મ તો નશો છે; જે નાના માણસને દુ:ખ ભૂલાવી દે છે. તે સમયે અફીણ જ સસ્તી અને અસરકારક દર્દ નિવારક દવા હતી. કાર્લ માર્ક્સે ધર્મને આમજનતાની આંખનો અફીણી આમ તો સારા અર્થમાં કહ્યું’તું. પણ પછી એમણે એમ પણ કહ્યું’તું કે એનાથી ઉપર ઊઠીને પોતાનાં ન્યાય માટે, અધિકાર માટે, વિકાસ માટે માંગ કરવી જોઇએ. પણ હવે ધર્મનાં નામે ઘણાં વિવાદ થાય છે. દેશ વિકાસનાં પાટેથી વિવાદનાં પાટે ચઢી જાય છે. ના, હું ડર્યો નથી, નિયમિત મંદિર જાવું છું, ભગવાનમાં મને આસ્થા છે પણ આ વિવાદ વ્યાજબી નથી. સુપ્રિમ કોર્ટ પણ કહે છે કે આવો વિવાદ અમારે આંગણ લાવવો નહીં, જેને ફિલ્મ ન જોવી હોય એ ન જુએ. તહીં શું? પણ તેમ છતાં વિવાદ થયો છે. ગુજરાતીમાં એને ‘વિવાદનો મધપૂડો છંછેડવો’ એવું કહેવામાં આવે છે. અંગ્રેજી શબ્દો છે: સ્ટરીંગ ધ હોર્નેટ્સ નેસ્ટ. જો કે હોર્નેટ(Hornet) એ મધમાખી નથી. બલકે મધમાખીનો તો એ શિકાર કરે છે. ગુજરાતીમાં એને ભમરી કહેવાય છે. ઝેરી મધમાખી- એવું પણ કહી શકાય. ભમરી કે પછી જેને આપણે ઝેરી મધમાખી કહીએ છીએ, એનાં માળાને છંછેડો શું થાય? એનો સ્વભાવ ગુસ્સાવાળો હોય છે. આમ શાંત પણ… છંછેડો તો ડંખે, માણસને મારી ય નાંખે. એક ભમરીને મારી નાંખો તો પોતાનાં શરીરમાંથી ફેરોમોન નામનું રસાયણ છોડે; જેની ગંધથી બીજી સઘળી ભમરીનું ઝુંડ એ માણસ પર તૂટી પડે. અને પછી.. ‘સ્ટરિંગ હોર્નેટ્સ નેસ્ટ’ મહાવરાનો અર્થ થાય: હાથે કરીને વિવાદ ઊભો કરવો. જાત માટે મુશ્કેલી ઊભી કરવી. આ બૈલ મુઝે માર. પેટ ચોળીને શૂળ ઊભું કરવું. અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા હોવી જોઇએ. પણ ક્યાં સુધી? અને એની હદ કોણ નક્કી કરે? એ યાદ રહે કે આમજનતા પર સાહિત્ય કે કલાની અભિવ્યક્તિની ઘેરી અસર હોય છે.

હશે ભાઇ ! આ હોર્નેસ્ટ નેસ્ટને વધારે હલબલાવવો નથી. પણ સમાચારમાં હોર્નેસ્ટ નેસ્ટ શબ્દો આવતા રહે છે. ભારતમાં નાતાલને ગૂડ ગવર્નન્સ ડે ઘોષિત કર્યો તો અમેરિકાનાં વોલ સ્ટ્રીટ જનરલે લખ્યું કે ભારતનાં પ્રધાનમંત્રી બાળકો પાસેથી એમનાં સાંતાક્લોઝ છીનવી રહ્યા છે. બ્રિસ્બેન ટેસ્ટમાં ઇંડિયન ડ્રેસિંગ રૂમમાં વિરાટ કોહલી અને શિખર ધવન બાખડ્યા એ વિવાદને મહેન્દ્રસિંહ ધોનીએ એમ કહીને ઠાર્યો કે આ તો વાતનું વતેસર થયું છે. આની પરથી તો હોલીવૂડ ફિલ્મ બનવી જોઇએ. આમીર ખાન, તમે સાંભળો છો?

રાજકારણીનાં પુસ્તક હંમેશ માટે હોર્નેસ્ટ નેસ્ટ છંછેડતા હોય છે. પણ રાષ્ટ્રપતિ પ્રણવ મુખરજીનું પુસ્તક ‘ધ ડ્રામેટિક  ડિકેડ- ઇંદીરા ગાંધી યર્સ’ એનાં લખાણ નહીં પણ વેચાણને કારણે વિવાદમાં આવ્યું નથી. પ્રકાશક રૂપા પબ્લિશિંગ કંપનીએ પુસ્તક વેચાણનો કોન્ટ્રાક્ટ ઓન લાઇન કંપની એમેઝોનને આપ્યો છે. હવે પહેલાં 21 દિવસ સુધી આ પુસ્તક માત્ર ઓન લાઇન મળશે; પછી જ પુસ્તકોની દુકાનેથી મળશે. રૂપાનાં કાયમી છૂટક વિક્રેતા બૂક સ્ટોર્સ નારાજ થયા છે. જાણકારો માને છે કે હવે બધા જ પુસ્તકો ઓનલાઇન મળશે. પુસ્તકોની દુકાનો માટે હવે મૃત્યુઘંટ વગાડવાનો સમય આવ્યો છે.

અમેરિકન યુનિવર્સિટીઓમાં સેક્સ વીક કાર્યક્રમ હોર્નેસ્ટ નેસ્ટ જેવો છે. ન્યૂ મેક્સિકો યુનિવર્સિટીમાં ‘કેવી રીતે જેન્ટલમેન બનીને પણ સહશયન કરી શકાય’ અથવા  ‘ત્રિવિધ સંબંધોમાં કઇ રીતે સફળતા મળે’ વિષયો પરનાં ભણતર ખાસી ચર્ચા જગવે છે. દુનિયાની શ્રેષ્ઠ હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીમાં સુરક્ષિત અને તંદુરસ્ત ગુદા સંભોગ પર સેમિનાર થાય છે. એક વિદ્યાર્થીની મોલી વ્હાર્ટને આવા ક્લાસને ‘ડાઉનરાઇટ વલ્ગર’ કરાર કીધાનાં સમાચાર છે. અભિવ્યક્તિની છૂટ ક્યાં સુધી? ધર્મની માફક જ સેક્સનો વિષય પણ હોર્નેસ્ટ નેસ્ટને સ્ટર કરવમાં માહેર છે.

શબદ આરતી:

વિજ્ઞાન હોય, ધર્મ હોય કે પછી રાજકારણ, કોઇ પણ વિવાદ વિના વિકાસ થયો હોય એવું ક્યારેય બન્યું નથી.                                     –અમેરિકી ધર્મગુરુ લાયમ

ooo oooo

3 ટિપ્પણીઓ

Filed under Uncategorized

3 responses to “હોર્નેટ્સ નેસ્ટ: સંવાદ નહીં પણ વિવાદ../ परेश प्र व्यास

  1. બધી સંવાદ અને વિવાદની વાતોનો સાર “વિજ્ઞાન હોય, ધર્મ હોય કે પછી રાજકારણ, કોઇ પણ વિવાદ વિના વિકાસ થયો હોય એવું ક્યારેય બન્યું નથી.” માં આવી જાય છે.

    સંવાદ અને વિવાદ હમ્મેશાં થતા જ રહેવાના . વિવાદ વિવાહ માં ય ક્યાં નથી !

  2. Sharad Shah

    વિવાદ અહમ પ્રેરિત અને સંવાદ જીજ્ઞાસા પ્રેરિત હોય છે. સંવાદ વિકાસ આણે અને વિવાદ નફર અને વૈમન્શ્યના બીજાનુ આરોપણ કરે એવી મારી સમજ છે.સંવાદનુ સુંદર ઊદાહરણ છે શંકરાચાર્ય અને મંડનમિશ્ર વચ્ચેની જ્ઞાન ચર્ચા જેમાં ન્યાયાધીશ તરીકે મંડન મિશ્રની પત્ની ભારતી હોય છે અને ચર્ચાને અંતે શંકરાચર્યને વિજયી ઘોષિત કરે છે પરંતુ કહે છે કે તમે મંડનમિશ્રને અડધા હરાવ્યા છે. હું એમની અર્ધાંગના છું અને મને હરાવો ત્યારે તમારો વિજય પૂર્ણ થાય. આમ ભારતી ત્યારબાદ શંકરાચાર્ય સાથે ચર્ચામાં ઉતરે છે અને જ્યારે શંકરાચાર્ય તેને હરાવે છે ત્યારે તેને વિજેતા ઘોષિત કરવામાં આવે છે આવી કથા છે. એક સમયે આવી ચર્ચાઓનુ આયોજન વેદાંતીઓ કરતાં. હવે એ ભુતકાળ બની ગયો અને મોટાભાગે ચર્ચાઓ વિવાદ બની ગઈ છે. જ્યારે બુધ્ધીનો અતિ વિસ્ફોટ થાય ત્યારે માહિતિઓને જ જ્ઞાન સમજી લેવામાં આવે છે અને પરિણામ વિવાદ હોય છે.

  3. હોર્નેટના માળામાં થુંક અને વનસ્પતિમાંથી બનાવેલો અદભૂત કારીગીરી વાળો કાગળ હોય છે !

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s