ઓકલોક્રસી: હાર્દિક પટેલકો ગુસ્સા ક્યું આતા હૈ?/ પરેશ વ્યાસ

000000

ઓકલોક્રસી: હાર્દિક પટેલકો ગુસ્સા ક્યું આતા હૈ?
સ્વતંત્રતા, દે વરદાન એટલું :
ન હીન સંકલ્પ હજો કદી મન;
-ઉમાશંકર જોશી
મળી ગઇ છે, મળી ગઇ છે, મળી ગઇ છે. સ્વતંત્રતા અમને મળી ગઇ છે. આ લોકશાહી છે. લોકશાહી આમ કહેવાય તો લોકોનું શાસન પણ ખરેખર તો એ બહુમતિનું શાસન છે કારણ કે બહુમતિ લોકો જેને ચૂંટી કાઢે એ શાસન કરે છે. આમ જુઓ તો ગુજરાતની કુલ વસ્તીનાં આશરે 15% પાટીદાર છે. પણ તેઓ શાસન વ્યવસ્થામાં સર્વોચ્ચ સ્થાને છે. ગુજરાત સહિત ભારત દેશમાં વોટિંગ જ્ઞાતિ અનુસાર થાય છે. જે જ્ઞાતિ સંગઠિત એટલા એને વોટ. આજકાલ ચૂંટણીમાં એટલા બધા પક્ષો વચ્ચે વોટ વિભાજન થાય છે કે કુલ વોટનાં ત્રીસેક ટકા વોટ મળી જાય તો ય વટ પડી જાય. ગુજરાતે ભાજપનાં 121 ધારાસભ્યોને ચૂંટ્યા છે. એમાં ત્રીજા ભાગનાં ધારાસભ્યો પાટીદાર છે. મંત્રીમંડળમાં પણ એમનો દબદબો છે. પણ જે ચૂંટે એ ચૂંટી ખણીને જગાડે ય ખરા. હેં ને?! અનામત પ્રથા જ શા માટે? અને અનામત જો જરૂરી જ હોય તો અમને પણ અનામત આપો. જેથી અમે પણ બીજા અનામતીઓની માફક ઓછી આવડતે આગળ વધી જઇએ.
મહાક્રાંતિ આંદોલન એ લોકશાહીની અગ્નિપરીક્ષા છે. અને ગુજરાત ભડકે બળે છે. આપણે શાંત સમૃદ્ધ રાજ્યનાં બણગાં ફૂંકીએ પણ આ આંદોલનમાંથી ઘણા જ્ઞાતિવાદી આંદોલનોનાં ફણગાં ફૂટે એવી સંભાવના છે. આ ડેમોક્રસી નથી પણ ઓકલોક્રસી (Ochlocracy)  છે. શું છે આ ઓકલોક્રસી?
   ઓકલોક્રસી ગ્રીક જમાનાનો શબ્દ છે. નવો શબ્દ મોબોક્રસી છે. ટોળાંનું શાસન. ઇસા પૂર્વ બીજી શતાબ્દિનાં ઇતિહાસકાર પોલિબિયસે હિબ્રુ ગ્રંથ ‘તાલમુદ’માંથી શબ્દ લીધો ઓકલસ. જેઓ અર્થ થાય આમજનતા અથવા ટોળું.  ટોળાનું શાસન ગ્રીક જમાનાથી ખરાબ અર્થમાં લેવાય છે. ઓકલોક્રસી એ વંઠી ગયેલી ડેમોક્રસી છે. આજકાલ ઘણાં બૂઢિયાઓ કહે છે કે આવી લોકશાહી
કરતા રાજાશાહી સારી હતી પણ રાજા જો સરમુખત્યાર થઇ જાય, પ્રજાનું શોષણ કરવા માંડે તો એવી રાજાશાહીને સારી શાસનપ્રણાલિ શી રીતે કહેવી? હેં ને? ત્યાં વળી કોઇ કહે કે સમાજનો કુલીન વર્ગ, અમીરઉમરાવ વર્ગ શાસન કરે તો સારું કારણ કે લોકશાહીમાં તો ચાર ચોપડી ભણ્યા ન હોય પણ ચૂંટાઇ જાય અને મંત્રી ય બની જાય. એ શું શાસન ચલાવે? પણ એ જ બુદ્ધિજીવી  મીરઉમરાવો જો ભ્રષ્ટાચાર કરવા માંડે, મામામાસીનાં કરવા માંડે તો એવી ઉમરાવશાહી પણ શું કામની? માનો કે ન માનો પણ આ આપણી લોકશાહી જ શ્રેષ્ઠ શાસન વ્યવસ્થા છે. આઇ મીન ડેમોક્રસી. પણ અહીં પણ લાલ બત્તી છે જ. જ્યારે આ ડેમોક્રસી પૂર્વગ્રહથી ચાલે, લોકભાવના ઉશ્કેરીને ચાલે, બીકથી ચાલે, બહુમતીની આપખુદશાહીથી ચાલે ત્યારે એને ઓકલોક્રસી કહેવાય.
  સગૅસિટી ઓફ સેએજ (જ્ઞાની પુરુષનું વ્યાવહારિક શાણપણ) પુસ્તકનાં લેખક એનાઇલ સામ ચિયસન કહે છે કે ડેમોક્રસીમાં મોબોક્રસી એ પરફેક્ટ ઓકલોક્રસી છે. ઓકલોક્રસીમાં આવેશ હોય છે, જુસ્સો હોય છે, ગુસ્સો પણ હોય છે. પણ..પણ.. પણ, પોતાની માંગણી વ્યાજબી છે કે કેમ એનાં
કારણોની ચર્ચા જ હોતી નથી. અહીં અમે-કહીએ-તે-જ-સાચ્ચુ-વાલમ જેવી માનસિકતા ઇનબિલ્ટ હોય છે. એટલે જ સરકાર ચર્ચા માટે બોલાવે છે. પ્રધાનમંત્રી પણ શાંતિ માટે અપીલ કરતા કહે છે કે કોઇ એવી સમસ્યા નથી કે જેનો વાતચીતથી હલ ન થઇ શકે.
પણ અમે તો અનામત લઇને જંપીશુ, ભલે ભગતસિંઘનો રસ્તો લેવો પડે. આ સરફરોસીની તમન્ના અને આ બાજુ-એ-કાતિલનાં જોર દેખવાની અભિલાષા ગુજરાતમાં શું ભડકાવશે? શું ભડકે બાળશે? અને શું ભડાકે દેવડાવશે? એ તો આવનાર સમય જ કહેશે.
આમ જો કે ઓકલોક્રસી સાવ ખરાબ પણ નથી. જો એમાં અહિંસા, સવિનય કાનૂનભંગ કે સત્યાગ્રહ ભળે તો ઓકલોક્રસી પણ વ્યાજબી બદલાવ લાવી શકે છે. પણ અત્યારે તો ઓકલોક્રસીએ હિંસા ભડકાવી છે.
 અનામત શા માટે? સર્વને સમાન હક હોય તો સરકારી શાસનમાં કોઇને વધારે લાભ શા માટે? આ સઘળા પ્રશ્નોનો માત્ર એક જ જવાબ છે કે લોકશાહીમાં બધાને સાથે લઇને ચાલવાનું હોય છે. ઘરમાં કોઇ વ્યક્તિ નબળી હોય તો બધા મળીને એની કાળજી લઇ જ લેતા હોય છે. એટલે પછી એ જોઇને સબળા હોય એ પણ એમ કહે કે અમને ય નબળામાં ગણો કારણ કે એવા લાભ અમને ય જોઇએ છીએ, એ વાત કોઇને ગળે ઊતરતી નથી. પાટીદાર એકજૂટ, મહેનતી અને પ્રેમાળ કોમ છે. સરખામણીમાં સુખીસંપન્ન પણ છે. કહેવત છે કે બળિયાનાં બે ભાગ. અને એમાં કાંઇ પણ ખોટું નથી. જે બળવાન હોય, મહેનતી હોય એને બે ભાગ મળવા પણ જોઇએ. એને બંગલાગાડી, વાડીવજીફા મળવા જ જોઇએ. એને પ્રધાનપદા, ધંધાઉદ્યોગમાં લાભ મળવા જોઇએ. લક્ઝરી પર એમનો અબાધિત અધિકાર હોવો જ જોઇએ. જો એ નહીં મળે તો કોઇ કામ જ શું કામ કરે? પ્રગતિ જ અટકી જાય. પણ એમને માટે એ જ યોગ્ય છે કે એમ કરીને પણ… એક ભાગ તો એમણે નબળા માટે છોડવો જોઇએ. નબળા વર્ગને સાથે લઇને ચાલવું હિતાવહ છે, જરૂરી છે. અમને તો સ્પષ્ટ લાગે છે કે સબળાએ બે ભાગ લઇ લેવા પણ પોતાને નબળા કહેવડાવવાની મમત તો છોડવી જ રહી.
સરદાર પટેલનાં વંશજ કાંઇ નબળા થોડા હોય? સરદાર તો રાષ્ટ્રીય ધરોહરની અમાનત છે. એમના વંશવેલા કાંઇ અનામતી થોડા હોય?
શબદ આરતી:
લોકશાહી વિષે પ્લેટો સાચુ કહેતો હતો. લોકશાહી મૂળભૂત રીતે તો ટોળાશાહી જ છે.
જ્યારે ટોળાનાં સામૂહિક મગજમાં એક વિચાર ઘૂસી જાય પછી એ વિચારને કાઢવા કે
 કોઇ પણ રીતે બદલવાનું લગભગ અશક્ય બની જાય છે.અત્યારનાં માસ કમ્યુનિકેશન
અને બેજવાબદાર મીડિયાનાં જમાનામાં આ એક જીવલેણ લક્ષણ છે.
– અમેરિકન લેખક જેક મેકડેવિટ  and courtesy Resp Sharadbhai

00000

8 ટિપ્પણીઓ

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ, સમાચાર

8 responses to “ઓકલોક્રસી: હાર્દિક પટેલકો ગુસ્સા ક્યું આતા હૈ?/ પરેશ વ્યાસ

  1. Sharad Shah

    ઓશો કહેતાં, ” ભારતની લોકશાહી, લોકશાહી ઓછી અને મોબોક્રસી વધુ છે. ભારતને જરુર છે મેરીટોક્રસીની” ઓશોએ મેરીટોક્રસી એટલે શું? અને તેની શાસન વ્યવસ્થા કેવી હોવી જોઈએ તે અંગે ઘણું કહ્યું છે.

    • pragnaju

      મા શ્રી શરદભાઇ
      > – આપનો પ્રતિભાવ પ્રેરણાદાયી હોય છે અને ઘણુ નવું જાણવા મળે
      > છે.આપે મેરીટોક્રસીનો ઉલ્લેખ કર્યો છે તે અંગે વિગતે જણાવવા વિનંતિ

  2. pragnaju

    himatlal joshi
    To Pragna Vyas Today at 11:45 AM
    ઓકોલોક્રસી વિષે ઘણું જાણવા મળ્યું એનો લાભો અને ગેર લાભો વિષે।
    Ataai
    ~sacha hai dost hagiz juta ho nahi sakta
    jal jaega sona firbhi kaalaa ho nahi sakta
    Teachers open door, But you must enter by yourself.

  3. pragnaju

    To Pragna Vyas
    પ્રિય પ્રજ્ઞામા;
    પ્રેમ.
    “મેરીટોક્રસી” પર ઓશો અલગ અલગ પ્રવચનોમાં બોલ્યા છે. ક્યારેક પૂછાયેલાં
    પ્રશ્નોના ઉત્તર રુપે તો ક્યારે કોઈ સમસ્યાના સમાધાન સમયે. મારો આ વિષયે
    ઊંડો અભ્યાસ નથી. પરંતુ વિષય ખુબ ઊંડો છે અને એ માટે ઈન્ટરનેટ પર ઘણી
    માહિતી મુકાયેલ પણ છે.
    અત્રે થોડી માહીતી આપને મોકલું છું જે ટુકડાઓમાં છે અને તેને સાંધવા અને
    તેમાંથી વાચક સમજી શકે તેવો લેખ તૈયાર કરવો ખુબ સમય માંગી લે અને ગમેતેમ
    સમજ્યા વગર લખું તો જે તે વિષય ને ન્યાય ન મળે અને વધુ ને વધુ ગુંચવાડા
    ઉભા થાય.
    આ સાથે બીડેલ માહિતી પરથી આપને સમજવામાં ઝાઝી તકલીફ નહીં પડે. આપ વિદ્વાન
    અને વિચક્ષણ છો. પરંતુ અન્ય વાચકોને સાવ સાદી ભાષામાં લખાયેલ હોય તો જ
    સમજવામાં આવે.
    આ વિષયે કદાચ પરેશભાઈને પણ રસ પડે. આપ તેમને પણ આ માહિતી મોકલજો.
    શેષ શુભ.
    પ્રભુશ્રીના આશિષ.
    શરદ

  4. આ બ્લોગમાં પ્રવેશવું. કંઈક વાંચવું. વિચારવું અને કંઈક નવું જ શીખીને બહાર નીકળવું. આજે નવા શબ્દો જાણવા મળ્યા.

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s