એમ્પરર હેઝ નો બોલ્સ: દમ વિનાનાં ફાંકા ઠોકવા/ પરેશ પ્ર વ્યાસ

00

 

 

 

 

 

ને તરત મેં મારા ચક્રવર્તીવેડાં શરૂ કર્યાં:

હોડીઓને આજ્ઞા દીધી કે હવેથી એણે ડૂબવું નહીં
વસંત નામની  ઋતુને આજ્ઞા દીધી કે એણે રાજપાટની બહાર કદી જવું નહીં
ઇતકવીતકમાં વિચરવાનાં રૂડા રસ્તા બંધાવ્યા
એક ઢંઢેરે રૈયતને ખોબે ને ધોબે હસવાનું વહેંચ્યું
એક ઢંઢેરે રૈયતને આંખોમાં આવે એ સપનું હાજરાહજૂર બની જાય તેવી ચાંપો ગોઠવી
એક ઢંઢેરે ઠેરઠેર પતંગિયાનાં તબેલા બંધાવ્યા ને ઘેર ઘેર કલ્પવૃક્ષોનાં છોડ
રમેશ પારેખ ‘હનુમાનપુચ્છિકા’માંથી

અમેરિકાનાં આખાબોલા પ્રેસિડેન્સિયલ મૂરતિયા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો ચૂંટણી ઢંઢેરો ય કંઇક આવો જ છે.  એક ઢંઢેરે એમણે મેક્સિકો સરહદે દીવાલ બાંધવાની જાહેરાત કરી, એ ય ચીનની દીવાલથી એક ફૂટ ઊંચી. અને એનો ખર્ચ મેક્સિકો પાસે વસૂલ કરાશે. લો બોલો! એક ઢંઢેરે એમણે કહ્યું કે અમેરિકાની મસ્જિદો પર ચાંપતી નજર રખાશે, મુસ્લિમોની આવજા પર કામચલાઉ પતિબંધ મુકાશે અને આતંકવાદીઓનાં સગાવહાલાંને ય નિશાન બનાવાશે. આઇએસઆઇએસ નિયંત્રિત ખનિજતેલનાં કૂવા પર બોમ્બમારો કરી, એ ખનિજતેલ કબજે કરી, એમાંથી થયેલા નફાને યુદ્ધમાં ઘાયલ થયેલા સૈનિકોમાં વહેંચાશે. એક ઢંઢેરે એમણે કહ્યું કે ચીન અને ભારતમાંથી નોકરીઓને પરત અમેરિકા લવાશે. ઇમિગ્રેશન અને કસ્ટમ અધિકારીઓની જગ્યાઓમાં ત્રણ ગણો વધારો કરાશે. અમેરિકામાં મુક્ત વેપાર(ફ્રી ટ્રેડ) નહીં પણ વ્યાજબી વેપાર(ફેઅર ટ્રેડ) થશે. અમેરિકાની મુલાકાતે આવેલા ચીનનાં પ્રેસિડન્ટનાં માનમાં જાજરમાન જમણવાર નહીં હોય, એને મેકડોનાલ્ડનું હેમબર્ગર ખવડાવીને કહીશ કે ચાલો હવે, ધંધાની વાત કરીએ. હું ભગવાને સર્જેલા પ્રેસિડન્ટ્સ પૈકી શ્રેષ્ઠતમ પ્રેસિડન્ટ હોઇશ.

કેટલાંક અમેરિકન નાગરિકોને આવી આખાબોલી ઉદ્દામિક વાત ગમતી નથી. અમેરિકામાં લોકશાહી છે. વિરોધ એ લોકશાહીનો અભિન્ન હિસ્સો છે. થોડા દિવસ પહેલાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનાં નગ્ન પૂતળાં એક સાથે પાંચ શહેરોમાં મુકાયા. વિરોધ પ્રદર્શનમાં કલા અને વ્યંગ શામેલ હોય તો એ ચર્ચાઇ જતા હોય છે. આમ તો પાંચે શહેરોનાં બગીચાનાં રખેવાળોએ આ પૂતળાંને એકાદ કલાકમાં જ હઠાવી દીધા; પણ આ તો વાઇરલ ન્યૂઝ શેરિંગનો જમાનો છે. એક પળમાં તો દુનિયાભરનાં લોકોએ નરી નગ્નતાનો નઝારો જોઇ લીધો. આ રીતે અવનવો વિરોધ કરનાર ‘ઇન્ડિક્લાઇન’ (Indecline) એક અરાજકતાવાદી આર્ટ ગૃપ છે. ઇન્ડિક્લાઇન એટલે સત્તા અને શ્રીમંતાઇમાં ઘટાડો થાય એવી લાગણી. તો જ સમાનતા આવે, શોષણ ઘટે. એમને ટ્રમ્પનો વાણીવિલાસ ગમતો નથી. ટ્રમ્પનાં નગ્ન પૂતળાં જાહેરમાં મુકીને થયેલા જગજાહેર વિરોધ કાર્યક્રમનું શીર્ષક હતુ, એમ્પરર હેઝ નો બોલ્સ(Emperor has No Balls).

અલબત્ત મૂળ રૂઢિપ્રયોગ ‘એમ્પરર હેઝ નો ક્લોથ્સ’ અથવા તો ‘એમ્પરર હેઝ ન્યૂ ક્લોથ્સ’ એવો છે. જાણીતી પર્શિયન લોકકથા અને ઇસપ કથાનો આધાર લઇને ડેન્માર્કનાં હેન્સ એન્ડરસને ઇ.સ. 1887માં પરીકથા લખી. એક ચક્રવર્તી રાજાને કપડાંનો ભારે શોખ. બીજી કાંઇ ચિંતા એને નહીં. બીજા કોઇની ચિંતા એને નહીં. રોજબરોજ જાતજાતનાં ‘ને ભાતભાતનાં વસ્ત્રો, કેવળ વસ્ત્રોમાં એ સજે, ધજે ‘ને રાચે. એક દિવસ એનાં રાજ્યમાં બે ધુતારા આવી ચઢ્યા. કહ્યું કે અમે વણકર છીએ. જાદૂઇ વસ્ત્રો વણીએ છીએ. આ વસ્ત્રો એટલા તો ઉચ્ચ કોટિનાં છે કે નાલાયક હોય કે મંદબુદ્ધિ હોય એવા લોકોને તો એ દેખાય સુદ્ધા નહીં. રાજાને થયું કે હું આવા વસ્ત્રો પહેરું તો મારા રાજ્યમાં કોણ હોદ્દાને લાયક છે? અને કોણ નાલાયક છે? કોણ હોંશિયાર છે? અને કોણ ડફોડ છે? એની ખબર પડી જાય. એણે હૂકમ કર્યો કે આવા વસ્ત્રો તરત જ તૈયાર કરવામાં આવે. બદલામાં સોના ચાંદીનો પુરસ્કાર એડવાન્સમાં આપી દીધો. બન્ને ધુતારાઓએ બંધ ઓરડામાં હાથસાળ ગોઠવી અને વણાટકામ કરતા હોય તેવો દેખાવ કર્યો.  રાજ્યભરમાં આખી વાત વાયુવેગે ફેલાઇ ગઇ. સૌ કોઇ વસ્ત્રોની રાહ જોઇ રહ્યા. કોણ આપણા રાજ્યમાં નાલાયક? અને કોણ અક્કલનો ઓથમીર? કાંઇ ખબર તો પડે. થોડા દિવસ પછી ધુતારાઓએ વસ્ત્રો તૈયાર થયાની જાહેરાત કરી. રાજાનાં કપડાં ઊતારી એમને આવા જાદૂઇ વસ્ત્રો પહેરાવવાનું નાટક કર્યું. પછી તો રાજાનું સામૈયું નીકળ્યું. એને જોવા લોકો ટોળે વળ્યા. બધા લોકો રાજાનાં કપડાંનાં વખાણ કરતા રહ્યા, ત્યાં એક ટાબરિયું બોલી પડ્યું કે ‘રાજા તો નાગો છે.’ અને બધાને ભાન થયું કે પોતે છેતરાયા છીએ…. તે પછી કાળક્રમે ઢોંગ, તરકટ, આડંબર, સામાજિક મિથ્યાચાર, ફાંકેબાજી કે શેખીખોરીની વાત આવે ત્યારે આ વાર્તાનાં દાખલા દેવાવા લાગ્યા અને ‘રાજાને કપડાં નથી’ એ શબ્દો રૂઢિપ્રયોગ બની ગયા.

આ રૂઢિપ્રયોગમાં એમ્પરર હેઝ નો બોલ્સ-વાળો સુધારો અમેરિકી આધુનિક બોલચાલની ભાષા પરથી આવ્યો છે. બોલ્સ એટલે વૃષણ, જે પુરુષત્વનું પ્રતીક છે. અર્બન ડિક્સનરી અનુસાર ‘નો બોલ્સ’ એટલે કોઇ ફાંકા ઠોકે, પડકાર ફેંકે પણ કાંઇ કરી ન શકે. અને કરવા જાય તો તો રહીસહી આબરૂનાં ય ધજાગરા નીકળી જાય. ત્રેવડ ન હોય તો ફિશિયારી મારવાની જરૂર છે ખરી? ટાંય ટાંય ફિશ ના થૈ જાય? એમ્પરર હેઝ નો બોલ્સ એટલે એવો રાજા જે ડંફાસ તો મારે કે તોડી નાખું, ફોડી નાખું પણ એ ફક્ત વાતો છે, એવું કરવાની એની તાકાત નથી. પણ કોઇ બોલતું નથી. બધાં હા જી હા કર્યે જાય છે. વિરોધ કરનારું આર્ટ્સ ગૃપ અહીં પેલાં ટાબરિયાંનાં રોલમાં છે, જે બોલી ઊઠે છે કે રાજાને બોલ્સ નથી!

આમ તો ટ્રમ્પ અમને ગમે છે કારણ કે એ જે માને છે તે કહે છે. બાકી રાજકારણીઓ તો નાગાને નાગો કહેતા ય ડરે છે. ટ્રમ્પ પ્રેસિડન્ટ બનશે તો કેવાંક ચક્રવર્તીવેડાં કરશે, કોને ખબર? હજી તો ચૂંટણી જીતવાની છે. પણ…જબ રાત હૈ ઐસી મતવાલી, ફિર સુબહકા આલમ કયા હોગા?

શબ્દ શેષ:                                                                                                                                                                                                               “કુનેહ વિનાની દૂરંદેશીતા નકામી છે.”  –ઇંડોનેશિયન લેખક ટોબા બીટા ‘માસ્ટર ઓફ સ્ટુપિડિટી’માં

0

9 Comments

Filed under Uncategorized

9 responses to “એમ્પરર હેઝ નો બોલ્સ: દમ વિનાનાં ફાંકા ઠોકવા/ પરેશ પ્ર વ્યાસ

  1. આજે અમેરિકામાં ૨૪/૭ કોઈ એક રાજકારણીય વ્યક્તિની બધે ચર્ચા ચાલતી હોય તો એ વ્યક્તિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ છે. એ એક એવી વ્યક્તિ છે જેને સમજવી મુશ્કેલ છે.
    એનો મુદ્રા લેખ મેઇક અમેરિકા ગ્રેટ અગેઇન છે .જાણે કે અમેરિકા કદી ગ્રેઇટ ન હતું.! આ રેસીસ્ટ માણસને પ્રેમ કરતા અને ધુત્કારતા માણસો સરખી સંખ્યામાં વહેચાયેલા છે . હિલરી ક્લીન્ટન સામે બરાબરની ટક્કર ટ્રમ્પ આપી રહેલ છે. જોઈએ નવેમ્બર માં શું બને છે !

    • pragnaju

      ધન્યવાદ
      જોઈએ નવેમ્બર માં શું બને છે !
      થવાનું ન થવાનું કહે નજૂમી કોણ એવો છે?
      ન જાણ્યું જાનકીનાથે સવારે શું થવાનુ છે!

      હતો લંકેશ બહુબળિયો થયો બેહાલ ના જાણ્યું
      જગત સૌ દાખલા આપે સવારે શું થવાનું છે

      જુઓ પાંડવ અને કૌરવ બહુબળિયા ગણાયા છે
      ન જાણ્યું ભીષ્મ જેવાએ સવારે શું થવાનું છે

      થઈ રાજા રમ્યા જૂગટું ગુમાવ્યું પત્ની સૌ સાથે
      ન જાણ્યું ધર્મ રાજાએ સવારે શું થવાનું છે

      અરે થઈ નારી શલ્યા તે કહો શું વાત છાની છે
      જણાયું તે ન ગૌતમથી સવારે શું થવાનું છે

      સ્વરૂપે મોહિની દેખી સહુ જન દોડતાં ભાસે
      ભૂલ્યા યોગી થઈ ભોળા સવારે શું થવાનું છે

      હજારો હાય નાખે છે હજારો મોજમાં મશગૂલ
      હજારો શોચમાં છે કે અમારું શું થવાનું છે

      થવાનું તે થવા દેજે બાલ મનમસ્ત થઈ રહેજે
      ન જાણ્યું જાનકીનાથે સવારે શું થવાનુ છે
      – બાલાશંકર કંથારિયા સાચું કહી ગયા

  2. ક્રિકેટમાં પણ નો બોલ હોય છે !

    • pragnaju

      તે વખતે છગ્ગો મારે તો સાત રન મળે અને આઉટ થતો હોય તો નૉટ આઉટ ગણાય !

  3. pragnaju

    mahendra thaker
    1:58 PM (26 minutes ago)

    to me
    emperor has no balls – aadhunikaran– raja nago che– tabariya krut vaat bahuj sachot che..
    ane આમ તો ટ્રમ્પ અમને ગમે છે કારણ કે એ જે માને છે તે કહે છે.

    mhthaker
    https://sites.google.com/site/mhthaker/

  4. pragnaju

    ધન્યવાદ

  5. બસ હવે રી બ્લોગ કરું છું. અમેરિકા જવાબ આપશે નવેમ્બરમાં.

  6. મનસુખલાલ ગાંધી

    “નમો”એ પણ આવતાં પહેલાં ઘણી બધા પ્રલોભનો આપ્યા હતાંને……કેવા આવી ગયાં….??? આવ્યા પછી કેવા વચન અને કેવી વાત….!!!! રાજાએ કોઈ ફીકર રાખવાનીજ નહીં…લોકો બધાએ પાંચ વરસ સુધી તો હાજી..હાજ કરવાનું… હા, પાંચ વરસ પછી જોયું જાય……………ટ્રમ્પ આવે તો ૪ વરસ સુધી તો રાજ કરશે ને કરશેજ…અમેરીકાનું જે થવાનું હોય તે થાય………વ્હાઈટ હાઉસ તો તોડીને નવું ટ્રમ્પ ટાવર જેવું બનાવશેને…….અડધામાં કેસીનો પણ રાખી શકે છે..પ્રમુખને એટલી સત્તા તો હોયજને…..

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s