धर्मो रक्षति रक्षित” અને મારા ગુરુઓ / Swami Sachchidananji,

 
गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णु गुरुर्देवो महेश्वर:
गुरु साक्षात परब्रह्म तस्मै श्री गुरुवे नम:
આ ભાવનાત્મક શ્લોક છે, સિદ્ધાંતાત્મક નથી. ભાવાતિરેકમાં માણસ આ શ્લોક બોલતો હોય છે. ગુરુ બ્રહ્મા, ગુરુ વિષ્ણુ અને ગુરુ મહેશ એ તમારા વ્યક્તિગત જીવનના છે, જેને તમે ગુરુ કહો છો. એ ગુરુએ આ સૃષ્ટિની રચના કરી નથી એટલે એ બ્રહ્મા નથી. એ પાલન નથી કરતો એટલે એ વિષ્ણુ નથી અને એ આ સૃષ્ટિનો સંહાર પણ નથી કરતો કારણકે એનો પોતાનોજ સંહાર થઇ જાય છે, એટલે એ મહેશ પણ નથી. એટલે આ સિદ્ધાંતાત્મક શ્લોક નથી પણ પોતાના ગુરુ માટેનો ભાવાત્મક શ્લોક છે. – સ્વામી સચ્ચિદાનંદ.
 
Side A – DHARMO RAKSHATI RAKSHIT ANE CHAAR DHARM-VAADO – DANTALI AASHRAM – “धर्मो रक्षति रक्षित” અને ચાર ધર્મ-વાદો – દંતાલી આશ્રમ – સંત ચરિત્રોની પરંપરામાં ૧૬મિ શતાબ્દી સુધી જે અનેક સંતો થયા, એમાંના બહુ થોડા ગણ્યા-ગાંઠ્યા સંતોના ચરિત્રોને માધ્યમ બનાવીને વર્તમાન સંદર્ભમાં આપણા માટે શું ઉપયોગી છે? જરૂરી છે? એ બાબતનું ચિંતન-મનન ચાલી રહ્યું છે. માણસ ધર્મનું પાલન શું કરવા કરે છે? ત્યારે એના માટે એકજ જવાબ આપી શકાય કે સુખી થવા માટે. પણ ધર્મનું પાલન કરીને પણ માણસ સુખી ન થતો હોય તો? અધર્મનું પાલન કરો. તો અધર્મનું પાલન કરવાથી સુખી થવાય ખરું? નહિ થવાય. તો તમે કરશો શું? એટલે આ મુદ્દાની વાત સમજવા જેવી છે કે ધર્મ અને અધર્મને સમજવામાં ભૂલ થઇ રહી છે, એનું આ પરિણામ છે. ધર્મનું પાલન કરવાથી માણસ કદી દુઃખી થાય નહીં. એ જે દુઃખ છે એ સાધના કાળનું દુઃખ હોય એટલેકે આવનારા સુખની ભૂમિકાનું દુઃખ હોય. જો વ્યક્તિ દુઃખી થતો હોય અને ધર્મનું પાલન કરવાથી પ્રજા દુઃખી થતી હોય તો એ બેયના ખાસ કારણો છે. વ્યક્તિને સુખી કરવી એ બહુ સરળ વાત છે, એને જે વસ્તુ જોઈતી હોય તે આપી દો, એટલે એ સુખી થઇ જાય અથવા એને   વૈરાગ્ય કરાવી દો, એની ઈચ્છા શક્તિને મારી નાંખો એટલે એ વ્યક્તિ સુખી થઇ જાય. વ્યક્તિને સુખી કરવો એ કોઈ અઘરી વાત નથી, પણ આખી પ્રજાને સુખી કરવી હોય તો બહુ અઘરું કામ છે. એક મહારાજ આવે અને એકના માથા ઉપર હાથ મૂકે અને આશીર્વાદ આપે તો કદાચ એનો બેડો પર થઇ જાય, પણ આખી પ્રજાના માથા ઉપર હાથ મૂકીને આખી પ્રજાનો બેડો પર કરાવે એવા કોઈ મહારાજ થયા છે? @5.37min.  એક બહુ સિદ્ધ પુરુષ ગણાતા, ચમત્કાર કરતા, સૌરાષ્ટ્રના રાજકોટ શહેરમાં પહોંચ્યા અને જાત જાતની વસ્તુઓ કાઢી આપવા લાગ્યા, લોકો એને ઘેરી વળ્યા અને કહ્યું કે અમારે તો આ નથી જોઈતું, અમારે તો પાણી નથી મળતું, પાણી જોઈએ છે, અનાજ નથી મળતું, અનાજ જોઈએ છે. બીજે દિવસે આ સિદ્ધ પુરુષ કાર્યક્રમ ટૂંકાવીને ભાગી ગયા હતા. એટલે એકાદ બે વ્યક્તિને ચમત્કાર કરીને કાંઈ આપે પણ પૂરી પ્રજાને આપનાર કોઈ થયો છે? ધર્મનું પાલન કરવા છતાં જો પ્રજા દુઃખી થતી હોય તો એના ચાર કારણો છે. પહેલા તો એણે ધર્મ અને અધર્મને ભેળ-સેળ કરી દીધો હોય. ભગવાને ગીતામાં કહ્યું છે, “अधर्म धर्ममिति या मन्यते तमसावृता”…..(गीता 18 -32). અર્જુન, અધર્મનેજ ધર્મ માની લેવામાં આવે અને પછી તમે ભગવાનને કહો કે અમે દુઃખી થઈએ છીએ, તો યજ્ઞના નામે પશુઓનું બલિદાન થતું હતું તો એ ધર્મ હતો કે અધર્મ હતો? સહજાનંદજી મહારાજના સમયમાં એ પાપ ચાલુ હતું અને એમને બહુ ભયંકર મહેનત કરવી પડેલી તોયે લોકો સુધરેલા નહીં. વચ્ચે વેદ-શાસ્ત્રને લઇ આવે કે શાસ્ત્રમાં લખ્યું છે. હવે આ મગજમાં પડેલા અધર્મને કાઢવો કેવી રીતે? તરત જન્મેલી દીકરીને દૂધ પીતી કરી દેવામાં આવે અથવા એના ગળા ઉપર ખાટલાનો પાયો મૂકી દેવામાં આવે ત્યારે એ ધર્મ કહેવાય કે અધર્મ? દીકરી મોટી થઇ જાય પણ સામાજિક કે બીજા કારણોસર એણે પરણાવો નહિ અને એ નિશાશા નાંખ્યા કરે, દિવસેને રાત્રે જેમ ધમણમાંથી જેમ ફૂંકો નીકળે, એમ એને ફૂંકો નીકળ્યા કરતી હોય અને તમને ભાન ન થતું હોય કે તમારા ઘરમાં એક પાપ થઇ રહ્યું છે તો એ ધર્મ કહેવાય કે અધર્મ? નાની ઉંમરની વિધવાને ઘરમાં મોઢું બાંધીને ગોંધી રાખો તો એ ધર્મ કહેવાય કે અધર્મ? પણ એ કોણ સમજાવે? રૂઢી અને ધર્મનો ભેદ પ્રજા સમજી શકી નથી. જયારે પણ પ્રજા દુઃખી થતી હશે તો સમજવાનું કે એ ધર્મના નામે અધર્મનુંજ પાલન કરતી હશેપણ અધર્મનું પાલન નહિ કરતી હોય તો બીજા થોડા કારણો છે તે અપુરુષાર્થ. એમને એમ બેસી રહે, કામ ન કરે. પુરુષાર્થ ન કરવાના ત્રણ કારણો છે. પહેલું, “પ્રારબ્ધવાદ’ – નશીબમાં હશે એજ મળશે. બે પુસ્તકો ઘરમાં વસાવવા નહીં. જ્યોતિષનું અને બીજું દવાઓની જાહેર ખબરોનું, કેમ? તે સાંભળો.  @10.36min.  મંદિરનો પુજારી સરસ પૂજા કરે પણ એને કોઈ પૈસોયે ન આપે. પણ પેલો રાજસ્થાનથી ચોમાસામાં મહારાજ આવે, એને મંગળ અને શનિ લડાવતા આવડે અને એકેએક ઘરમાં મંગળ મૂકી આવે અને એક મહિનામાં સારું એવું કમાયને જાય. પ્રજાને કોણ સમજાવે કે એ તમારા ઘરમાં વહેમ નાંખી તમારા ઘરના વાતાવરણને બગાડે છે. એ ધર્મનો નહિ પણ અધર્મનો પ્રચાર થઇ રહ્યો છે. પ્રારબ્ધની ના નથી પણ પુરુષાર્થની મહત્તા છે. પુરુષાર્થ કરે તો પ્રારબ્ધ બંધાય, ઉદાહરણ સાંભળો. શ્રીજી મહારાજે વચનામૃતમાં બહુ સરસ વાત લખી છે કે “તમે પ્રારબ્ધવાદીનો સંગ ન કરશો, એ તમને નક્કામા બનાવી દેશે” ધર્મ પુરુષાર્થ છોડાવતો નથી પણ એ તો પુરુષાર્થ કરાવડાવે છે. એનું બીજું કારણ “નિરાશાવાદ” છે. તમે ખેતી કરી કંઈ ના મળ્યું, દુકાન કરી ખોટ કરી. વારંવાર આવું થાય એટલે તમે નિરાશ થઇ જાવ. નિરાશાવાદી પકૃતિ આત્મહત્યાથીયે ભૂંડી છે. પણ “કરતાં જાળ કરોળિયો, ભોંય પડી ગભરાય” એમ સાત વાર પ્રયત્ન કર્યો અને સાતમી વાર સફળ થયો. પશ્ચિમના દેશો અનેક પ્રયત્ને સફળ થતા હોય છે. ત્રીજું કારણ “અતિ સંતોષ” સમજવા જેવું છે. આ વિવેક વિનાના વૈરાગ્યમાંથી આવે છે. કંઈ કરવુંજ નથી, જે છે એટલુંજ ઘણું છે. અંગ્રેજોએ આવું માન્યું હોત તો શું આખી દુનિયામાં રાજ કરી શક્યા હોત? @15.03min. વાસ્કો-ડી-ગામા અહિયાં આવ્યો હોત? સિકંદર, કોલંબસ, નેપોલિયન પેદા થયા હોત? સંતોષ જરૂરી છે પણ સંતોષનો અતિરેક થઇ જાય તો એ દોષ થઇ જાય છે. અસંતોષથી અશાંતિ થાય પણ એ અશાંતિમાંથી પ્રગતિ થાય, એ વિષે સાંભળો. એનાથી તમારો વિકાસ થશે. આ અતિસંતોષ પ્રગતિનો બાધક છે. જો પ્રજાને અતિ સંતોષકારક બનાવો તો એ પ્રજા પરાધીન લાચાર થઈને મરી જવાની. એટલે પ્રજા જયારે દુઃખી થતી હોય તો એનું પહેલું કારણ છે અપુરુષાર્થ, બીજું કારણ છે અસંપ. પ્રજા હળીમળીને સંપીને રહેતી નથી. એક-બીજાના પગ ખેંચે છે. અંગ્રેજોએ ૨૦૦ વર્ષ રાજ કર્યું પણ બે અંગ્રેજોના લશ્કારોને સામસામા લડતા જોયા? આ બધા અંગ્રેજો કંપનીના નોકરો હતા. એક એક વાઈસરોયે પોતાનું એક એક સ્ટેટ બનાવ્યું હોત. પરંતુ  એ પાંચ વર્ષનો કોન્ટ્રાક્ટ પૂરો કરી, નાવડામાં બેસીને એના દેશ ભેગો થઇ જાય. એને વ્યક્તિગત સંતોષ છે પણ રાષ્ટ્રીય સંતોષ નથી. તમને તો હાથ જોડી જોડી, કરગરી કરગરીને હજાર લોકોની ભલામણ કરાવીને ઘર ભાડે આપ્યું હોય તો હવે ખાલી તો કરાવી જુઓ. બસ પચાવીજ પડવાનું. કૌરવો કોનું નામ કહેવાય?  “धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे….संजय….(गीता 1-1)” મને કહો, મહારાજ કૌરવો કોનું નામ કહેવાય? તમારું નામ કહેવાય. ઘર ખાલી ન કરો, જમીન ખાલી ન કરો તો તમે કૌરવો ન કહેવાઓ તો શું કહેવાઓ? ભલેને રોજ ગીતાનો પાઠ કરતા હોય. આ અંગ્રેજ પ્રજાએ પાંચ પાંચ વર્ષની નોકરી કરી પણ જતી વખતે ભારતની એક ચપટી ધૂળ પણ લેતા ન ગયા. @20.32min. વ્યક્તિગત વૈરાગ્ય છે પણ સમસ્ટીગત મોટી ઈચ્છા છે કે મારું રાષ્ટ્ર-દેશ આગળ વધે. આપણે એનાથી ઉલટા થઇ ગયા કે આ પાંચ વર્ષમાં જેટલું ભેગું કરવું હોય એટલું કરી લો. છઠું વર્ષ મળે કે નહિ? કહી શકાય નહીં. આ બેયમાં કેટલો ફર્ક છે. એક લાખનો છે અને બીજો ટકાનો છે. એટલે પ્રજા કુસંપથી, અસંપથી રહેતી હોય તો કદી સુખી થઇ શકે નહીં. પ્રજાને દુઃખી થવા માટે બીજું કારણ છે, જ્ઞાન વિજ્ઞાનનો વિરોધ. ઈતિહાસ જોશો તો ખ્યાલ આવશે કે જે પ્રજાએ જ્ઞાન વિજ્ઞાનનો સ્વીકાર કર્યો, એ પ્રજા આગળ વધી. જે પ્રજા ભૂતકાળમાં જીવતી હોય તે પ્રજા સુખી થઇ શકે નહીં. તમારી પાસે નવામાં નવું જ્ઞાન, ટેકનોલોજી, નવામાં નવી દ્રષ્ટિ હોય પછી એ ખેતરમાં હોય, શસ્ત્રોમા હોય, ફેકટરીમાં હોય તો તમારી પાસે સમૃદ્ધિના ઢગલે-ઢગલા થશે પણ જો વિદ્યાના, વિજ્ઞાનના દુશ્મન થયા અને જુનવાણી થઈને બેસી રહ્યા તો તમારી દરિદ્રતાને કોઈ રોકી શકશે નહીં. ચોથું અને છેલ્લું મુદ્દાનું કારણ છે કે આખી પ્રજાની અંદર લઘુતા ગ્રંથી આવી ગઈ હોય. આ લઘુતાગ્રંથી છૂટે નહિ, ત્યાં સુધી માણસને કદી ઉંચો કરી શકાય નહીં. આ ચાર કારણો જો છોડાવવામાં આવે તો “धर्मो रक्षतिरक्षित”  @23.06minચાર ધર્મ-વાદો –  સંતો કોઈ ધર્મ ગુરુઓ ન હતા. કોઈ ધર્મ ગાદી ઉપર, ધર્મ શાસન ચલાવનારા, ધર્મનો નિર્ણય આપનારા ધર્મ ગુરુઓ ન હતા. તેઓ કોઈ સંપ્રદાયમાં દિક્ષિત ન હતા તેઓ સ્વત: સિદ્ધ સંતો હતા. જ્યાં એ જન્મ્યા, ઉછર્યા, મોટા થયા ત્યાં આપોઆપ જે કંઈ સૂઝયું, જે કંઈ પ્રેરણા પ્રાપ્ત થઇ એના દ્વારા લોકોને પ્રેરિત કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો. જે ધર્મગુરુઓ હતા એમણે એમને સાથ ન આપ્યો, પણ એમણે સૌથી મોટામાં મોટો વિરોધ કર્યો. આ સંતો જ્યાં સુધી જીવતા હતા ત્યાં સુધી એમનો સ્વીકાર ન કર્યો. એની પાછળના કારણને સમજવું હોય તો ચાર વાતો યાદ રાખો. ધર્મ ચાર ભાગમાં વહેંચાયેલો હોય છે @26.18min. એક – આત્મવાદી ધર્મ, એની મૂખ્ય ધારા આત્મા તરફ છે. આખા ધર્મની શક્તિ આત્મા ઉપર લાગેલી છે. બે – વર્ણવાદી ધર્મ – આખા ધર્મની શક્તિ એક નિશ્ચિત વર્ણ ઉપર લાગેલી છે, એમાંથી એક આજીવિકા ઉત્પન્ન થાય છે, સ્થાપિત હિતો ઊભા થાય છે. ત્રણ – બંધુવાદી ધર્મ – એનો સૌથી વધારે ઝોક છે, હું અને મારો ભાઈ. ચાર – છેલ્લો અને મુદ્દાનો, માનવતાવાદી ધર્મ – એમાં આત્મા ઉપર બહું ભાર નહી, નિશ્ચિત વર્ણ ઉપર કે મારા ભાઈ ઉપર ભાર નહિ, પણ સમગ્ર વિશ્વની બધી જનતા ઉપર ભાર. આ ચારે વાદોમાં દુનિયા વહેંચાયેલી છે. @28.38min. કેટલાક લોકો આખો દિવસ આત્માનીજ વાતો કરતા હોય, આત્માની કોઈ, ના નથી, પણ ચોવીસે કલાક આત્માનીજ વાતો કરો અને તમારા ઘરની, સમાજની, દેશની ચર્ચા ન કરો, ઘટાકાશ-મઠાકાશ, રજ્જુ અને સર્પનીજ વાતો કરો પણ તમારો એક દેશ છે, સમાજ છે, કોઈ જગ્યાએ દુકાળ પડ્યો છે, કોઈ પાસે અનાજ નથી, કોઈ વિદ્યાર્થીની પાસે પુસ્તકો નથી વગેરે. તમે કહો કે, એ બદ્ધાયે પોત-પોતાના પ્રારબ્ધો ભોગવે છે, એ બધો પ્રપંચ છે અને એમાં પડવાથી તમારો જન્મ નકામો ચાલ્યો જશે, આને આત્મવાદ કહેવાય. આત્મવાદ ખોટો નથી પણ કોઈ પણ વાદ જ્યારે એક પક્ષીય થઇ જાય ત્યારે તે આપોઆપ નિરર્થક થઇ જાય, અવ્યહવારિક થઇ જાય. ઉદાહરણ સાંભળો. આત્મવાદ સાચો પણ આત્માની સાથે શરીર ખરું કે નહીં? કુટુંબ, ગામ ખરું કે નહીં?1947માં આઝાદી મળી ત્યારે આત્માનું કલ્યાણ કરવા સરદાર પટેલ હિમાલય ચાલ્યા ગયા હોત તો એ વધારે ઉપયોગી થયા હોત? કે એમણે નિઝામ, જુનાગઢ અને રજવાડાં ભેગા કરી આપ્યાં તે વધારે ઉપયોગી થયા? પેલો યોગી વધારે મહત્વનો કે આ રાજયોગી વધારે મહત્વનો? પેલા યોગીમાં એકનું મહત્વ છે અને તે પણ ચોક્કસ નથી, પણ જેણે સમાજનું, દેશનું, માનવતાનું કામ કર્યું એ મહત્વનો? કે જેની સિદ્ધિઓ પ્રત્યક્ષ છે. @33.51min. કડીમાં છગનબાપાનું ઉદાહરણ સાંભળો. આજે કડીમાં લોકો છગનબાપાને કેમ યાદ કરે છે? “अनाश्रित:  कर्मफ़लम्…….न निरग्निर्न चाक्रिय:” (गीता 6-1) જે લોકો માટે જીવે છે, જે કોઈનો દ્વેષ નથી કરતો, કોઈની પાસે કંઈ આકાન્ક્ષા નથી રાખતો એનું નામ છે સન્યાસી. છગન બાપાએ કડીમાં ઘણી સંસ્થાઓ બનાવી. ઉઘરાણા કરવા, સંસ્થા ચલાવવી, પૈસા ભેગા કરવા એ રમત વાત નથી. આપણે ત્યાં આત્મવાદને એકાંગી બનાવી દેવામાં આવ્યો, એમાં દેહ, સમાજ, રાષ્ટ્ર, માનવતા બકાત થઇ, મારે કંઈ લેવા-દેવા નહીં, હું મારું કલ્યાણ કરી લઈશ. @39.43min. બીજો વર્ણવાદમાં, મારી જાતના માણસોને સતત લાભ થયા કરે એવી વ્યવસ્થા કર્યા કરો. આ વર્ણવાદે એક સ્થાપિત હિત ઊભું કર્યું. ધર્મ બધે છે પણ ધર્મને આજીવિકાનું સાધન બનાવી દેવામાં આવે અને આજીવિકા જયારે તૂટવાના કારણો ઉભાં થાય ત્યારે આજીવિકા તોડનારો દુશ્મન થાય કે નહીં? સંતોએ જે માર્ગ બતાવ્યો, એમાં પરંપરાની આજીવિકા આપોઆપ તૂટતી હતી અને એ સહન કરવા કોઈ તૈયાર થાય નહીં. સંતોએ બે વાતો કરી કે ભગવાનનું ભજન કરો અને પરમાર્થ કરો, એમાં ત્રીજા માણસની જરૂર નથી. નીતિથી રહો અને પ્રભુનું ભજન કરો, સહજ અને સરળ ધર્મ. ભગવાન તમારા અંતરની ભાષા જાણે છે. સ્થાપિત હિતોને થયું કે જો આ વાતને ચાલવામાં આવે તો અમારું તો આખું દેવાળુંજ નીકળશે, એટલે ભારતમાં બાદબાકીઓ થઇ, સરવાળા થઇ શક્યા નહિ. @41.37min. ત્રીજી વાત – બંધુ વાદ – Brotherhood – આ મુસ્લિમોનો વાદ છે. હું અને મારો ભાઈ, એને માટે જે બની શકે તે કરી છૂટીશ. આપણે એ વાતજ ન રહેવા દીધી. તરતજ પૂછવાનું કે કઈ ન્યાતના છો? ન્યાતના આધારે વ્યહવાર નક્કી થાય. કયા ધર્મના છો? એવું નહિ પૂછવાનું, હિંદુ ધર્મ તો છેજ પણ એની અગત્યતા નથી. @42.26min. માનવતા વાદ – માનવતા ઉપર પ્રત્યક્ષ ધર્મોએ પ્રત્યક્ષ ભાર ન મૂક્યો પણ સંતોએ માનવતા ઉપર ભાર મુક્યો. માણસ કોઈ ઊંચ કે નીચ નથી, ભગવાનના દરબારમાં બધા સરખા છે. માનવતાવાદે આ દેશ ઉપર બહુ મોટો ઉપકાર કર્યો, આ દેશને બચાવ્યો હોય તો આ સંતોએ. એમણે ટોળાં ભેગાં ન કર્યા પણ ટોળાં આપોઆપ ભેગા થઇ ગયા. ઉદાહરણો સાંભળો. વેદ-મંત્રોનો પ્રચાર ઘર-ઘરમાં કેમ નથી થઇ શકતો? કબીરની સાખી અને તુલસીની ચોપાઈનો પ્રચાર કેમ થઇ શકે? કારણકે એ તમારી ભાષા છે અને તમારા હૃદય ઉપર અસર કરે છે. બસ લોકોની ભાષા, લોકોથી પાળી શકાય એવો ધર્મ, લોકો આચરી શકે એવો ભક્તિ માર્ગ અને લોકો સહજ પચાવી શકે એવો પરમાર્થ, આટલું જેનામાં ભેગું થયું એનું નામ થયું સંત માર્ગ. ૧૬મી શતાબ્દીમાં જેનો જોટો ન મળે એવા એક સંત થયા. બધાયે સંત મહાન છે, આપણે કોઈની તુલના કરવા નથી નીકળ્યા. મહારાષ્ટ્રમાં સંત તુકારામ થયા એમણે હજારોની સંખ્યામાં અભંગ રચ્યા, મહારાષ્ટ્ર એનાથી ધન્ય થઇ ગયું પણ કોણ? શુદ્ર, એમનું બહુ અપમાન થયું, બહુ તિરસ્કાર થયો, એમણે બહુ હડધૂત થવું પડ્યું. @47.00min. मीरा विरह गीत – करुणा सुनो श्याम मोरी – वाणी जयराम  

 

1 Comment

Filed under અધ્યાત્મ

One response to “धर्मो रक्षति रक्षित” અને મારા ગુરુઓ / Swami Sachchidananji,

  1. છગન બાપાએ કડીમાં ઘણી સંસ્થાઓ બનાવી. ઉઘરાણા કરવા, સંસ્થા ચલાવવી, પૈસા ભેગા કરવા એ રમત વાત નથી

    છગન ભા અભણ ખેડૂત હતા . એમનો જીવન મંત્ર હતો કર ભલા હોગા ભલા .એમણે

    સ્થાપેલી કડીની સંસ્થામાં હું એસ,એસ.સી સુધી ભણ્યો અને ગણ્યો હતો.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s