ચિંતા છોડો, હસતા રહો./ પરેશ પ્ર વ્યાસ

 

ચિંતા છોડો, હસતા રહો.

આપણે ગાઢ અંધકારમાં ડૂબ્યા છીએ.                                                                                                                     

આપણને ખબર નથી કે જેને                                                                                                                                         આપણે ફરજિયાત પંજેલવાનો છે એ સમય અને                                                                                                                   જે નથી થયો એ ચમત્કારની હતાશા વચ્ચે                                                                                                                          કોઇ કનેક્સન છે કે કેમ?’                                                                                                                                                       – અંગ્રેજ અમેરિકન કવિ ડબલ્યુ. એચ. ઓડેન ‘એજ ઓફ એન્ગ્ઝાઇટી’

00000 બીજા વિશ્વયુદ્ધની પૃષ્ઠભૂમિ પર લખાયેલું ખંડકાવ્ય ‘એજ ઓફ એન્ગ્ઝાઇટી’(ચિંતાનો યુગ) અમને આજની કવિતા લાગે છે. ‘ચિંતા તા ચિતા ચિતા’(ફિલ્મ:રાવડી રાઠોડ) ગીતનો ઓરિજિનલ તેલુગુ રેફરન્સ લઇએ તો ચિંતા એટલે લાકડી-થી મારી મારીને રોજ કોઇ આપણી ચટણી બનાવી રહ્યું છે! આ ચિંતાનો યુગ છે. આ દેશમાં હસવું હસાવવું જોખમી છે. અહીં બોલેલા શબ્દો, કહેવતો, રુઢિપ્રયોગોને તોડી, ફોડી, મરોડીને પછી એનાં ખુલાસા પૂછાય છે. આવી મીડિયા સ્ક્રુટિની(પ્રસારમાધ્યમ અન્વેક્ષણ)થી છપ્પનની છાતી ય બીવે છે. લો બોલો! આ દેશમાં સેન્સ ઓફ હ્યુમર મરી પરવારી છે. દેશનાં પ્રધાનમંત્રી આવું કહે ત્યારે અમે ચિંતામાં પડી જઇએ છીએ. છતાં અમે માનીએ છીએ કે હસવું જ ચિંતાનો રામબાણ ઇલાજ છે. ચિંતા થાય તો હસી નાંખવું. માનવ મનમાં પેદા થયેલા ચિંતાભાવને હળવા કરવાનાં પ્રયત્નોમાં હાસ્ય ઉદ્દીપક છે, એમ બ્રિટિશ વિચારક થિયોડર ઝેલ્ડિન માને છે. ચિંતા અને હાસ્ય વિરોધાર્થી નથી. હાસ્ય એ વિકટ પરિસ્થિતિમાંથી મુક્તિનો વિકલ્પ આપે છે. સારું થશે, સારું થઇ શકશે એવો સધિયારો આપે છે. ઝેલ્ડિન તો માને છે કે ‘અનફની’ અર્થશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક રદ કરીને એનાં બદલે હાસ્યનું નોબેલ પારિતોષિક અપાવું જોઇએ. હા! હા! હા!
‘ચિંતા(ANXIETY)’ને હાસ્ય સાથે જોડીને કોઇ કાલ્પનિક મેગેઝીનનાં સાવ સાચુકલા લાગે એવા કવર્સ  આજકાલ ટ્વિટર પર મુકાયા છે. આ કવર્સની ડીઝાઇનર વીસ વર્ષની પીએચડીની વિદ્યાર્થીનીએ પોતાની સાચી ઓળખ અંગત રાખી છે. પણ એ કહે છે કે ચિંતાની બિમારી ગંભીર છે. જાણે કે 365 દિવસ હું દરિયામાં ઊભી છું. સારું છે, કોઇ દિવસ પાણી ઘુંટણ સમાણા છે. દરિયાનાં મોજા મને ધક્કો મારે છે પણ હું ટકી રહું છું. વાંધો નથી. અલબત્ત કોઇક દિવસ પાણી નાકથી ઉપર જતા રહે છે. શ્વાસ ગૂંગળાય છે. મારા નસીબ સારા છે કે આવા દિવસો ઓછા છે. ચિંતાની બિમારી ઘણાં મનોરોગીઓ માટે કાયમ ગૂંગળાવતી હોય છે. વાત તો સાચી છે. લોકો, અરે ઘણી વાર પોતાનાં અંગત કુંટુંબીજનો પણ સમજી શકતા નથી. સમાજ મનોરોગને  લાંછન ગણે છે. એમ પણ માને છે કે મનોરોગી ખરેખર નાટક કરે છે. પણ એવું નથી. મને લાગે છે કે અહીં સારા મનોચિકિત્સક પાસે સારવાર કરાવવી જરૂરી છે.

ચિંતાની બિમારી આનુવંશિક હોઇ શકે. ચિંતા ચેપી પણ હોઇ શકે. પણ ઓડેન માનતા કે ચિંતાની બિમારી દેશ દુનિયાની હાલની સ્થિતિ અને બદલાતી જીવનશૈલીને આભારી છે. ઓડેનનાં જમાનાથી હવે આગળ(!) વધીને આપણે લાદેનનાં જમાનામાં આવી ગયા. 9/11-ટ્વિનટાવર હુમલા પછી અમેરિકી કોમનમેનનું એન્ગ્ઝાઇટી લેવલ વધ્યું છે. બીજું કારણ આર્થિક પણ છે. નોકરી રોજગારનો પ્રશ્ન તો છે જ. એક વોટ્સએપ સંદેશો પણ આજકાલ ફરે છે કે બ્રિટન પાસે બ્રેક્ઝિટ છે તો અમેરિકા પાસે ટ્રમ્પકાર્ડ(!)  છે. છે. પરદેશીઓ અને પરધર્મીઓ અમેરિકાની પથારી ફેરવશે એવો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો ઝેનોફોબિયા અને ઇસ્લામોફોબિયા જગજાહેર છે. બીજી તરફ એક પછી એક આતંકવાદી ઘટના ઘટી રહી છે, સોરી, વધી રહી છે. ઇસ્તાંબુલ, ઢાકા, બગદાદનાં આતંકી હત્યાકાંડ તાજા ‘ને તરફડતા છે. મેરા ભારત મહાન-માં પણ… માર ડાલા-નાં સમાચારની ક્યાં નવાઇ છે?  

શું કરવું? શાહમૃગ નીતિ શ્રેષ્ઠ છે. જે ચિંતા કરાવે એને છોડો. શા માટે ચોવીસે કલાક સમાચારને જોવા, વાંચવા, સાંભળવા? મોબાઇલને ત્યજીએ, લેપટોપને ત્યજીએ, ત્યજીએ ટીવી, ટેબ્લેટ રે… એ નક્કી છે કે જે ખરાબ બને છે એ દુનિયાની અનેક રોજબરોજની ઘટનાઓનો સાવ નાનકડો અંશ માત્ર છે. માટે યે દુનિયા, યે મહેફિલ મેરે કામકી નહીં! ગીત ક્યારેય ગણગણવું નહીં. ચિંતા નિવારણ મંત્ર આપણે કૂતરા પાસેથી શીખીએ. તમે જે ખાઇ ન શકો, જેની સાથે તમે રમી ન શકો, એ ચીજવસ્તુ પર મૂતરીને આગળ વધી જવું! તંઇ શું?0000

10 ટિપ્પણીઓ

Filed under Uncategorized

10 responses to “ચિંતા છોડો, હસતા રહો./ પરેશ પ્ર વ્યાસ

  1. એક કલાક પહેલા જ મેં ફેસ બુક પર આ પ્રમાણે પોસ્ટ મૂકી….
    મિડલઈસ્ટ ભડકે બળે છે. યુરોપ ધ્રૂજી રહ્યું છે. અમેરિકામાં રગભેદ, પોલીસ અને પ્રજાના ઘર્ષંણે ચમકારા બતાવવા માંડ્યા છે. ભારતમાં કેટલી બધી શાંતિ છે. પ્રજાને કેટલો બધો વિશ્વાસ છે કે કંઈ થવાનું જ નથી. બસ લોકો નિરાંતે સુલતાનની કુસ્તી જોયા કરે છે. લો ફ્રાન્સનો નવો મૃત્યુ આંક ૮૦ ગયા હોય. આપણે શું?.

    • pragnaju

      ધન્યવાદ
      તમારા સ્ટેટની અમારી માનીતી યુની, પ્રકાશીત આ બુક જરુર વાંચશો
      The Age of Anxiety – Princeton University Press
      આ રીતે પધારી હોંસલા બુલંદ કરતા રહેશો.
      તમારું નામ વાંચી મારા પાગલપણામાં અમે ગોપીપુરા ગોવિંદજીના ખાંચામાંથી ચોક તરફ જતા એનીબેસન્ટ હોલ પાસે પં ૐકાર નાથજી રીયાઝ કરતા સંભળાય છે એજ રસ્તા પર ‘વાદોનો અહંવાદ અને પગલા’ લઘુ નાટિકાના લેખક દેખાય છે ! તમે નામ કહેશો?

  2. ઝેલ્ડિન તો માને છે કે ‘અનફની’ અર્થશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક રદ કરીને એનાં બદલે હાસ્યનું નોબેલ પારિતોષિક અપાવું જોઇએ.

    આ વાત સાચી છે ,હસી કાઢવા જેવી નથી,વિશ્વમાં ચોમેર ચીંતા જનક બનાવો બની રહ્યા છે એમાં માણસના મુખ પરથી હાસ્ય વીલાતું જાય છે.જ્યાંથી મળે ત્યાંથી હાસ્ય શોધીને હસતા રહેવું એ જ સાચી જીવન કળા !

  3. pragnaju

    ;… હસતા રહેવું એ જ સાચી જીવન કળા !’અઘરી પણ સાચી વાત છે

  4. ચિંતા ચિતા સમાન, જલસા કરો પરેશલાલ

    • pragnaju

      “ચિંતા એ ચિતા સમાન’ . પરંતુ બંનેમાં ફરક એટલોજ છે કે એક અદશ્ય છે જયારે બીજી પ્રત્યક્ષ છે. ચિંતાઓથી ઘેરાયેલા તમે ક્યારેય ખોટી દિશામાં વળાંક લઇ લો છો. જો હા તો તેના માટે તમારું મગજ જવાબદાર છે. કારણ કે વ્યક્તિ જ્યારે માનસિક તણાવ અનુભવે છે ત્યારે તેના જમણા ભાગનું મગજ તેને ડાબી બાજુ ચાલવા માટે પ્રેરિત કરે છે. તાજેતરમાં જ થયેલી એક શોધ અનુસાર કેટલાક લોકોને આંખો પર પટ્ટી બાંધીને સીધા ચાલવા માટે કહેવામાં આવ્યું. આ લોકો પહેલાથી જ તે રૂમથી પરિચિત હતા. શોધકર્તાઓને મજબુત પુરાવાઓ મળ્યાં છે કે જે પ્રતિસ્પર્ધી અસમાન્ય અને ચિંતાતુર હતા તેઓ જમણી બાજુ ચાલવા માટે પ્રેરાયા હતા. ચિંતાને કારણે તેમનું જમણું મગજ વધારે સક્રિય રહે છે. ઓ શોધ સાબિત કરે છે મગજના બે અલગ અલગ ભાગ તમને પ્રેરક તંત્રો સાથે જોડે છે. આ શોધ દ્વારા પ્રથમ વખત માનસિક અવરોધ અને મગજના જમણા ભાગની સક્રિયતા વચ્ચે સ્પષ્ટ સંબંધ છે તેવું જાણવા મળ્યું છે. તેથી હવે આ સમસ્યાથી પીડાઇ રહેલા વ્યક્તિની વધારે સારી સારવાર શક્ય બનશે.
      How Your Brain Can Turn Anxiety into Calmness – YouTube
      Video for youtube worried brain▶ 1:28:30

      Mar 12, 2010 – Uploaded by University of California Television (UCTV)
      How Your Brain Can Turn Anxiety into Calmness. University of ….. This is awesome to understand the brain …

  5. pragnaju

    himatlal joshi
    8:49 PM (1 hour ago)

    to me
    फ़िक्र सबको का गई फ़िक्र सबका पिर
    फिकरकि जो फाकी करे वो कहलावे शूरवीर

    Ataai
    ~sacha hai dost hagiz juta ho nahi sakta
    jal jaega sona firbhi kaalaa ho nahi sakta
    Teachers open door, But you must enter by yourself.

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s