ગિરહ મે લેકે ગરેબાં કે તાર-તાર ચલે

گلو میں رنگ بھرے، باد-اے-نوبهار چلے
چلے بھی آؤ کہ گلشن کا كروبار چلے
 

قفس اداس ہے یارو، صبا سے کچھ تو کہو
کہیں تو بہر اے خدا آج ذکر اے یار چلے
 

کبھی تو صبح تیرے کنج اے-لب سے ہو آغاز
کبھی تو شب سر اے كاكل سے مشك اے بار چلے
 

بڑا ہے درد کا رشتہ، یہ دل غریب سہی
تمہارے نام پہ آئیں گے غمگسار چلے
 

جو ہم پہ گزری سو گزری مگر شب -ے-هجرا
ہمارے اشک تیری اقبت سوار چلے
 

هذوور اے یار ہوئی دفتر اے جنو کی طلب
گرہ میں لیکے گرےبا کا تار تار چلے
 

مقام ‘فیض’ کوئی راہ میں جچا ہی نہیں
جو كو اے یار سے نکلے تو سو اے دار چلے

  गुलों में रंग भरे, बाद-ए-नौबहार चले
चले भी आओ कि गुलशन का करोबार चले
क़फ़स उदास है यारो, सबा से कुछ तो कहो
कहीं तो बहर-ए-ख़ुदा आज ज़िक्र-ए-यार चले
कभी तो सुब्ह तेरे कुंज-ए-लब से हो आग़ाज़
कभी तो शब सर-ए-काकुल से मुश्क-ए-बार चले
बड़ा है दर्द का रिश्ता, ये दिल ग़रीब सही
तुम्हारे नाम पे आयेंगे ग़मगुसार चले
जो हम पे गुज़री सो गुज़री मगर शब -ए-हिज्राँ
हमारे अश्क तेरी आक़बत सँवार चले
हुज़ोओर-ए-यार हुई दफ़्तर-ए-जुनूँ की तलब
गिरह में लेके गरेबाँ का तार तार चले
मक़ाम ‘फैज़’ कोई राह में जचा ही नहीं
जो कू-ए-यार से निकले तो सू-ए-दार चले
Attachments area
Preview YouTube video GULON MEIN RANG BHARE – MEHDI HASAN

જિપ્સીની ડાયરીમાં આ વિશેનો લેખ આપને તો યાદ હશે જ. અહીં તેનો અંશ આપની યાદગિરી તાજી કરવા ઉતારવાની રજા લઉં છું:

ગુલોં મે રંગ ભરે, બાદ-એ-નૌબહાર ચલે
ચલે ભી આઓ કિ ગુલશન કા કારોબાર ચલે
“નવ વસંતના પવનની મંદ લહેર આવીને પુષ્પોમાં રંગ પૂરે, અને રંગ બેરંગી ફૂલોથી સજાયેલ બાગ લોકોને આનંદ આપવાનું કામ કરે, તે માટે તો આપ પધારો! (જાણે નિસર્ગે આપની ગેરહાજરીને કારણે પોતાનું કર્તવ્ય કરવાનું છોડી દીધું છે!) “ શેરનો સામાન્ય અર્થ થાય છે: પ્રિયતમા, તમારી હાજરીથી ફૂલોમાં રંગ પૂરાય છે. તમે નથી તો કુદરતે તેનું કામ કરવાનું મૂકી દીધું છે!)
ક઼ફ઼સ ઉદાસ હૈ યારો સબા સે કુછ તો કહો
કહીં તો બહેરે ખુદા આજ ઝિક્રે યાર ચલે
“દોસ્તો, પિંજરામાં ગમગિની છવાઇ છે! મિત્રો, ખુદાને ખાતર પવનની લહેરને કંઇક તો કહો જેથી ક્યાંક તો પ્રિયતમા વિશે વાત થાય અને તે સાંભળે!” કફસ એટલે પાંજરૂં. કવિ કહે છે જે પિંજરામાં તે ફસાયા છે, તેનો આખો માહોલ ઉદાસ છે. એવી જગ્યાએથી શીતળ પવન આવે જે તેમના સમાચાર લાવે! (ફૈઝ સાહેબને ફૌજી હકૂમતે વર્ષો સુધી જેલમાં રાખ્યા હતા. અહીં જાણે તેઓ તેમના સાથી કેદીઓને કહી રહ્યા હોય તેવું લાગે!)
કભી તો સુબ્હ તેરે કુન્જે લબ સે હો આગ઼ાઝ઼
કભી તો શબ, સરે કાકુલ સે મુશ્કબાર ચલે
“કોઇક વાર તો તમારા હોઠના નાજુક ખૂણામાંથી (નીકળતા સ્મિતમાંથી) ઉષાનાં કિરણો નીકળે અને તમારા કાળા, વાંકડીયા કેશની લટમાંથી રાત્રી ખુશ્બૂદાર બની જાય!
બડ઼ા હૈ દર્દ કા રિશ્તા, યે દિલ ગ઼રીબ સહી
તુમ્હારે નામ પે આએંગે ગ઼મગુસાર ચલે
“દર્દની (હૃદય સાથેની) સગાઇ ઘણી ઊંડી છે. આ હૃદય ભલે દીન છે, તમારૂં નામ સાંભળીને મારી લાગણી કરનારાઓ ટોળેબંધ દોડી આવશે.
જો હમ પે ગુઝ઼રી સો ગુઝ઼રી, મગર શબે હિજરાં
હમારે અશ્ક, તેરી આક઼ેબત સંવાર ચલે
શાયર વિયોગની રાત પર કટાક્ષ કરે છે. અહીં ભાર અપાયો છે ‘શબે હિજરાં’ – “વિયોગની રાત્રી” પર. (વિયોગની રાત મા)મારા પર જે વિતી તે વિતી પણ રાતમાં રડેલા મારા આંસુઓ તથા એ વિયોગની રાત, તારો ભવ(આકેબત) સુધારી ગયા.
હુઝ઼ૂરે યાર હુઈ દફ઼તરે જૂનૂં કી તલબ
ગિરહ મે લેકે ગરેબાં કે તાર-તાર ચલે
“પ્રિયા-નામદાર”ના દરબારમાં મારી તેમના પ્રત્યેની ઘેલછાની ખાતા-વહી તલબ કરવામા આવી. જ્વાબ રુપે હું મારા (તેની પાછળ કરેલા ગાંડપણમાં પિંખી નાખેલા) ગિરેબાન (પહેરણ અથવા ઇજ્જતના) તાર-તાર થયેલા તાંતણાઓને બાંધી લઇ હાજર થયો.
મક઼ામ કોઈ ફૈઝ઼ રાહ મે જચા હી નહી
જો કૂ-એ-યાર સે નિકલે તો સૂ-એ-દાર ચલે
શે’રનો સાદો અર્થ છે, ‘જ્યારે મારે મારી પ્રિયતમાના ઘરની રાહ છોડવી પડી, હું સીધો ફાંસીના માંચડા તરફ ગયો. મારા માટે બીજો કોઇ વિકલ્પ નથી. વાસ્તવમાં ફૈઝસાહેબના આ શબ્દો પાકિસ્તાન માટે છે: આઝાદી યા મૌત!

2 Comments

Filed under ગઝલ

2 responses to “ગિરહ મે લેકે ગરેબાં કે તાર-તાર ચલે

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s