हे प्रभु आनंद दाता, ज्ञान हमको दीजिये.  

 
B – VALLABH VIDYANAGAR –  તમે પ્રાચીન કાળનું રામાયણ કે મહાભારત વાંચશો તો એમાં રસોઈ બનાવનારા શુદ્રો છે. એટલે અત્યારે બ્રાહ્મણો ડીગ્રેડ થયા અને રસોઈના કામમાં લાગી ગયા. પછી તો આચાર્યકાળથી એમાં એટલી મોટી આભડછેટ આવી કે એની અસર આખા સમાજ ઉપર પડી. પણ આ આચાર્યકાળમાં એક બહુ સારું જમા પાસું ઉભું થયું કે એમાંથી સંત ચીલો એક જુદો પડયો. દક્ષિણમાં આળવાળ સંતો અને ઉત્તર ભારતમાં કબીર, નાનક, દાદુ, મીરાં, તુલસી, મહારાષ્ટ્રમાં જ્ઞાનેશ્વર, નામદેવ, એકનાથ અને ગુજરાતમાં નરસિંહ મહેતા થયા. ત્યારે કોઈ આંદોલન જેવું તો ન હતું છતાં નરસિંહ મહેતા હરિજનને ત્યાં કીર્તન કરવા ગયા, પ્રસાદ ખાધો અને નાગરોએ એને ન્યાત બહાર મુક્યા. એમને બહુ સતાવ્યા અને એટલા સતાવ્યા કે એમને જૂનાગઢ છોડીને દલિતોને ત્યાં રહેવા જવું પડયું. આજે નાગરો કહે છે કે નરસિંહ તો અમારો પણ જયારે હતો ત્યારે એમણે એના ઉપર માછલાં ધોવાના કઈ બાકી ન હોતા રાખ્યા. આપણે ભૂતકાળના સત્યને પૂજીએ છીએ. વર્તમાનમાં આડંબર-દંભ પૂજાય છે. સત્યને, ભૂતકાળ થાય પછીજ એની પ્રતિષ્ઠા થતી હોય છે. પણ આ એક મોટું જમા પાસું હતું. એનો લાભ એ મળ્યો કે કોઈ ઘાંચી, મોચી, દરજી, સુથાર, લુહાર અથવા કોઈપણ જાતનો હોય એ આ સંત માર્ગ અનુસરે, એકતારો(તંબુરો) લે અને પછી અલખની આરાધના કરે. પછી એ કોઈપણ દેવની હોય, સાકારની હોય કે નિર્ગુણ નિરાકારની હોય, એમાં એની એક આખી દુનિયા વસી. જો આ સંતો ના થયા હોત તો હિંદુ ધર્મ ક્યારનોયે ખતમ થઇ ગયો હોત. વાઘરી કોમના ૨૦૦૦ ઘરો પેટલાદમાં છે, એમને હિંદુ રાખનાર કબીરના સાધુઓ છે. કોઈ શંકરાચાર્ય એમણે ત્યાં જાય નહીં. આજે તો થોડું પરિવર્તન આવ્યું છે. એક વાઘરીભાઈ સ્વામીજીના આશ્રમમાં આવી કહ્યું કે મારા છોકરાએ આખો મહિનો મહાભારતની કથા કરી છે તો તમે પુર્ણાહુતીમાં આવશો? સ્વામીજીએ કહ્યું, હું આવીશ. આજુબાજુમાં પાંચ-સાત પ્રતિષ્ઠિત માણસો બેઠેલા, એમને કહ્યું વાઘરીવાડમાં ના જવાય અને તમે જશો તો કેવા દેખાશો? સ્વામીજી કોઈની પણ દરકાર કર્યા વિના પુર્ણાહુતીમાં ગયા હતા. સ્વામીજીનું ભવ્ય સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું અને ફૂલની માળાઓનો ઢગલો કરી દીધો હતો. ઉત્તર્વર્તી કાળમાં સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતી, રાજા રામમોહન રે અને મહાત્મા ગાંધી થયા. દયાનંદ સરસ્વતીનું બહુ પાયાનું કામ કર્યું પણ એમનું કામ તાર્કિક, શાસ્ત્રીય  હતું. ગાંધીજીનું કામ વધારેમાં વધારે રચનાત્મક હતું. એક વખત ભાદરણ આવ્યા ત્યારે એમની એટલી બધી પ્રસિદ્ધિ નહીં. લોકો સભામાં સાંભળવા ભેગા થયા. દલિત ભાઈઓને દૂર બેસાડવામાં આવેલા. ગાંધીજીને ખબર પડી ત્યારે કહ્યું, એમને ભેગા બેસાડો. કાર્યકર્તાઓએ કહ્યું, એમને ભેગા ના બેસાડાય. ત્યારે ગાંધીજીએ કહ્યું, હું એમના ભેગો બેસીસ અને પ્રવચન કરીશ. તમે કોઈ દિવસ વિચાર કર્યો કે ગાંધીજી ભંગી કોલોનીમાં કેમ રહેતા? આ એમનું રચનાત્મક કાર્ય છે. અંતે કાર્યકર્તાઓએ હરિજન ભાઈઓને સભા વચ્ચે બેસાડયા. @5.08min. આખી દુનિયાનો એક નિયમ છે કે શોષિત વર્ગ-દલિત વર્ગ, પોતાના ઉધ્ધાર માટે તૈયાર નથી હોતો. એની એટલી ક્ષમતા જ નથી. રાજા રામમોહનરાયે સતી પ્રથાનો વિરોધ કર્યો, પણ કોઈ સ્ત્રીઓએ તો સતી પ્રથાનો વિસોધ ના કર્યો. ગાંધીજીએ અસ્પૃશ્યતાનો વિરોધ કર્યો, ગાંધીજીને તો અસ્પૃશ્યતા નડતી ન હતી. નરસિંહ મહેતા તો નાગર હતા એમને તો કોઈ અસ્પૃશ્યતા નડતી ન હતી. Carl  Marks તો પાદરીનો દીકરો હતો, એને મજૂરોના શોષણ વિરુદ્ધનો પક્ષ લીધો. એમ શોષાયેલો વર્ગ કે દલિત વર્ગ પોતાની મેળે પોતાને થયેલા અન્યાયનો  વિરોધ નથી કરી શકતો. સ્વામીજી જયારે ૧૮ વર્ષના હતા ત્યારે એક કન્યા વિક્રયનાં વિરોધમાં અને બીજી વિધવા વિવાહની તરફેણમાં લાંબી કવિતાઓ લખી છપાવી તો સૌથી વધારે ગાળો એમને વિધવાઓ તરફથીજ પડેલી. એટલે હવે એક ઉદય કાળ આવ્યો એ કાળને આપણે છેલ્લા ૧૦૦ વર્ષથી જોઈ રહયા છીએ. એથી પણ એક બહુ મોટું પરિવર્તન આવ્યું કે આજે વર્ણવ્યવસ્થા નામ શેષ છે. થોડી ઘણી રહી હશે, એ પણ નામ શેષ થવાનીજ છે. એના શ્રેય મહાત્મા ગાંધી, દયાનંદ સરસ્વતી, ડો. આંબેડકર, જ્યોતિબા ફૂલે વિગેરે કેટલાયે મહાપુરુષોને જાય છે, જેણે ગાળો ખાધી છે, પથ્થર ખાધા છે, કેટલું સહન કરવું પડયું છે. એક ગેરસમજ એ પણ છે કે શુદ્ર એટલે દલિત, એ સાચી વાત નથી. દલિત છે એ તો ક્ષુદ્રથી પણ શુદ્ર છે. શુદ્રના ત્રણ ભેદો કરેલા છે. સત શુદ્ર, શુદ્ર અને અતિ શુદ્ર. જે કારીગર વર્ગ છે, વસવાયો વર્ગ છે એને સત શુદ્ર કહ્યો છે. સત શુદ્રોને એટલું બધું નડયું નથી એનું બીજું કારણ એ પણ છે કે ચરોતરના ઠાકોર ભાઈઓ કે ઉત્તર ગુજરાતના ઠાકોર ભાઈઓ, સીધા કહે છે કે અમે ક્ષત્રિઓ છીએ. ક્ષત્રિય એક એવું માળખું છે કે જેને એમાં પ્રવેશ કરવો હોય એ કરી શકે છે. એકંદરે એમ લાગે છે કે છેલ્લા ૧૦૦ વર્ષો, બહુ ક્રાંતિના રહ્યા છે અને એ ક્રાંતિમાં વધારેમાં વધારે ભાગ મહાત્મા ગાંધીએ ભજવ્યો છે. બાબા સાહેબને ખબર હતી કે મારા પાછળ કરોડો માણસો છે અને એમનું ભવિષ્ય આ વ્યવસ્થાને આધીન છે. એમને ઘણા વર્ષો સુધી ચિંતન-મનન કર્યું, પુસ્તકો લખ્યા, ઘણા લોકો ધર્મગુરુઓને મળ્યા પણ જોઈએ એવા પરિણામો ન આવ્યા, લોકો સુધરવા તૈયાર ન થયા ત્યારે એમણે બૌદ્ધ ધર્મની અંદર ધર્માંતર સ્વીકાર્યું. પછી એક એવી વ્યવસ્થા થઇ કે ઘણા લોકો અંદર જવા મંડયા પણ હિંદુ પ્રજા, ખાસ કરીને જે ઉપરની પ્રજા છે, એને બહુ મોટો આંચકો ન લાગ્યો, કારણકે બુદ્ધ તો આપણાજ છે ને? એ જઈ-જઈને ક્યાં જવાના હતા? અને હું એમ માનું છું કે ધર્માંતરણ કરવા માત્રથી પણ આ પ્રશ્ન ઉકેલાતો નથી. @10.03min. ચરોતરના દલિતોએ ખ્રિસ્તી ધર્મ સ્વીકાર્યો પણ વ્યવસ્થા એની એજ છે. એટલે કોઈ ખાસ ફરક નથી પડતો. ફર્ક એટલો પડયો કે કોઈએ એમનો હાથ પકડયો અને એમણે ભણાવ્યા, ગણાવ્યા અને આગળ લઇ આવ્યા. એ કારણે એ લોકો નોકરીમાં સારી સારી જગ્યાએ પહોંચી ગયા. એ મોટો ફરક છે. પણ એજ હાથ પકડવાનું કામ હવે રાષ્ટ્રે કર્યું છે કે જે કામ પહેલા પાદરીઓ કરતા હતા. રાષ્ટ્રે કહ્યું આ દલિતના છોકરાંઓને ભણાવવાની જવાબદારી રાષ્ટ્રની છે. એમને ધંધે, નોકરીએ વળગાડવાની અને એમને સમાન લેવલ આપવાની જવાબદારી રાષ્ટ્રની છે. આપણું બંધારણ એ બાબતમાં સ્પષ્ટ છે કે કોઈની સાથે કશો ભેદ ન કરી શકાય. મનુસ્મૃતિમાં શુદ્રો સાથે અથવા અતિશુદ્રો સાથે જે ભેદ ભાવ કર્યો છે, કઠોરતા કરી છે, એટલીજ કઠોરતા સ્ત્રીઓ સાથે પણ કરી છે. કોઈ સ્ત્રી માનું સ્મૃતિ વાંચે તો કહેશે કે અરરર, અમારા માટે પણ આવું લખ્યું છે. શાકુંતલમાં રાજાની રાણી પણ પ્રાકૃત બોલે છે, સંસ્કૃત નથી બોલતી, જયારે રાજા સંસ્કૃત બોલે છે, મંત્રી સંસ્કૃત બોલે છે. કારણકે स्त्री शुद्रो नाधियताम – સ્ત્રીને સંસ્કૃત બોલવાનો અધિકાર નથી. આ બે ભાષાઓ ચલાવવાનું પરિણામ એ આવ્યું કે આપણે સંસ્કૃત ખોઈ બેઠા. જો આપણે સંસ્કૃતનો દરવાજો બધા માટે ખુલ્લો રાખ્યો હોત તો આજે આખા ભારતમાં અંગ્રેજીનાં બદલે સંસ્કૃત ચાલતી હોત. પણ સંસ્કૃતને આપણે દેવ ભાષા બનાવી અને બ્રાહ્મણ સિવાય બીજાને બોલતા બંધ કર્યા. આ વ્યવસ્થાના કારણે સૌથી વધુમાં વધુ પીડા શુદ્રોને થઇ. પણ સૌથી વધુમાં વધુ નુકશાન બ્રાહ્મણોને, ક્ષત્રિયોને થયું. રવિન્દ્રે ગીતાંજલિમાં લખ્યું છે, જેને તમે ખાડામાં ધકેલો છો, એજ તમને ખેંચીને ખાડામાં લઇ જશે. જેને તમે શિખર ઉપર ચઢાવો છો, એ તમને ખેંચીને શિખર ઉપર લઈ જશે. બ્રાહ્મણોને નુકશાન એ થયું કે બ્રાહ્મણ જેવો બુધ્ધિશાળી, ચિંતક, સમર્થ વર્ગ ભીખ માંગતો, ભીખના રોટલા ખાતો, આશ્રય વિનાનો થઇ ગયો, એટલે પુરાણોમાં બ્રાહ્મણ માટે દરિદ્ર શબ્દજ વપરાયો છે. સ્વામીજીએ બિરલા શેઠને પૂછ્યું, તમે દર વર્ષે કાશીના બધા બ્રાહ્મણોને જમાડીને લાખો રૂપિયા શા માટે ખર્ચો છો? એના બદલે બીજા કોઈ સારા કામમાં ખર્ચોને? એમણે કહ્યું, स्वामीजी आप समझती नहीं है, ये भी बिजनेस ट्रिक है. ब्राह्मण बुद्धिशाली प्रजा है, उसको भोजनमेंही लगे रहने दो, अगर ये जग जायेगी और हमारे काममे आयी तो हमारा पत्ता कट जाएगा. એટલે એને ખાવા-પીવામાં અને દક્ષિણામાંજ રહેવા દો. આ એક બહુ મોટું નુકશાન છે અને રાષ્ટ્રને તો જબરજસ્ત નુકશાન થયું. કારણકે આપણે તો સતત હારનારી પ્રજા છીએ. ઇતિહાસની શરૂઆતથી તમે જોશો તો મુઠ્ઠીભર માણસો આવે અને અહીં, હજારો-લાખો માણસોને હરાવીને જાય. કારણકે એની પાસે લડવૈયા બહુ ઓછા છે, કેવી રીતે તે સાંભળો. મહમ્મદ ગઝની જયારે સોળમીવાર સોમનાથને લૂંટવા ગઝનીથી નીકળ્યો ત્યારે ૩૦૦ મોટી નાવો બનાવેલી. પંજાબની મોટી મોટી નદીઓ પાર કરી, એક મહિનો મુલતાનમાં રહ્યો. @15.00min. ત્યારે રમજાનના રોજ ચાલતા હતા. એણે આખા મુલતાનના લોકોને લૂંટી લીધા અને જે પૈસો આવ્યો, ૭૦૦-૮૦૦ મણ સોનુ ચાંદી આવ્યા, એમાંથી એણે ૨૦,૦૦૦ ઊંટો ખરીદ્યાં. એના ઉપર ખોરાક, પાણી, ઘાસ ભરી ૧૦ દિવસના બદલે ૮ દિવસમાં લોદ્રવા પહોંચ્યો. પાટણ પહોંચ્યો એટલે એણે પાટણને લૂંટી લીધું, મોંઢેરા લુંટ્યું અને સોમનાથ પહોંચ્ચો. એના પાસે ૧,૧૫૦૦૦ માણસોમાં ૧ લાખ લડવૈયા અને ૧૫ હજાર વ્યવસ્થા કરનારા હતા. એ વખતે આખા ગુજરાતની વસ્તી વધુમાં વધુ ચાલીસ લાખની હતી. અકબરના સમયમાં આખા ભારતની વસ્તી ૧૬ કરોડની હતી. મહાભારત કાળમાં વધારેમાં વધારે અઢી કરોડની હતી. અક્ષોહિણી સેના કહીએ એ તો કવિઓની કલ્પના છે. ગુજરાત ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલું હતું. એક લાટ પ્રદેશ છે, એક આનંદ-આનર્ત છે, એક સુરાષ્ટ્ર છે. એટલે એક ભાગમાં ૧૫-૨૦લાખ પ્રજા આવે. પણ ધારોકે આપણે ૪૦ લાખની બધીજ પ્રજા ગણી લઈએ તો એ ૪૦ લાખમાંથી ૬% પ્રમાણે ક્ષત્રિયો કેટલા મળે? ૨૪૦૦૦ ક્ષત્રિયો મળે. એમાંથી સ્ત્રીઓ, વૃદ્ધો, બાળકો બાદ કરતા તમારા પાસે યૌઘ્ધાઓ ક્યાં છે? રજવાડામાં જુઓ તો બધાને ત્યાં આરબોની સેનાએ છે. બલૂચો છે, ગુરખા છે, શીખો-ડોંગરા છે. તમારા પાસે પોતાનું લશ્કર ક્યાં છે? સૌથી કરુણ વાત તો એ છે કે ક્ષત્રિયો ક્ષયોર્મુખ છે. જ્યા સુધી કોર્ટના દરવાજા સુધી દુશમન ન આવે ત્યાં સુધી બેસી રહેવાનું અને દુશમન આવે એટલે કેશરીયા કરી લડવાનું અને સ્ત્રીઓ પછી જૌહર વ્રત કરે એટલે રોયલ બ્લડ ખતમ થઇ જાય. એમ લડનારો તો કોઈ વર્ગ રાહ્યોજ નહીં. ગામના જે કારીગર વર્ગ છે, એ તો કોઈ દિવસ હથિયાર પક્ડતાજ નથી કારણકે એમને હથિયાર પકડવા દીધાજ નથી. તમે આજે પણ કલ્પના કરી શકો કે કોઈ વાણિયાનો દીકરો વિદ્યાનગરમાં ધારિયું લઈને નીકળ્યો હોય કે કોઈ શાહ પ્રોફેસર તલવાર લઈને નીકળે તો વિદ્યાર્થીઓજ કહે સાહેબ, કંઈ ચસ્કી ગયું છે શું? અમેરિકાનો ટેલર (દરજી) હોય, કાર્પેન્ટર હોય, એ પિસ્તોલ રાખી શકે.એમાં કોઈને નવાઈ ના લાગે, કારણકે સતપ્રતિશક પ્રજા હથિયારધારી છે. આપણે તો હથિયાર પકડવાની પણ એક મર્યાદા રાખી છે અને એ મર્યાદાના કારણે આ પ્રજા તો સસલાં જેવી છે, કબૂતર જેવી છે, મરેલીજ છે. શાહબુદ્દીન ઘોરીએ જયારે દિલ્હી ઉપર રાજ્યની સ્થાપના કરી ત્યારે આખા હિન્દુસ્તાનમાં મુસ્લિમોની ટકાવારી અડધો ટકોએ ન હતી. એ અડધા ટકાએ સાડા નવ્વાણું ટકા પ્રજા ઉપર રાજ કર્યું, કેમ? કારણકે આ બાદબાકીવાળી પ્રજા છે. એના પાસે લડનારો વર્ગ નાનો છે અને ભૂખે મરનારો વર્ગ ઘણો મોટો છે. એટલે આ વ્યવસ્થાથી હવે તો આપણે બચવું જોઈએ. આપણા પાસે અર્જુન છે, એકલવ્ય છે, કર્ણ છે, એ બધાનો હવે સરવાળો કરો, તો હાજી પણ ભવિષ્ય સુધારી શકાય છે. @20.05min. સરદાર પટેલ યુનિવર્સીટી અને એ યુનિવર્સીટીમાં બાબા સાહેબ આંબેડકરની એક શાખા અને એમાં ભાઈ શ્રી ત્રિવેદીએ આગ્રહ કર્યો કે અમે બે-ત્રણ દિવસ માટે આ કાર્યક્રમ ચલાવવાના છીએ અને એક દિવસ તમે આવીને તમારા વિચારો વર્ણવ્યવસ્થા ઉપર રજુ કરો. આપણે હવે આખી આ વર્ણવ્યવસ્થાને સમાપ્ત કરીએ અને એક સમાનતા, માનવતા એજ મોટી વસ્તુ છે અને આ બધી આખી વાતને દફનાવી, એક નવી વ્યવસ્થા ઉભી કરીએ, જે આપણું બંધારણ કહે છે, એ વ્યવસ્થાને સ્વીકારીએ અને દેશને વધુને વશુ સમૃધ્ધ અને સુરક્ષિત બનાવીએ એવી પરમેશ્વરને પ્રાર્થના. આભાર, ધન્યવાદ, હરિઓમ તત્સત. @21.05min. સંત ચરિત્રમાંથી માનવતાવાદી સંત શ્રી એકનાથના ચારિત્રનો એક ભાગ. @45.36min.  प्रार्थना – हे प्रभु आनंद दाता, ज्ञान हमको दीजिये.  

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under Uncategorized

2 responses to “हे प्रभु आनंद दाता, ज्ञान हमको दीजिये.  

  1. Swamijino saras lekh ane he prabhu aanandadata video pan etaloj saras.

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s