પ્રેમાવતાર શ્રી કૃષ્ણ/ સચ્ચીદાનંદ સ્વામીજી

0

પ્રેમાવતાર શ્રી કૃષ્ણ – દંતાલી આશ્રમ – ઉપનિષદોની કથા ચાલી રહી છે અને એ કથાના પ્રસંગમાં આજે જન્માષ્ટમીનું પર્વ છે. જેમ ગોવર્ધન લીલાના પ્રસંગમાં બારે મરઘ તૂટી પડયા એમ અત્યારે પણ બારે મેઘ વરસી રહયા છે. તો જરા ધ્યાન દો. કેનોપનિષદનો જે ચાલુ પ્રસંગ છે એને એક તરફ રહેવા દઈને જન્માષ્ટમીના નિમિત્તે થોડી ચર્ચા કરવાની છે. કૃષ્ણ શું છે? કૃષ્ણ એટલે કોણ? અને કૃષ્ણને આપણા શાસ્ત્રો સાથે, માનવ જીવન સાથે કયા સંદર્ભમાં જોવા જોઈએ? તો એના માટેના ત્રણ દૃષ્ટિકોણો છે. પહેલો દ્રષ્ટિકોણ માનવીય દ્રષ્ટિકોણ છે. બીજો દૈવી અને ત્રીજો આધ્યાત્મિક દ્રષ્ટિકોણ છે. માનવીય દ્રષ્ટિકોણ એવો છે કે જેમ બીજા માણસો થયા એમ ભગવાન કૃષ્ણ પણ માણસ હતા, પણ બીજા માણસની તુલનામાં ઘણા શક્તિશાળી હતા, એટલે એણે મહાન કાર્યો કર્યા. પાછળથી લોકોએ એણે ભગવાન તરીકે પૂજ્યા. @5.04min. પહેલા દ્રષ્ટિકોણમાં તમારા શાસ્ત્રોને જોશો તો ખાસ કરીને મહાભારત, પુરાણોમાં આ દ્રષ્ટિકોણને સમર્થન મળે એવી ઘણી વાત છે. મૂળમાં આપણે ત્યાં ઉપનિષદ સુધીની પદ્ધતિએ”એકેશ્વરવાદ” છે. એક બ્રહ્મની ઉપાસના છે. પછી શ્રમણ- ઉત્તર્વર્તી કાળમાં એક વણાંક લીધો કે ધરતી ઉપર ભાર વધે છે, જુલ્મ વધે છે, પાપ વધે છે, ત્યારે ભગવાન અવતાર લે છે. પછી એ ભારને હલકો કરી ધર્મની સ્થાપના કરે છે અને પછી પોતાના ધામમાં ચાલ્યા જાય છે. આ દેવી દ્રષ્ટિકોણ છે.ત્રીજો દ્રષ્ટિકોણ આધ્યાત્મિક છે. સ્વામીજીનું એક પુસ્તક છે, “શ્રી કૃષ્ણ લીલા રહસ્ય”  તમારી કોઈની જિજ્ઞાસા હોય તો જરૂર વાંચજો. કૃષ્ણ કોઈ ઐતિહાસિક વ્યક્તિ નથી, પણ તમારા અંદર જે આત્મા છે અને એ આત્માની સાથે આવેલા જે તત્વો છે, એ બધાને સાહિત્યની દ્રષ્ટિએ ગોઠવીને બનાવવામાં આવ્યા છે. મથુરાનો રાજા કંસ છે અને એની બેનનું નામ દેવકી છે. ભારતમાં ભાઈ અને બહેનની એક સંસ્કૃતિ છે એનું મૂળ કારણ એ છે કે બહેન સાસરે જાય તો એ સુખી થાય કે દુઃખી થાય પણ એની પાછળ એનો ભાઈ બેઠેલો હોય છે એટલે બહેનને એના ભાઈની ઓથ રહેતી હોય છે. નિરાધાર સ્ત્રીનું આંતર્જગત બહુ દુઃખી હોય છે. એટલે આપણે ત્યાં ક્લચર-સંસ્કૃતિમાં ભાઈ-બહેનને મળવાના બે પ્રસંગો છે. તે બળેવ અને ભાઈબીજ. કંસે પોતાની બહેન દેવકીને બોલાવી અને ઘણા દિવસ સુધી વસુદેવ સાથે રાખી. પછી જયારે એને વિદાય કરવાનો પ્રસંગ આવ્યો ત્યારે દેવકીને ગાડાં ભરી ભરીને એટલું આપ્યું કે લોકો જોવા માટે ઉમટી પડયા. મારી ભલામણ છે કે વર્ષમાં તમારી શક્તિ પ્રમાણે બે વાર બહેનને કંઈ આપજો. ભાઈ-બહેનને એટલો પ્રેમ કે બહેનને સાસરે જવાનું ગમતું નથી. એવામાં ઓચિંતા એક આકાશવાણી થઇ કે આ જે તારી બહેન છે એનો આઠમો ગર્ભ તારી હત્યા કરનારો થશે. આખી બાજી પલટાય ગઈ. તરતજ આપેલું બધું લઈ લીધું. દેવકી અને વસુદેવને જેલમાં પુરી દીધા અને દેવકીને તો મારવા તૈયાર થઇ ગયો. @10.00min. એટલે ઘણા લોકો વચ્ચે પડયા કે સ્ત્રી હત્યાનું પાપ લાગશે અને આખી જિંદગી તારા ઉપર કલંક રહી જશે. વાસુદેવ વચ્ચે પડયા અને પછી બંનેને જેલમાં પુરવા નક્કી કર્યું. એમ બંનેને જેલમાં નાંખી દીધા. આ પહેલી ઘટનાના મૂળમાં લખેલું છે કે “विद्यावतां भागवते परिक्षा” આ કોઈ કથા નથી, આ રહસ્ય છે. એને તમે કથા માનીલો તો એમાં લખનાર કરતા માની લેનારને મોટો દોષ કહેવાય. અહીં બે-ત્રણ પ્રશ્નો થાય છે કે આકાશવાણી તો કોઈ દૈવી શક્તિ હશેને? તો એણે ઉતાવળ શા માટે કરી? શા માટે કહ્યું કે દેવકીનો આઠમો ગર્ભ તારો કાળ થશે? સાત બાળક જન્મ લીધા પછી કહેવું હતું ને? વાસુદેવને બીજી પત્ની રોહિણી પણ છે તો પછી વસુદેવને વિદાય કરીને કહેવું હતું કે મારી બહેન તો અહીંયાજ રહેશે, તો જેલમાં પૂરવાની જરૂર પડી હોત? જેલમાં પૂર્યા તો બંનેને સાથે રાખવાની શી જરૂર હતી? તમને એમ નથી લાગતું કે આમાં કંઈ રહસ્ય છે? હવે તમે આ રહસ્ય ન જાણો તો તમે આવી સો કથા સાંભળો પણ તમે ત્યાંના ત્યાંજ છો. ભાગવતમાં લખેલું છે કે મેં(વેદ વ્યાસે) આમાં જાણી જોઈને ગાંઠો મૂકેલી છે કે જેથી કોઈ ખલ પુરુષ ખેલ ન કરી જાય એટલા માટે. પહેલું બાળક જન્મ્યું ત્યારે કંસે વિચાર્યું કે પહેલા સાત શા માટે મારવા જોઈએ? પણ નારદે એવી ગણતરી કરી બતાવી કે કોઈપણ બાળક દેવકીનું આઠમું બાળક કહેવાય. બ્રહ્મા પુત્ર નારદેજ આવી સલાહ આપીને? એમાં રહસ્ય છે. બાળકો થતાં ગયા અને કંસ મારતો ગયો એટલે હાહાકાર મચી ગયો. છઠ્ઠું બાળકનો ગર્ભ રોહિણીમાં સ્થાપિત કરી દીધો. @15.02min. તો પ્રશ્ન હવે એ થાયકે બાકીના ગર્ભોને પણ રોહિણીમાં સ્થાપિત કરી શકાયા હોત ને? કોઈ દિવસ લોકો ગ્રંથના ઊંડાણમાં જતા નથી. આઠમું બાળક વખતે મેઘલી રાત, મુશળધાર વરસાદ અને દેવકીને પીડા ઉપડી. સ્ત્રીના ઉદરમાં બાળક આવે એની સાથેજ એને આનંદની લહેરો આવે. અને એમાંયે જ્યારે મહાન જન્મનાર બાળક આવે ત્યારે તો એ ધન્યતા અનુભવે છે. જયારે આઠમું બાળક થવાનું ત્યારે દેવકીએ કહ્યું કે કોઈપણ ભોગે મારા આ બાળકને બચાવો.રાત્રે 12 વાગ્યે જન્મ થયો અને જોયું તો દરવાન બધા સુઈ ગયેલાએટલે એના ગજવામાંથી ચાવી કાઢી, તાળું ખોલ્યું, બાળકને ટોપલામાં લીધું, દરવાજો બંધ કર્યો અને ત્યાંથી નીકળી ગયા. આનું નામ હિજરત કહેવાય. એક આશા છે કે સામે કિનારે મારો મિત્ર નંદ રહે છે, એ મને મદદ કરશે. વસુદેવ નીકળ્યા અને જમુનાએ માર્ગ આપ્યો અને શેષનાગની ફણ ઉપર થઇ ગઈ અને નંદના ઘરે પહોંચ્યા અને બધી હકીકત કહી. એજ સમયે નંદને ત્યાં યશોદાને બાળકી જન્મી હતી અને યશોદા ભાનમાં ન હતી એટલે વાસુદેવ બાળક બદલીને પાછા જેલમાં પહોંચી ગયા. આને કહેવાય “યોગાનુયોગ”  કેટલીક વાર દૈવી ઘટનાઓ બનતી હોય છે, ત્યારે તમારું કામ સરળ થઇ જાય છે.@20.00min. ધીરે રહીને દરવાજો ખોલી, બધું એમનું એમ કરીને, બાળકીને એની જગ્યાએ મૂકી દીધી. કંસને ખબર પડી એટલે ધસમસતો જેલમાં આવી ગયો. દેવકીએ કહ્યું આટલું બાળક રહેવા દે. કંસ બાળકીને જોઈને વિચારમાં પડી ગયો કે કાળ જન્મવાનો હતો પણ આતો બાળકી છે. જ્યાં હાથ ઊંચો કર્યો ત્યાં બાળકી  હાથમાંથી છટકી ગઈ અને આકાશમાં જઈને કહે છે, એય મૂરખ તને મારનારો તો વ્રજમાં કિલકિલાટ કરે છે. તમે જરા વિચાર કરો કે આવું કહેવાની શી જરૂર હતી? એમ કહેવાથી કંસે વ્રજના બધા નિર્દોષ બાળકોને મરાવી નાંખ્યા. આપણે ઢાળમાં દોડનારી પ્રજા છીએ એટલે સિંહાવલોકન કરતા નથી. પણ તમે સિંહાવલોકન કરો તો ખબર પડે કે આવું બને ખરું? આ બાળકીએ બોલવામાં આટલી ઉતાવળ કેમ કરી? આ ભૂલો સમજાય છે તમને? બધાં છોકરાં મારી નાંખ્યા પણ જેને મારવાનો હતો તે તો બચી ગયો. આ ઘટના તમને શું કહેવા માંગે છે? ગ્રંથ ત્રણ ભાગમાં હોય છે. એના ઉપરના ભાગને શબ્દાર્થ કહેવાય, મધ્યના ભાગને ભાવાર્થ કહેવાય અને એના ઊંડાણમાં જે ભાગ બેઠેલો છે એને તત્વાર્થ કહેવાય. મૉટે ભાગે લોકો શબ્દાર્થથીજ અટકી જતા હોય છે. ત્યારે એનો અર્થ શું છે? આપણે ત્યાં એક  “कृष्ण उपनिषद” છે એમાં આ બધાં રહસ્યો બતાવેલા છે. એમાં લખેલું છે, “कलिहि कंस” કંસ એજ કળિયુગ છે. તો દેવકી કલીની બહેન કેવી રીતે થઇ? તો કહે છે, देवी माया देवकी…गीता – જેમાંથી દૈવી જીવો ઉત્પન્ન થાય છે, એનું નામ છે, દેવકી. તો આ ભાઈ-બહેન કેવી રીતે થયા? અને બીજી એક બહેત પૂતના કેવી રીતે? એટલે લખી દીધું કે  तमो माया – તામસી માયા, મોહ પમાડનારી માયા છે, એનું નામ છે પૂતના. જે માણસને ભય ન લાગે એ ધર્મની સ્થાપના કરી શકે પણ જેને ભય લાગે એ પેટ ભરીને જીવી શકે. @25.00min. પછી એ જીસસ હોય કે બુદ્ધ હોય કે કૃષ્ણ હોય. દૈવી માયાના આઠ પુત્રો કંસને એટલીકે કળિયુગને ગમતા નથી. કળિયુગને ઊંધા એના આઠેઆઠ દોષ ગમે છે. આ દૈવી માયાના પિતાનું નામ છે વસુદેવ. વસુ એટલે ધન અને એના ઉપરથી પૃથ્વીનું નામ પડયું વસુંધરા. ધનને ધારણ કરનાર, ઐશ્વર્યનો પતિ પેલી દેવકી, દૈવી માયા જોડે પરણ્યો છે.વસુદેવ છે  એ દૈવી માયાનો ઉત્પન્ન થનાર સત્વગુણ છે. દૈવી માયા અને સત્વગુણના સંપર્કથી પુત્ર ઉત્પન્ન થાય છે પણ કળિયુગ એને જીવતા રહેવા દેતો નથી. છઠ્ઠું બાળક બલરામ અને એનું શસ્ત્ર છે હળ. હવે હળ લઈને તે કોઈ લડવા જતું હશે? કેવી રીતે લડો? બલરામનું શંકર્ષણ કર્યું. દેવકીમાથી ગર્ભ લઈને રોહિણીમાં મુક્યો. રોહિણી એ રજો-રાજસી માયા છે. એમાંથી સમૃદ્ધિ ઉત્પ્ન્ન થાય છે. કૃષ્ણનું શસ્ત્ર છે ચક્ર. આખી સેનામાં કૃષ્ણ સિવાય બીજા કોઈ પાસે ચક્ર નથી. એ જમાનામાં ચક્ર અને હળથી લડાઈ થતી હોય તો બીજા કોઈના હાથમાં પણ હોયને? ચક્ર એટલે યંત્ર. કૃષ્ણ એટલે સંસ્કૃતમાં “कृष” ધાતુ છે. “कर्षति आकर्षति इति कृष्ण”  જે તમને ખેંચી શકે.@30.00min. એના બે અર્થ છે. कृष સત્તાના અર્થમાં અને ष्णा આનંદના અર્થમાં છે. જેને જોતાની સાથે તમારું મન ખેંચાય જાય એનું મોટામાં મોટું કારણ છે સૌંદર્ય. અકબરના દરબારમાં નવ રત્નોમાં એકનું નામ હતું અબ્દુલ રહીમ ખાનખાના. એ શિયા મુસલમાન, બહેરામખાનનો પુત્ર હતો. અકબર 7 વર્ષનો હતો ત્યારે એનો બાપ હુમાયુ મરી ગયો ત્યારે અકબર લાહોરમાં હતો. બહેરામખાને માટીની પીઠિકા(ગાદી) બનાવી એને બાદશાહ જાહેર કર્યો. બહેરામખાને બહુ બહાદુરીથી અકબરનું રાજ સંભાળ્યું. જયારે અકબર 17 વર્ષનો થયો ત્યારે એને બહેરામખાન સાથે મતભેદો પડયા ત્યારે અકબરે એને કહ્યું ક્યાં તો તમે મક્કા જાઓ અથવા તમારે આખી જિંદગી જેલમાં રહેવું પડશે. બહેરામખાન મક્કા જવા નીકળ્યો પણ રસ્તામાં પાટણમાં એક અફઘાની એને મારી એના બાપનું વેર લીધું. બહેરામખાંની પત્ની જોડે અકબરે લગ્ન કર્યા પછી बड़ी बेगम તરીકે આખી જિંદગીભર રહી એને અકબરના ઘણા કામો કર્યા. એના છોકરાને અકબરે સેનાપતિ બનાવ્યો. અબ્દુલ રહીમ ખાનખાના કૃષ્ણ ભક્ત હતો. એણે કેટલાયે શ્લોકો રચ્યા. કોઈકે પૂછ્યું તમે કેમ કૃષ્ણભક્ત થયા? એણે જવાબ આપ્યો,

૦

 

 

 

 

 

 

 

“रत्नाकरस्तवगृहम गृहणिचपत्वा, किंदेअमस्तिभवते जगदीश्वराय. आभिर्वामनयनाहृतमनसाय, दत्तममनोयदुपते कृपया गृहाण” એના ઘણા શ્લોકો બધા સાંભળવા જેવા છે. એ સમયમાં એમને દોહરા બનાવ્યા છે.”रहिमन निजमनकी व्यथा मनहीं राखै गोई, सुनी अठिलै है लोग सब बांटी न लाई कोई” એમને એક જગ્યાએ દોહરાની અંદર લખેલું છે કે નાના માણસની કદી ઉપેક્ષા ન કરવી કારણકે જ્યાં સોયનું કામ પડે ત્યાં તલવાર કામ નથી આવતી. ઉપરનો પહેલો શ્લોક સમજવા જેવો છે. रत्नाकरस्तवगृहम – હે ભગવાન તમારું ઘર તો સમુદ્ર છે, જેમાં રત્નો પડેલાં છે.  गृहणिचपत्वा – અને સાક્ષાત લક્ષ્મી તમારી ઘરવાળી છે. किंदेअमस्तिभवते जगदीश्वराय – હે જગદીશ્વર હવે હું તમને શું આપું? તમારી પાસે બધુંજ છે. પછી યાદ આવ્યું કે તમારી પાસે એક વસ્તુ નથી. आभिर्वामनयनाहृतमनसाय @35.02min. પેલી જે આહીરની છોકરી રાધાએ તમારું મન હરી લીધું છે, એટલે તમે મન વિનાના છો એટલે दत्तममनोयदुपते कृपया गृहाण – હું તમને મારુ મન આપું છું, તો કૃપા કરીને તમે હવે મનવાળા થઇ જાવ. એટલેકે મારુ મન અહર્નિશ તમારામાં લાગેલું રહે. કેટલી મોટી ઉત્પ્રેક્ષા કરેલી છે. કોઈકે પૂછ્યું તમે કૃષ્ણના ઉપાસક કેમ બન્યા? જવાબ સાંભળી લેવો. હવે મૂળ વાત ઉપર આવીએ કે ગામમાં રામલીલા આવી હોય તો રામની લીલા કરે, ઘટના ના કરે એમ સમજવું. હવે લીલા અને ઘટનાના ભેદને તમે સમજમાં આવે તો તમે આ વાતને સમજી શકો. લીલા છે એ ઘટના નથી પણ ઘટના જેવી દેખાય એનું નામ કહેવાય લીલા. કૃષ્ણ ધીરે ધીરે મોટા થઇ રહયા છે અને યશોદાના આનંદનો પાર નથી. એવામાં કંસને ખબર પડી કે નંદબાબાને ત્યાં એક છોકરો છે અને એજ મારો આઠમો કાળ હોવો જોઈએ. એટલે એણે પૂતનાના રમકડાં વેચવા મોકલાવી અને એ યશોદા પાસે ગઈ અને કૃષ્ણને રમાડવા માંગ્યો અને પછી એણે કૃષ્ણને ઝેર લગાવેલા એવા સ્તનથી ધવડાવવા માંડયો પણ કૃષ્ણે ધાવતાં ધાવતાં એના પ્રાણ ચૂસી લીધા. હવે પ્રહલાદ સાથે સરખામણી કરો તો પ્રહલાદને મારવા ગયેલી હોલીકાજ અગ્નિમાં બળી ગઈ.જો તમે આ બંને ઘટનાના તત્વાર્થમાં ડૂબકી લગાવો તો તમે પ્રહલાદને સમજો, હિરણ્યાક્ષને સમજો અને હિરણ્યકશ્યપુને સમજો અને પછી આખી ઘટના સમજમાં આવશે. તમે એને ઇતિહાસ માનો તો કશું હાથમાં આવશે નહીં. @40.00min. પૂતનાને જોઈને આખા ગામને થઇ ગયું કે આ તો રાક્ષસી કૃષ્ણને મારવા આવી હતી. પૂતના એ કંસની બહેન છે. કંસ એટલે કળિયુગ અને એની બહેન છે તમો વૃત્તિ અને એનું કામ છે ઝેર મિશ્રિત ભોગો આપવાનું. આ ભોગો આપે એટલે કૃષ્ણ મરી જાય, પણ એ મરતો નથી પણ મારનારી મરી જાય છે. સટકાસુરને માર્યો તે લીલા સાંભળો. ત્યારે કૃષ્ણ શું છે? કૃષ્ણ એટલે પ્રેમ. “પ્રેમાવતાર શ્રી કૃષ્ણ” ભગવાન જ્ઞાનથી પ્રગટે, ત્યાગથી, શૌર્યથી અને પ્રેમથી પ્રગટે. આમાં સૌથી મુર્ધન્ય ગુણ પ્રેમ છે. એના પછી કંઈ બાકી રહેતું નથી. સૂફી લોકો એકજ વાક્યમાં ઈશ્વરની વ્યાખ્યા કરે છે કે “LOVE IS GOD અને GOD IS LOVE” ઉપનિષદમાં કહ્યું છે, ज्ञानं ब्रह्म જે જ્ઞાન છે, એજ બ્રહ્મ છે. પ્રેમ પણ બ્રહ્મ છે, તો એ બેમાં ફર્ક શું રહેશે? જ્ઞાન એ મસ્તિષ્કનો ગુણ છે અને પ્રેમ એ હૃદયનો ગુણ છે. જ્યાં તમે કૃષ્ણને એટલે પ્રેમને ભગવાન માન્યા એટલે એકદમ તમારી લાગણીઓનો છોળો આવશે. આ જે આનંદની છોળો છે, એનું નામ છે રાધિકા. રાધિકા એ કોઈ સ્ત્રી નથી. એ ભગવાનની આલ્હાદિની શક્તિ છે. કૃષ્ણને એટલે પ્રેમને મારવા એક પછી એક અસુરો જેવાકે અઘાસુર, બકાસુર વિગેરે આવે છે, એ બધાને કૃષ્ણ એટલે પ્રેમ મારી નાંખે છે. બકાસુર એટલે બગલા જેવો ઢોંગી પ્રેમના માર્ગમાં, ઉપાસનાના માર્ગમાં, ભક્તિના માર્ગમાં મોટામાં મોટો દુશમન છે. @45.00min. ઢોંગ પૂજાય છે, એટલે તમને ઢોંગ કરવાનું મન થાય. સત્ય પૂજાતું નથી પણ સત્ય તાવાય છે કે જેવી રીતે સોનુ ભઠ્ઠીમાં નાખે એટલે તવાય છે. સત્યને તાવણીમાં મુકવામાં આવે છે. રાજા હરિશ્ચંદ્ર એનું ઉદાહરણ છે. સત્યના માર્ગે લોકો ચાલવાની હિમ્મત નથી કરતા પણ ઢોંગ-આડંબરના માર્ગે ચાલનારા અનેક લોકો મળશે. અખા ભગતનું ઉદાહરણ સાંભળો. અખા ભગતે ભજન મંડળીમાં ભજન ગાયું, એની બહુ વાહ-વાહ થઇ. એટલે એનું પાશેર અભિમાન શેરનું થયું. પછી તો એમને ગાદીએ બેસાડયા એટલે એનું અભિમાન મણનું થઇ ગયું, એટલે અખાએ લખ્યું તોલામાંથી મણનું થયું. આનું નામ સંતવાણી કહેવાય. અમારા સાધુઓમાંના તો ઘણા ગાદી લઈનેજ ફરતા હોય છે, આ બકાસુર છે. કૃષ્ણ એકવાર મિત્રો સાથે ગેદીદડો રમવા ગયા. શર્ત એવી કે જેના હાથે દડો નદીમાં પડે એણે દડો લઇ આવવાનો. કૃષ્ણે જાણીજોઈને દડાને પાણીમાં જવા દીધો અને પછી એણે પાછો કાઢી લાવવા કદમના ઝાડ ઉપર ચઢી ભુસ્કો માર્યો. કૃષ્ણ સીધા પાણીમાં નીચે ગયા ત્યાં નાગ ઊંઘેલો છે અને નાગણીઓ એના પગ દબાવે છે. નાગણીઓ બાલકૃષ્ણને જોઈને મુગ્ધ થઇ ગઈ, કહેવા લાગી, જળ કમલ છાડી જાને બાળા, સ્વામી હમારો જાગશે, જાગશે તને મારશે, મને બાળહત્યા લાગશે. @50.06min. હવે આ બાળક તો જેવો-તેવો તો છે નહીં. કૃષ્ણે કહ્યું હું ભગવાન કૃષ્ણ છું અને તારા નાગને જગાડ. તરતજ નાગણીઓ પ્રાર્થના કરવા લાગી, લાખ સૌનો મારો હાર આપું….કૃષ્ણે કહ્યું મારે તારું કશું નથી જોઈતું, મારે તો આ નાગ સાથે લડવું છે. પછી નાગણે ચરણ ચાંપી નાગને જગાડયો. પ્રશ્ન એ થાય છે કે નાગને પગ હોય કે પૂછડું હોય? બેઉ બળિયા બાથે વળગ્યા. નાગ સાથે બાથે વળગાય? એ તો એક ડંખ મારે એટલે કામ પતી જાય. પછી કૃષ્ણે કાળીનાગ નાથ્યો, એટલે નાગણી કર જોડી વિનવવા લાગી કે અમારા કંથને મુકો તમે. કે અમે અપરાધી કાંઈ ન સમજ્યા અને ભગવાનને ન ઓળખી શક્યા. પછી કૃષ્ણને રત્નો ભરેલા થાળથી વધાવિયા એટલે કૃષ્ણે એણે કાલિંદીનો ધરો છોડી બીજે જવાનું કહ્યું. એટલે નાગ એની પત્નીઓ જોડે ત્યાંથી ચાલી ગયો. (નરસિંહ મહેતાએ કેમ આવું લખ્યું હશે? નરસિંહ મહેતા કહેવા માંગે છે કે આ ઘટના નથી પણ લીલા છે) કૃષ્ણ ભૂસકો મારવા માટે કદમના વૃક્ષ ઉપર ચઢ્યા. ભાગવતમાં પણ વસ્ત્ર હરણ લીલા વખતે  કૃષ્ણ કદમના ઝાડ ઉપર ચઢતા હોય છે. આપણે ત્યાં એવું લખ્યું છે, “नदीतीरे चयेवृक्षा परगेहेषु कामिनी, मंत्रीहीना राजानहा शीध्रम नश्यन्ति नसंशय:” નદી કિનારે રહેલા હોય તેનો નાશજ થાય, એટલે નદીને નજીક બિલકુલ કિનારે ઝાડ ભાગ્યેજ હોય. સ્ત્રી બીજા ઘરે ભટક્યા કરતી હોય અને મંત્રી વગરના રાજાનો નાશ થવાનોજ સમજો. @55.00min. હવે તમે જુઓ કે આવડું મોટું છોકરું નદીમાં ભૂસકો મારે તો નાગ જાગે કે નહીં? કોઈ પ્રાણીશાસ્ત્રના જાણકારને પૂછી જોજો કે નાગ પાણીમાં ના રહી શકે. થોડો ટાઈમ રહી શકે, એ માછલી નથી કે પાણીમાંથી ઓકક્ષીજન મેળવી લે. આ તો પોતાનું ઘર બનાવીને ત્યાં રહે છે. તો આ લીલા શું છે? આપણે ત્યાં બે ગતિઓ બતાવી છે. ઉર્ધ્વ ગતિ એમાં યોગી નીચેના કમળને ભેદ કરતો-કરતો એ ઉપરના કમળ ઉપર પહોંચી જાય એણે ઉર્ધ્વ ગતિ કહેવાય. આ જે ઉપર જનારી સુષુમ્ણા નાળી એ કદમ વૃક્ષ છે અને ત્યાં પહોંચ્યા પછી નીચે ભૂસકો મારે છે અને ત્યાં નીચે પેલો નાગ બેઠેલો છે. એ નાગ કોણ છે? કાલિંદીનો ધરો કોણ છે? અહીં મન એ કાલિંદીનો ધરો છે, પાંચ ઇન્દ્રિયો નાગણી છે અને મનને હજારો વાસના રૂપી ઝેરી ફણો છે અને ભગવાન એના માથા ઉપર પગ મૂકીને ઊભા છે. હવે આ ઝેરી મન છે એણે મારવાનું નથી પણ એનું સ્થળાંતર કરવાનું છે. એણે ત્યાંથી કાઢો અને પેલા કિનારે મોકલી દો. બસ   એજ મન હવે મિત્ર થઇ ગયું. કાલ સુધી જે ઝેર ફેલાવતું હતું તે હવે એની નાગણી સાથે અમૃત ફેલાવતું થઇ ગયું. બધી ઘણી વાતો છે. રાસ અને વસ્ત્રહરણ કથા એ બધી લીલાઓજ છે. આ લીલા જો તમને સમજાય જાય તો તમને ખ્યાલ આવશે કે આ કૃષ્ણ છે એ પરબ્રહ્મ પરમાત્મા, ઉપનિષદ જેને એક બ્રહ્મ કહે છે તે બ્રહ્મનું સગુણ-સાકાર સ્વરૂપ પ્રેમ છે. બ્રહ્મ પ્રેમમય છે, જ્ઞાનમય છે, તેજોમય છે, શૌર્યમય છે, એનામાં અનેક ગુણો છે, શક્તિ છે જેમાંના એક ગુણને લઈને આપણે આકાર બનાવીએ છીએ. તો આ કૃષ્ણનો જે આકાર બનાવ્યો એ પ્રેમનો છે. એ રૂપ-રૂપનો અંબાર છે. “हसनं मधुरं रुदनं मधुरं, मधुराधिपते रखिलं मधुरं”કૃષ્ણનું હસવું, રડવું બધુંજ માધુર્યથી ભરપૂર છે અને એ બતાવવા માટે એણે જન્મ નથી કહેતા પણ પ્રાક્ટ્ય કહીએ છીએ. એ પ્રાક્ટ્યનો અર્થ થાય છે, જે હોય પણ દેખાય નહીં. અને એ જયારે દેખાતું થાય ત્યારે એનું નામ પ્રાક્ટ્ય કહેવાય. એટલે આજે અષ્ટમીના દિવસે આ પ્રેમરૂપી પરમેશ્વર પ્રગટ થયા એટલે કૃષ્ણ એ “प्रेमावतार” છે. રાધા એટલે કોઈ સ્ત્રી નથી પણ “आल्हादिनी शक्ति” છે. ગોપીઓ કોઈ સ્ત્રી નથી પણ વેદની 16000 ઉપાસનાની ઋચાઓ છે. આ બધું અધ્યાત્મ છે અને જો તમે આ અધ્યાત્મને બરાબર સમજી શકો તો તમે ઉપનિષદની સાથે તમારો ટાળો બેસાડી શકો. એનો એ પરમાત્મા, એનો એ બ્રહ્મ કૃષ્ણ સ્વરૂપે પ્રેમાવતાર થઇ આપણને પ્રગટરૂપમાં દેખાય છે. એટલે આ બધી બહેનો ભજન ગાય ત્યારે જ્ઞાન વૈરાગ્યના નહિ પણ પ્રેમનાજ ભજનો ગાય છે. કારણકે કૃષ્ણ છે એ “प्रेमावतार” છે. કૃષ્ણ કનૈયા લાલકી જય.00

2 Comments

Filed under Uncategorized

2 responses to “પ્રેમાવતાર શ્રી કૃષ્ણ/ સચ્ચીદાનંદ સ્વામીજી

  1. ખૂબ વિગતસભર,રસપ્રદ અને વિવિધ પ્રકારના અર્થોની સમજૂતીપૂર્વક લખાયેલ લેખ. કેટલોક ભાગ “અવતરણ” માં નામ સાથે લેવાની અનુમતિ આપશો.

  2. pragnaju

    P.K.Davda
    BCC pragnajuvyas@yahoo.com
    જન્માષ્ટમીની વધાઈ
    નથી જન્મ લેવો
    (ઢાળઃપુરી એક અંધેરીને ગંડુ રાજા)

    કહે કૃષ્ણ મારે નથી જન્મ લેવો,
    નથી આજ ગીતા તણો પાઠ કહેવો.
    હવે ચોરવા માખણ ક્યાં વધ્યું છે
    ઈજારો બધો અમૂલને દઈ દીધો છે
    હવે ગોપીઓને ન બંસી જગાવે,
    હવે સેલ ફોનો તણાં સાદ આવે.
    હવે ગોપીઓ રોજ કોલેજ જાતી,
    નવા કા’ન શોધી નવા ગીત ગાતી.
    હવે ચૂંટણીમા લડે કંસ જાજા,
    લડે ચૂંટણીઓ મૂકી સર્વ માજા.
    હવે પાંડવો કૌરવો એક ખૂંટે,
    લડે ચૂંટણી ને પછી રાજ લૂંટે.
    કહો આજ મારૂં અહીં કામ શું છે?
    કયાં ધર્મરાજા? એ અર્જુન ક્યાં છે?
    -પી. કે. દાવડા

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s