મૂનશોટ: કેન્સર સામે આરપારની લડાઇ તમાકુનાં સેવનથી કેન્સર

11

World Cancer Day was established by the Paris Charter adopted at the World Summit Against Cancer for the New Millenium in Paris on 4 February 2000. This Charter aimed at the promotion of the research for curing as well as preventing the disease, upgrading the provided services to the patients, the sensitisation of the common opinion and the mobilisation of the global community against cancer.

In its article 10, the Charter established that 4 February would therefore be World Cancer Day, so that the Charter of Paris would remain in the hearts and minds of people around the world

થાય તે વાત સાચી પણ ઘણીવાર કેન્સર થવાનું કારણ માત્ર બેડ લક હોય છે. કેન્સરને કદાચ ‘કેન્સરો’ એમ કહેવું પડે કારણ કે એનાં અનેક પ્રકાર છે. કેન્સરની સારવાર શક્ય, પણ સાજા થવું અઘરું. કેન્સર એક વ્યક્તિને નહીં, સમગ્ર કુંટુંબને થાય છે. 

કેન્સરમાં તનને પીડા થાય, મનની સ્થિતિ ય ડામાડોળ થાય અને ધનની તો વાત જ જવા દો. અહીં તન, મન ‘ને ધન ત્રણે ય પ્રકારે સેવા કરવી પડે. દર્દીને ડોક્ટરનો સાથ તો ખરો જ પણ દર્દીની સંભાળ રાખનારનો પણ વણથંભ્યો સાથ એટલો જ જરૂરી. આ પૂર્વભૂમિકા એટલા માટે કે કાલે વિશ્વ કેન્સર દિવસ છે. કેન્સરની સારવાર અને નિવારણ પ્રત્યે જાગૃતિ કેળવવા માટે વર્ષ 2008માં યુનાઇટેડ નેશન્સે 4 ફેબ્રુઆરીને વિશ્વ કેન્સર દિવસ તરીકે ઉજવવાનું નક્કી કર્યુ છે. કેન્સરને આપણે કર્કરોગ પણ કહી છીએ. સંસ્કૃતમાં કર્કટક. ગ્રીકમાં કાર્કિનોસ. લેટિનમાં કેન્સર. ગ્રીક ફિજિશ્યન હિપ્પોક્રેટ્સે જોયું કે આ રોગમાં ચામડી પર થયેલું ગૂમડું કે ગાંઠ અને એ ગાંઠ ઉપરની સુઝી ગયેલી નસો દેખાવે કરચલા જેવી હતી એટલે એને નામ આપ્યું કાર્કિનોસ અથવા કેન્સર. ભારતમાં કેન્સરથી દર વર્ષે પાંચ લાખ લોકો મરે છે. નવા આઠ લાખ લોકોને દર વર્ષે કેન્સર હોવાનું નિદાન થાય છે. બધા જ કેન્સરમાં કેટલીક બાબત સરખી છે. કેન્સરનાં કોષની વૃદ્ધિ આપમેળે થતી રહે છે. 

એક્સલરેટર પેડલ દબાઇ ગયુ છે, પગ ઊઠાવો તો ય પેડલ  પાછું જ ન આવે. સ્પીડ ઘટવાનાં કોઇ ચાન્સ નથી. અને આવા કોષ પછી વધતા જ રહે, વધતા જ રહે. બ્રેકની ય કોઇ અસર નહીં થાય. બીજા ખરાબ કોષને તો શરીર પોતે દૂર કરી દે પણ કેન્સરનાં જીવલેણ કોષ સામે શરીરની આંતરિક સંરક્ષણ વ્યવસ્થા લાચાર બની જાય છે. કેન્સરનાં કોષનું વધવું ગુણાંકોમાં અને તદ્દન અમર્યાદ. વળી આ બધા કેન્સરનાં કોષનો રાફડો ઉપરથી નિર્બળ શરીરને આદેશ કરે કે અમને લોહી પહોંચાડો, 

જેથી અમે ખાઇ પીને તગડા થઇએ અને તમને પતાવી દઇએ. સૌથી ખરાબ તો એ કે કેન્સરનાં વિષાણુઓ શરીરનાં અન્ય અંગઉપાંગોમાં વગર વીઝાએ પહોંચી જાય અને આતંકી ગતિવિધિ ગમે ત્યાં ચાલુ કરી નાંખે. પઠાણકોટ કે પેશાવર, એને કોઇ ભેદભાવ નહીં. તો આ કેન્સરનું કરવુ શું?  અમેરિકાનાં પ્રેસિડન્ટ ઓબામાએ પોતાના કાર્યકાળનાં અંતિમ વર્ષે કેન્સરમાંથી સંપૂર્ણ મુક્તિનાં મહત્વકાંક્ષી કાર્યક્રમની જાહેરાત કરી. અખબારોએ એને ‘મૂનશોટ કેન્સર પ્રોગ્રામ’ નામ આપ્યું. 

ઘણાંએ ઓબામા અને એનાં વાઇસપ્રેસિડન્ટ બિડેનને બિરદાવ્યા. બિડેનનાં પુત્ર મહજ 46 વર્ષની વયે બ્રેન કેન્સરમાં મૃત્યુ પામ્યા ત્યારથી બિડેને દૃઢ સંકલ્પ લીધો છે કે કેન્સર નિવારણ માટે બધું જ કરી છૂટવું. ઘણાંએ જો કે ‘મૂનશોટ’ની ટીકા પણ કરી કે આ આખી વાત વાહિયાત છે. આ રીતે કેન્સરનાં નિવારણ ન થાય. જો કે અમને મૂનશોટ શબ્દ ગમ્યો. શું છે આ મૂનશોટમાં મૂળમાં એક કહેવત છે. ટૂ શૂટ એટ મૂન. અર્થ થાય મોટી મોટી વાત, મોટા મોટા પ્રયત્નો પણ પરિણામ શૂન્ય. 

આમ જુઓ તો સાવ અર્થહીન ચેષ્ટા. ચંદ્ર સામે ગોળીબાર કરીએ તો શું થાય? કાંઇ નહીં. ઇ.સ. 1960નાં દસકામાં સોવિયેત રશિયા અને અમેરિકા વચ્ચે સ્પેસ રેસ અર્થાંત ચંદ્ર પર કોણ પહેલું પહોંચે?- એની હોડ જામી હતી. ત્યારે તત્કાલીન અમેરિકી પ્રેસિડન્ટ જોહ્ન કેનેડીએ જાહેર કર્યું કે અમેરિકા કોઇ પણ ભોગે ચંદ્ર પર પહોંચશે. જે ખર્ચ થાય તે. 

ખૂબ ઊંચો લક્ષ્ય. કોઇને ખાસ ખબર નહોતી. પણ નાણાંની કોથળી છૂટી મુકી દીધી હતી. કેનેડી તો હત્યા થઇ; પણ ચંદ્રયાનનો કાર્યક્રમ ચાલુ રહ્યો. 1969માં અમેરિકાનાં સ્પેસ શટલ એપોલો-11માં બેસીને નીલ આર્મસ્ટ્રોંગ ચંદ્ર પર ઊતર્યા હતા. આ મૂનશોટ હતો જે ખરેખર ચંદ્ર પર પહોંચ્યો હતો. મૂનશોટનો અર્થ થાય એવો પ્રોજેક્ટ કે પ્રોપોઝલ જે કોઇ વિશાળ પ્રોબ્લેમનો ઉકેલ લાવવા વિચારાયો હોય, એમાં પ્રચલિત પ્રણાલિકા કે પદ્ધતિથી સાવ નોખી વાત હોય, એવી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ એમાં સૂચવાયો હોય જે ક્રાંતિકારી ફેરફાર લાવી શકે. મૂનશોટ પ્રોજેક્ટમાં નજીકનાં ભવિષ્યનો વિચાર નથી. પડશે તેવા દેવાશે એમ માનીને એમાં રહેલા જોખમ અને એની સાપેક્ષ ફાયદાનો વિચાર પણ નથી. ગૂગલે આવા ઘણાં મૂનશોટ પ્રોજેક્ટ હાથ પર લીધા છે. ગૂગલ ગ્લાસ જે ચશ્માની જેમ પહેરી લો એટલે તમને વિશાળ પડદા પર ધારો એ દેખાય જાય. તમારે બસ બોલતા જવાનું અને ગૂગલ ગ્લાસનાં પડદા પર એક પછી એક વેબસાઇટ ખૂલતી જાય. 

એની-ટાઇમ- કમ્પ્યુટર યુ સી! ગૂગલ તો ડ્રાઇવર વિનાની કાર પણ બનાવી રહ્યું છે. કારમાં બેસીને ઊંઘી જવાનું. કાર આપમેળે ચાલીને મંઝિલે પહોંચાડી દે. એ ય વન પીસ. અકસ્માત કે અસ્થિભંગ વિના. મૂનશોટ એટલે અગાઉ કહ્યું તેમ અબજો ડોલર્સનું પાણી કરી દેતો લાંબા ગાળાનો પ્રોજેક્ટ કે જેની ઉપયોગિતાની કોઇ ગેરેન્ટી નહીં પણ જો પૂર્ણ થાય તો તહેલકો મચી જાય. ગૂગલે એનું નામ પ્રોજેક્ટ-એક્ષ  રાખ્યું છે પણ ગૂગલર્સ એને મૂનશોટ પ્રોજેક્ટ કહે છે. બાય ધ વે, ગૂગલનાં કાયમી કર્મચારીઓ ગૂગલર્સ અને નવાસવા અજમાયસી કર્મચારીઓ નૂગલર્સ કહેવાય છે. 

ઓબામાએ કેન્સરનો ખાત્મો કરી દેવાની પહેલ કરી, એ એક ‘મૂનશોટ’ પ્રોગ્રામ છે. એમાં જંગી ખર્ચ થવાનો છે. ઇ.સ.2020 સુધીની સમય મર્યાદા છે પણ ત્યાં સુધીમાં કોઇ એક સ્પષ્ટ નિષ્કર્ષ નીકળે એવી અપેક્ષા નથી. અને કેવી રીતે આ બધુ થશે એની કોઇ બ્લ્યુ પ્રિન્ટ અત્યારે નથી. એપોલો મૂનશોટ ફિઝિક્સ હતું. કેન્સર મૂનશોટ બાયોલોજી છે. 

બાયોલોજી જીવંત લોકોની વાત છે. એનાં લેબોરેટરી રીઝલ્ટ્સ અલગ હોય છે. પેશન્ટ્સ પર થતી અસર જુદી જુદી હોય છે. દરેક કેન્સરની તાસીર અલગ છે. કેન્સરની વન-સાઇઝ-ફિટ્સ-ઓલ કહી શકાય એવી કોઇ સારવાર નથી. વળી કેન્સરનાં જીવાણું માયાવી છે. નવી દવા સામે પોતાનાં રૂપરંગ ‘ને આકાર સતત બદલતા રહે છે. દરિયાની માછલીની સાઇઝ પ્રમાણે જાળ બનાવો પણ માયાવી માછલી પોતાની સાઇઝ જ બદલી નાંખે તો શું થાય? આ ઉપરાંત કેન્સરની રીસર્ચમાં વાડાબંધી છે. આ બધાને એક છત્ર નીચે એકઠાં કરીને, દવાની શોધનો લાભ કેન્સરનાં પેશન્ટ્સ સુધી પહોંચે તે જોવાનું કામ ઘણું અઘરું છે. એ પણ એટલું જ સાચુ છે કે રાજકારણી પર કોઇને વિશ્વાસ નથી. એ તો બદલાતા રહેતા હોય. ફંડનો ફ્લો અટકી પડે તો શું? જો કે બધા એ બાબતે એકમત છે કે આ કામ કરવા જેવું છે. કેન્સર એટલે કેન્સલ  માનનારા હોપલેસ પેશન્ટ્સ માટે મૂનશોટ આશાનું કિરણ લઇને આવ્યું છે; એનું તો સ્વાગત જ હોઇ શકે. 

11

શબ્દશેષ:                                                                                                                                        “ક્યારેય એવો સંશય રાખવાની જરૂર નથી કે થોડાક બૌધિક અને કટિબદ્ધ લોકો ભેગા મળીને વિશ્વને બદલી શકે કે કેમ? સાચી વાત તો એ છે કે હંમેશા એમ જ થતુ આવ્યુ છે.” – સાંસ્કૃતિક માનવશાસ્ત્ર જ્ઞાતા માર્ગારેટ મીડ

111

2 Comments

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ, વિજ્ઞાન

2 responses to “મૂનશોટ: કેન્સર સામે આરપારની લડાઇ તમાકુનાં સેવનથી કેન્સર

  1. pragnaju

    Suresh Jani
    મારા સસરા. કોઈ જાતનું વ્યઅન નૈ. સાવ સાદું જીવન. પાંચ વર્સ ગાલના કેન્સરમાં રીબાયા અને ગયા.

  2. pragnaju

    himatlal joshi

    त्मारा तरफ्थी कैंसर विशे घणू जाणवा मल्यु।
    चन्द्र ऊपर आर्म स्ट्रोंगे पग मुक्यो इ दृश्य अमे मारा मित्रने घरे टी वि माँ नजरे जोयु .

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s