સેવન યિઅર ઇચ: પત્ની, પતિ ઔર વોહ…../ પરેશ પ્ર વ્યાસ

સેવન યિઅર ઇચ: પત્ની, પતિ ઔર વોહ…..

હુસ્ન હૈ જાત મેરી, ઇશ્ક સિફત મેરી

 હૂં તો મૈં શમ્મા મગર, બેશ હૈ પરવાનેકા                                                                                                                                                                        –ફાની બદાયુની, ફિલ્મ: ‘પ્રેમનગર’(1974)

 

રીઅલ લાઇફ સ્ટોરી પર આધારિત ‘રુસ્તમ’ રીલીઝ થઇ અને લગ્નેતર સંબંધો વિષે ચર્ચા થઇ રહી છે. આદમ અને ઇવનાં જમાનામાં ‘વોહ’નું અસ્તિત્વ નહોતું. પછી વસ્તી વધી અને ઇડન ગાર્ડન લફરાં સદન બન્યું. સામાન્ય રીતે પુરુષની ભ્રમરવૃત્તિ વિશ્વવિખ્યાત છે. ફૂલ પર મંડરાવાનું, રસપાન કરવાનું અને ઊડી જવાનું. મઝ્ઝાની લાઇફ! શમ્મા-પરવાનાનું આવું જ મેટાફોર શાયરોને કોઠે પડી ગયું છે. પુરુષ એટલે પતંગિયું, ફૂદ્દું કે ભમરો. પણ ઘણાં પુરુષ ફૂલ કે મીણબત્તી જેવા ય હોય, જેની તરફ સ્ત્રી નામની પતંગી, ફૂદ્દી કે ભમરી આકર્ષાય. આ આકર્ષણ વન નાઇટ સ્ટેન્ડ જેવું કામચાલાઉ હોય  અથવા લાંબા ગાળાનો ગાળિયો પણ હોય. ટૂંકમાં લગ્નેતર લવ, સેક્સ અને ધોખાની બાબતમાં પુરુષ હોય કે સ્ત્રી, કોઇ ફરક નથી. અલબત્ત પરિણીત અને બાળકોની માતા બની ગયેલી સ્ત્રીનાં લગ્નેતર સંબંધ સનસનીખેજ હૈરતઅંગેજ બની જતા હોય છે. રીઅલ લાઇફ સ્ટોરી ‘કે. એમ. નાણાવટી વિરુદ્ધ સ્ટેટ ઓફ મહારાષ્ટ્ર’નો પ્રેમ આહુજા હોય કે રીલ લાઇફ સ્ટોરી ‘રુસ્તમ’નો વિક્રમ માખીજા હોય, સિલ્વિયા કે સિન્થિયાનું પરપુરુષ પ્રત્યેનું ખેંચાણ ટોક ઓફ ધ ટાઉન બને છે. કોઇ પણ લગ્નેતર અફેઅર(પ્રણયકિસ્સા) અન્ફેઅર(અજુગતા) જ કહેવાય. લાઇફ-ચેન્જિંગ સ્પીકર ડો. સ્ટીવ માર્બોલી અનુસાર આવું વારંવાર થાય તો એ ભૂલ નથી, એક વ્યસન છે. પછી એ થોડી સી નહીં, ઝાઝી સી બેવફાઇ જ કહેવાય! હેં ને?

રુસ્તમનો રોલ ભજવ્યો તે અક્ષય કુમાર અંગત રીતે અક્ષત લગ્નજીવનનો રોલમોડેલ છે. તાજેતરમાં એને ચેન્નઇની એક પત્રકારે પૂછ્યું કે “તમે ટ્વિંકલ સાથે પંદર વર્ષથી લગ્નબંધનમાં બંધાયા છો. સેવન યિઅર ઇચ(Seven Year Itch)નો ક્યારે ય અનુભવ થયો છે?”  અક્ષય કુમારે ભોળા બનીને જવાબ આપ્યો, “વોટ ઇઝ ધેટ? નેવર હર્ડ ઓફ ઇટ. શું ચેન્નઇમાં બધા સાત વર્ષે ખંજવાળે છે?!!!” અને બધા હસી પડ્યા. અલબત્ત અક્ષયકુમારને એનાં અર્થની અને એનાથી થતા અનર્થની બખૂબી ખબર હતી. શું છે આ ‘સેવન યિઅર ઇચ’?

કાવસ અને સિલ્વિયાનાં લગ્ન 1949માં ઇંગ્લેન્ડમાં થયા. પછી તેઓ મુંબઇ કોલાબાનાં પૉશ વિસ્તાર કફપરેડમાં રહ્યા. પ્રસન્ન દામ્પત્યજીવનનાં પરિપાક સ્વરૂપે  ત્રણ બાળકોનો જન્મ થયો. લગ્નજીવનનાં બરાબર સાત વર્ષે 1956માં એક અન્ય નેવી ઓફિસરની પત્નીએ સિલ્વિયાની ઓળખાણ મલબાર હિલ પર રહેતા ફોરવ્હીલર ડીલર એકત્રીસવર્ષનાં કુંવારા પૈસાપાત્ર સિંધી પ્રેમ આહુજા સાથે કરાવી. કાવસ નાણાવટીની નોકરીનો મોટો હિસ્સો દરિયામાં વીત્યો અને એની ગેરહાજરીમાં દરિયાકિનારે આવેલા પૉશ એપાર્ટમેન્ટમાં સિલ્વિયા અને પ્રેમ આહુજાનો જિસ્માની પ્રેમ પાંગર્યો. 1949માં લગ્ન અને 1956માં લફરું. બરાબર સાત વર્ષ. આ હતી સેવન યિઅર ઇચ. ‘ઇચ’ એટલે ખંજવાળ. ‘સેવન યિયર ઇચ’ એ માનસશાસ્ત્રનો પારિભાષિક શબ્દ છે; જે સૂચવે છે કે લગ્નજીવનનાં સાત વર્ષ પછી સુખની માત્રા ઘટતી જાય છે. આ શબ્દસમૂહ વીસમી સદીમાં પ્રચલિત થયો. તે સમયે શારીરિક સંસર્ગને કારણે જનનાંગો પરની અકળાવનારી ખુજલી ઝટ મટતી નહોતી. એનાં કારણે પતિપત્ની વચ્ચે શારીરિક સંબંધોની ફ્રિક્વન્સી પણ ક્રમશ:  ઘટતી જતી હતી.  લગ્નેતર સંબંધનાં ગુનેગારને સજા રૂપે  ‘ઇચ’ અર્થાંત ખૂજલી થાય. એ જ એની યથાયોગ્ય સજા. મલમ લગાડ્યે જાવ, લગાડ્યે જાવ, પણ ખંજવાળ હૈ કે મટતી નહીં.  યુ સી! લગ્નેતર સંબંધો પણ એવા જ. એકવાર ઇન્ફેક્શન લાગે પછી રાહતની કોઇ સંભાવના નહીં. શબ્દનાં મૂળમાં અમેરિકન નાટ્યલેખક જ્યોર્જ એક્સલફોર્ડે લખેલું ‘સેવન યિઅર ઇચ’ નાટક અને એ જ નામની ફિલ્મ છે. મેરેલિન મુનરો અને એનાં હવા ભરાવાનાં કારણે ફૂલીને ફાળકો થઇ જતા ફ્રોકે ‘સેવન યિઅર ઇચ’ શબ્દોને લગ્નેતર સંબંધોનો પર્યાય બનાવી દીધા. જો કે આપણે ‘લાલ દુપટ્ટા મલમલકા’ અને ‘તારો છેડલો માથે રાખને જરા’-નાં ગીતો ગાતા રહી ગયા એ સારી વાત છે!

૦

સાત વર્ષે લગ્નેતર સંબંધ પાંગરે એ આંકડાશાસ્ત્રીય રીતે પુરવાર થયું છે. કારણ ગમે તે હોય. લગ્ન પહેલાં પ્રેમ કરતા હોય અને પછી ‘વોહ’ ફરી મળી જાય અને…. અથવા સાવ નવું ખાતું ય ખૂલે. પાર્ટનરની સામે બદલો લેવાનો આશય પણ હોઇ શકે. તું ચાલુ(!) તો હું ય ચાલુ(!).  એકલતા સતાવે, કંટાળો આવે તો ય ક્યાંક આડા સંબંધનાં રવાડે ચઢી જવાય. પૈસા, સત્તા, બૌદ્ધિક સ્તરનો ભેદ, કામવાસના પણ એમાં ભાગ ભજવે. એવું પણ હોય કે આમ બધું બરાબર પણ… કાંઇ નવું હોય તો મઝા પડે. આને કૂલિજ ઇફેક્ટ(Coolidge Effect) કહે છે. અમેરિકાનાં ત્રીસમાં પ્રેસિડન્ટ કૂલીજ(1923-1929)નાં નામે એક જોક છે. એક મરઘાં ઉછેર કેન્દ્રમાં મિસિસ કૂલીજે જોયું કે મરઘો દિવસમાં દસ બાર વખત મરઘી સાથે શરીર સંબંધ બાંધતો હતો. એણે કેન્દ્ર સંચાલકને કહ્યું કે આ વાત પ્રેસિડન્ટને કહેજો. પેલાએ આ વાત પ્રેસિડન્ટને કહી તો પ્રેસિડન્ટે પૂછ્યું કે.. લે ને ભઇ દસ-બાર તો જાણે બરાબર પણ… મરઘી એક જ હોય કે જુદી જુદી? જવાબ મળ્યો: એ તો જુદી જુદી જ હોય ને?! સાત વર્ષે નવું મળે તો પ્રેમરસનો નવેસરથી ઉઘાડ થાય, એ વૈજ્ઞાનિક રીતે પૂરવાર થયેલી હકીકત છે. આ કૂલીજ ઇફેક્ટ પણ સેવન યિઅર ઇચ-ની દ્યોતક છે. ‘સેવન યિઅર ઇચ’ ફિલ્મમાં પતિ પરસ્ત્રીનાં વળગણમાંથી છટકીને પત્ની પાસે પાછો ફરે છે પણ ‘રુસ્તમ’ ફિલ્મમાં એવું બનતું નથી. સેવન યિઅર ઇચ અસાધ્ય રોગ બની જાય તો પછી ભડાકે દેવાની નોબત આવે. ભાયડા હોય કે બાયડી, આ પર-ચામડીની ચામોદી ભારે પડે. સિલ્વિયાબેને પરપુરુષ જેને ભ્રાત રે….ગાયું હોય તો કાંઇ વાંધો નહોતો પણ…   

શબ્દ શેષ:

  તમે જાણો છો કે લોકો શા માટે છેતરે છે? એમને ખબર છે કે પરવાનગી મેળવવા કરતા માફી મેળવવી સહેલી છે! –અજ્ઞાત

8 Comments

Filed under Uncategorized

8 responses to “સેવન યિઅર ઇચ: પત્ની, પતિ ઔર વોહ…../ પરેશ પ્ર વ્યાસ

  1. યાદ છે નાણાવટી આહુજા ખૂન કેસની વાત. એ યુવાનીનો સમય હતો કે જ્યારે ગુજરાતમિત્રમાં ખૂન કેસની આવતી વિગતોની વાત મિત્રો સાથે ચર્ચાતી હતી.
    આ આર્ટિકલની વાત…
    માત્ર એક જ વાતની ગરબડ છે. પુરુષની ભ્રમરવૃત્તિ અને આ ભ્રમરવૃત્તિ પોષક પુષ્પોની ઉપલબ્ધી. “મરઘી એક જ હોય કે જુદી જુદી?” આ વાત ઘણું ઘણું કહી જાય છે.

    ઘણાં વર્ષોથી મુવી જોવાયા નથી. પણ મુવીની વાતો માણી લઉં છું. પરેશભાઈનો આ લેખ આભાર સહિત રિબ્લોગ પણ કરીશ.
    ઘણીવાર ઈચ્છા થાય કે ઈ-મેઇલ પરનો આખો લેખ જ પરેશભાઈની ક્રેડિટ સાથે બ્લોગમાં ટપકાવી દઉં પણ નિરવ રવેને અન્યાય થાય.

    • pragnaju

      ‘નિરવ રવેને અન્યાય થાય….’
      સર્વ મા શ્રી વિનોદભાઇ, ડો.રાજેન્દ્રભાઇ, સુરેશભાઇ,આતાજી અને અમને હજુ ઓળખ્યા નથી ! અમને અન્યાયનો તો પ્રશ્ન જ નથી અમને આનંદ થાય. અમારી કોઇ નાની ભૂલ પર ઉહાપોહ થાય કીડી પર કટક ટુટી પડે
      તો બધા સાથે ઉભા રહે ! બ્લોગની શરુઆતમા ક્ષુરસ્ય ધારા નિશિતા દુરત્યયા દુર્ગં પથઃ તત કવયો વદંતિ.જેવું લાગતું અને કોઈ ખામી જોઈ ત્તેને મૉટું સ્વરુપ આપવાના પ્રયોગો ચાલે ત્યારે યાદ આવે અકબરસાહેબ
      રકીબોને રીપટ લીખવાઇ હૈ થાનેમેં જા જા કર
      કી અકબર નામ લેતા હૈ ખુદાકા ઇસ જમાને મૈ!
      શેખ઼ સાહબ ખ઼ુદા સે ડરતે હો
      મૈં તો અંગરેજ઼ોં હી સે ડરતા હૂં…
      અને કેટલાક તો-
      ‘હમને ગલીકી કહી થી ,
      તુમ તો જહાં છોડ ગયે ! જેમ બ્લોગ જ બંધ !
      તો કેટલા એ કો પે પ્રુફ બનાવ્યા અમને પણ તેમા મદદ કરવાની ઓફર કરી પણ અમારી ડાળખીમા પાન નથી તો પાનખર્ની બીક…

      • આપની ડાખળીમાં તો માત્ર પર્ણ જ નહિ અનેક પુષ્પો પણ છે. નિરિક્ષકોને ત્યાં સૂધી આ રીતે જ પહોંચાડી શકાય. મારો બ્લોગ તો જીપીએસનું કામ જ કરે.

  2. Reblogged this on પ્રવીણ શાસ્ત્રીની વાર્તાઓ અને મિત્રોની પ્રકીર્ણ પ્રસાદી and commented:
    જાણીતા કેસ નાણાવટી-આહુજા ખૂન કેસ પર આધારિત ફિલ્મ અંગે શ્રી પરેશ વ્યાસનો એક સરસ લેખ.

  3. pragnaju

    mahendra thaker
    12:42 AM (6 hours ago)

    to me
    khubaj saras lekha..
    ‘સેવન યિઅર ઇચ’ ane કૂલિજ ઇફેક્ટ
    khas dakhala sathe mali
    very impressive
    thx

  4. pragnaju

    himatlal joshi
    10:14 AM (2 hours ago)

    to me
    પ્રિય પ્રજ્ઞાબેન વ્યાસ
    તમારી વાત વાંચી ઘણું જાણવા મળ્યું

  5. મનસુખલાલ ગાંધી

    “રુસ્તમ” ફીલમની વાર્તા વાંચતાં બોનસમાં “સેવન યિયર ઈચ” વિષે અવનવી સુંદર મજાની જાણકારી મલી…એ પણ એક સ્ત્રી (જાણકાર..!!)પત્રકારની પુછપરછ નિમિત્તે… મજા આવી ગઈ…..(વાંચવામાંજ….હોં…!!!)….

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s