ઉપનિષદો ચિંતનના ગ્રંથ/સ્વામી સચ્ચિદાનંદજી

 
Side A – UPNISHAD – DANTALI ASHRAM – ઉપનિષદ – દંતાલી આશ્રમ – ઉપનિષદોની કથાનો પ્રસંગ ચાલી રહ્યો છે. ઉપનિષદો ચિંતનના ગ્રંથ છે અને એમાં જીવનને સ્પર્શતી લગભગ પ્રત્યેક બાબતનું ઊંડાણમાં ચિંતન કરવામાં આવ્યું છે. એમાં જીવનનું ચિંતન છે, એમાં મરણનું પણ ચિંતન છે. એમાં સ્થૂળ ચિંતન છે અને સૂક્ષ્મ ચિંતન પણ છે.એમાં લૌકિક ચિંતન છે અને અલૌકિક ચિંતન પણ છે. જીવનને સ્પર્શતી જેટલી ઘટનાઓ છે, એ તમામે તમામ ઘટનાઓનું ચિંતન કરવામાં આવ્યું છે. પણ ઉપનિષદોને કથાનું માધ્યમ બનાવવાનો હેતુ છે કે એના એ પૌરાણિક ભેદને તમે સમજી શકો. દા.ત. મરણનું ચિંતન – પૌરાણિક ક્ષેત્રમાં કેવું કરવામાં આવ્યું છે અને ઉપનિષદમાં કેવું કરવામાં આવ્યું છે, એ બેયનો તમે સ્પષ્ટ ભેદ જોઈ શકશો. પૌરાણિક ચિંતન ભય ઉત્પન્ન કરાવનારું છે. યમરાજનો બિહામણો ચહેરો, ભયંકર આકૃતિ અને વાહન પાડાનું અને હાથમાં ફાંસલો હોય. આ બધું સાંભળો ત્યારે સાંભળનારને ભય ઉત્પન્ન થાય. @5.00min. ઉપનિષદમાં આવું નથી. પુરાણો અને બીજા ગ્રંથોની અંદર જીવનના ચિંતનમાં ભય મૂકી દેવામાં આવ્યો છે કે જીવ નીકળે ત્યારે 10,000 વીંછીઓ કરડવાથી જેટલી વેદના થાય એટલી વેદના થાય. આટલુંજ નહિ આ શરીરમાંથી જીવ છૂટ્યા પછી એને લઇ જવાનો માર્ગ પણ ખુબ ભયંકર એવું ગરુડ પુરાણમાં બતાવ્યું છે. એમ આખું પ્રકરણ ભયનું છે. પ્રસુતિની વેદના જેવી કોઈ વેદના નથી આવું સત્સંગમાં નાની ઉંમરની છોકરીઓ જતી હોય અને આ સાંભળે એટલે એનું જીવન ભયરૂપ બની જાય એટલે વિચારેકે આપણે હવે સંસારમાં પડવું નથી કારણકે પતિ પણ મારે-ઝૂડે એવો મળે એના કરતા તો સાધ્વી થઇ જવું સારું જેથી આત્માનું કલ્યાણ પણ થાય. આ નકારાત્મક, નિરાશ કરનારું, એક પક્ષીય, એકાંગી અને અકુદરતી ચિંતન છે. જેણે પ્રસુતિની વ્યવસ્થા કરી એ પરમેશ્વરે લોકોને પીડા દેવા માટે નથી કરી. માંને કેટલો આનંદ થતો હોય છે જયારે એનો ખોલો ભરાય છે. હું તમને ઉપનિષદ એટલા માટે સાંભળવું છું કે આમાં નકારાત્મક નથી પણ સકારાત્મક આશાવાદી ચિંતન છે. ગામમાં 200 પતિઓ હોય એમાંથી બે કુપાત્ર હોય તે પોતાની સ્ત્રીને મારતા હોય તો તમે આ બેના કારણે જીવન બનાવશો કે બાકીના 198ના કારણે જીવન બનાવશો? @10.00min. અને પતીઓજ મારે એવું થોડું લખી આપ્યું છે? કેટલીક વાર ઉલટુંએ થતું હોય છે. તો જીવનમાં વેદના ન હોય તો સુખની અનુભૂતિ થતી નથી. એટલે તમને એ ભાન થવું જોઈએ  કે કોઈ જગ્યાએ બેકારી છે તો તમને તમારી રોજીનું સુખ મળે. જો બેકારી હોયજ નહિ તો તમને મળેલી રોજીની કિંમત તમે કરી શકવાના નથી. ઘણી વાર પુરુષ દોષી હોય પણ કેટલીક વાર સ્ત્રીઓ પણ દોષી હોય છે. તમે સંસાર છોડી દીધો એટલે તમારું કલ્યાણ થઇ ગયું? તમે સંસાર છોડેલા એવા માણસો જોયા છે? એ લોકો બહુ દુઃખી અને અંદરથી બળતા હોય છે. જેની ગોદમાં બાળક છે, જેને પતિ છે, નોકરી છે, ધંધો છે, એનો ચહેરો જુઓ તો તેજસ્વી હોય છે. સંસાર છોડેલા માણસોનો ચહેરો જોશો તો પીળો, ફિક્કો પડી ગયેલો હોય છે. કેમ? કારણકે જે કુદરતી સાચો માર્ગ છે તે છોડી દીધો છે અને કલ્પનાના માર્ગે ચઢી ગયા. ઉપનિષદમાં જીવનનું ચિંતન વાસ્તવિક ધરાતલ ઉપર છે, કાલ્પનિક ધરાતલ ઉપર નથી. એમ એમાં મરણનું ચિંતન છે, પણ પૌરાણિક ચિંતનની માફક ભયભીત કરણનારું નથી. એક સજ્જને કહ્યું કે આવા ભયભીત ચિંતનથી લોકો પાપ કરતા ડરે. તો તો ભારતમાં લોકો સૌથી વધારે ડરવા જોઈએ પણ અહીંયા ગુના કરતા કોઈ ડરતું નથી. ભયના કારણે જીવન બાલ્યાવસ્થા હોય ત્યાં સુધીજ હોય. બાલ્યાવસ્થામાં બાળકને પ્રેમ અને ભય બંને હોવા જોઈએ. જેને પ્રેમ નથી મળતો હોતો અને એકલો ભયજ મળ્યો હોય એવા લોકો ગુંડા થાય છે. જે ગુંડા થાય એમને પ્રેમ, વિશ્વાસ, માન નથી મળ્યું હોતું અને બધે હડધૂત, તિરસ્કૃત થયા છે અને હંમેશા મારઝૂડમાં જીવ્યા છે એ મોટા થઇ એજ કરતા હોય છે. ઉપનિષદનું ચિંતન એક આખું જુદું ચિંતન છે. અહીંયા આ મરણમો છેલ્લો મંત્ર છે, भस्मान्तमशरीरम, क्रतो स्मर कृतस्मर क्रतो स्मर कृतस्मर – શરીર બળીને ખાક થઇ ગયું. @15.00min. હવે પેલો કહે છે, હે કૃતો મારા પ્રાણને અમૃતત્વ હોય ત્યાં લઇ જા. આમાં કોઈ વૈતરણી નથી આવતી કે ભયભીત કરનારો યમરાજ પણ નથી આવતો. ઉત્તર ગુજરાતમાં એક ડોસાને એવું થઇ ગયું કે આ મારા છોકરાઓ મારા હાડકા સિદ્ધપુર નહિ લઇ જશે તો મારી અવગતિ થશે. કબીરની વાત સાંભળો. કબીર મહાપુરુષ છે. કબીરે કહ્યું કે હું હવે મરવાનો છું, વધારે દિવસ જીવવાનો નથી તો મને મગહર લઇ જાવો. એવી માન્યતા છે કે કાશીમાં મરણ થાય એની મુક્તિ થાય અને મગહરમાં મરે તો નરકે જાય. કબીરે કહ્યું, “जो कबीरा काशी मुए हरिहो कौन निहोरी” જો કબીર કાશીમાં મરે અને મુક્તિ મળે તો મારા ભજનનો શું અર્થ છે? મારે તો મગહરમાં મરવું છે. એટલે કબીરને મગહર લઈ ગયા. મગહરમાં કર્મનાશા નદી વિશે સાંભળો.@20.05min. ઉપનિષદમાં એકજ જળ છે. જળમાં ડૂબકી લગાવવથી કોઈના પાપ બળી જાય કે કોઈના પુણ્ય બાલી જાય એવો સિદ્ધાંત આપણે ત્યાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો નથી. ગીતામાં કહ્યું છે કે કર્મ તો ભોગાવવાજ પડે. अवश्यमेव भोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभं, ना भुक्तं क्षियतेकर्म कल्पकोटि शतैरपि પાપ બળી જતા હોય તો ગંગા કિનારે રહેનારા બધા નિષ્પાપ થઇ જાય, એટલે શુદ્ધ પવિત્ર થઇ જાય. પણ વધારેમાં વધારે પાપ તો ગંગા કિનારે વસનારા લોકોજ કરે છે. વધારેમાં વધારે હત્યાઓ ત્યાંજ થાય છે એટલે આ પૌરાણિક દ્રષ્ટિ છે અને એમાં પ્રજા અટવાઈ ગઈ. રામેશ્વરમાં 24 કુંડમાં ન્હાવા વિશેનો અનુભવ સાંભળો. સ્વામીજીએ ના પાડી છતાં ડોસાઓને બધા કુંડમાં નહાવાથી ટાઢ ચઢી ગઈ. જો એમણે ઉપનિષદ સાંભળ્યા હોત અને વ્યાપક દ્રષ્ટિ પ્રાપ્ત થઇ હોત તો આ બધી ભ્રમણાઓથી મુક્તિ થઇ હોત. ઉપનિષદ પાસે એક વ્યવસ્થિત જીવનની દ્રષ્ટિ છે. કબીરે મગહરમાં પ્રાણ છોડયા હતા. આગળનો મંત્ર સમજવા જેવો છે. अग्ने नय सुपथा राये अस्मान्विश्वानि देव वयुनानि विद्वान, युयोध्यस्मज्जुहुराणमेनो भूयिष्ठां ते नम उत्किं विधेम. (ईशा. १८).  આ છેલ્લો મંત્ર છે  अग्ने नय – આ જે અગ્નિ છે (ચીતાની અગ્નિ) અગ્નિનું ઉપલક્ષણ પરમાત્મા અગ્નિરૂપ છે. सुपथा – મને સારા માર્ગેથી લઈજા. @25.02min. अग्ने – એટલે પરમાત્મા, नय – એટલે લઈ જા. પણ ક્યાં લઈ જાય? सुपथा – સારા માર્ગેથી લઈજા, પણ સારા કર્મો કર્યા હોય તો લઇ જાઉં ને? તો પેલો કહે છે,क्रतो स्मर कृतस्मर – હું ઉપનિષદનો વૈદિક અનુયાયી છું, મેં મારી આખી જિંદગીની અંદર સમજણ પૂર્વકના વ્યવસ્થિત કાર્ય કરેલાં છે, માટે તું મને સારા માર્ગથી લઈ જા. તમને ખાત્રી હોય એટલે એ ખાત્રી તમને આત્મબળ પૂરું પાડે કે કાલે મારુ શરીર માંદુ પડે, કેન્સર થઇ જાય પણ મારી સદ્દગતિ થવાનીજ છે. એવાયે ગુરુઓ છે, કહેશે કે તમે ચિંતા ન કરો અમને દક્ષિણા આપો અને તમારા બધા પાપો અમે લઈ લઈશું. ઘણા લોકો એમ છેતરાઈ જતા હોય છે. ત્યાં એમની લાગવગ ચાલતી હશે એવુંને? એક ઓળખીતા સાધુ છે, એ કહે તમે આ રુદ્રાક્ષનો મણકો લઇ જાવ, એ બાંધશો એટલે તમારા ત્રણ જનમના પાપ ધોવાઈ જશે. પછી એ 5 પૈસાનો મણકો 11 રૂપિયામાં વેચે. લોકોને મૂરખ બનાવી પૈસા કઢાવવાની આ દ્રષ્ટિ છે. ઉપનિષદમાં આવી દ્રષ્ટિ નથી. એને જીવતા-જીવતા આત્મબળ આપે છે કે તું ચિંતા ન કર. अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुच:…..(गीता १८-६६). જયારે તમે આ ઉપનિષદના માર્ગને બરાબર સમજો છો એટલે તમારા ખોટા ભયો, આપોઆપ દૂર થઇ જાય છે અને તમારા અંદર એક બળ આવે છે. ખોટા ભયો એટલે તમે ઘરમાંથી નીકળયા એટલે બિલાડી આડી આવી એટલે તમે પાછા ઘરમાં ભરાય જવાના. તમને જો સાચું જ્ઞાન થાય તો આ કાલ્પનિક ભય દૂર થાય.@30.02min. એક ગંજ બજારના વેપારીની શુકન-અપશુકનની વાત સાંભળો કે એવી અંધશ્રદ્ધાથી એના હાડકાં તૂટયા હતાં. આ લોકોનું ઓછામાં ઓછું ભણતર હોય છે, અને એમની પાસે વધારેમાં વધારે પૈસા હોય છે. આવા માણસો પાસે વાંચન નથી, મનન નથી, ચિંતન નથી અને મગજમાં વહેમજ ભરેલો હોય છે.ગાયના શુકન કેવા જતા, ગાયે એના ધોતીયાને શીંગડામાં ભેરવીને નીચે પછાડયા અને થાપાનું હાડકું ભાંગી ગયું. કોઈ ભાઈ મળવા ગયા એને કહ્યું કે એ તો ગાયના શુકન સારા થયા એટલે બચી ગયા. ઘણા લોકો દશેદશ આંગળીમાં વીંટી પહેરતા કંઈ બાકી રહે તો પોતે નંગ થઇ જાય છે. આ બધી કલ્પનાઓ છે, ભ્રાંતિ છે. @35.06min. એટલે सुपथा સારા માર્ગે ખરું પણ શા માટે? राये એટલે જ્યાં બહુ સમૃદ્ધિ હોય, જ્યાં ઐશ્વર્ય હોય, જ્યાં સુખ-સગવડ હોય ત્યાં મને લઇજા. આ બીજી દ્રષ્ટિ છે. ઉપનિષદ સુખવાદમાં મને છે, દુઃખવાદમાં માનતું નથી. अस्मान्विश्वानि देव वयुनानि विद्वान – હે દેવ અમારા દોષો તું જાણે છે. युयोध्यस्मज्जुहुराणमेनो भूयिष्ठां ते नम उत्किं विधेम.- એ જે અમારા દોષો છે, અમારી ભૂલો છે એ બધાને તું માફ કર અને તું અમને સારા માર્ગે લઇ જા. કર્મવાદમાં તમારા નાના-મોટા કર્મોને તમારે ભોળગાવવાજ પડે. ઉપનિષદનો વાદ શું છે કે તમારા જાણતા અજાણતા ભૂલથી થયેલા દોષોને પરમાત્મા બહુ ઉદાર છે એટલે તમને ક્ષમા કરે છે, જેવી રીતે તમે તમારા નોકરની કે તમારા ઘરમાં ઘરની સ્ત્રીઓથી થતી ભૂલોને તમે માફ કરો છો. તો માણસ જો પોતાનાથી નાના માણસને માફ કરતો હોય તો પરમેશ્વર માફ નહિ કરે? આપણે ત્યાં ભગવાન છે, એ દયાળુ છે અને ક્ષમાશીલ છે. કેટલીક જગ્યાએ શું છે એ ક્ષમાશીલ નથી પણ ન્યાયાધીશ છે. તમારા કર્મો ભગવાન પણ માફ કરી શકે નહીં. તો પછી ભગવાનની જરૂર શું રહી? એટલે ઉપનિષદ કહે છે, પરમેશ્વર બહુ દયાળુ છે. એ જાણે છે કે જાણતા-અજાણતા માણસને ભૂલ કરવાનું સ્વાભાવિક રીતે રહેલું છે. એટલે પરમેશ્વર એને ઉદારતાથી માફ કરી દે છે. તો આવી રીતે ઉપનિષદમાં માણસનું એક ચિંતન છે. આપણી મરણ માટેની અમુક અપેક્ષાએ હોય પણ એ અપેક્ષાએ માટે પણ મોહ રાખવો નહીં. @40.04min. હે ભગવાન હાલતા-ચાલતા, બેસતા-ઊઠતા વાતો કરતા-કરતા મારુ મરણ થાય એવું લોકો કહેતા હોય છે. એવું મરણની તમે ઈચ્છા રાખો તો એવું મરણ હાર્ટ-એટેકથી થાય. પણ માણસનું આવું મરણ આવે તો તમે કંઈ વ્યવસ્થાજ ન કરી શકો. કેટલીક વાર આપણે જે બોલીએ છીએ એનું આપણને ભાન હોતું નથી. ત્યારે કુદરતે એવી વ્યવસ્થા કરી છે કે તમે વૃદ્ધ થાવ, શરીર કામ ના આપે એટલે તમારું મરણ થાય. શરીરની રચના વિષે સાંભળો કે ઈશ્વર તમને જીવાડવા માંગે છે. એક કરોડાધિપતિ સજ્જનની વાત સાંભળો. જે સજ્જનો છે, એ જીવતા-જીવતા વ્યવસ્થા કરે અને બધાને આપે. પશ્ચિમના લોકો વીલ કરે એમાં પોતાની કામવાળીને પણ કંઈ આપે, એણે આંગણામાં રોપેલા ઝાડ માટે વ્યવસ્થા કરે કે આ બંગલો વેચાય એનાથી આ ઝાડ કાપી શકાય નહીં. પોતાના સ્વજનો માટે નાની-મોટી અને પાળેલા કુતરા માટે પણ વ્યવસ્થા કરે. આપણે કહીએ કે કંઈ ભેગું નહિ આવે, પણ જીવતા-જીવતા કંઈ વહેંચી તો જા. જે લોકો જીવી નથી જાણતા એમની મિલકત માર્યા પછી કોર્ટે ચઢતી હોય છે. ત્યારે ઉપનિષદ કહે છે, કે મરતા પહેલા તને જીવન દ્રષ્ટિ પ્રાપ્ત થઇ હોય તો એ જીવન દ્રષ્ટિના દ્વારા તમે તમારા જીવનને એવું બનાવો કે તમારું મરણ મંગલમય બને. “मंगलम मरणम यात्र सा  काशी  केन मियते” મનુએ લખ્યું છે કે જયારે માણસ મરવાનો થાય એટલે રોજ ઓટલા ઉપર બેસીને રાહ જુએ કે આજે મારો વ્હાલમા વહાલો અતિથિ આવવાનો છે, ત્યારે એ માણસને મરણ આવે ત્યારે ભય લાગે ખરો? @45.07min. કેમ ભય ના લાગે? એ તો પહેલેથીજ બોલાવે છે કે આવો, મારા વ્હાલા, જે કરવાનું હતું તે કરી લીધું, હવે હું તૈયારજ છું. જયારે વ્હાલા કહો ત્યારે યમરાજ ના આવે પણ વૈકુંઠથી વિમાન આવે. ગભરાય ગયેલો માણસ કશું કરી શકે નહીં.જંગલમાં વાઘ પાછળ પડયો હોય અને તમને ઝાડ ઉપર ચઢવાનો પૂરતો સમય હોય, પણ તમે ગભરાય ગયા તો તે ઝાડ ઉપર ચઢી શકશો નહિ, પણ ઠેઠ સુધી તમારી હિમ્મત રહી તો વાઘ નજીક આવશે એ પહેલા તમે ઝાડ ઉપર ચઢી જશો. કારણકે તમારા અંદર નિર્ભયતા છે. એમ अग्ने नय सुपथा राये अस्मान અહીંયા બહુવચન મૂકેલું છે. મરનાર એક નથી, અમારા બધા અનુયાયી, આ ઉપનિષદના જાણનારા, તત્વજ્ઞાનના, આત્મવિદ્યાને, બ્રહ્મવિદ્યાને જાણનારા, જેમના કાલ્પનિક ભયો દૂર થઇ ગયા તો મગહરમાં મરો તોયે વાહવાહ અને કાશીમાં મરો તોયે વાહવાહ. અગિયારસના દિવસે મરો તોયે વાહવાહ અને અમાવાસ્યાના દિવસે મરો તોયે વાહવાહ. એટલે બ્રહ્મસુત્રમાં લખેલું છે કે ઉત્તરાયણ અને દક્ષિણાયનની પ્રક્રિયાઓ પૌરાણિકો માટે છે. બ્રહ્મવેત્તા માટે નથી. એના માટે બધા દિવસો સરખા છે.  राये अस्मान्विश्वानि देव वयुनानि विद्वान – હે દેવ અમે તમારા બાળકો છીએ અને બાળકો ભૂલ કરવાનો અધિકાર છે. युयोध्यस्मज्जुहुराणमेनो भूयिष्ठां ते नम उत्किं विधेम – પણ હે પ્રભુ તમને વારંવાર પ્રણામ કરીએ છીએ કે અમારી સદ્દગતિ થાય અને અમને તું સન્માર્ગે લઈ જજે. આ ईशावास्य ઉપનિષદનો છેલ્લો મંત્ર હતો.  ईशावास्य ઉપનિષદમાં એક શાંતિ પાઠ છે, એનો થોડો અર્થ મેં એક દિવસ સવારની કથામાં કર્યો હતો. ફરી પાછો એકવાર એનો અર્થ કરીશ. “ॐ पूर्णमद: पूर्णमिदं  पूर्णात्पूर्णमुदच्यते, पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते.” ॐ शांति: शांति: शांति:”મંત્રનો અર્થ કરું એ પહેલા, મારે તમને પૂછવાનું છે કે હવે આટલું સાંભળ્યા પછી તમારા મગજની અંદર કાલ્પનિક ભય રહેશે કે બધા દૂર થઇ ગયા? ગીતામાં   ભગવાને અર્જુનને આજ પૂછ્યું ત્યારે અર્જુને કહ્યું, “नष्टो मोह:…..वचनं तव” (गीता १८-७३). એમ હું તમને પૂછું છું કે તમને આ બધા કાલ્પનિક ભયો રહેશે કે દૂર થઇ ગયા? તો ધ્યાન દો, આ બધું કેવું છે કે તમે બરાબર સાવધાનીથી સાંભળો અને તમારા મનને મક્કમ બનાવો તો અડધી મુક્તિ તો તમને અહીંજ મળી ગઈ. તમે ભ્રમણામાંથી છૂટયા અને સાચા માર્ગે વળ્યાં. તમને તમારો ભગવાન સિવાય કોઈ તમારું કલ્યાણ કરે નહીં. @50.00min.શું હું આવીને તમારું કલ્યાણ કરી જવાનો હતો? તમે મોટી ભ્રમણામાંથી નીકળો. ईशावास्य સમાપ્તિમાં કહે છે. पूर्णमद: – પેલો પરમાત્મા પૂર્ણ છે. पूर्णमिदं – આ જગત પણ પૂર્ણ છે. पूर्णस्य पूर्णमादाय – આ જે પૂર્ણ બ્રહ્મ પરમાત્મા છે એમાંથી આ પૂર્ણ જે જગત છે, એને તમે લઇ લો, તો पूर्णमेवावशिष्यते. पूर्णात्पूर्णमुदच्यते પણ એ પરમાત્મા પૂર્ણજ રહે છે કારણકે આ જગત પરમાત્મામાંથીજ થયું છે. એટલે મેં કહ્યું કે આ 90-100 વર્ષ સુધી ચાલે એવો હાર્ટનો પમ્પ કોણે બનાવ્યો છે? આ હૃદયને કાઢીને એના ઝીણા ઝીણા ટુકડા કરીએ તો એ પ્રત્યેક પાર્ટમાં ધબકારો ચાલે છે. એના વાળ જેવા 5000 પાર્ટ કરી માઇક્રોસ્કોપમાં જોયું તો એક સાથે રિધમની જેમ ધબકારા કરે છે. શરીરની રચના વિષે સાંભળો. એટલે पूर्णमद: पूर्णमिदं આ જગત પણ પૂર્ણ છે કારણકે पूर्णात्पूर्णमुदच्यते  પૂર્ણમાંથી આ જગતની ઉત્પત્તિ પૂર્ણરૂપથી થયેલી છે એટલે પરમેશ્વરની આ મૂળ રચનામાંથી તમે કોઈ જગ્યાએ ભૂલ કાઢી શકશો નહીં. અને જો તમે એની ભૂલ કાઢી ન શકો તો એમ થયું કે पूर्णात्पूर्णमुदच्यते પૂર્ ણમાંથી ઉત્પન્ન થયું છે માટે એમાંથી ભૂલ કાઢી શકાય નહીં. જયારે પ્રલય થવાનો આવે ત્યારે આ પૂર્ણ બ્રહ્મમાંથી પૂર્ણ જગતને બાદ કરવામાં આવે તો પણ पूर्णमेवावशिष्यते.  ॐ पूर्णमद: पूर्णमिदं  पूर्णात्पूर्णमुदच्यते, पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते.” ॐ शांति: शांति: शांति:. સદગુરુ દેવ કી જય, नम: पार्वतीपतये हर हर महादेव हर.  

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under Uncategorized

2 responses to “ઉપનિષદો ચિંતનના ગ્રંથ/સ્વામી સચ્ચિદાનંદજી

  1. તમે સંસાર છોડેલા એવા માણસો જોયા છે? એ લોકો બહુ દુઃખી અને અંદરથી બળતા હોય છે. જેની ગોદમાં બાળક છે, જેને પતિ છે, નોકરી છે, ધંધો છે, એનો ચહેરો જુઓ તો તેજસ્વી હોય છે. સંસાર છોડેલા માણસોનો ચહેરો જોશો તો પીળો, ફિક્કો પડી ગયેલો હોય છે. કેમ? કારણકે જે કુદરતી સાચો માર્ગ છે તે છોડી દીધો છે અને કલ્પનાના માર્ગે ચઢી ગયા.
    ———–
    ગમિયું !!
    ‘જે છે તે આ છે’ – ક્યાંય જવાનું નથી. માણસ મરે પછી બધું ખલ્લાસ !
    – આતાવાણી
    એક જ ઉમેરો…..

    સૌથી સારી જીવવાની રીત ‘બીજા’ માટે જીવવાની રીત છે. સમાજનું ઋણ અદા કરવાની ભાવનાથી જીવવાની રીત.

  2. જે જગ્યાએ ગયેલાં પાછાં ફરતાં નથી તે જગ્યાની વાતો અનેક રુપે કરવામાં આવી છે. કોણ તપાસવા જવાનું છે ?! અજ્ઞાનતા અને તેને જ કારણે આવી જતું ઘેટાપણું આપણને ક્યાંના ક્યાં લઈ જાય છે ! ધર્મ જે ધારણ કરે છે તે જ ધર્મ નીમ્ન કોટીએ માણસને લઈ જાય તે કેવી વીડંબના છે !!

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s