Monthly Archives: જૂન 2020

આનંદ આનંદ+અનારકલી બનેલાં બિના રાય

💐આનંદ આનંદ💐
ભવન્સ ડિજિટલ આંતરરાષ્ટ્રીય નાટ્ય સ્પર્ધાના ત્રીજા અને અંતિમ રાઉન્ડમાં પ્રવેશ..
મેં જાણીતા લેખિકા શ્રી સરોજબેન પાઠકની વાર્તા ભજવી હતી.
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 'ભવન્સ કલા કેન્દ્ર આયોજીત ડિજિટલ આંતરરાષ્ટ્રીય ગુજરાતી નાટ્ય સ્પર્ધા 3rd Round માં પ્રવેશતા Contestants અભિનંદન Lockdown 2020' सांगणारा मजकूर
‘ભવન્સ ડિજિટલ આંતરાષ્ટ્રીય ગુજરાતી નાટ્ય સ્પર્ધા’ LOCKDOWN 2020 🔔🔔🔔
પ્રથમ ફેરી – 157 કૃતિઓ
દ્વિતીય ફેરી – 88 કૃતિઓ
ને હવે… શરુ થાય છે અંતિમ ફેરીમાં ચૂંટાયેલી 62 કૃતિઓનું મહાયુદ્ધ.
*MONOLOUGE*
Aarti Malkan Vakani (Surat) – https://youtu.be/U1TmJC6dqZQ
Alpesh Dixit (Mumbai) – https://youtu.be/LTfBrmVuToc
Anushka Pandya (Bhavnagar) – https://youtu.be/8ppin3j2Yy4
Ashwini Tekale (Vadodara) – https://youtu.be/lz-eL8wm13g
Bhavana Mehta (Mumbai) – https://youtu.be/YZq4snOySEI
Bhavya Sirohi (Ahmedabad) – https://youtu.be/Za6uyhRngFs
Bhumi Choksy (Kutch) – https://youtu.be/nV467BqA4UA
Darsh Vithlani (Jamnagar) – https://youtu.be/BEgxhDrQwh4
Darshana Chaniyara (Jamnagar)- https://www.youtube.com/watch?v=SazYQwTHmGY
Deepal Pandya (USA) – https://youtu.be/WvaojMhDhMs
Dhara Trivedi (Mumbai) – https://youtu.be/ceg87Hnm2RI
Dhimahi Rajyaguru (Dhodha) – https://youtu.be/cLy3V6ssUw4
Dhvani Rajyaguru (Dhodha) – https://youtu.be/lv2ixefbiFw
Dilip Dave (Kolkata) – https://youtu.be/sKr4rabvK04
Hardik Bhavsar (Vadodara) – https://youtu.be/Lu3OLpsG62c
Harshal Mankad (Rajkot) – https://youtu.be/yAed3eA8POY
Harshit Dhebar (Rajkot) – https://youtu.be/Sm08xn2RUAU
Hima Jani (Rajkot) – https://youtu.be/LGxxfgunQPI
Hina Velani (Mumbai) – https://youtu.be/Bd1YslvQE74
Jaydeep Voraa (Surat) – https://youtu.be/NmAoG4DazJ4
Kervi Udani (Mumbai) – https://youtu.be/r4o8b6Fn4RU
Ketan Karia (Jamnagar) – https://youtu.be/dxiQcxx1fZw
Khushboo Desai (Navsari) – https://youtu.be/Mpp8Sl7ABfA
Krishna Shukla (Mumbai) – https://youtu.be/E7_12NBTdiE
Krutisha Chovatia (Vadodara) – https://youtu.be/-f0iNdCvSKY
Mahek Bhatt (Mumbai) – https://youtu.be/kfhpUdjQdCA
Mahesh Kariya (Mumbai) – https://youtu.be/QqEhfaz_Ma8
Maulik Goswami (Ahemedabad) – https://youtu.be/IUYuh-1Bf_A
Palak Shah (Surat) – https://youtu.be/TUojbDtZ3po
Param Shukl (Gandhi Nagar) – https://youtu.be/99R38TBNveY
Pintukumar Goswami (Mumbai) – https://youtu.be/t5oEnfFIylI
Pratha Tukadiya (Ahmedabad) – https://youtu.be/ygLhaFAVS5E
Preeta Pandya (Mumbai) – https://youtu.be/yMZS6FwSn-0
Preeti Jariwala (Mumbai) – https://youtu.be/lMSYakW5TkI
Prisha Bhadresh Shah (Ahmedabad) – https://youtu.be/d-gVNCnZkl4
Priyam Jani (Surat) – https://youtu.be/TfNikJVSAeI
Punit Lotwala (Surat) – https://youtu.be/O7s5zjfpMfg
Rajal Pujara (Gujarat) – https://youtu.be/mD_rb1ITKgk
Rohit Prajapati (Vadodara)- https://youtu.be/bR3cQPjz7yo
Shivani Modh (Gandhinagar) – https://youtu.be/1_o-yM4PfbU
Shubham Gala (Mumbai) – https://youtu.be/dEc6LBazR3o
Siddharth K. Bhuptani (Mumbai) – https://youtu.be/BPBjb7c6vss
Siddharth Shah (Valsad) – https://youtu.be/otydCGe31Wg
Sonal Dhami (Mumbai) – https://youtu.be/2s2LNjXTD-8
Urjita Kinariwala (Gujarat) – https://youtu.be/FQBbl108COY
Varshil Khatri (Ahmedabad) – https://youtu.be/wjm09qNZCS4
Vasant Ghaswala (Surat) – https://youtu.be/gsDa_1vuuCY
Vijay Udayan (Mumbai) – https://youtu.be/LWP10x2zI7M
Vrushabh Bhavsar (Surendra Nagar) – https://youtu.be/v8tQYMnvkrQ
Yamini Vyas (Surat) – https://youtu.be/XNindsmTEoY
*DUOLOGUE*
Abhijit Chitre & Shakunt Joshipura (Mumbai) – https://youtu.be/Pw5rd7q3oq8
Hetvi Parekh, Khushi Shah (Surat) – https://youtu.be/8F8Dk9cUEzk
Jayesh Barbhaya & Arya Barbhaya (Mumbai)- https://youtu.be/-pCWUaLoqUk
Mamta Buch & Maun Sadhu (Gandhi Nagar) – https://youtu.be/wGKNfRdGxV4
Nisarg Parekh, Hemanshu Parekh (Singapore) – https://youtu.be/SBTkUi3MC2c
Purvi Barot & Heer Barot (Bharuch) – https://youtu.be/02lvyNEeyOw
Rajoo Yagnik & Pallavi Vyas (Rajkot) – https://youtu.be/MHobbnYIhwA2
*SKIT*
Chinmay Vyas, Manav Vyas, Tanvi Vyas, Sachin Vyas (Mumbai) – https://youtu.be/8chxIL3KFZk
Jasmin Joshi, Vanrajsinh Gohil, Vikram Mehta (Savarkundla)- https://youtu.be/5faZlNTHpTY
Megha Pandya, Gaurav Pandya, Dinesh Pandya, Harsiddhi Pandya, Saumya Pandya (Jamnagar) – https://youtu.be/t-oOf4crOBE
Megha Vithlani, Payal Rathod, Shankar Singh (Rajkot) – https://youtu.be/fQ6UN_ylkH4
Rajeev Bhatt, Jalidh Bhatt, Utkarsh Bhatt, Hiral Bhatt – (Bhavnagar) https://youtu.be/bEk0U_nHrX0
નિર્ણાયક તરીકે મીનળ પટેલ (અભિનેત્રી), અનુરાગ પ્રપન્ન (અભિનેતા – લેખક – દિગ્દર્શક) અને વિરલ રાચ્છએ (અભિનેતા – દિગ્દર્શક) ત્રીજી અને અંતિમ ફેરીમાં પ્રવેશનાર કલાકારોને તેમજ આ સ્પર્ધામાં ભાગ લેનાર દરેકે દરેક કલાકારોને ખુબ વધાઈઓ આપી.😘😘😘
અંતિમ ફેરીના પરિણામ માટે જોતા રહો

भाषांतर पहा
<img class="j1lvzwm4" src="data:;base64, ” width=”18″ height=”18″ />
तुम्ही, Yamini Vyas, Aneri Vyas आणि अन्य ५९
३९ प्रतिक्रिया
आवडले
टिप्‍पणी

सामायिक करा

અનારકલી અને મુમતાઝ મહલ બનેલાં બિના રાય

હિન્દી ફિલ્મોના બ્લેક એન્ડ વ્હાઈટ યુગના જાણીતા અભિનેત્રી બિના રાયની દસમી પુણ્યતિથિ. ૬ ડીસેમ્બર, ૨૦૦૯ના રોજ તેમનું નિધન થયું હતું. ‘અનારકલી’ અને ‘તાજ મહાલ’ જેવી ફિલ્મમાં બાદશાહી ઠસ્સો ધરાવતા પાત્રો કરનારા બિના રોયને શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ ‘ઘૂંઘટ’ (૧૯૬૦) માટે મળ્યો હતો.

૧૩ જુલાઈ, ૧૯૩૧ના રોજ ત્યારના પંજાબના લાહોરમાં જન્મેલા ક્રિશ્ના સરીનને આપણે બિના રાય તરીકે ઓળખીએ છીએ. ૧૯૪૭માં દેશના ભાગલા પડ્યા ત્યારે તેમનું પરિવાર પાકિસ્તાનના લાહોરમાંથી વિસ્થાપિત થઇ ગયું હતું. કોમી તોફાનોના માહોલમાં તેમનું પરિવાર ઉત્તર પ્રદેશમાં આવીને વસ્યું હતું. તેમણે સ્કૂલનો અભ્યાસ લાહોરમાં અને કોલેજનો અભ્યાસ લખનૌમાં કર્યો હતો. અભિનેત્રી બન્યા ત્યાં સુધી બિના રાય કાનપુરમાં રહેતાં હતાં. ફિલ્મોમાં અભિનય કરવા માટે મા-બાપની મંજૂરી મેળવવા માટે તેમણે ભૂખ હડતાલ કરવી પડી હતી.

૧૯૫૦માં જયારે બિના રાય લખનૌની ઈસાબેલા થોબર્ન કોલેજમાં ભણતા હતાં ત્યારે તેમણે ટેલેન્ટ કોન્ટેસ્ટની જાહેરાત જોઈ હતી. તેમણે અરજી કરતાં તેમને કોલ આવ્યો હતો. તેઓ કોલેજના નાટકોમાં કામ કરતાં પણ ફિલ્મોમાં કારકિર્દી બની શકે તેવો તેમને વિચાર પણ નહોતો આવ્યો. મા-બાપને જેમતેમ સમજાવીને તેઓ મુંબઈ ગયા અને ત્યાં પસંદગી પામ્યા એટલું જ નહીં, રૂ. ૨૫ હજારનું ઇનામ પણ મળ્યું. સાથે કિશોર સાહુની ફિલ્મ ‘કાલી ઘટા’ (૧૯૫૧)ની નાયિકાની ભૂમિકા તેમને મળી હતી. આમ તેમની અભિનય યાત્રા શરૂ થઇ. તેમણે કુલ ૨૮ ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો છે.
પચાસના દાયકામાં બિના રાય અભિનેતા પ્રેમનાથને પરણ્યા. પ્રેમનાથના બહેન ક્રિશ્નાના લગ્ન રાજ કપૂર સાથે થયાં હતાં. આમ બિના રાય પણ કપૂર પરિવાર સાથે જોડાયાં. બિના રાય અને પ્રેમનાથે થોડી ફિલ્મોમાં સાથે અભિનય પણ કર્યો. તેઓ સાથે હોય એવી પહેલી ફિલ્મ ‘ઔરત’ (૧૯૫૩) હતી. જે બાઈબલની કથા ‘સેમસન એન્ડ ડીલાઈલા’ની ભારતીય આવૃત્તિ હતી. એ ફિલ્મ તો નિષ્ફળ ગઈ પણ બિના રાય અને પ્રેમનાથ એકબીજાના પ્રેમમાં પડ્યા. તેમણે લગ્ન કર્યા અને તરત જ તેમનું નિર્માણ ગૃહ શરૂ કર્યું. જે પી.એન. ફિલ્મ્સ નામે શરૂ થયું. તેની પહેલી ફિલ્મ ‘શગુફા’ (૧૯૫૪) હતી. ‘શગુફા’ પર તેમણે ખુબ ઊંચી મદાર બાંધી હતી પણ પ્રેક્ષકોને તે ગમી નહીં. ત્યાર પછી ‘ગોલકોંડા કા કૈદી’, ‘સમુંદર’ કે ‘વતન’ પણ સરેઆમ નિષ્ફળ નીવડી. આમ બિના રાય –પ્રેમનાથની જોડી પડદા પર સફળ ન જ થઇ.

જોકે બિના રાયની અભિનેતા પ્રદીપ કુમાર સાથેની ફિલ્મો યાદગાર નીવડી. જેમાં ‘અનારકલી’ (૧૯૫૩)માં બિના શીર્ષક ભૂમિકામાં હતાં, ‘તાજમહાલ’માં તેઓ મુમતાઝ મહાલ રૂપે હતાં તો ‘ઘૂંઘટ’નો તેમનો અભિનય તો ફિલ્મફેરનો શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો એવોર્ડ અપાવી ગયો. તેમનો દીકરો પ્રેમ ક્રિષ્ણ અભિનેતા બન્યો અને ‘દુલ્હન વોહી જો પિયા મન ભાયે’માં હીટ પણ થયો. તેઓ અભિનેતાને બદલે નિર્માતા બન્યા અને ટેલીવીસ્ટા બેનર સાથે ‘કથાસાગર’, ‘ગુલ ગુલશન ગુલફામ’ અને ‘ઝૂનુન’ જેવી યાદગાર ટીવી શ્રેણીઓ આપી.
બિના રાયે ઘણાં વર્ષો પહેલાં ફિલ્મમાં અભિનય કરવાનું બંધ કર્યું હતું. અમુક ઉમરે મહિલાઓને સારી ભૂમિકા નથી મળતી એવું તેમણે જણાવ્યું હતું. તેઓ તેમના પતિ પ્રેમનાથ વિશે પણ આનંદથી વાતો કરતાં. તેમના પૌત્ર સિદ્ધાર્થ મલ્હોત્રાએ ડોક્ટર્સ પરની ટીવી શ્રેણી ‘સંજીવની’ (૨૦૦૪)નું નિર્દેશન કર્યું હતું. તેઓ ‘વી આર ફેમીલી’ (૨૦૧૦)માં ફિલ્મ નિર્દેશક રૂપે પણ આવ્યા હતાં.

૬ ડીસેમ્બર, ૨૦૦૯ના રોજ હૃદય રોગના હુમલામાં બિના રાયનું ૭૮ વર્ષની વયે નિધન થયું.

બિના રાયના જાણીતા ગીતો: હમસે ના પૂછો કોઈ પ્યાર ક્યા હૈ – કાલી ઘટા, યે ઝીંદગી ઉસીકી હૈ, આજા અબ તો આજા, જાગ દર્દ-એ-ઈશ્ક જાગ, ઝીંદગી પ્યાર કી દો ચાર ઘડી હોતી હૈ, દુઆ કર ગમ-એ-દિલ, ઓ આસમાન વાલે – અનારકલી, કહાં લે ચલે હો – દુર્ગેશ નંદિની, પાઉં છૂ લે ને દો, જુલ્મે ઉલ્ફત પે હમે લોગ સજા દેતે હૈ, જો બાત તુજ મેં હૈ, જો વાદા કિયા વો નિભાના પડેગા – તાજમહાલ.
(‘ડિસેમ્બરના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી)

Image may contain: 1 person

Leave a comment

Filed under ઘટના, પ્રકીર્ણ

Butterfly + Face your past without regret

Courtasy    Carmen Dragone” <carmendragone2@gmail.com>
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt
alt

Diseño de Irena

Face your past without regret.

Handle your present with confidence.

Prepare for the future without fear.

પ્લાસીનું યુદ્ધ ક્યારે ખેલાયું હતું ? સોક્રેટીસના શિષ્યો કોણ હતા ? યાદશક્તિ આધારિત શિક્ષણ પદ્ધતિ સર્જનાત્મકતાનો શૂન્ય અવકાશ સર્જે છે?

ગુગલ, એપલ, ફેસબુક જેવી કંપનીઓને દિમાગમાં કેટલું સંઘર્યું છે તે નહિ દિમાગ કઈ રીતે ચાલે છે તેમાં રસ છે

ગુગલમાં સર્ચ કરવાથી બધા ઉત્તરો મળી જાય છે ત્યારે માત્ર યાદશક્તિ પર જ કેન્દ્રિત શિક્ષણ પદ્ધતિને ડીલીટ કરવાની જરૂર 

ભારતના એક ટીન એજર વિદ્યાર્થીના પરીક્ષામાં ૯૦ ઉપર ટકા આવ્યા. તેના મમ્મી-પપ્પા તેમજ સગા સ્નેહીઓએ ગૌરવ લેવા સાથે તેને શાબાશી આપી. શાળાના સંચાલકો અને શિક્ષકગણ પણ ગણિત, વિજ્ઞાાન, ભૂગોળ તેમજ ઇતિહાસના ઝળહળતા દેખાવથી તેેનું ભાવિ ઉજ્જવળ જોઈ શકતા હતા. આ વિદ્યાર્થી ર્  આ હદે  તેને બિરદાવાતો હતો છતાં જાણે છુપા દોષની લાગણી અનુભવતો હતો. તેેને  તેેની ઉપલબ્ધિ અને મળતી દાદ કંઈ ખાસ ખુશી નહોતી આપી શકતી.

આ અંગેનું કારણ તેણે સહજ  વાતચીત  દરમ્યાન જે આપ્યું ત ે આપણા શિક્ષણના રખેવાળોની આંખ ઉઘાડનારું છે. આ વિદ્યાર્થીએ કહ્યું કે ”ભલે મારા માર્કસ નંબર વન છે પણ સાચું કહું તો  મારું આ રેન્કિંગ મહદ્દઅંશે ગોખીને લખેલા ઉત્તરોને આભારી છે. હું વિશેષ કરીને વિજ્ઞાાન, ભૂગોળ, પર્યાવરણ, સમાજ શાસ્ત્ર કે ઈતિહાસના પ્રકરણોને  સમજ્યો નથી. હજુ મને દેહ રચના  અને અંગો – ઉપાંગો કઈ રીતે કામ કરે છે તે સમજાતું નથી.

બલ્બની શોધ કોણે અને ક્યારે કરી તે મને અડધી રાત્રે ઊંઘમાંથી ઉઠાડીને પૂછો તો પણ ગોખેલું હોઈ જવાબ આપી દઉં. સિદ્ધાંતો સાથે,આકૃતિ દોરીને શોધ -સંશોધનો અને ખગોળ તેમજ ભૂગોળ ફાંકડું ઉત્તરવહીમાં ઉતારી બતાવું. પણ આ બધું  એક વત્તા એક બે થાય તે રીતે નથી સમજી શક્યો કે નથી સમજાવી શકું તેમ. તમામ  સ્તરે  વિશ્વની ટોચની કંપનીઓનાં ટેકનોક્રેટ્સ, તબીબો, અર્થશાસ્ત્રીઓ, અગણિત વિદ્યા શાખાઓની દુનિયા અંગે હું  જાણું છું ત્યારે હું  લઘુતાગ્રંથીથી પીડાઉં છું કે આ રીતે ભારતમાં ઉચ્ચ ડીગ્રી મેળવીને મને મારો કાર્ય સંતોષ મળશે ?મારા રસ રુચીમાં ઊંડો ખૂંપીને કંઈ પ્રદાન આપી શકીશ ? મારે માત્ર ગોખીને માર્ક લઈને દુનિયા સમક્ષ કઈ પુરવાર નથી કરવું.

મારે મારી જ નજરમાં ખરા ઉતારી હું જે અભ્યાસ કરું છે તેને હું એપ્લીકેશનની રીતે સમજુ છું તેેવો સંંતોષ મેળવવો છે.”  બારમા ધોરણના આ વિદ્યાર્ર્થીની વ્યથા જોઇને એટલું તો સ્પષ્ટ બની ગયું કે આગળ જતા આ વિદ્યાર્થી જરૂર તેનું આગવું પ્રદાન અને ત પણ વિશ્વ મંચ પર કરી બતાવશે કેમ કે તે આપણી શૈક્ષણિક સિસ્ટમની નબળાઈ પારખી ગયો છે અને તેની તૈયારી પણ વૈશ્વિક સ્તરે ઉભો રહી શકે તેમ કરશે. વિદ્યાર્ર્થીઓ અને વાલીઓએ એ વાત પર ધ્યાન આપવાનો સમય આવી ગયો છે કે ખરેખર ”ડેપ્થ”માં વિષયને હસ્તગત કરાય છે કે કેમ.

વિશ્વભરના કોઈપણ યુવાન કે જેની પાસે સર્જનાત્મક દિમાગ છે, પહેલી નજરે  તરંગ તુુક્કા જેવી લાગે તેવી પ્રોડક્ટ બનાવવાનું સ્વપ્ન હોય કે પછી તે કોઈ કંપનીના મહત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટમાં તેની જાતને પ્રેક્ટીકલી કંઇક પ્રદાન આપી હિસ્સોે બનવા માંગતો હોય છતાં તેની પાસે જે તે વિષયની ડીગ્રી ના હોય તેેવું બને. આવા સંજોગોમાં અત્યાર સુુધી એવું બનતું આવ્યું છે કે તે વ્યક્તિ તેવી નોકરી માટે અરજી જ નહોતો કરી શકતો. પાયાની જરૂરીયાત તરીકે આ માટે ડીગ્રી હોવી જરૂરી હતી. પણ તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે ગુગલ, એપલ, આઈ બી એમ, બેંક ઓફ અમેરિકા ચીપોટલે, કોસ્કો અને અર્નેસ્ટ યંગ જેવી ૨૫ કંપનીઓએ તેઓને વૈશ્વિક ઉમેદવારો લાવી આપતી ”ગ્લાસડોર” એજન્સીને એવી સૂચના આપી દે છે કે જો નોકરી માટેની અરજી કરનાર ઉમેદવાર કોઈ  ડીગ્રી ન ધરાવતો હોય પણ તેણે વિષય, પ્રોડક્ટ કે કોડીંગ, અલ્ગોરીધમ, લેન્ગવેજની સર્ટીફીકેટ પરીક્ષા માત્ર આપી હોય કે એમ જ જો તે અરજીમાં જે પોસ્ટની જરૂરીયાત છે તેમાટે  તે ભલે થીયરી ન જાણતો હોય પણ તેના વગર પણ તે ખરેખર વ્યવહારુ રીતે પરિણામ લાવી શકતો હોય તેવો નિર્દેશ કરતો હોય તો તેેને ઈન્ટરવ્યું માટે કોલ આપવો.

આ રીતે જોવા જઈએ તો ભારતમાં એવા કેટલાયે ઓટો મિકેનિક, ઈલેકટ્રીશ્યન અને ઈલેક્ટ્રોનીક્સ ઉપકરણોના ભેજાબાજ છે જેઓ ૧૦ ધોરણ પણ પાસ નથી. આપણે જેને જુગાડ કહીએ છીએ તેમાં થોડું સ્પેશ્યલાઇઝ શિક્ષણ કે કોર્ર્ટનો સ્પર્શ ઉમેરી શકાય. શૈક્ષણિક માળખાની ચેનલમાંથી પસાર થઈને સ્નાતક કે અનુસ્નાતક હોવું તે જ વિશ્વની ટોચની કંપનીમાં જોબ મેળવવાની પાયાની શરત હવે નથી રહી.

આપણી શિક્ષણ પદ્ધતિને સાવ ઉતારી પાડવાનો આશય પણ નથી. એમ તો ગુગલના સીઈઓ સુંદર પીછાઈ કે માઈક્રોસોફ્ટના સત્ય  નડેલા કે ઇન્ટેલની વાઈસ પ્રેસીડંટ મનિષા પંડયાથી માંડી અમેરિકાની ટોચની કંપનીઓ કે નાસામાં પણ માં ટોપ ટુ બોટમ ભારતીયો છવાયેલા છે. જો કે સાથે સાથે એ પણ સ્વીકારવું પડે કે નોબેલ પ્રાઈઝ સહિત આ તમામ ભારતીયોએ  ઉચ્ચ ડીગ્રી કે પી એચ ડી અમેરિકા કે યુરોપની યુનિવર્ર્સિટીમાંથી પાર પાડયું છે. વિદેશમાં જે શૈક્ષણિક અને શોધ સંશોધનનું વાતાવરણ મળ્યું તેને આખરી જશ જાય છે.

માત્ર ટેકનોલોજી કે અર્થશાસ્ત્રમાં જ  નહિ પણ મેનેજમેન્ટ અને કલા સર્જન સહિતના તમામ વિષયોના  આંતરરાષ્ટ્રીય   પ્રદાનકર્તાઓને પણ આ લાગુ પડે છે. બીલ ગેટ્સ, સ્ટીવ જોબ્સ, ઝકરબર્ગ અને કલાનીક (ઉબરના સ્થાપક ) જેવા વિશ્વને ૨૧મી સદીમાં લઇ જનારાઓ પાસે ડીગ્રી કે માસ્ટર ડીગ્રી નથી. તેઓ ઠોઠ નહિ ખરા અર્થમાં જીનીયસ હતા અને છે પણ અમેરિકામાં એવી જડ  સીસ્ટમ કે માનસ ૩૦ -૩૫ વર્ષ પહેલા પણ નહોતું કે પહેલા તો તમે ૨૦-૨૫ વર્ષની વય સુધી બધી સર્જનાત્મકતા અભરાઈએ ચઢાવી ડીગ્રી મેળવો.

જો ભૂગોળમાં કે ઇતિહાસમાં આગળ વધવાનું તમારું સ્વપ્ન જ નથી અને તમને સંગીત, શિલ્પ કે ટેકનોલોજીમાં રસ છે તો તમારે ભૂગોળ- ઈતિહાસનો અભ્યાસ કરવાની શું જરૂર ? ડીગ્રીની ચિંંતા કર્યા વગર જે વિષયમાં રસ છે તેમાં જ પૂર્ણ સમય આપો ને. તમને રમતમાં કે પરફોર્મન્સ ક્ષેત્રે આગળ આવવું છે તો અન્ય વિષયોના અભ્યાસની જરૂર નથી. વિદેશમાં એવું મોડેલ છે કે તમે ખેલાડી અને કોચ તરીકે કમાઈ  શકો છો.  હા, વિદેશમાં વ્યક્તિને ઓછી આવક છતાં તેનું ગમતું કરવા મળે છે તેનો આનંદ  છે. સમાજ પણ તેની કમાણી કે ડીગ્રી અંગે વિચારી તેના આધારે તેને ઉંચી કે નીચી નજરે નથી જોતો.                                        Pravin Kumar Patel
NY Long Island 

Leave a comment

Filed under Uncategorized

સફળ અભિનેતા ઈમરાન હાસમી

સફળ અભિનેતા ઈમરાન હાસમી
હિન્દી ફિલ્મોના જાણીતા અભિનેતા ઈમરાન હાસમી આજે ૪૧ વર્ષના થશે. ૨૪ માર્ચ, ૧૯૭૯ના રોજ મુંબઈમાં જન્મીને તેઓ ત્યાં જ મોટા થયા છે. તેમને ત્રણ વાર ફિલ્મફેર એવોર્ડના નામાંકન મળ્યાં છે. તેઓ સૌથી જાણીતા અને સૌથી વધુ ફી લેતા અભિનેતાઓમાંના એક છે. મુંબઈ યુનિવર્સીટીના ગ્રેજ્યુએટ ઈમરાન મહેશ ભટ્ટના કેમ્પના ગણાય છે. તેઓ પહેલાં હોરર ફિલ્મ ‘રાઝ’ (૨૦૦૨)ના સહાયક નિર્દેશક બન્યા અને પછી તેઓ અભિનેતા રૂપે ‘ફૂટપાથ’ (૨૦૦૩)ના હીરો રૂપે આવ્યા. થોડા જ સમયમાં હિન્દી ફિલ્મોના જાણીતા અભિનેતા બની ગયા. ‘મર્ડર’, ‘ઝહર’ અને ‘ગેન્ગસ્ટર’ જેવી ફિલ્મોથી તેઓ જાણીતા બન્યા. ત્યાર બાદ તેમની કેટલીક ફિલ્મો અસફળ પણ રહી અને ‘આવારાપન’ (૨૦૦૭)થી તેમની ગાડી ફરી સફળતાના પાટા પર આવી ગઈ.
૨૦૦૮નું વર્ષ ઈમરાન માટે સારા વળાંક વાળું રહ્યું, જયારે તેઓ ક્રાઈમ ડ્રામા ‘જન્નત’માં ચમક્યા. ત્યાર બાદ તેમણે અલગ અને અજાણી એવી ભૂમિકાઓ કરીને લોકચાહના મેળવી. જેમાં વધુ એક હોરર ફિલ્મ ‘રાઝ: ધ મિસ્ટ્રી કન્ટીન્યૂઝ’, જીવન ચરિત્ર રૂપી ‘ધ ડર્ટી પિક્ચર’, સાયકોલોજીકલ થ્રીલર ‘મર્ડર ૨’, રોમાન્ટિક કોમેડી ‘દિલ તો બચ્ચા હૈ જી’, ક્રાઈમ થ્રીલર ‘જન્નત ૨’, સુપરનેચરલ થ્રિલર્સ ‘રાઝ ૩’ અને ‘એક થી ડાયન’ આવી. આ બધી ફિલ્મોમાં ઈમરાનના કૌશલના વખાણ થયા. તો અન્ડરવર્લ્ડ ડ્રામા ‘વન્સ અપોન અ ટાઈમ ઇન મુંબઈ’ અને પોલીટીકલ થ્રીલર ‘શાંઘાઈ’ માટે તેમને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાના ફિલ્મફેર એવોર્ડના નામાંકનો મળ્યાં. પછી ફરી નિષ્ફળતાનો દૌર આવ્યો. છેલ્લા બે વર્ષોમાં તેમણે ફરી સંતુલન જાળવ્યું છે. ૨૦૧૬ની બાયોગ્રાફીકલ સ્પોર્ટ્સ ડ્રામા ‘અઝહર’ અને હોરર થ્રીલર ‘રાઝ રીબૂટ’માં પ્રેતાત્માની ભૂમિકા લોકોને ગમી. તો ‘હમારી અધૂરી કહાની’ (૨૦૧૫) અને ‘બાદશાહો’ (૨૦૧૭)માં પણ તેમના વખાણ થયાં હતાં.
૨૪ માર્ચ, ૧૯૭૯ના રોજ મુંબઈમાં અનવર અને મહેરાહ હાસ્મીના મુસ્લિમ પરિવારમાં તેમનો જન્મ. તેઓ મુંબઈની સીડનહામ કોલેજમાં ભણ્યા છે. તેમના પિતાજીએ ‘બહારો કી મંઝીલ’ (૧૯૬૮)માં કામ કર્યું હતું. તેઓ મહેરબાનો મુહમ્મદ અલી (પરદા પરનું નામ ‘પૂર્ણિમા’)ના સંતાન. તેમના પહેલાં પતિ શૌકત હાસમી પાકિસ્તાન જતા રહેલાં. ત્યાર બાદ પૂર્ણિમાએ નિર્માતા-નિર્દેશક ભગવાન દાસ વર્મા સાથે લગ્ન કર્યા હતા. આ પૂર્ણિમાજીના બેન શીરીન મોહંમદ અલી એ નિર્માતા મહેશ ભટ્ટ અને મુકેશ ભટ્ટના માતા થાય. આમ ઈમરાન હાસ્મીના ભટ્ટ બ્રધર્સ અંકલ થાય. ઈમરાન એ નિર્દેશક મોહિત સુરી, અભિનેત્રી પૂજા ભટ્ટ, અભિનેતા રાહુલ ભટ્ટ અને અભિનેત્રી આલિયા ભટ્ટના કઝીન થાય.
ઈમરાને ડીસેમ્બર, ૨૦૦૬માં સાડા છ વર્ષના લાંબા સંબંધો પછી પરવીન સાહાની સાથે ઇસ્લામિક રીતે લગ્ન કર્યા છે. તેમને ત્યાં અયાન હાઝ્મી નામે ૨૦૧૦માં જન્મેલો દીકરો છે. જેને ૨૦૧૪માં પહેલાં સ્ટેજના કેન્સરનું નિદાન થયું હતું. તેના માતા મહેરાહ હાસમીનું ૨૦૧૬માં નિધન થયું. તેની જાણ થતાં, ઈમરાને માત્ર એક જ દિવસનું શૂટિંગ કેન્સલ કર્યું હતું. તેઓ ‘અઝહર’ના શૂટિંગમાં મોડું નહોતા કરવા માંગતા અને મનને રોકેલું પણ રાખવા માંગતા હતા, તેથી બનતી ત્વરાએ તેઓ સેટ પર પરત થયા હતા. ૨૦૧૬માં ઈમરાને પોતાના જીવનચરિત્ર સમાન પુસ્તક ‘કિસ ઓફ લાઈફ’ને પ્રસ્તુત કર્યું હતું.
ઈમરાને એકેડમી એવોર્ડ વિજેતા નિર્દેશક દાનીસ તોનોવીક્સની ફિલ્મ ‘ટાઈગર્સ’માં કામ કર્યું છે જેનો પ્રીમિયર શો ટોરોન્ટો ઇન્ટરનેશનલ ફિલ્મ ફેસ્ટીવલ, ૨૦૧૪માં થયો હતો. તેઓ રેમો ડીસોઝાની ‘બદતમીઝ’ માટે પણ સાઈન થયાં છે. તેમની તાજી ફિલ્મ ‘કેપ્ટન નવાબ’ છે. ઇમરાન હાસમી શાહરૂખ ખાન નિર્મિત બિલાલ સિદ્દીકીની ‘નેમસેક બુક’ પર આધારિત ટેલીવિઝન શ્રેણી ‘ધ બાર્ડ ઓફ બ્લડ’નું શૂટિંગ કરી રહ્યાં છે જે ‘નેટફ્લીક્ષ’ પર રજુ થશે.
‘માર્ચ માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી

Image may contain: 1 person, beard and closeup

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under Uncategorized

સમજ્યા ….લાભશંકર ઠાકર

સૂરજ આ અમથું ઉગ્યોને અમથું ખીલ્યું ફૂલ … સમજ્યા

અમથું છે આ ઝાકળટીપું, અમથી ઊગી શૂલ … સમજ્યા

અમથું આ પંખી બોલે છે, અમથું ઊડે કાગ … સમજ્યા

અમથું આ એકલતા જેવું, અમથો ખીલ્યો બાગ … સમજ્યા

અમથા આ શબ્દો જાગે છે, અમથો એનો અર્થ … સમજ્યા

અમથી અમથી કરું કવિતા, અમથો બધો અનર્થ … સમજ્યા

તેમ છતાં આ અમથું ના કંઈ અમથો થતો સવાલ … સમજ્યા

ઉપર નીચે નાના મોટા, ફરકે અમથા ખ્યાલ … સમજ્યા

કાગળનો ડૂચો છે અમથો, અમથો આ ઘોંઘાટ … સમજ્યા

અમથા અમથા તારા ઉગે, અમથી સળગે વાટ … સમજ્યા

અમથી અમથી શરૂ થઈ છે, અમથો એનો અંત … સમજ્યા

અમથું અમથું સમજ્યો જે કંઈ, અમથો બાંધું તંત … સમજ્યા

.

( લાભશંકર ઠાકર )

Leave a comment

Filed under Uncategorized

સૌમ્ય અભિનેત્રી નંદા

7844e-floweranimationસૌમ્ય અભિનેત્રી નંદા
હિન્દી ફિલ્મોના જાણીતા અભિનેત્રી નંદાને આ જગત છોડી જવાને છ વર્ષ થયાં. ૨૫ માર્ચ, ૨૦૧૪ના રોજ તેમનું ૭૫ વર્ષની વયે નિધન થયું હતું. વીતેલા વર્ષોની યાદગાર ફિલ્મો સાથે તેઓ સંકળાયેલાં હતાં. ‘જબ જબ ફૂલ ખિલે’, ‘ઇત્તેફાક’, ‘જોરુ કા ગુલામ’, ‘નીંદ હમારી ખ્વાબ તુમ્હારે’, ‘કાનૂન’, ‘પતિ પત્ની’, ‘ગુમનામ’, કે ‘શોર’ના તેમના અભિનય માટે નંદાજીને યાદ કરી શકાય.
તેમના પિતા મરાઠી રંગમંચ અને ફિલ્મોના જાણીતા કલાકાર માસ્ટર વિનાયક હતા. જોકે નંદા માત્ર આઠ વર્ષના હતા ત્યારે તેમના પિતાનું નિધન થયું હતું. ત્યારે તેમનો પરિવાર આર્થિક મુશ્કેલીમાં હતો અને તે કારણે બેબી નંદાએ ફિલ્મોમાં અભિનય કરવો શરૂ કર્યો હતો. બેબી નંદા રૂપે તેમણે ‘મંદિર’ (૧૯૪૮), ‘જગ્ગુ’, ‘અંગારે’ કે ‘જાગૃતિ’ જેવી ફિલ્મો કરી હતી. નાનકડી નંદાએ ફિલ્મોમાં અભિનય કરીને છ ભાઈ-બહેનોને ટેકો આપ્યો અને ભણાવ્યાં. તેમના એક ભાઈ જયપ્રકાશ કર્ણાટકી મરાઠી ફિલ્મોના નિર્દેશક બન્યા તો અભિનેત્રી જયશ્રી તલપડે નંદાના ભાભી થાય. નંદાજીએ હિન્દી ઉપરાંત માતૃભાષા મરાઠીમાં પણ ફિલ્મો કરી છે.
કાકા વી. શાંતારામે નંદાને મોટો બ્રેક આપ્યો અને અનાથ ભાઈ-બહેનની કરુણ કથાવાળી ફિલ્મ ‘તુફાન ઔર દિયા’ (૧૯૫૬)માં લીધાં. નંદાને તેમનું શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેત્રીનું ફિલ્મફેર એવોર્ડનું નામાંકન ‘ભાભી’ (૧૯૫૭)માં મળ્યું. એમણે દેવ આનંદની ‘કાલા બઝાર’ અને ચોપ્રાની ‘ધૂલ કા ફૂલ’ જેવી ફિલ્મોમાં સહાયક અભિનેત્રીની ભૂમિકા કરી. પછી નંદાએ એલ.વી. પ્રસાદની ‘છોટી બહન’ (૧૯૫૯)માં શીર્ષક ભૂમિકા કરી, જે નાની અંધ બહેન અને તેમના બે મોટા ભાઈઓ બલરાજ સાહની અને રહેમાનની પારિવારિક કથા હતી. એ ફિલ્મ ખુબ સફળ થઇ અને નંદા સ્ટાર બની ગયાં. દેવ આનંદ સાથેની ‘હમ દોનો’ અને ‘તીન દેવિયાં’, હીટ થઇ. પછી તેઓ ગીતો વિનાની ફિલ્મ ‘કાનૂન’માં નાયિકા બન્યાં.
એક મુલાકાતમાં નંદાએ કહ્યું હતું કે ૧૯૫૯-૭૨ના સમયગાળામાં ‘વાઈલ્ડ’ ઈમેજને કારણે તેમણે શમ્મી કપૂર સાથે ફિલ્મો કરી નહોતી. છેક ‘પ્રેમરોગ’માં તેઓ સાથે દેખાયાં હતાં. અન્ય મુલાકાતમાં તેમણે એવું પણ કહ્યું હતું કે ‘મારી અનેક નિષ્ફળ ફિલ્મોમાં મારો અભિનય ખુબ સારો હતો, જેમકે ‘ઉસને કહા થા’, ‘ચાર દિવારી’, ‘નર્તકી’ કે ‘આજ ઔર કલ’. ૧૯૬૦-૬૫ દરમિયાન નંદાને નૂતન બાદ બીજા ક્રમની ફી મળતી હતી, તો ૧૯૬૬-૬૯ દરમિયાન નંદા-નૂતન-વહીદા રહમાનને બીજા ક્રમની ફી મળતી હતી, તો ૧૯૭૦-૭૩ દરમિયાન નંદા-સાધના ત્રીજા ક્રમની ફી લેતાં હતાં. નંદા નવોદિતોને પ્રોત્સાહન આપતાં. જયારે શશી કપૂર સફળ નહોતા થયા ત્યારે નંદાએ તેમની સાથે આઠ ફિલ્મો સાઈન કરી હતી. તેમાંય બે ફિલ્મો નિષ્ફળ ગયા બાદની છ ફિલ્મો સફળ થઇ હતી. ‘જબ જબ ફૂલ ખિલે’ માં નંદા વેસ્ટર્ન વિચારો ધરાવતી યુવતી રૂપે હતાં. પાછળથી શશી કપૂરે જાહેર કર્યું હતું કે તેમના ફેવરીટ હિરોઈન નંદા હતાં, તો નંદાએ પણ શશી કપૂર માટે એવું જ કહ્યું હતું. ‘ધ ટ્રેન’ના નિર્માતાને નંદાએ રાજેશ ખન્નાને લેવાનું સૂચવ્યું હતું.
નંદાને ‘ગુમનામ’ની સફળતાએ ટોચ પર મૂક્યાં હતાં. ગીતો વિનાની બીજી ફિલ્મ નંદાએ રાજેશ ખન્ના સાથે ‘ઇત્તેફાક’ કરી હતી, જે માટે પણ તેમને ફિલ્મફેર નામાંકન મળ્યું હતું. જીતેન્દ્ર સાથે નંદાની જોડી ‘પરિવાર’ અને ‘ધરતી કહે પુકાર કે’માં અને સંજય ખાન સાથે ‘બેટી’ અને ‘અભિલાષા’માં જામી હતી. મનોજ કુમાર સાથે ‘શોર’ (૧૯૭૨)ની નાની ભૂમિકા બાદ બે નિષ્ફળ ફિલ્મો કરીને નંદાએ અભિનય કરવો બંધ કર્યો હતો. જોકે પછી પદ્મિની કોલ્હાપુરેની માતાની ભૂમિકામાં નંદાએ ત્રણ ફિલ્મો કરી, ‘આહિસ્તા આહિસ્તા’, ‘મઝદૂર’ અને રાજ કપૂરની ‘પ્રેમ રોગ’. પછી તેઓ નિવૃત્ત થયાં.
નંદા લાંબો સમય લગ્નથી દૂર રહ્યાં, આધેડ વયે ૧૯૯૨માં તેઓ દિગ્દર્શક મનમોહન દેસાઈને પરણ્યા પણ તેના એક જ વર્ષમાં મનજી અગાસીમાંથી પડીને ગુજરી ગયા, નંદાના માતા એક વર્ષમાં ગુજરી ગયાં અને નંદા અપરિણીત જ રહ્યાં. પછી તેઓ એકાકી થઇ ગયાં. માત્ર પરિવાર અને ખાસ મિત્રોને તેઓ મળતાં. વર્ષો પછી નંદા તેમના મિત્ર વહીદા રેહમાન સાથે મરાઠી ફિલ્મ ‘નટરંગ’ (૨૦૧૦)ના પ્રીમિયરમાં દેખાયાં. ૨૫ માર્ચ ૨૦૧૪ના રોજ તેમના વરસોવાના નિવાસસ્થાને ૭૫ વર્ષીય નંદાનું નિધન થયું હતું.
નંદાના જાણીતા ગીતો: ચલી ચલી રે પતંગ (ભાભી), ભૈયા મેરે રાખી કે બંધન કો (છોટી બહન), આહા રીમઝીમ કે યે પ્યારે પ્યારે ગીત લીયે (ઉસને કહા થા), કજરે બદરવા રે (પતિ પત્ની), લિખા હૈ તેરી આંખો મેં, ઐસે તો ન દેખો (તીન દેવિયાં), યે સમા સમા હૈ યે પ્યાર કા, એક થા ગુલ ઔર એક થી બુલબુલ, પરદેસીયોંસે ન અખિયાં મિલાના (જબ જબ ફૂલ ખિલે), જે હમતુમ ચોરી સે (ધરતી કહે પુકાર કે), યે વાદીયાં યે ફિઝાએ બુલા રહી હૈ (આજ ઔર કલ), યું રુઠો ના હસીના, કભી તેરા દામન (નીંદ હમારી ખ્વાબ તુમ્હારે), નૈનો મે નિંદીયા હૈ (જોરુ કા ગુલામ), કિસ લીયે મૈને પ્યાર કિયા, ગુલાબી આંખેં જો તેરી દેખી (ધ ટ્રેન), એક પ્યાર કા નગ્મા હૈ (શોર).
‘માર્ચ માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી

Image may contain: one or more people and people sitting

Leave a comment

Filed under Uncategorized

મકાનનાં ભૂત – ચંદ્રકાન્ત બક્ષી

મકાનનાં ભૂત – ચંદ્રકાન્ત બક્ષી

આ વાર્તા સ્વ.શ્રી ચંદ્રકાન્ત બક્ષી સાહેબની પ્રથમ વાર્તા કહેવાય છે.

જ્યારે હું ઘરમાં પ્રવેશ્યો ત્યારે મોટા ભાઇ ઉચ્ચ સ્વરે કાંઇક કહી રહ્યા હતા ને સૌ પથારી પર આડા પડ્યા પડ્યા ‘મિયાંની મીંદડી’ થઇને સ્તબ્ધતાથી સાંભળી રહ્યા હતા.

‘પરોઢીયે પાંચ વાગ્યે મેં એ મકાન જોયું છે. બપોરે, સાંજે ને રાત્રે 11 વાગે પણ મેં એ જ મકાન જોયું છે. છેલ્લા છ-એક માસથી હું બરાબર નિરીક્ષણ કરતો આવ્યો છું. આટલા દિવસોમાં મેં હજુ એ મકાનમાં એક પણ કપડું સુકાતું જોયું નથી. રાત્રે એક પણ સળગતી બત્તી જોઇ નથી. આવા સરસ વિસ્તારમાં ને આ જમાનામાં આવું સરસ મકાન આમ ખાલી પડ્યું રહે એ જ આશ્ચર્યકારક છે.’

મેં વચમાં જ પૂછ્યું, ‘ કયા મકાનની વાત કરો છો ?’ ‘મિશનરો ને સેન્ટ્રલ એવેન્યુના ક્રોસિંગ આગળ જ મોટું મકાન નથી? સામે પેટ્રોલનો પમ્પ છે, ને ડાબે હાથે ફોર્ડ કંપનીની ઓફિસ.’ મેં પૂછ્યું, ‘પેલું પાંચ માળનું છે એ મકાન ? કદાચ એને તો હજી રંગ પણ કરાવ્યો નથી.’ મોટાભાઇએ ઉત્તર આપ્યો, ‘હા, એ જ’

અવિનાશે પાસે ખસતાં મને બધી વાત સમજાવવા માંડી. એ જરા રહસ્યમય મકાન છે. કલકત્તાભરમાં મેં આવું વિચિત્ર મકાન જોયું નથી. મોટાભાઇ કહે છે કે એમાં કોઇ રહેતું નથી. લોકવાયકા પ્રમાણે યુદ્ધ પૂર્વે ત્યાં નીચે બુટની દુકાન હતી, અને તને યાદ હોય તો હજુ પણ એ દુકાનનું પાટીયું ત્યાં લટકે છે. એક રાત્રે કામ વધી જતાં એ દુકાનના ત્રણ માણસો રાત ત્યાં જ રોકાયા હતા. સવારે ત્રણેના મુડદાં મળી આવ્યાં. લોકો કહે છે કે યુદ્ધ દરમિયાન ગવર્મેન્ટે દસેક સૈનીક પણ એક વખત ત્યાં રાખ્યા હતા. બીજી સવારે દશેનાં શબ મળી આવ્યાં, ત્યારથી ત્યાં કોઇ રાત રહેતું નથી. નથી ત્યાં અવાજ સંભળાતા કે નથી કોઇ ભૂત દેખાતાં. પણ મકાનની બારીઓ હંમેશાં ખુલ્લી હોય છે. હજુ ધોળાવેલું પણ નથી. અંદર મેં હજુ સુધી એક પણ માણસ જોયો નથી. દરવાજા બહાર એક બિહારી દરવાન ખાટલા પર પડ્યો રહે છે. કહે છે કે સાંજ થતાં તો એ ય ચાલ્યો જાય છે. મુખ્ય દ્વારને તાળું મારેલું છે ને કોઇને અંદર જવા દેતા નથી.’

હું નિઃશબ્દ થઇને સાંભળી રહ્યો ને નાની વિશાખા તો જાણે તેની પાછળ જ ભૂત આવીને બેસી ગયું હોય તેમ એકદમ મોટાભાઇની સોડમાં આવીને બેસી ગઇ ! શાંતિ તોડતાં મેં કહ્યું, ‘તારી વાત તો બરાબર છે. મેં પણ કોઇ દિવસ એમાં સળગતી બત્તી જોઇ નથી. દરવાજાને હંમેશાં તાળું મારેલું હોય છે એ ય સાચી વાત. મુંબઇ કે મદ્રાસમાં પણ રાજમાર્ગ પર આવું ભેદી મકાન મેં કદી જોયું નથી.’

રજાઇમાંથી મોઢું બહાર કાઢતાં સુરેશે કહ્યું, ‘યાર, તપાસ તો કરવી જોઇએ. એવા મકાનનો અનુભવ પણ કરવા જેવો હોય છે.’ અવિનાશ બોલ્યો, ‘રજાઇમાંથી જ, કેમ?’ ને સૌ હસી પડ્યા.’
આજના મકાન માલિકો એવા મુર્ખ નથી કે આવું સરસ મકાન તદ્દન ખાલી રહેવા દે. વિસ્તાર પણ સરસ છે. એવા બ્લોકોની આજે પાઘડી પણ સારી આવે. કૈંક હોવું જોઇએ. કારણ વગર આટલું મોટું મકાન સાવ નિર્જન ન રહે.’ મોટાભાઇએ કહ્યું.
મેં પૂર્તિ કરી, ‘હા, નહીંતો સરકાર નિરાશ્રીતોને કેમ ન રાખે? અત્યારે તો સરકાર ફાજલ મકાનો પણ લઇ લે છે. મને તો એ મકાનમાં જ કંઇ વિચિત્રતા જણાય છે.’
મોટાભાઇએ કહ્યું ‘ આ ભેદી મકાન છે તે હું ઘણા વખતથી જાણું છું. ગઇ કાલે એક શીખ ટેક્ષીવાળાએ મને કહ્યું કે, એ મકાન કોઇ અશુભ ઘડીએ શરૂ થયું છે, કે હવે તેમાં કોઇ માણસ રાતભર જીવતો રહી શકતો નથી. અંદરના ઓરડા પણ વર્ષોથી સાફ થયા વગરના પડ્યા છે. ભીંતો, બારીઓ પર સર્વત્ર ધૂળના થર જામી ગયા છે.ચામાચીડિયાં ધોળે દિવસે ત્યાં ઊડે છે.’

ભીંત પરના ઘડિયાળમાં ટકોરો પડ્યો.. સાડા અગિયાર થયા હતા. બહાર સુસવાટા મારતો ઠંડો પવન ફુંકાતો હતો. અને છેલ્લી ટ્રામ પણ ક્યારની ડીપો તરફ ચાલી ગઇ હતી. બત્તી બંધ કરીને મોટાભાઇના આદેશથી સૌએ સૂવાની તૈયારી કરી. મારા મગજમાં હજુ એ મકાન ઘોળાયા કરતું હતું. મને વિચાર થતો હતો કે, આવું ભેદી મકાન કલકત્તામાં હોય અને કોઇ જવાંમર્દ ત્યાં રાત રહેવાની હિંમત ન કરે તેમ બને નહીં. પણ તરત જ બીજો વિચાર આવ્યો. સૈનિકો પણ જો જીવતા બહાર ન નીકળી શક્યા હોય તો સામાન્ય માણસનું શું ગજું ? વળી સૈનિકો પણ એક – બે ન હતા ; દસ સુસજ્જ સૈનિકો ! દરવાન પણ અંદર સૂતો ન હતો. દરવાજાની બહાર ખાટલા પર સૂતો હતો. કારણ વિના એ બહાર શા માટે સૂએ? અને આવા સરસ સ્થળે બંધાયેલા મકાનમાં લોકો ન રહે તે પણ શક્ય નથી. કંઇક અદભુત તત્વ જરૂર હશે, જે આ ભેદી મકાનની ભયંકરતા પાછળ ભાગ ભજવી રહ્યું છે. વિચારાધીન અવસ્થામાંથી નિદ્રાધીન ક્યારે થયો એ ખબર પડી નહીં. પણ અરધી રાત્રે જ્યારે ઘડિયાળમાં બેના ડંકા પડતા હતા ત્યારે હું સહસા પથારીમાં બેઠો થઇ ગયો અને મેં જોયું કે મારા કપાળ પર પ્રસ્વેદના બુંદ બાઝી ગયાં હતાં.

મારું સ્વપ્ન મને યાદ આવવા માંડ્યું….. આ અસામાન્ય ચમત્કારનો ઉકેલ શોધવા મેં ત્યાં રહેવું શરુ કર્યું. પહેલી રાત હતી અને મારી બારી રસ્તા પર પડતી હતી. પથારીમાં લગભગ જાગતો જ પડ્યો હતો. પાસે ટોર્ચ અને ભરેલી પિસ્તોલ રાખી હતી. અને બારી તરફ મારી નજર હતી. મેં જોયું કે સાંજે દૂધ પીધા પછી ટેબલ પર મૂકેલો કાચનો ગ્લાસ એકએક નીચે પડ્યો અને ફૂટી ગયો. પાછળથી બેચાર ચામાચીડિયાં આવ્યાં અને બારીની બહાર ઝડપથી ઊડી ગયાં. ત્યાં બારીમાં હાડપિંજર જેવી આકૃતિ જણાઈ. મેં ટોર્ચનો પ્રકાશ બારી તરફ ફેંક્યો. મારી પિસ્તોલ છૂટી શકી જ નહીં.- હાથમાં સ્થિર થઇ ગઇ ! આગળથી, પાછળથી, ચારે દિશાઓમાંથી ભયંકર અટ્ટહાસ્ય સંભળાવા માંડ્યા. હું રજાઇ ફેંકીને ઊભો થયો. ત્યાં તો હાડપિંજર બારીમાંથી અંદર પ્રવેશ્યું અને અસહ્ય ગભરાટને કારણે મારી આંખ ઊઘડી ગઇ. હૃદય ખૂબ વેગથી ધબકતું હતું. સ્વપ્નની અસર દૂર કરવા મેં બત્તી ખોલી અને બે ગ્લાસ ઠંડું પાણી પીધું. ૐ ભૂર્ભુવ: સ્વ: તત્સવિતુર્વરેણ્યમ ના મહામંત્રનું રટણ કરતો કરતો રજાઇ ઓઢીને હું ફરી સુઇ ગયો.

સવારે હું ઘણો મોડો ઊઠ્યો. તરત જ મને રાત્રે આવેલું દુઃસ્વપ્ન યાદ આવ્યું. મેં નિશ્ચય કર્યો કે એ મકાન વિષે તપાસ તો કરવી જ. ભોજનાદિ પતાવીને હું બપોરે ઊપડ્યો. પંદરેક મિનીટમાં મકાનની નિકટ આવી પહોંચ્યો. સામેની હોટલમાં પ્રવેશીને લસ્સીનો ઓર્ડર આપ્યો. અને અનેક વખત જોયેલા મકાનનું હું ધ્યાનથી નિરીક્ષણ કરવા માંડ્યો. મોટભાઇની અને અવિનાશની વાત સાચી લાગતી હતી. એક દરવાન ખાટલા પર બહાર બેઠો હતો. મુખ્ય દ્વાર પર મોટું તાળું લટકતું હતું. ઊપર મોટા ભાગની બારીઓ ખુલ્લી હતી, જ્યારે અમૂક બંધ હતી. મકાન વિશાળ હતું પણ રંગ હજુ થયો ન હતો. મેં ધાર્યું કે છેલ્લો હાથ લગાવવાનો હશે અને કંઇક અશુભ પ્રસંગ બન્યો હશે એટલે રંગનું કામ અટકી પડ્યું હશે.
હોટલવાળાને પૈસા ચૂકવી હું દરવાન પાસે આવી પહોંચ્યો અને પૂછ્યું, ‘યહાં કિરાયે પર કમરા મિલેગા?’
વિશાળ પેટ પ્રસારીને બેઠેલા ભૈયાજીએ પ્રયત્નપૂર્વક મારી સામે જોયું ને ‘નાંહી’ કહીને ફરી ડાબી હથેળીમાંની તમાકુમાં ચૂનો નાંખીને જમણા હાથના અંગુઠાથી ઘસવા માંડ્યો.
‘ક્યોં ?’ મેં પૂછ્યું.

મારા પ્રશ્નના ઉત્તરમાં ભૈયાજીએ જે ઇતિહાસ સંભળાવ્યો તેનો સારાંશ આ પ્રમાણે છે-
આ મકાન એક મારવાડી શેઠનું હતું. તેમણે પોતાની હયાતીમાં એ શરૂ કરાવ્યું હતું. પણ જ્યારે રંગ લગાવવાનો સમય આવ્યો ત્યારે ત્યારે શેઠજી એકાએક મરી ગયા. શેઠનો મોટો પુત્ર વ્યભિચારી હતો અને એક વેશ્યામાં ફસાયેલો હતો. નાનામાં બુદ્ધિનું પ્રમાણ જરા ઓછું હતું. મકાન જે સ્થિતિમાં હતું તે જ સ્થિતિમાં અટકી ગયું અને સંપત્તિ વિભાજિત થઇ ગઇ. આ મકાન પર તકરાર ચાલી. મોટો પુત્ર એને પેલી વેશ્યાને નામે કરવા માંગતો હતો. નાનો આવા સરસ મકાનને છોડવા ઇચ્છતો ન હતો. બન્ને પાસે પુષ્કળ સંપત્તિ અને સાધનો હતા. પ્રશ્ન કોર્ટે ચડ્યો. પાંચેક વર્ષથી કેસ ચાલે છે. નિર્ણય હજુ આવ્યો નથી અને નિકટના ભવિષ્યમાં આવશે પણ નહીં. કારણકે બન્ને પક્ષોએ રુશ્વતો આપીઆપીને કેસ અત્યંત જટિલ બનાવી દીધો છે. જ્યાં સુધી મકાનની માલિકી ન્યાયાલય દ્વારા સ્વીકૃત થાય નહીં, ત્યાં સુધી ભાડુઆતો પણ રાખી શકાય નહીં. વૃદ્ધ શેઠજીએ તૈયાર થઇ ગયેલી એક દુકાન બૂટવાળાને ભાડે આપી હતી. પણ કેસ કોર્ટમાં જતાં તેણે પણ એ દુકાન ખાલી કરી નાંખી. આજે તો તેની સ્મૃતિમાં તેનું બળેલું, ધૂળના થરમાં ઢંકાઇ ગયેલું પતરાનું પાટીયું જ રહ્યું છે. કાયદાની રૂએ સરકાર આ મકાન જપ્ત કરી શકતી નથી. ભૂતોના ઉપદ્રવ વિષેની બધી વાતો બિનપાયાદાર હતી.

ભૈયાજીને નમસ્કાર કરીને જ્યારે હું પાછો વળ્યો ત્યારે મને બે કારણો પર હસવું આવતું હતું.- એક તો ગઇ રાતના ‘ભયંકર’ સ્વપ્ન પર અને બીજું આ બે ભાઇઓની મુર્ખાઇ પર. ઘેર પહોંચતાં જ મેં બહાદૂરીથી અને ઉત્સાહથી મોટાભાઇને કહ્યું, ‘પેલા મકાનનો બધો જ ભેદ ઉકેલી લાવ્યો છું.’
‘હા, હું પણ આજે ખરી વાત જાણી લાવ્યો છું એ મકાન તો બે ભાઇઓના ઝઘડાને કારણે નિર્જન પડ્યું છે ને ભૂત- બૂતની વાતો સાવ ખોટી છે.’ પુસ્તકમાંથી માથું ઊંચું કર્યા વગર જ સ્વસ્થતાથી તેમણે જવાબ આપ્યો.

….. અને હું યંત્રવત્ ઊભો જ રહી ગયો !

– આભાર

સૌરાષ્ટ્ર રસધાર
આપણી સંસ્કૃતિ અને આપણો વારસો

 

Leave a comment

Filed under Uncategorized

ખુબસુરત અભિનેત્રી પ્રિયા રાજવંશ

ખુબસુરત અભિનેત્રી પ્રિયા રાજવંશ

ખુબસુરત અભિનેત્રી પ્રિયા રાજવંશની આજે ૨૦મી પુણ્યતિથિ છે. ૨૭ માર્ચ, ૨૦૦૦ના રોજ તેમનું ૬૩ વર્ષની ઉમરે અકુદરતી નિધન થયું હતું. તેઓને ચેતન આનંદની ‘હકીકત’, ‘હીર રાંઝા’ કે ‘હંસતે જખ્મ’ જેવી ફિલ્મોથી યાદ કરી શકાય.
વીરા સુંદર સિંઘ નામે શિમલાના શીખ પરિવારમાં ૧૯૩૭માં તેમનો જન્મ. તેમના પિતા સુંદર સિંઘ વન વિભાગના વનરક્ષક હતા. તેમના ભાઈઓ કમલજીત અને પદમજીત સાથે તેઓ શિમલામાં ઉછર્યા અને શિમલાની કોન્વેન્ટમાં તેઓ ભણ્યા હતાં. ત્યાંની સેન્ટ બેડે કોલેજમાં તેઓ ઇન્ટર પાસ થયા હતાં. શિમલા મહાપાલિકામાં તેઓ જોડાયા હતાં. એ દરમિયાન ત્યાંના વિખ્યાત ગેઈટી થિયેટરમાં તેમણે અનેક અંગ્રેજી નાટકો કર્યાં હતાં. તેમના પિતાજીને યુ.એન. એસાઇનમેન્ટ મળતાં તેમને પ્રતિષ્ઠિત રોયલ એકેડમી ઓફ ડ્રામેટિક આર્ટ, લંડનમાં જોડાવાની તક મળી હતી. લંડનમાં ભણતા ૨૨ વર્ષના પ્રિયાનો ફોટોગ્રાફ હિન્દી ફિલ્મોના નિર્દેશક ચેતન આનંદના હાથમાં આવ્યો. ચેતન એટલે દેવ આનંદ અને વિજય આનંદનાં મોટા ભાઈ. તેઓ ત્યારે ‘હકીકત’ (૧૯૬૪) બનાવતા હતા. એ ફિલ્મમાં તેમણે પ્રિયાને કાસ્ટ કરી. ‘હકીકત’ એ ભારતની યાદગાર યુદ્ધ આધારિત ફિલ્મ છે.
તરત જ પ્રિયા તેમના મેન્ટોર ચેતન આનંદ સાથે લાગણીનાં સંબંધે બંધાયા. તેના થોડા સમય પહેલાં જ ચેતન આનંદ તેમના પહેલાં લગ્નથી છુટા થયા હતા. પ્રિયા ચેતનજી કરતાં ઘણાં વર્ષો નાના હતાં અને ખુબ ખુબસુરત હતાં. ત્યાર બાદ પ્રિયાએ માત્ર ચેતન આનંદની જ ફિલ્મોમાં કામ કર્યું. પ્રિયા ચેતનજીની ફિલ્મના તમામ પાસા, જેવાંકે કથા, પટકથા, સંવાદ, ગીતના બોલ અને પોસ્ટ પ્રોડક્શનમાં કાર્યોમાં પણ સાથ આપતાં. ચેતન આનંદે પણ ત્યાર બાદ પ્રિયા નાયિકા ન બન્યા હોય એવી કોઈ ફિલ્મ નહીં બનાવી. પ્રિયા ખુબ પ્રતિભાશાળી અભિનેત્રી હોવા છતાં, તેમનો અંગ્રેજ જેવો ચહેરો અને વેસ્ટર્ન રીતભાત ભારતીય દર્શકોને રીઝવી શક્યો નહીં.
ત્યાર બાદ પ્રિયાએ ત્યારના મોટા હીરો રાજ કુમાર સામે ‘હીર રાંઝા’ કરી, જે હીટ રહી. પછી ‘હસ્તે જખમ’ કરી, જે પ્રિયાની સૌથી સારી ફિલ્મ બની રહી. તે ઉપરાંત તેમણે ‘હિન્દુસ્તાન કી કસમ’ અને ‘કુદરત’માં પણ અભિનય કર્યો. ‘કુદરત’માં તેમની હેમા માલિનીની સમાંતર ભૂમિકા હતી. ‘હાથોં કી લકીરે’ (૧૯૮૫) તેમની છેલ્લી ફિલ્મ બની રહી. પ્રિયાની તમામ ફિલ્મોમાં સંગીતકાર મદન મોહનનું મધુરું સંગીત રહેતું. તેમને તેમના ભાઈ હોલીવૂડના ગ્રેટા ગાર્બો સાથે સરખાવતા કહેતાં કે પ્રિયા ગ્રેટા કરતાં વધુ ખુબસુરત હતાં.
પ્રિયા રાજવંશ અને ચેતન આનંદનાં અંગત સંબંધો રહ્યાં અને તેઓ સાથે જ રહેતાં હતાં. પ્રિયાનો પહેલાં કાલુમલ એસ્ટેટમાં પોતાનો ફ્લેટ હતો પછી મંગલ કિરનમાં તેમનું મોટું હાઉસ પણ હતું. તેમના ભાઈઓ લંડન અને અમેરિકામાં રહેતાં હતાં. તેમની પારિવારિક મિલકત ચંદીગઢમાં પણ હતી.
૧૯૯૭માં ચેતન આનંદનું નિધન થયું, ત્યાર બાદ પ્રિયાને ચેતન આનંદનાં પહેલાં લગ્નનાં બે દીકરાઓ સાથે મિલકત વારસામાં મળી હતી. ૨૭ માર્ચ ૨૦૦૦નાં રોજ પ્રિયાની ચેતન આનંદનાં જુહુનાં રુઈયા પાર્કના બંગલામાં હત્યા કરાઈ હતી. પોલીસે તેમની હત્યાનો આરોપ ચેતનજીના દીકરાઓ કેતન આનંદ અને વિવેક આનંદ તથા તેમના કર્મચારીઓ માયા ચૌધરી અને અશોક ચેન્નાસ્વામી પર મૂક્યો હતો. હત્યાનું કારણ ચેતન આનંદની મિલકત હતું. વકીલે કોર્ટમાં પ્રિયાના હાથે લખાયેલી નોંધ અને વિજય આનંદને લખાયેલા પત્રો રજૂ કર્યા હતાં. એનાથી શંકાસ્પદ સંજોગોમાં પ્રિયાનું મોત નીપજ્યું તે પહેલાં તેઓ કેવાં ભય અને ચિંતામાં જીવતાં હતાં, તે સ્પષ્ટ થતું હતું. જુલાઈ, ૨૦૦૨માં ચારે આરોપીઓ સામે પ્રિયાની હત્યાનો આરોપ સાબિત થતાં તેમને જનમટીપ કરાઈ હતી. જે ચુકાદો ૨૦૧૧માં મુંબઈ હાઈકોર્ટે પણ માન્ય રાખ્યો હતો.
પ્રિયા રાજવંશનાં જાણીતા ગીતો: ખેલો ના મેરે દિલ સે, જરા સી આહટ હોતી હૈ (હકીકત), મિલો ન તુમ તો દિલ ગભરાયે, દો દિલ તૂટે દો દિલ હારે, મેરી દુનિયા મેં તુમ આયે (હીર રાંઝા), હૈ તેરે સાથ મેરી વફા (હિન્દુસ્તાન કી કસમ), બેતાબ દિલ કી તમન્ના યહી હૈ, આજ સોચા તો આંસૂ ભર આયે, તુમ જો મીલ ગયે હો, યે માના મેરી જાં મોહબ્બત સજા હૈ (હસતે જખમ), યે પ્યાર કા નશા (સાહિબ બહાદૂર), બિન બાદલ બીજલી (કુદરત).
‘માર્ચ માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી – શુભ સાહિત્યના આભાર સાથે..

Image may contain: 1 person, closeup

Leave a comment

Filed under Uncategorized

ગઝલ – દિનેશ ડોંગરે ‘નાદાન’

દર્દનું અસ્તિત્વ પૂછી જાય છે,
કોણ મારાં અશ્રુ લૂછી જાય છે ?

સ્હેજ અમથી એ બતાવે લાગણી
(ને) આખેઆખું અંગ ધ્રુજી જાય છે.

મૌન રહું તો મારો આતમ ડંખે છે,
બોલું તો વિશ્વાસ ઊઠી જાય છે.

સુપ્ત ઇચ્છા સપનું થઈને જાગે છે,
મારું હુંપદ જ્યારે ઊંઘી જાય છે.

હું લખું છું રોજ મારું ભાગ્ય ને –
રોજ આવી કો’ક ભૂંસી જાય છે.

જ્યાં જઉં છું ત્યાં ઉદાસી હોય છે,
કોણ મારાં પગલાં સૂંઘી જાય છે ?

– દિનેશ ડોંગરે ‘નાદાન’

બધા શેર સ-રસ પણ છેલ્લા બે શિરમોર.

Leave a comment

Filed under Uncategorized

પ્રતિભાશાળી અને સાહજીક – ફારુખ શેખ

પ્રતિભાશાળી અને સાહજીક – ફારુખ શેખ

હિન્દી ફિલ્મોના જાણીતા અભિનેતા, ટીવી પ્રેઝન્ટેન્ટર ફારુખ શેખ જીવતા હોત તો આજે ૬૮ વર્ષના થાત. ૧૯૭૭થી ૧૯૮૯ દરમિયાન તેમના સાહજીક અભિનયથી તેઓ ખુબ લોકપ્રિય થયા હતા. તો ૧૯૮૮થી ૨૦૦૨ સુધી તેઓ ટીવી પર લોકપ્રિય રહ્યા. ૨૦૦૮થી ફારુખ ફિલ્મોમાં પરત થયા અને ૨૦૧૩ના તેમના નિધન સુધી સક્રિય રહ્યા. જેને સમાંતર સિનેમાની કહેવાતી હતી તેવી ફિલ્મોમાં તેમણે જે મહાન નિર્દેશકો સાથે કામ કર્યું તેમાં સત્યજીત રાય, મુઝફ્ફર અલી, હૃષીકેશ મુખર્જી અને કેતન મહેતાનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે સિનેમાના મોટા તો ટીવીના નાના પડદે કામ કર્યું અને રંગમંચ પર શબાના આઝમી સાથે ‘તુમ્હારી અમૃતા’ જેવું યાદગાર નાટક પણ કર્યું હતું. ટીવી પર ‘જીના ઇસી કા નામ હૈ’ (સીઝન ૧) જેવી યાદગાર ટીવી શ્રેણી રજૂ કરી હતી. ‘લાહોર’ માટે તેમને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો નેશનલ ફિલ્મ એવોર્ડ મળ્યો હતો.

ભરુચ જીલ્લાના હાંસોટ ગામે તેમનો ૨૫ માર્ચ, ૧૯૪૮નાં રોજ જન્મ થયો હતો. મુસ્લિમ પિતા મુસ્તફા શેખ અને પારસી માતા ફરીદાનાં તેઓ સંતાન. પિતાજી મુંબઈમાં વકીલ હતા. તેમના જમીનદાર બાપ-દાદાનું વતન હાંસોટ હતું. પાંચ સંતાનોમાંના સૌથી મોટા ફારુખ વૈભવી રીતે ઉછર્યા હતા. મુંબઈની સેન્ટ મેરી સ્કૂલ અને સેન્ટ ઝેવિયર્સ કોલેજમાં તેઓ ભણ્યા હતા. મુંબઈની સિદ્ધાર્થ કોલેજમાંથી તેઓ કાનૂનનાં વિષયો ભણ્યા હતા. પિતાજીની વકીલ તરીકેની જોરદાર પ્રેક્ટિસ બાદ ફારુખ પણ વકીલ બન્યા પણ ફાવ્યું નહી માટે અભિનેતા બન્યા. તેઓ કોલેજમાં નાટકો કરતાં ત્યારથી રૂપા સાથે દોસ્તી હતી, જે અંતે તેમના જીવનસાથી બન્યા. રૂપાજી કોલેજમાં તેમના જુનિયર હતાં, પણ શબાના આઝમી તેમના ક્લાસમેટ અને સુનીલ ગાવસ્કર તેમના કોલેજના સમકાલીન હતાં. સના અને શાઈસ્તા નામની તેમની બે દીકરીઓ છે. નાના દીકરી સના બાન્દ્રાનાં એન.જી.ઓ. અસીમા સાથે કાર્યરત હતાં અને હવે યુનાઈટેડ વે મુંબઈ એન.જી.ઓ.માં કાર્યરત છે.

કિશોરાવસ્થાથી ફારુખ ઇપ્ટાનાં નાટકોમાં સાગર સરહદી જેવા નિર્દેશક સાથે પ્રવૃત્ત હતા. ૧૯૭૩માં તેઓ લો કોલેજના છેલ્લા વર્ષમાં હતા ત્યારે એમ.એસ. સથ્યુએ તેમનો ‘ગર્મ હવા’ ફિલ્મ માટે સંપર્ક કર્યો હતો. બલરાજ સાહની સાથે ફારુખ સહાયક ભૂમિકામાં હતા. એ ફિલ્મ હિન્દી સિનેમાની કલાત્મક ફિલ્મોની આધારશિલા મનાય છે. તેમને એ ફિલ્મ માટે રૂ. ૭૫૦નો પગાર મળ્યો હતો. તેઓ રેડીઓ પર ક્વિઝ માસ્ટર રૂપે લોકપ્રિય થયા અને દૂરદર્શન પર ‘યુવાદર્શન’ અને ‘યંગ વર્લ્ડ’ જેવા કાર્યક્રમોમાં ભાગ લઇને ફારુખ ઘરેઘર જાણીતા બન્યા હતા. ઉત્તર પ્રદેશથી મુંબઈ આવેલાં ટેક્સી ડ્રાઈવર રૂપે ‘ગમન’માં તેમણે યાદગાર ભૂમિકા કરી હતી. ત્યાર બાદ એમણે સત્યજીત રાયની ‘શતરંજ કે ખિલાડી’, ‘નૂરી’, ચશ્મે બદદૂર’, ઉમરાવ જાન’, ‘બઝાર’, ‘સાથ સાથ’, ‘રંગબિરંગી’ ‘કિસી સે ના કેહના’ અને ‘બીવી હો તો ઐસી’ (૧૯૮૮) જેવી યાદગાર ફિલ્મો કરી. ‘કથા’માં તેમની થોડી નકારાત્મક ભૂમિકા પણ હતી. પછી ‘યશ ચોપ્રાની ‘ફાસલે’ (૧૯૮૫) થી ૧૯૯૭ સુધી તેમની ફિલ્મો ચાલી નહીં.
શબાના આઝમી સાથે ફારુખ શેખ ‘લોરી’, ‘એક પલ’ અને ‘અંજુમન’ ફિલ્મો અને નાટક ‘તુમ્હારી અમૃતા’માં દેખાયા. દીપ્તિ નવલ સાથે તેમની જોડી જામી હતી. તેમણે સાત ફિલ્મો સાથે કરી, ‘ચશ્મે બદદૂર’, ‘કથા’, ‘સાથ સાથ’, ‘કિસી સે ના કેહના’, ‘રંગબિરંગી’, ‘ટેલ મી ઓ ખુદા’ અને ‘લિસન.. અમયા’. ટાઈમ્સની એક મુલાકાતમાં તેમણે કબુલ્યું હતું કે તેઓ કમર્શિયલી સફળ અભિનેતા નહોતા જેનો તેમને રંજ રહ્યો. છેલ્લે તેમણે ‘સાસ બહુ ઔર સેન્સેક્સ’ (૨૦૦૮) અને ‘લાહોર’ (૨૦૦૯) કરી હતી. ‘ક્લબ ૬૦’ (૨૦૧૩) એમની છેલ્લી ફિલ્મ બની રહી.
નેવુંના દસકના અંતે ફારુખે સંખ્યાબંધ ટીવી શ્રેણીમાં કામ કર્યું. મહાન કવિ અને સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીના જીવન પર બનેલી બાયો-પીક ‘કહકશા – હસરત મોહિની’ માં તેઓ શીર્ષક ભૂમિકામાં હતા. અહીં પણ દીપ્તિ તેમના પત્નીની ભૂમિકામાં હતાં. ઝી પર ‘અહા’, ‘સોની પર ‘ચમત્કાર’ કે સ્ટાર પ્લસ પર ‘જી મંત્રીજી’ એમાં યાદ કરી શકાય. ૧૯૮૫-૮૬ માં દૂરદર્શન પરની શરદબાબુ લિખિત જાણીતી શ્રેણી ‘શ્રીકાંત’માં પણ તેમણે અભિનય કર્યો હતો. ‘લાઈફ ઓકે પર ‘દો દિલ એક જાન’ના આરંભના હપ્તાઓમાં ફારુખ હિરોઈનના પિતા રૂપે દેખાયા હતાં. વિવિધ ભારતી પર ‘ક્વિટ ક્વિઝ’ શો તેમણે કર્યો હતો.
શબાના સાથેના તેમના નાટક ‘તુમ્હારી અમૃતા’એ ૨૦૧૨માં વીસ વર્ષ પુરા કર્યા હતાં. તો તેની સિક્વલ સમું નાટક ‘આપકી સોનિયા’ તેમણે સોનાલી બેન્દ્રે સાથે કર્યું હતું. બર્નાર્ડ શોના ‘પીગ્મીલીયન’ (આપણી ‘સંતુ રંગીલી’) પરથી તેમણે ‘અઝહર કા ખ્વાબ’ (૨૦૦૪) નાટકનું નિર્દેશન પણ કર્યું હતું. ‘જીના ઇસી કા નામ હૈ’ જેવી માતબર ટીવી શ્રેણીના ફારુખ હોસ્ટ હતાં, જેમાં તેમણે અનેક ફિલ્મ કલાકારોની મુલાકાત લીધી હતી. તેમની સેન્સ ઓફ હ્યુમર અને વિનમ્રતા એ કાર્યક્રમનું ઘરેણું હતું.
૨૭ ડીસેમ્બર, ૨૦૧૩ના રોજ દુબઈમાં હાર્ટ એટેકથી ફારુખ શેખનું નિધન થયું હતું. તેઓ ત્યાં વેકેશન માટે ગયા હતા અને કાયમી વેકેશન પર ઊતરી ગયા. તેમને અંધેરીના ચાર બંગલો કબ્રસ્તાનમાં તેમના માતાજીની કબરની બાજુમાં દફનાવાયા હતા.

ફારુખ શેખના યાદગાર ગીતો: સિને મેં જલન આંખો મેં તુફાન, આપ કી યાદ આતી રહી – ગમન, આજા રે – નૂરી, ઇન આંખો કી મસ્તી કે, ઝીંદગી જબ ભી તેરી બઝ્મ મેં, દિલ ચીઝ ક્યા હૈ – ઉમરાવ જાન, કાલી ઘોડી દ્વાર ખડી – ચશ્મે બદદૂર, તુમ કો દેખા તો યે ખયાલ આયા, કયું ઝીંદગી કી રાહ મેં, પ્યાર મુજસે જો કિયા તુમને, યે તેરા ઘર યે મેરા ઘર – સાથ સાથ, ફિર છીડી બાત બાત ફૂલોં કી, દિખાઈ દિયે યુ કી બેખુદ કિયા – બાઝાર.
‘માર્ચ માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી – શુભ સાહિત્યના આભાર સાથે..

Image may contain: 1 person, eyeglasses and closeup

Leave a comment

Filed under Uncategorized

યોગદિન+પિતૃ વંદના+એમ વારતાઓ પાસે જતો/ બાબુ સુથાર

||યોગદિન પ્રેરક માર્ગદર્શન … – YouTube

યોગદિન પ્રેરક માર્ગદર્શન શિક્ષણમંત્રીશ્રી ભુપેન્દ્રસિંહ ચુડાસમા સાહેબ||

21 hours ago – Uploaded by Education Corner

પિતૃ વંદના  father’s day .

पिता के प्रति अपनी भावनाओं को व्यक्त करने का खास दिन 


પુરાણો માં પણ પદ્મ પુરાણ નું વિશિષ્ટ સ્થાન છે ભગવાન વેદ વ્યાસ પદ્મ પુરાણ માં પિતૃ વંદના કરતાં કહે છે
पिता धर्म: पिता स्वर्ग: पिता हि परमं तप: |
पितरि प्रीति मापन्ने प्रीयन्ते  सर्व देवता : ||
(पद्म पु सु ख 47/9)

 
पिता स्वर्गः पिता धर्मः पिता हि  परमं तपः ।
 पितरि प्रितिमापन्ने सर्वाः प्रोणन्ति देवताः ।।
पितरौ यस्य तृप्यन्ति सेवया च गुणेन च।
तस्य भागीरथीस्नानमहन्यहनि वर्तते॥
सर्वतीर्थमयी माता सर्वदेवमयः पिता।
मातरं पितरं तस्मात् सर्वयत्नेन पूजयेत्॥
मातरं पितरंश्चैव यस्तु कुर्यात् प्रदक्षिणम्।
प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तदीपा वसुन्धरा॥

यह सन्दर्भ चिरकारी की कथा से लिया गया है जिसमें चिरकारी माता और पिता के महत्त्व को लेकर असमंजस में हैं । उनके पिता ने उन्हें अपनी माता का वध करने का आदेश दिया । क्योंकि वो चिरकारी थे अतः अपने स्वभाव स्वरुप वो इस आदेश के बाद भी मंथन में बैठ गए  कि  क्या उचित है और क्या अनुचित ।

वे सोचने लगे की स्त्री की उसमें भी माता की हत्या करके कभी भी कौन सुखी रह सकता है । पुत्रत्व सर्वथा परतंत्र है – पुत्र माता और पिता दोनों के अधीन है । माना की पिता की आज्ञा पालन करना सबसे बड़ा धर्म है परन्तु उसी प्रकार माता की रक्षा भी तो मेरा अपना धर्मं है । किन्तु पिता की अवज्ञा करके भी कौन प्रतिष्ठा प्राप्त कर सकता है । पुत्र के लिए यही उचित है की पिता की अवहेलना न करे । साथ ही उसके लिए माता की रक्षा करना भी उचित है । शरीर आदि जो देने  योग्य वस्तुयें हैं, उन सबको एक मात्र पिता देते हैं, इसलिए पिता की प्रत्येक आज्ञा का पालन करना चाहिए । पिता की आज्ञा पालन करने वाले पुत्र के पूर्वकृत पातक भी धुल जाते हैं । “पिता स्वर्ग है, पिता धर्म है और पिता ही सर्वश्रेष्ठ तपस्या है । पिता के प्रसन्न होने पर सब देवता प्रसन्न हो जाते हैं ।”

यदि पिता प्रसन्न हैं तो पुत्र के सब पापों का प्रायश्चित हो जाता है । पुत्र के स्नेह से कष्ट पाते हुए भी पिता उसके प्रति स्नेह नहीं छोड़ते । यह पिता का गौरव है जिस पर पुत्र की द्रष्टि से मैंने विचार किया है । अब मैं माता के विषय में विचार करूँगा ।

नास्ति मात्रा समं तीर्थ, नास्ति मात्रा समा गतिः ।
 नास्ति मात्रा समं श्राणं नास्ति मात्रा समा  प्रपा ।।
कुक्षौ संधारणाधात्री, जननाच्जनानी तथा । 
अङ्गानम वर्धनादम्बा वॆर्मत्वेन वीरसूह ।।

मेरे इस मानव जन्म में जो यह पञ्चभूतों का समुदाय स्वरुप शरीर प्राप्त हुआ है इसका कारण तो मेरी माता ही हैं । जिसकी माता जीवित हैं, बह सनाथ है । जो मातृहीन है, वह अनाथ है । पुत्र और पौत्र से युक्त मनुष्य यदि सौ वर्ष की आयु के बाद भी अपनी माता के आश्रय में जाता है, तो वह दो वर्ष के बालक की भाँती आचरण करता है । पुत्र समर्थ हो या असमर्थ, दुर्बल हो या पुष्ट – माता उसका विधिवत पालन करती है । “माता के सामान कोई तीर्थ नहीं है, माता के सामान कोई गति नहीं है, माता के सामान कोई रक्षक नहीं है तथा माता के समान कोई प्याऊ नहीं है । माता अपने गर्भ में धारण करने के कारण ‘धात्री’ है, जन्म देने वाली  होने से ‘जननी’ है, अंगो की वृद्धि करने के कारण ‘अम्बा’ है, वीर पुत्र का प्रसब करने के कारण ‘वीरप्रसू’ कहलाती है, शिशु की सुश्रुषा करने से वह ‘शक्ति’ कही गयी है तथा सदा सम्मान देने के कारण उसे माता कहते हैं ।” मुनि लोग पिता को देवता के समान समझते हैं परन्तु मनुष्यों और देवताओं का समूह भी माता के समीप नहीं पहुच पता – माता की बराबरी नहीं कर सकता । पतित होने पर गुरुजन भी त्याग देने योग्य माने गए हैं; परन्तु माता किसी भी प्रकार त्याज्य नहीं है । कौशिकी नदी के तट पर स्त्रियों से घिरे हुए राजा बलि की ओर वो देर तक निहारती रही; केवल इसी अपराधवश पिता ने मुझे अपनी माता को मार डालने का आदेश दिया है । चिरकारी होने के कारण वे इन्ही सब बातों पर अधिक समय तक विचार करते रहे, परन्तु उनकी चिंता का अंत नहीं हुआ ।

इधर गौतम ऋषि (चिरकारी के पिता) दुखी हो कर आंसू बहते हुए चिंता करने लगे – अहो ! पतिव्रता नारी का वध करके मैं पाप के समुन्द्र में डूब गया हूँ । अब कौन मेरा उद्धार करेगा ? मैंने उदार विचार वाले चिरकारी को  बड़ी शीघ्रता से यह कठोर आज्ञा दे दी थी । यही वह सचमुच चिरकारी हो तो मुझे पाप से बचा सकता है । चिरकारी ! तुम्हारा कल्याण हो । यदि आज भी अपने नाम के अनुसार तुम चिरकारी बने रहे, तभी वास्तव में चिरकार्य  हो । इस प्रकार अत्यंत चिंता करते हुए गौतम मुनि चिरकारी के पास आये । वहां आकर उन्होंने चिरकारी को माता के समक्ष बैठा देखा और अपनी पत्नी को जीवित देखा । चिरकारी ने पिता को देखा तो शस्त्र फ़ेंक दिये और चरणों में लेट गया और नाना प्रकार से पिता को प्रसन्न करने की चेष्टा करने लगा ।

तब गौतम ऋषि ने चिरकारी  को ह्रदय से लगा लिया और नाना प्रकार के आशीर्वाद दिए और उसकी स्तुति की । उन्होंने चिरकारी के विलम्ब करने पर ऐसा कहा – ‘चिरकाल तक विचार करके कोई मंत्रणा स्थिर करे । स्थिर किये मंत्र (परामर्श) को चिरकाल के बाद छोड़े । चिरकाल में किसी को मित्र बना कर उसे चिर काल तक धारण किये रहना उचित है । राग, दर्प,अभिमान, द्रोह, पापकर्म तथा अप्रिय कर्तव्य में चिरकारी (विलम्ब करने वाला) प्रशंसा का पात्र है । बंधु, सुह्रदय, भृत्य और स्त्रियों के अव्यक्त अपराधों में जल्दी कोई दंड न देकर देर तक विचार करने वाला पुरुष प्रशंसनीय है । चिर काल तक धर्मों का सेवन करे । किसी बात की खोज का कार्य चिरकाल तक  करता रहे । विद्वान पुरुषों का संग अधिक काल तक करे । इष्ट मित्रों का सेवन और इष्ट देवता की उपासना दीर्घ काल तक करे ।

पर यदि कोई धर्म का कार्य आ गया हो तो उसके पालन में विलम्ब नहीं करना चाहिए । शत्रु हाथ में हथियार लेकर आता हो तो  उस से आत्म रक्षा में देर नहीं लगानी चाहिए । यदि कोई सुपात्र व्यक्ति अपने समीप आ गया हो तो उसका सम्मान करने में विलम्ब नहीं करना चाहिए । भय से बचने में और साधू संतों का सत्कार करने में भी विलम्ब नहीं करना चाहिए । उपरोक्त कार्यों में जो विलम्ब करता है वह प्रशंसा का पात्र नहीं है ।
सत्यं माता पिता ज्ञानं धर्मो भ्राता दया सखा।
शान्ति: पत्नी क्षमा पुत्र: षडेते मम बान्धवा:॥
सर्वतीर्थमयी माता सर्वदेवमयः पिता
मातरं पितरं तस्मात् सर्वयत्नेन पूजयेत्


–ડો. બાબુ સુથાર એ ગુજરાતી ભાષા-સાહિત્યનું એક વિરલ વ્યક્તિત્વ, સર્જક, ભાષાવિજ્ઞાની અને ભાષાના તત્ત્વચિંતક હોવા ઉપરાંત તેઓ એક સંપાદક છે. વડોદરાની એમ.એસ. યુનિવર્સિટીમાં પીએચ.ડી. કરીને એમણે યુનિવર્સિટી ઑવ્ પેન્સિલ્વેનિયામાં સાઉથ એશિયા સ્ટડીઝ વિભાગમાં ગુજરાતીનું અધ્યાપન કર્યું. અમેરિકા વસવાટ પહેલાં થોડોક સમય એમણે ગુજરાતમાં પત્રકારત્વની ભૂમિકા પણ નિભાવેલી. ગુજરાતી ભાષાની પ્રથમ ‘લર્નર્સ ડિક્શનરી’ તૈયાર કરવાનું માતબર શ્રેય પણ એમને જાય છે. એ ઉપરાંત ભાષાવિજ્ઞાનનાં પુસ્તકો અને સાહિત્યક્ષેત્રે પણ એમનું વિશિષ્ટ પ્રદાન રહ્યું છે. નવલકથા, નવલિકાઓ, કવિતા ઉપરાંત બાળસાહિત્ય સ્વરૂપોમાં એમની સર્જનશીલતા સતત વહેતી રહી છે. તેમણે “સંધિ” ત્રિમાસિકનું સંપાદન પણ સંભાળેલું.

ત્યારે હું છોકરાં મામાને ત્યાં જાય
એમ વારતાઓ પાસે જતો
હું કીડીને પૂંઠે પૂંઠે
શિકારી પાસે જતો
ને તીરને આમ
ને કબૂતરને તેમ જતાં નિહાળતો.
હું કાગડાને કૂંજામાં કાંકરા નાખવા લાગતો
હું સતને ત્રાજવે તોળતી પેલી બિલાડીની પૂંછડીને પણ તાકી રહેતો
હું પેલા રાજાને પણ જોતો
જે ઝાડ ઓથે સંતાઈને
રસ્તા વચ્ચેનો પથ્થર
કોણ ઉપાડે છે
એની રાહ જોતો.
આજે મને થાય છે:
એ પથ્થર મેં કેમ ન’તો ઉપાડ્યો ?
મને લાગે છે કે હવે મારે કાશીએ જઈને કરવત મુકાવવો જોઈએ.

Leave a comment

Filed under Uncategorized