Monthly Archives: જુલાઇ 2020

સંવેદનશીલ અભિનેત્રી ડીમ્પલ કાપડીઆ

1:08 / 2:23
tfhdcieJuhSly 2n9poo ndatSts o1:32a gredlgAMeid

માયા દીપકનો સુરીલો કંઠ ફરી સાંભળવા મળશે આ શુક્રવારે રાત્રે ૮ કલાકે Home Live Jammingમાં
Maya Deepak
………………………………………………………………………………………………

સંવેદનશીલ અભિનેત્રી ડીમ્પલ કાપડીઆ

હિન્દી ફિલ્મોના સંવેદનશીલ અભિનેત્રી ડીમ્પલ કાપડીઆ ૬૩ વર્ષના થયાં. ૮ જૂન, ૧૯૫૭ના રોજ મુંબઈમાં તેમનો જન્મ. માત્ર ૧૬ વર્ષની ઉમરે તેમને રાજ કપૂરે રોમાન્ટિક ફિલ્મ ‘બોબી’ (૧૯૭૩)ની શીર્ષક ભૂમિકામાં દીકરા ઋષિ કપૂર સાથે લોન્ચ કર્યા હતાં. અને જેણે ખુબ ઉમીદ જગાવી હતી તેવી ‘બોબી’ રજૂ થાય તેના છ માસ પહેલાં જ ડિમ્પલે ત્યારના સુપર સ્ટાર રાજેશ ખન્ના સાથે લગ્ન કરીને ફિલ્મોના અભિનય વ્યવસાયને રામ-રામ પણ કરી લીધાં હતાં. એ ખન્ના સાથે ૧૯૮૪માં છુટા પડ્યા બાદ ડીમ્પલ ફરી કેમેરા સામે આવ્યાં. ફરી ઋષિ કપૂર અને કમલ હાસન સામે ‘સાગર’ (૧૯૮૫)માં આવ્યાં. તેમને ‘બોબી’ અને ‘સાગર’ બંને ફિલ્મો માટે શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીના ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ મળ્યાં હતાં. પછી તો એંશીના દાયકામાં ડિમ્પલે પોતાને અગ્રીમ અભિનેત્રી રૂપે સ્થાપિત કરી દીધાં.
શરૂઆતમાં તેમના આકર્ષક દેખાવને કારણે નેશનલ સેક્સ સિમ્બોલ તરીકે તેમની નામના થઇ પણ તેઓ તેનાથી કશુંક જુદું કરવા માંગતા હતાં, જે તેમણે અનેક પ્રકારની ભૂમિકાઓ કરીને સાબિત કરી દીધું કે તેઓ એક સારા અને સંવેદનશીલ અભિનેત્રી છે. ત્યાર બાદ તેઓ ગંભીર અને વૈવિધ્યપૂર્ણ ભૂમિકાઓ તરફ વળ્યાં. તે માટે તેઓ મુખ્ય ધારાની ફિલ્મોમાંથી સમાંતર સિનેમા તરફ ગયાં. તેમની ભૂમિકાઓ માટે તેમના વખાણ થયાં. એ સંદર્ભે ‘કાશ’, ‘દ્રષ્ટિ’, ‘લેકિન’ અને ‘રુદાલી’ આવી, જેને માટે તેમને શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો નેશનલ એવોર્ડ અને શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો ફિલ્મફેર ક્રિટીકસ એવોર્ડ મળ્યો. પછી તેમણે સહાયક ભૂમિકાઓ કરી, જેમાં ‘ગર્દિશ’ અને ‘ક્રાંતિવીર’ નોંધનીય રહી. ‘ક્રાંતિવીર’ માટે તેમને ચોથો ફિલ્મફેર એવોર્ડ મળ્યો.
નેવુંના દાયકામાં અને પછી પણ ડીમ્પલ ક્યારેક વિવિધ ભૂમિકામાં દેખાતા રહ્યાં. ‘દિલ ચાહતા હૈ’માં તેમણે નાની ભૂમિકા કરી. અમેરિકન પ્રોડક્શન ‘લીલા’ (૨૦૦૨)માં તેમણે શીર્ષક ભૂમિકા કરી. ત્યાર બાદ તેમણે થોડી વધુ મુખ્ય ભૂમિકાઓ કરી. જેમાં ‘હમ કૌન હૈ?’, ‘પ્યાર મેં ટ્વિસ્ટ’, ‘ફિર કભી’ કે ‘તુમ મિલો તો સહી’ (૨૦૧૦) યાદ કરી શકાય. તેમણે કેટલીક સહાયક ભૂમિકાઓ પણ કરી, તે ‘બીઇંગ સાયરસ’, ‘લક બાય ચાન્સ’, ‘દબંગ’, ‘કોકટેલ’, કે ‘ફાઈન્ડીંગ ફેની’ હતી.
ડીમ્પલ કાપડીઆને તેમની જે ફિલ્મો માટે યાદ કરાશે, તેમાં ‘બોબી’ (૧૯૭૩), ‘સાગર’, ‘ઐતબાર’, ‘લાવા’, ‘અર્જુન’, ‘જાંબાઝ’, ‘અલ્લારખા’, ‘ઇન્સાફ’, ‘કાશ’, ‘સાઝીસ’, ‘બીસ સાલ બાદ’, ‘આખરી અદાલત’, ‘કબ્ઝા’, ‘જખ્મી ઔરત’, ‘રામ લખન’, ‘બટવારા’, ‘દ્રષ્ટિ’, ‘લેકિન’, ‘પ્રહાર’, ‘નરસિમ્હા’, ‘હક’, ‘અજુબા’, ‘અંગાર’, ‘રુદાલી’, ‘ગુનાહ’, ‘આજ કી ઔરત’, ‘ગર્દિશ’, ‘ક્રાંતિવીર’, ‘અંતીમ’, ‘અગ્નિચક્ર’, ‘પ્યાર મેં ટ્વિસ્ટ’, ‘બીઈંગ સાયરસ’, ‘ફિર કભી’, ‘લક બાય ચાન્સ’, ‘દબંગ’, ‘કોકટેલ’, ‘ફાઈન્ડીંગ ફેની’ કે ‘વેલકમ બેક’ (૨૦૧૫)નો સમાવેશ થાય છે.
૨૦૧૦ની ‘દબંગ’માં ડિમ્પલની ભૂમિકા હતી. એ ફિલ્મ વર્ષની સૌથી સફળ અને હિન્દી ફિલ્મોની સૌથી સફળ ફિલ્મોની યાદીમાંની એક છે. ક્રિકેટના વિષય પર બનેલી ‘પતિયાલા હાઉસ’ (૨૦૧૧)માં ડીમ્પલ ઋષિ કપૂરના પત્ની અને અક્ષય કુમારની માતાની ભૂમિકામાં જોવા મળતાં હતાં.
ગુજરાતી પરિવારના ચુનીભાઈ કાપડીઆ અને બેટી કાપડીઆના ચાર સંતાનોમાં ડીમ્પલ સૌથી મોટા. તેમના બેન સિમ્પલ કાપડીઆ પણ ફિલ્મોમાં અભિનય કરી ચૂક્યાં છે. બહેન રીમ અને ભાઈ મુન્ના તેમના પરિવારના અન્ય સભ્યો. મુંબઈના સાન્તાક્રુઝ વિસ્તારમાં તેઓ મોટા થયાં. સેન્ટ જોસેફ્સ કોન્વેન્ટ હાઈસ્કૂલમાં તેઓ ભણ્યાં. પિતાની સમૃદ્ધિ અને બિઝનેસને કારણે ડીમ્પલનો ઉછેર અલગ રીતે થયો. પહેલી જ ફિલ્મ ‘બોબી’ની અપેક્ષિત સફળતા પહેલાં જ સુપર સ્ટાર રાજેશ ખન્ના સાથે ખુબ યુવા વયે લગ્ન કરનારા ડીમ્પલને ટ્વિન્કલ ખન્ના અને રીંકલ ખન્ના નામે બે દીકરીઓ છે. બંને દીકરીઓ ફિલ્મ અભિનેત્રી રૂપે આવી ચૂકી છે પણ તેમના મા-બાપ જેવી જમાવટ કરી શકી નથી. ટ્વિન્કલના લગ્ન સ્ટાર અક્ષય કુમાર સાથે થયાં છે. આમ ડીમ્પલ અક્ષયના સાસુ છે. ડીમ્પલ પણ લગ્ન કરીને બાર વર્ષ સુધી કેમેરા અને લાઈટથી દૂર રહ્યાં. કહેવાય છે કે પતિ રાજેશ ખન્નાએ તેમને ફિલ્મ અભિનયથી દૂર રાખ્યાં હતાં. ‘ઇન્ડિયા ટુડે’ને એક મુલાકાતમાં ડિમ્પલે કહ્યું હતું કે ‘જેવા તેમણે રાજેશ ખન્ના સાથે લગ્ન કર્યા કે તેમનું જીવન અને આનંદ બંનેનો જાણે અંત આવી ગયો હતો. તેમનું જીવન એક ‘ફાર્સ’ બની ગયું હતું. ‘ફિલ્મફેર’ દ્વારા તેમને પુછાયેલું, ‘તમે ફરી વાર લગ્ન કરશો?’ ત્યારે ડિમ્પલે જવાબ આપ્યો હતો કે ‘લગ્ન વિના જ હું સુખી અને આનંદમાં છું. શા માટે મારે ફરીવાર લગ્ન કરવા જોઈએ? એક વાર કર્યા તે પૂરતા હતા.’ જોકે તેના થોડા સમય બાદ ડિમ્પલે તેમની અને પૂર્વ પતિ રાજેશ ખન્ના સાથેની કડવાશ ઘટાડવાના પણ પ્રયાસ કર્યા હતાં. ખન્નાની સંસદની ચૂંટણીમાં ઉમેદવારી વખતે ડિમ્પલે તેમનો પ્રચાર પણ કર્યો હતો અને ‘જય શિવ શંકર’માં સાથે અભિનય પણ કર્યો હતો. ત્યાં સુધી કે એક અન્ય મુલાકાતમાં ડિમ્પલે કહ્યું હતું કે તેમનું લગ્ન જીવન એ જીવનનું ઉચ્ચ બિંદુ હતું. જોકે ડિમ્પલે પોતાના લગ્ન અંગે એવું પણ કહ્યું છે કે તેમને મન કરિયર હંમેશા ઓછી મહત્વની બાબત હતી.
જાણકારો કહે છે કે ડીમ્પલ ખૂબ મૂડી છે. ‘જાંબાઝ’ બનતી હતી ત્યારે ફિરોઝ ખાને કહ્યું હતું કે આટલી ઉશ્કેરાટ વાળી મહિલા મળવી મુશ્કેલ છે. તેઓ ક્યારે કેવું વર્તન કરશે તે કહી ન શકાય એવું પત્રકારો નોંધે છે. તેઓ જાતે પણ કહે છે કે તેઓ ખૂબ મૂડી છે અને તેમનું વર્તન ઘણાંને વિરોધાભાસી લાગે છે, પણ તેમણે જાણી જોઇને કોઈનું ખરાબ કર્યું નથી. કહે છે કે ડીમ્પલ ખૂબ સારો અભિનય પણ એ કારણે જ કરી શકે છે. તેઓ ખૂબ ત્વરિત ફેરફાર લાવી શકે છે. જોકે તેમની ખુબસુરતી જેમ તેમની મિલકત છે તેજ રીતે જવાબદારી અને મર્યાદા પણ છે. છતાં, ડીમ્પલ કહે છે, ‘મારી શ્રેષ્ઠ ભૂમિકા હજી આવવી બાકી છે.’
‘જૂન માસના સિતારા – લેખક નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી. આભાર: શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા, સુરત.
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती, जवळून

Leave a comment

Filed under Uncategorized

સઘળું એબ્સર્ડ છે…./પરેશ વ્યાસ

સઘળું એબ્સર્ડ છે…..
રોજ રોજ કોવિડ-૧૯ બુલેટિન આવતું રહે છે. આજે આટલાં મર્યા, આટલાં સાજા થિયાં, આટલાં નવાં રોગી પેદા થિયાં. આ એવો સેન્સેક્સ છે, જેમાં ઝાઝી વધઘટ નથી. ગુજરાતનો નવા કેસનો આંકડો દરરોજ ૪૦૦નાં આળેગાળે અટકે છે. રોજ ૨૦-૩૦ લોકો મરે છે. મરણ પણ મોનોટોનસ થઈ ગયું છે, બાપ! પણ.. હવે સઘળું અનલૉક થતું જાય છે. સરકારને હવે માનવીની તંદુરસ્તી કરતાં મનીની દુરસ્તી વધારે ઇમ્પોર્ટન્ટ લાગે છે. સરકાર કિયે છે, કરે છે તો હાચું જ હશે. જાન હૈ તો જહાં હૈ પણ મની હૈ વો મહાન હૈ! હેં ને?
વતનની રાહમેં વતનકે કેટલાંય મજૂરો શહીદ થઈ ગયા. ગમે તે હોય પણ આ સરકાર નામ સરસ ગોતી કાઢે છે. શ્રમિક સ્પેશ્યલ ટ્રેન, આત્મનિર્ભર સહાય યોજના વગેરે. ‘આત્મનિર્ભર’ અને ‘સહાય’ એ બે શબ્દો જો કે એક બીજા સાથે મેચ થતાં નથી. પણ એ જાવા દ્યો. હવે લોકો માટે મોઢું કોઈને દેખાડવા જેવું રહ્યું નથી. અરે ભાઈ, ઢાંકો રે ઢાંકો. માસ્ક મરજિયાત નથી. જરાય નહીં. અને સાબુ કે સેનેટાઈઝરથી હાથ ધો ધો કરવા, આપણો ધરમ થઈ ગયો છે. કામકાજ અને ખરીદ-વેચાણ આજકાલ ઓનલાઈન છે. ના, રાજકારણનું ખરીદ-વેચાણ ઓનલાઈન નથી. હે મારા પ્રિય એમએલએ-ઓ, રૂપિયા પૈસા દૂધે ધોઈને નહીં પણ સાબુથી ધોઈને લેજો. વાઇરસ હોય તો? આમ અમને ચિંતા તો થાય ને?
આજકાલ સામાજિક દૂરી જરૂરી છે. પણ હે ભાયું બેનો, સામાજિક માધ્યમો(સોશિયલ મીડિયા)થી દૂરી નથી. ત્યાં અનેક અફવા વાઇરલ થતી રહે છે. સરકાર વિરુદ્ધ અફવા હોય તો એને શરૂ કરનાર જણનું આઇપી એડ્રેસ ગોતીને સરકાર એને ધરબી દેય છે. પણ સરકારની પ્રશસ્તિ કરતી અફવા બેરોકટોક રમણે ચઢે છે. ભક્તોની નીતિરીતિ જીગર મુરાદાબાદીનાં શેર જેવી છે: સાકીપે ઈલઝામ ન આયે, ચાહે મુઝ તક જામ ન આયે. સરકાર તો બૌ હારી સે બાપ!
કોઈ પણ લોકશાહી ચાર થાંભલા ઉપર ટકી હોય છે. રાજતંત્ર, વહીવટીતંત્ર, ન્યાયતંત્ર અને અખબારીતંત્ર. પહેલાં બે થાંભલા તો એકાકાર થઈ ગયા હતા. હવે ન્યાયતંત્ર પણ હા એ હા કરે છે, એવા આક્ષેપ થઈ રહ્યાં છે. અખબારી તંત્ર વિષે વાત કરીએ તો કેટલાંકને બાદ કરતાં બાકી બધાં સરકારી ભાટાઈમાંથી ઊંચા નથી આવતા. ‘ગોદી મીડિયા’ શબ્દ કાંઇ અમથો ચલણમાં છે? હવેની લોકશાહી એકદંડિયો મહેલ છે. પ્રજા એ મહેલમાં કેદ રાજકુમારી છે. તો ….બોલો એમાં ખોટું શું છે? રાજકુમાર આવે અને રાજકુમારીને છોડાવીને લઈ જાય એનાં કરતાં મહેલમાં ક્વોરેન્ટાઇન કરેલી રાજકુમારી સેઇફ છે. ઠીક છે બધું.
હવે સરકાર ઉપર ભક્તોનાં પ્રેસરથી ભગવાનનાં દ્વાર ખૂલ્યા છે. શ્રદ્ધા, આસ્થા, પૂજા, ભક્તિ માસ્ક સાથે સેનેટાઇઝ્ડ થઈ ચૂકી છે. અંતે, આદિ કવિ નરસિંહ મહેતાનું પ્રભાતિયું એમની ક્ષમા યાચના સાથે: રાત રહે જાહરે પાછલી ખટઘડી, સૌ પુરુષ સ્ત્રીઓએ સૂઈ રહેવું. જોગિયા, વેદિયા અને વૈષ્ણવોએ અનુક્રમે જોગ, વેદ અને કૃષ્ણનું ગાન કરવું પણ ભોગિયાઓએ ભોગ શા માટે છોડવા?- (એ સમજાતું નથી). પતિવ્રતા નારી વિષે કહ્યું છે પણ પત્નીવ્રતા નરનો ધર્મ શું છે?- એ તો રામ જાણે. અથવા કૃષ્ણ જાણે. જો કે આપણે આપણો ધર્મ સંભાળવો, એ જ એક સત્ય છે. નરસિંહ મહેતા મને એ સમજાવે તે પહેલાં મારી આંખો ખૂલી જાય છે. મને લાગે છે કે આ સાલું સઘળું એબ્સર્ડ છે. કોઈએ કહ્યું હતું કે લાઈફમાં કાંઈ પણ બરાબર ન ચાલે તો ઊંઘી જવું. હું પાછો સૂઈ જાઉં છું. આ મારી પરમ ધ્યાનાવસ્થા છે. મેડિટેશન મેડિકેશન થઈ જાય છે. ઈતિ.
छायाचित्राचा तपशील उपलब्ध नाही.

Leave a comment

Filed under Uncategorized

ડૉ. શ્રુતિબહેન ત્રિવેદીએ યામિનીના કાવ્યનો દેવભાષા સંસ્કૃતમાં અનુવાદ કરી પઠન કર્યું+પારંપરિક સંગીતકાર વસંત દેસાઈ

ડૉ. શ્રુતિબહેન ત્રિવેદીએ યામિનીના કાવ્યનો દેવભાષા સંસ્કૃતમાં અનુવાદ કરી પઠન કર્યું
0:06 / 0:19
Todo el mar adentro: hermosos gifs que muestran la riqueza del microcosmos+પારંપરિક સંગીતકાર વસંત દેસાઈ
 હિન્દી ફિલ્મોમાં ઓછા પણ યાદગાર ગીત-સંગીત આપનાર મહાન પારંપરિક સંગીતકાર વસંત દેસાઈની ૪૫મી પુણ્યતિથિ. ૨૨ ડીસેમ્બર, ૧૯૭૫ના રોજ મુંબઈમાં ૬૩ વર્ષની વયે તેમનું નિધન થયું હતું. વસંતજી હમેશા યાદ રહેશે તેમની મહાન ફિલ્મોના યાદગાર સંગીતથી. જેમાં વ્હી. શાંતારામની ‘દો આંખે બારહ હાથ’, ‘ઝનક ઝનક પાયલ બાજે’, વિજય ભટ્ટની ‘ગુંજ ઊઠી શેહનાઈ’, ‘સંપૂર્ણ રામાયણ’, હૃષીકેશ મુખર્જીની ‘ગુડ્ડી’ કે ‘આશીર્વાદ’ના ગીતોથી તેઓ હંમેશા યાદ રહેશે.
વસંત દેસાઈનો જન્મ ભોસલે વંશના રાજમાં મહારાષ્ટ્રના સાવંતવાડી રાજ્યના સોનાવડે ગામમાં ૯ જૂન, ૧૯૧૨ના રોજ થયો હતો. તેમનું સંપન્ન પરિવાર હતું. તેઓ કુડાલ વિસ્તારમાં ઉછર્યા અને પછી સિંધુદુર્ગ જીલ્લાના કોંકણ પટ્ટામાં મોટા થયા. પ્રભાત ફિલ્મ કંપનીએ ફિલ્મો બનાવવાની શરૂઆત કરી ત્યારથી વસંત દેસાઈ તેમની સાથે સંકળાયા હતા. ‘ધર્માત્મા’ કે ‘સંત જ્ઞાનેશ્વર’ જેવી ફિલ્મોમાં તેમણે અભિનય કર્યો, ગાયું અને ગીતો પણ સ્વરબદ્ધ કર્યા. પણ ચાલીસના દાયકામાં ફિલ્મો માટે સંગીત સર્જન કરવાની આવડત કેળવ્યા બાદ તેઓ સગીતકારના કર્મને વળગી રહ્યા.
વ્હી. શાંતારામની ઘણી ફિલ્મો માટે વસંત દેસાઈએ સંગીત આપ્યું હતું. શાંતારામે પ્રભાત કંપની છોડી અને પોતાનો સ્ટુડીઓ બનાવ્યો ત્યારથી પચાસના દાયકાના અંત ભાગે સંબંધો વણસ્યા. વસંતરાવ દેસાઈએ પોતાના રાહબર જેવા શાંતારામની ફિલ્મો માટે ફરી સંગીત નહીં આપ્યું. કાંચી મઠના જગદગુરુ શ્રી ચંદ્રશેખરેન્દ્ર સરસ્વતીના આશીર્વાદથી વસંતરાવે સરસ સર્જન કર્યું હતું. એ ગીતને રાગમાલિકામાં વસંતજીએ સેટ કર્યું, જેને ૧૯૬૬માં યુએન ડે ના પ્રસંગે યુનાઈટેડ નેશન્સમાં ભારત રત્ન એમ.એસ. સુબુલક્ષ્મીએ ગાયું હતું. મરાઠીમાં તેમના યાદગાર ગીતો સંગ મુકુન્દ કુણી હા પહિલા એ ગાયા હતા. તો ‘અમર ભૂપાલી’નું ઊઠી ઊઠી ગોપાલા’ પણ યાદગાર બન્યું હતું.
વસંત દેસાઈની યાદગાર ફિલ્મો: શકુંતલા (૧૯૪૩), અમર ભૂપાલી, શ્યામચી આઈ, મોલ્કારીન, લક્ષમણરેખા, સ્વયંવર ઝાલે સીતે ચે, તૂચ માઝી રાણી, કંચનગંગા, છોટા જવાન, દેવ દીનાઘરી ધાવલા (તમામ મરાઠી), ડૉ. કોટનીસ કી અમર કહાની (૧૯૪૬), નરસિંહ અવતાર, દહેજ, શીશ મહલ, ઝનક ઝનક પાયલ બાજે, દો આંખેં બારહ હાથ, તુફાન ઔર દિયા, દો ફૂલ, ગુંજ ઊઠી શેહનાઈ, સંપૂર્ણ રામાયણ, યાદેં (૧૯૬૪), ગુડ્ડી અને અચાનક (૧૯૭૩)માં તેમનું સંગીત લાજવાબ હતું.
૨૨ ડીસેમ્બર, ૧૯૭૫ના રોજ વસંત દેસાઈ આખો દિવસ એચએમવી સ્ટુડીઓમાં એક ખાસ સંગીતના જલસા માટે રેકોર્ડીંગ કરીને થાકીને ઘરે પહોચ્યા. તે ઇન્દીરા ગાંધીની પ્રશસ્તિનું ગીત હતું. તેમના એપાર્ટમેન્ટની લીફ્ટમાં તેમણે પગ મૂક્યો અને કોઈક તકનીકી ખરાબીને કારણે લીફ્ટ ચાલુ થઇ ગઈ અને એ અકસ્માતમાં વસંત દેસાઈ જેવા ગુણી સંગીતકારનું ચકદાઈને કરુણ મોત નીપજ્યું. ત્યારે તેઓ ૬૩ વર્ષના હતા.
વસંત દેસાઈના યાદગાર ગીતો: હરિ કો બીસરાઓના (નરસિંહ અવતાર), મેરે એ દિલ બતા, નૈન સો નૈન નાહી મિલાઓ, ઝનક ઝનક પાયલ બાજે (ઝનક ઝનક પાયલ બાજે), હો ઉમડ ઘુમડ કર આયી રે ઘટા, સૈયા જુઠો કા બડા, અય માલિક તેરે બંદે હમ (દો આંખેં બારહ હાથ), નિર્બલ સે લડાઈ બલવાન કી (તુફાન ઔર દિયા), તેરી શેહનાઈ બોલે, તેરે સૂર ઔર મેરે ગીત, મૈને પીના સીખ લિયા, જીવન મેં પિયા તેરા સાથ રહે, કેહ દો કોઈ ના કરે યહાં પ્યાર, દિલ કા ખિલૌના આજ તૂટ ગયા (ગુંજ ઊઠી શેહનાઈ), હમ કો મન કી શક્તિ દેના, બોલે રે પહીહારા (ગુડ્ડી).
‘જૂન માસના સિતારા – લેખક નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી. આભાર: શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા, સુરત.

Leave a comment

Filed under Uncategorized

નીરવરવે ની ૧૨ વર્ષની સફર પુર્ણ કરીને ૧૩મા વર્ષમાં પ્રવેશે …

dipa_l  નીરવરવે ની ૧૨ વર્ષની સફર પુર્ણ કરીને ૧૩મા વર્ષમાં પ્રવેશે …
સહભાગી વાચકમિત્રો,…
આપની શુભેચ્છાઓ અને શુભાશીસ પાઠવશો  

નાનકડી વેબસાઈટ, એક સાવ અવ્યવસાયિક પ્રયત્ન આજે ગુજરાતી વેબવિશ્વમાં ૧૨ વર્ષની સફર પુર્ણ કરીને ૧૩ મા વર્ષમાં પ્રવેશે છે .સૌ પ્રથમ યાદ આવે ગુરુ સુ શ્રી સોનલબેન વૈદ્ય…તેમણે ૨૦૦૮ જુલાઇ ૨૮ મી એ નિરવ રવે ની પહેલી પોસ્ટ મૂકી .
વિશ્વ પ્રાર્થના – સ્વામી શિવાનન્દ સ્નેહ અને કરુણાના આરાધ્ય દેવ ! તમને નમસ્કાર, નમસ્કાર…
તમે સર્વવ્યાપક, સર્વશક્તિમાન અને સર્વજ્ઞ છો,
તમે સચ્ચિદાનંદઘન છો,
તમે બધાના અંતર્વાસી છો.
અમને ઉદારતા, સમદર્શિતા અને મનનું સમત્વ પ્રદાન કરો,
સૌજન્ય તુલસીદલ
પ્રાર્થના કરવાની હોતી જ નથી. પ્રાર્થનાની અવસ્થામાં જીવવાનું હોય છે. જો તમે પ્રેમથી જીવતા હોવ, તમારા હદયમાં કરુણા હોય, તમે સંવાદિતા જાળવવા માટે જ કટિબધ્ધ હો ને દરેક માનવ અને પ્રાણીમાત્ર પ્રત્યે સહાનુભૂતિ હોય તો તમે પ્રાર્થનાની અવસ્થામાં જ છો અને તમે જો પ્રાર્થનાને રોજની પ્રક્રિયા ગણતા હોય તો પણ તમે સાચા છો, કારણ પ્રાર્થના હર હાલમાં સારી બાબત છે. તમે સફળ થાઓ કે નિષ્ફળ થાઓ, પ્રાર્થના બંન્ને સ્થિતીમાં જરૂરી છે. આ વાત સમજો…                                                                                              ગાંધીજી એક વાર એક બહેન સાથે ચર્ચા કરી રહ્યાં હતા. વાતવાતમાં બહેને કહ્યું કે એ પ્રાર્થના કરતી હતી, હવે છોડી દીધી છે.         
ગાંધીજી એ પૂછ્યું, “કેમ ?”
તો બહેને જવાબ આપ્યો, “કારણ કે હું મારા અંતરને છેતરતી હતી. મારું અંતર પ્રાર્થનામાં જોડાતું નહોતું.”
ગાંધીજી કહે, “પણ છેતરવાનું છોડી દો, પ્રાર્થના કરવાનું શા માટે છોડો છો ? પ્રાર્થના જાળવી રાખો. એક દિવસ આ છેતરામણીનો ભાવ જતો રહેશે અને તમારું અંતર જોડાઈ જશે.”
બ્લોગ વિશ્વમાં કાંઈક લંગડાતે ડગે પ્રારંભ કર્યો હતો. આજે અમે ૮૧ મું વર્ષ પસાર કરી રહ્યા. અમે કાંઈક થાક અનુભવી રહ્યા છીએ. પરંતુ અનેક મિત્રોના ટેકા છૂપું છૂપું આગળ વધવા અણસાર કરી રહ્યા છે,
છેલ્લી એક વિનતીઃ અહીં અમેથી નું ઉદ્બોધન થયું છે જે પોતાને ઉદ્દેશીને કરેલ હોઈ એમાં ગેરસમજને સ્થાન ન આપવું કારણ કે પ્રજ્ઞાજુ = હું +મારા પતિ ,અહીંના સર્વે.વડીલો મારા પાંચ દિકરા-દિકરીઓ અને તેનો પરિવાર અને કુટુંબીજનો ,સ્નેહીજનો,મિત્રો છે જ…
હે મમ જીવનાધાર ! સાચા-ખોટાનો, સારા-નરસાનો ભેદ સમજી, ‘સાચું માટે સારું’ એ સ્વીકારી , એ સ્વીકૃત દિશા પ્રતિનું પ્રયાણ તે પુરુષાર્થ .અમને ઊઠાવ અને પુરુષાર્થી બનાવ પહેલાં અંતર-અંધકારને હઠાવ; અસ્તુ. સફરમા ઘણા યાદગાર સંદેશાઓ મળ્યા.                                                                                              સાપેક્ષતાવાદનો સાર
આ બ્રહ્માંડ કે બ્રહ્માંડની પેલે પાર કશું ન સ્થિર છે
સર્વે ભૌતિક પદાર્થ ગતિશીલ ને પરિવર્તનશીલ છે
સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં એક એક તારા નક્ષત્ર કે નભગંગામાં
સ્થગિતતા નથી કશે કોઈ એક વિરાટકાય પદાર્થમાં
જૂઓ સુક્ષ્મમાં તો ત્યાં પણ ગતિ ને પરિવર્તન સર્વમાં
અણુયે અણુમાં ફરતાં પરમાણુ કેન્દ્નની પ્રદક્ષિણા
જડ ભલે હોય સજ્જડ જડ તોયે તે ગતિશીલ છે
જેનું છે અસ્તિત્વ તે સઘળું પરિવર્તનશીલ છે
ન સુક્ષ્મમાં ન વિરાટમાં ન આજમાં ન કાલમાં
સ્થૈર્ય સંભવે ન કો દૂર કે નજીકના ભૌતિક પદાર્થમાં
સ્થિરતાનો ભ્રમ માત્ર સમગતિશીલ વચ્ચે સર્જાઈ શકે
અન્યથા સર્વ પદાર્થ અન્યોન્યને દૂર નિકટ જતાં દિસે
પદાર્થ અસ્થિર ને વળી પલટાતા રહેતા ઊર્જામાં
ને ઊર્જા તો ચંચળ બંધાઈ રહે ન કદી નિજ રૂપમાં
પદાર્થ ને ઊર્જાનો સરવાળો રહેતો એકસરખો સર્વદા
વધઘટ એકમેકનીને બન્ને સરભર કરતા રહેતા સદા
સમયની તો વાત જ શી કરવી એ સરતો રહે સર્વદા
ન સમજાય કોઈને કે સમય ભૌતિક કે માત્ર કલ્પના
ગતિની અભિવ્યક્તિ સમય સમય મપાતો ગતિ વડે
સ્થળને કે સમયને જાણી શકાતાં માત્ર અન્યોન્ય વડે
ગતિની સીમા છે પ્રકાશ ન કોઈ પ્રકાશને વટાવી શકે
વટાવે તો કદાચ વર્તમાનને ભાવિમાં પલટાવી શકે
સાપેક્ષતાવાદનો આ સાર જે સરળતાથી સમજી શકે
તેની જ્ઞાન પિપાસાને    લગામ ન કોઈ બાંધી શકે.-માવજીભાઈ

મૈત્રીભાવનું પવિત્ર ઝરણું,                                                                                                        મુજ હૈયામાં વહ્યા કરે,                                                                                                       શુભ થાઓ સકળ વિશ્વનું                                                                                              એવી ભાવના નિત્ય રહે … મૈત્રીભાવનું

ગુણથી ભરેલા ગુણીજનને દેખી,
હૈયું મારું નૃત્ય કરે,
એ સંતોના ચરણકમળમાં,
મુજ જીવનનું અર્ઘ્ય રહે … મૈત્રીભાવનું
દીન ક્રુર ને ધર્મવિહિનો,
દેખી દિલમાં દર્દ વહે,
કરૂણાભીની આંખોમાંથી
અશ્રુનો શુભ સ્ત્રોત વહે … મૈત્રીભાવનું
માર્ગ ભૂલેલાં જીવન પથિકને,
માર્ગ ચીંધવા ઊભો રહું,
કરે ઊપેક્ષા એ મારગની,
તોય સમતા ચિત્ત ધરું … મૈત્રીભાવનું
………………………………………………
હમકો મનકી શક્તિ દેના, મન વિજય કરે
દૂસરોંકી જયસે પહેલે ખૂદકો જય કરેં
ભેદભાવ અપને દિલસે સાફ કર સકે
દોસ્તોસે ભૂલ હો તો માફ કર સકે
જૂઠસે બચેં રહે, સચકા દમ ભરેં
દૂસરોંકી જયસે પહેલેં ખૂદકો જય કરેં
મુશ્કીલેં પડે તો હમ પે, ઈતના કર્મ કર
સાથ હૈં તો ધર્મકા ચલેં તો ધર્મ પર
ખુદ પે હોંસલા રહે બદીસે ના ડરેં
દૂસરોંકી જયસે પહેલે ખૂદકોં જય કરેં                                                                                           લી પ્રજ્ઞાજુ વ્યાસ અને સુરેશ જાની 


 

43 ટિપ્પણીઓ

Filed under ઘટના, Uncategorized

નારદ મુનિ તો જીવન જ

નારદ મુનિ તો જીવન જ
જયારે જયારે પણ નારદ મુનિનું ‘નારાયણ નારાયણ’ યાદ આવશે ત્યારે આંખ સામે જે કલાકાર આવશે તે જીવન જ હશે. ઓમકાર નાથ ધર રૂપે જન્મેલા યાદગાર અભિનેતાને આપણે જીવન રૂપે જાણીએ છીએ. ૧૦ જૂન, ૧૯૮૭ના રોજ ૭૧ વર્ષની ઉમરે જીવનનું નિધન થયું હતું. તેમણે ૧૯૫૦ના દાયકા સુધી ૬૦ જેટલી પૌરાણિક ફિલ્મોમાં નારદ મુનિની ભૂમિકા ભજવી હતી. ત્યાર પછીના ત્રણ દાયકામાં જીવન સાહેબ વિવિધ શૈલીના વિલન રૂપે જોવા મળ્યાં હતા. તેમના દીકરા કિરણ કુમાર પણ હિન્દી અને ગુજરાતી ફિલ્મોના અભિનેતા છે.
શ્રીનગરમાં વિશાળ પરિવારમાં ૨૪ ઓક્ટોબર, ૧૯૧૫ના રોજ જન્મેલા જીવનના ૨૪ ભાઈ-બહેનો હતાં. તેમના પિતા ગીલ્ગીટ બાલ્ટીસ્તાનના ગવર્નર હતા. જીવન જયારે માત્ર ત્રણ વર્ષના હતા ત્યારે પિતાજીનું નિધન થયું હતું અને તેમના માતા તો જન્મ આપવાને સમયે જ મૃત્યુ શરણ થયા હતા. આવી વિષમ સ્થિતિમાંથી જીવન જીવન બન્યા. તેમણે પોતાની સંવાદ અદાયગીની જે શૈલી વિકસાવી તે બેનમુન હતી.
બાળપણથી જીવનને ફિલ્મોનું ઘેલું હતું. તેઓ નાની ઉમરથી જ અભિનેતા બનવાના સપના જોતા હતા. તેમના દાદા પણ ગવર્નર હતા એટલે જીવનનું પરિવાર નોબલ ગણાતું હતું. આવા પરિવારનું ફરજંદ ફિલ્મોમાં જોડાવું કોઈ સ્વીકારે તેમ નહોતું. એ જમાનામાં ફિલ્મોમાં કામ કરવું એ કંઈ સારું ગણાતું નહોતું. એમાંથી બચવા માટે જીવન ૧૮ વર્ષની ઉમરે ખિસ્સામાં માત્ર ૨૬ રૂપિયા લઇને ભાગીને મુંબઈ આવ્યા હતા. થોડા સમયના સંઘર્ષ બાદ જીવનને વિદ્યા સિંહાના દાદા મોહન સિંહાના સ્ટુડીઓમાં કામ મળી ગયું. તેમની કામ શૂટિંગ વખતે રીફલેકટર પર ચાંદીના કાગળ ચોંટાડવાનું હતું. એક દિવસ એજ મોહન સિંહાએ જીવનને ‘રીફ્લેકટર બોય’માંથી ‘ફેશનેબલ ઇન્ડિયા’ નામની ફિલ્મમાં કામ આપ્યું હતું.
એવું કહેવાય છે કે જીવન સાહેબે ૬૦ જેટલી વિવિધ ભાષાની પૌરાણિક ફિલ્મોમાં નારદ મુનિની ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમની ઓળખ ‘રોમાન્ટિક ઇન્ડિયા’ (૧૯૩૫)ની ભૂમિકાથી બની હતી. ત્યાર પછી ‘સ્ટેશન માસ્ટર’ (૧૯૪૨) અને ‘અફસાના’ (૧૯૪૬)થી તેઓ જાણીતા થયા હતા. ૧૯૪૬થી ૧૯૭૮ સુધી દેવ આનંદની અનેક ફિલ્મોમાં જીવન સાહેબ પણ અભિનય કરતા હતા. મનમોહન દેસાઈની ‘અમર અકબર એન્થોની’ કે ‘ધરમ વીર’માં જીવન વિલન હતા. પંજાબી ફિલ્મ ‘તેરી મેરી એક જિંદગી’માં તેમણે મુખ્ય પાત્ર કર્યું હતું.
ચાલીસ અને પચાસના દાયકામાં જીવનની ભૂમિકાવાળી ફિલ્મો અનુરાધા, મેલા, ચાંદની ચોક, નાગિન, રંગોલી, નૌ દો ગ્યારાહ, નયા દૌર, દો ફૂલ હતી. ૧૯૬૦ના દાયકામાં જીવનના અભિનયવાળી નોંધપાત્ર ફિલ્મોમાં કાનૂન, સંગમ, મહાભારત, વક્ત, ફૂલ ઔર પથ્થર, દિલને ફિર યાદ કિયા, હમરાઝ, આબરૂ, બંધન, તલાશ, ઇન્તેકામ, બડી દીદીને યાદ કરી શકીએ. તો સિત્તેરના દાયકાની જીવનની નોંધપાત્ર ફિલ્મો જ્હોની મેરા નામ, હીર રાંઝા, મેરે હમસફર, ગરમ મસાલા, ભાઈ હો તો ઐસા, શરીફ બદમાશ, દો ફૂલ, રોટી, અનોખા, સબ સે બડા રૂપૈયા, આજ કા મહાત્મા, ડાર્લિંગ ડાર્લિંગ, અમર અકબર એન્થની, ધરમ વીર, દિલદાર, ચાચા ભતીજા, સુરક્ષા, ગોપી કૃષ્ણ કે સુહાગને યાદ કરી શકાય. તેજ રીતે એંશીના દાયકામાં ટક્કર, ખંજર, નસીબ, લાવારીસ, ગેમ્બલર, પ્રો. પ્યારેલાલ, યારાના, બુલંદી, તીસરી આંખ, સનમ તેરી કસમ, દેશ પ્રેમી, હથકડી કે નિશાનને યાદ કરી શકાય.
જીવન સાહેબની છેલ્લી ફિલ્મ બ્રજ ભૂષણ નિર્દેશિત ‘ઇન્સાફ કી મંઝીલ’ (૧૯૮૬) હતી.
‘લેખક નરેશ કાપડીઆप्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती, जवळून

Leave a comment

Filed under Uncategorized

રાશોમન ઇફેક્ટ: એક ઘટના પણ સમજણ દરેક જણની અલગ/

રાશોમન ઇફેક્ટ: એક ઘટના પણ સમજણ દરેક જણની અલગ
શબ્દ કવિતા:
નાની અમથી વાત પર,
જાય છે સૌ જાત પર ! ધારણા જન્મે-મરે,
થઈ ગયું કે થાત પર ! -લક્ષ્મી ડોબરિયા
શબ્દ સમાચાર ૧. ઉદ્ધવ ઠાકરે કોરોનાગ્રસ્ત મહારાષ્ટ્રનો ઉદ્ધાર કરવામાં વ્યસ્ત છે. તેઓ મુખ્ય મંત્રી છે પણ ચૂંટાયા નથી. છ મહિનાની અવધિમાં ન ચૂંટાય તો સિંહાસન ત્યાગ કરવો પડે. લોક દ્વારા સીધાં ચૂંટાઈને વિધાનસભા અથવા વિધાનસભ્યો કે રાજ્યપાલ દ્વારા ચૂંટાઈને વિધાન પરિષદનાં સભ્ય બનવું જરૂરી છે. ચૂંટણીની પ્રક્રિયા કોરાનાને કારણે કોરાણે મુકાઇ ગઈ છે. સોરી, મુકાઇ ગઈ હતી. હવે ચૂંટણી થશે. મુખ્યમંત્રી પ્રધાનમંત્રીને ફોન કરે અને બીજે દિવસે વિધાનસભ્યોની ખાલી પડેલી જગ્યાઓની ચૂંટણી પ્રક્રિયા શરૂ થઈ જાય છે. આવું કેમ બન્યું? ન્યૂઝ-૧૮ આ ઘટનાનાં સમાચારનું મથાળું બાંધે છે: ‘રાશોમન ઇફેક્ટ ઇન મહારાષ્ટ્ર’.
શબ્દ સમાચાર ૨. કોરોના વાઇરસ ચીનમાં શરૂ થયો. કોવિડ-૧૯ એટલે સને ૨૦૧૯ માં શરૂ થયેલો ‘કોરો’ના ‘વા’ઇરસ ‘ડી’સીઝ. શરૂઆતમાં ચીન માટે સ્વાભાવિક સહાનુભૂતિ હતી પણ પછી વિશ્વ આખામાં ફેલાયો એટલે ચીન સામે માહિતી છૂપાવવા અને વિશ્વનાં દેશોને ગેરમાર્ગે દોરવાનાં પ્રયાસની ટીકા થઈ રહી છે. મનોહર પર્રિકર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ડીફેન્સ સ્ટડીઝ એન્ડ એનાલેસિસમાં આ વિષય ઉપર લખાયેલાં લેખનું શીર્ષક છે: ‘પેન્ડેમિક એન્ડ પાવર નરેટિવ્સ: ધ રાશોમન ઇફેક્ટ’.
શું છે આ ‘રાશોમન ઇફેક્ટ’ (Rashomon Effect)?
શબ્દ વાર્તા: ‘રાશોમન’ નામની એક જાપાનીઝ સાયકોલોજીકલ ક્રાઇમ થ્રિલર ફિલ્મ ૧૯૫૦માં બની હતી. ફિલ્મની પૃષ્ઠભૂમિ આઠમી સદીનું ક્યોટો શહેર. એનાં દક્ષિણ દ્વારનું નામ હતું રાશોમન. ફિલ્મની શરૂઆતમાં વરસાદથી બચવા એક ધર્મગુરુ અને એક કઠિયારો રાશોમન દ્વાર નીચે ઊભા હોય છે. ત્યાં એક સામાન્ય નાગરિક આવે છે. કઠિયારો એને ત્રણ દિવસ પહેલાં બનેલી એક અજૂગતી ઘટનાની વાત કહે છે. જંગલમાં લાકડાં કાપવા ગયો ત્યારે એક સ્ત્રીની હેટ મળી. પછી આગળ એક ડાકુનું ફાળિયું, પછી રસ્સીનો ટૂકડો, એક તાવીજ અને.. આખરે મળી આવી એક લાશ. એ ભાગી છૂટ્યો અને સત્તાવાળાઓને જાણ કરી. ધર્મગરુએ કહ્યું કે એ દિવસે એણે એક સમુરાઈ(સૈન્ય અધિકારી)ને એની પત્ની સાથે જંગલમાં જોયા હતા. ઘટના આમ તો દેખીતી છે. જંગલમાં એક ડાકુ સમુરાઈને પકડીને બાંધી દે છે અને પત્ની પર બળાત્કાર કરે છે. તે પછી સમુરાઈને મારી નાંખે છે, જેની લાશ કઠિયારાંને મળી આવે છે. ડાકુ કોર્ટમાં કહે છે કે એણે સમુરાઈને છેતર્યો હતો, એમ કહીને કે ગાઢ જંગલમાં એની પાસે પ્રાચીન તલવારોનો ખજાનો છે. જંગલમાં એણે ચાલાકીથી સમુરાઈને ઝાડ સાથે બાંધી દીધો. પછી પત્નીને ત્યાં લઈ આવ્યો. પત્નીએ એક કટારીથી ડાકુ પર હુમલો કર્યો પણ આખરે એને શરણે થઈ ગઈ. શરીર સંબંધને કારણે એને અપરાધ કર્યો છે- એવી લાગણી થઈ આવી અને એણે ડાકુને કહ્યું કે તું મારા પતિ સાથે ખરાખરીની લડાઈ કર. ડાકુએ એમ કર્યું. સામે સમુરાઈ પણ બહાદૂરીપૂર્વક લડ્યો પણ મૃત્યુ પામ્યો. પત્ની ત્યાંથી ભાગી છૂટી. હવે આ જ ઘટના વિષે પત્નીની જુબાની કાંઇ જુદી હતી. એણે કહ્યું કે ડાકુએ એની ઉપર બળાત્કાર કર્યો અને જતો રહ્યો. પછી એણે પતિને બંધનમુક્ત કર્યા અને એક ડાકુ સાથે શરીર સંબંધને કારણે અપવિત્ર થયેલી પત્નીને માફ કરી દેવા પતિને વિનંતી કરી. પતિ બસ એની સામે તાકીને જોતો રહ્યો. પત્નીની આજીજી અને પતિની નારાજગી. પત્ની આખરે બેહોશ થઈ ગઈ. હોંશમાં આવી તો બાજુમાં પતિની લોહિયાળ લાશ પડી હતી. હવે આ જ ઘટનાનું ત્રીજું વર્ઝન એટલે સમુરાઈ પતિની કેફિયત જે કાંઇ અલગ જ હતી. તમે કહેશો કે પતિ તો મરી ચૂકયો છે પણ મૃતાત્મા સાથે વાત કરવાની વિદ્યાનો ઉપયોગ કરીને એની વાત જાણી. પતિએ કહ્યું કે પત્ની ઉપર બળાત્કાર કર્યા બાદ ડાકુએ એને એની સાથે આવવા કહ્યું. પત્ની તૈયાર ગઈ પણ એક શરતે કે ડાકુ એનાં પતિને મારી નાંખે, જેથી બે પુરુષો સાથે એને સંબંધ છે, એવી નામોશીમાંથી બચી જાય. ડાકુને ભારે નવાઈ લાગી. ઊલટાનું એણે સમુરાઈને બંધનમુક્ત કર્યો અને કહ્યું કે તું તારી પત્નીને મારી નાંખ અથવા એને જીવતી જવા દે. ચોઈસ ઈઝ યોર્સ. પણ પત્ની ત્યાંથી ભાગી છૂટી. ડાકુએ એને પકડવાની કોશિશ કરી પણ એ હાથ ન આવી. ડાકુ ત્યાંથી જતો રહ્યો. આ ઘટનાથી વ્યથિત સમુરાઈએ આખરે આત્મહત્યા કરી. રોશમન ગેટ નીચે આ વાત થતી હતી ત્યારે કઠિયારાંએ કહ્યું કે આખી ઘટના ખરેખર સાવ જુદી જ હતી. એણે પોતે બળાત્કાર અને હત્યા જોઈ હતી. પણ આ આ ઝમેલામાં પડવું નહીં, એવું વિચારીને કાંઇ બોલ્યો નહોતો. આમ ચાર વ્યક્તિઓની બયાની અલગ અલગ હતી. પોતાની સગ્ગી આંખથી જોયું હોય એ તો માની જ શકાય ને? કે પછી જેવું માનતા હોય એવું દેખાય?!!!
શબ્દ પૃથક્કરણ: આ વ્યક્તિગત સ્મૃતિ અને સમજણની વાત છે. કોઈ જટિલ અને સંદિગ્ધ ઘટના બને ત્યારે વિચારવું, જાણવું અને યાદ રાખવું- સૌનું અલગ અલગ હોય છે. સાંપ્રત સમયમાં મીડિયા કે સોશિયલ મીડિયા એક જ ઘટનાને અલગ અલગ રીતે લેતી હોય છે. અખબારોની હેડલાઇન્સ જુદી જુદી હોય એ ‘રાશોમન ઇફેક્ટ’ છે. ઉદ્ધવ ઠાકરે સાહેબની ખુરશી બચી, એને કોઈ કોઈ લોકો ભાજપ અને શિવસેનાની ‘યે નજદીકિયાં’ સમજી રહ્યું છે. તો કોઈ એવું ય કહે છે કે ઉદ્ધવ ઠાકરેને જો રાજીનામું આપવું પડે તો લોકોમાં સહાનુભૂતિ જાગે, જે ભાજપને ભારે પડે. કોઈ એવું ય માને છે કે આ શરદ પવારનું સૂચન છે. ભાજપ જતે દહાડે શરદ પવારની ચાણક્ય નીતિનો લાભ લેવા માંગે છે. આપણે આંધળાનો હાથી વાર્તા જાણી છીએ. જે આંધળો હાથીનાં પગને અડે તો એને લાગે કે હાથી થાંભલા કેવો છે. કાનને અડે એને સૂપડાં જેવો, પૂંછડીને અડે એને દોરડી જેવો અને પેટને અડે એને દીવાલ જેવો લાગે. રાશોમન ઇફેક્ટની આ આપણી દેશી આવૃત્તિ છે. ફરક એટલો કે પેલાં આંધળા છે અને રાશોમનમાં ચશ્મદીદ ગવાહ છે. પણ સમજણ બધાની જુદી છે. સાચું શું છે? એ તો કોઈને ખબર નથી. સૌ પોતાનું સત્ય ગળે ટાંગીને ફરે છે. કોણ કહે છે કે સત્ય બિનશરતી છે? એબ્સોલ્યુટ ટ્રુથ, કન્ડિશન્સ એપ્લાઇડ!
શબ્દ શેષ:
“લોકો સત્ય સાંભળવા માંગતા નથી કારણ કે તેઓ તેમની ભ્રમણા ભાંગવા માંગતા નથી.” -જર્મન ફિલોસોફર ફ્રેડરિચ નિત્સે (૧૮૪૪ -૧૯૦૦)
छायाचित्राचा तपशील उपलब्ध नाही.
પરેશ વ્યાસ

Leave a comment

Filed under Uncategorized

કવિ પ્રેમ ધવન

મેરા રંગ દે બસંતી ચોલાના કવિ પ્રેમ ધવન
હિન્દી ફિલ્મોમાં યાદગાર દેશભક્તિ ગીતો આપનાર કવિ-સંગીતકાર પ્રેમ ધવન હોત તો ૯૭ વર્ષના થાત. ૧૩ જૂન, ૧૯૨૩ના રોજ હરિયાણાના અંબાલામાં તેમનો જન્મ થયો હતો. શહીદ ભગત સિંઘના જીવન પરથી બનેલી મનોજ કુમારની ૧૯૬૫ની યાદગાર ફિલ્મ ‘શહીદ’ના ગીતો લખવા અને તેની તર્જ બનાવવાનું મોટું કામ તેમણે કર્યું હતું. ‘મેરા રંગ દે બસંતી ચોલા’ કે ‘અય્ વતન અય્ વતન હમ કો તેરી કસમ’, ‘મત રો માતા લાલ તેરે બહુતેરે’ જેવી ઉત્તમ રચનાઓ તેમણે આપી હતી. ૧૯૭૦માં તેમને પદ્મશ્રીથી નવાજવામાં આવ્યા હતા, તો ૧૯૭૧નો શ્રેષ્ઠ ગીતકારનો નેશનલ એવોર્ડ એમને ‘નાનક દુખિયા સબ સંસાર’ માટે અપાયો હતો.
અંબાલામાં જન્મેલા પ્રેમ ધવનના પિતાજી અંગ્રેજોના જમાનામાં જેલ સુપ્રીન્ટેન્ડન્ટ હતા. પ્રેમે લાહોરમાંથી તેમનો કોલેજ અભ્યાસ કર્યો અને તેઓ સામ્યવાદી પક્ષની પ્રવૃત્તિઓ સાથે સંકળાયા હતા. ૧૯૪૬માં ખ્વાજા અહમદ અબ્બાસ સાહેબની ફિલ્મ ‘આજ ઔર કલ’ના સંગીતકાર ખુરશીદ અનવરના સહાયક બન્યા હતા પ્રેમ ધવન. પછી તેઓ મુંબઈ ગયા અને ભારતીય જન નાટ્ય સંઘ (ઇપ્ટા) સાથે જોડાયા. ત્યાં તેમને રવિ શંકર જેવા સંગીતકાર પાસે શાસ્ત્રીય સંગીત શીખવાની તક મળી હતી.
૧૯૪૬ની ‘ધરતી કે લાલ’ ફિલ્મના ગીતો લખીને તેમણે સિનેકવિ રૂપે આરંભ કર્યો. ત્યારથી છેક ૧૯૮૯ની ‘અપૂર્વ સગોધરારગલ’ની હિન્દી આવૃત્તિ સુધી પ્રેમ ધવન ગીતો લખતા રહ્યા. તેમાં ‘આરામ’, ‘તારાના’, ‘આસમાન’, ‘શોલા ઔર શબનમ’, ‘કાબૂલીવાલા’, ‘એક ફૂલ દો માલી’ અને ‘પૂરબ ઔર પશ્ચિમ’ જેવી ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. ‘શહીદ’ જેવી થોડી ફિલ્મોમાં તેમણે સંગીત પણ આપ્યું. ‘શહીદ’ તો તેમને અને ખુદ મનોજ કુમાર માટે માઈલસ્ટોન સાબિત થઇ. ‘અય્ વતન અય્ વતન હમ કો તેરી કસમ’ અને ‘મેરા રંગ દે બસંતી ચૌલા’ જેવા યાદગાર ગીતો તેમણે ‘શહીદ’માં આપ્યાં હતાં. પ્રેમ ધવને ‘લાજવાબ’ (૧૯૫૦) અને ‘ગુંજ ઊઠી શેહનાઈ’ (૧૯૫૯) જેવી ફિલ્મોમાં અભિનય પણ કર્યો હતો. કેટલીક ફિલ્મોમાં પ્રેમ ધવન કોરિયોગ્રાફર પણ હતા.
મીના કુમારી અભિનીત ‘ચિરાગ કહાં રોશની કહાં’માં વાર્તાની જરૂરિયાત મુજબ બે બાળગીતો પણ પ્રેમ ધવને કમાલ કરી હતી: ‘ટીમ ટીમ કરતે તારે’ અને ‘ચલ મેરે ઘોડે ટીક ટીક ટીક’ આપણા યાદગાર ફિલ્મી બાળ ગીતો છે.
૭ મે ૨૦૦૧ ના રોજ હૃદય રોગના હુમલાથી ૭૮ વર્ષની વયે પ્રેમ ધવનનું મુંબઈમાં નિધન થયું હતું.
પ્રેમ ધવનના યાદગાર ગીતો: મેરા રંગ દે બસંતી ચોલા, અય્ વતન હમકો તેરી કસમ, જોગી હમ તો લૂંટ ગયે તેરે પ્યાર મેં (શહીદ), મૈ કોઈ જુઠ બોલિયા (જાગતે રહો), અય્ મેરે પ્યારે વતન (કબુલીવાલા), ઓ જાનેવાલે રાહી એક પલ રુક જાના (રાહી), સુનો સીતા કી કહાની, શ્યામ રે શ્યામ રે (બિરાજ બહુ), કિસી ને આજ મોહબ્બત કો આજમાયા હૈ (એક સાલ), રસિયા રે મન બસિયા રે (પરદેસી), હાય જીયા રોયે (મિલન), સિને મેં સુલગતે હૈ અરમાન (તારાના), છોડો કલ કી બાતેં (હમ હિન્દુસ્તાની), ચલ મેરે ઘોડે ટિક ટિક ટિક, ટીમ ટીમ કરતે તારે (ચિરાગ કહાં રોશની કહાં), સદકે હીર તુજપે હમ ફકીર સદકે (મેરા નામ જોકર), તુઝે સૂરજ કહું યા ચંદા (એક ફૂલ દો માલી), તેરી દુનિયા સે હો કે મજબૂર ચલે (પવિત્ર પાપી), આઈ ઝૂમતી બસંત (પૂરબ ઔર પશ્ચિમ).
 લેખક નરેશ કાપડીઆ’
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती, जवळून

Leave a comment

Filed under Uncategorized

કોવિડ-૧૯ પ્રેરિત અવનવાં જોડ-શબ્દો/ પરેશ વ્યાસ

કોવિડ-૧૯ પ્રેરિત અવનવાં જોડ-શબ્દો
કોવિડ-૧૯ નવાં શબ્દો લઈને આવે છે. ‘સંક્રમણ’નાં અતિક્રમણની આપણને ખબર છે. ઇંગ્લિશ શબ્દો ‘માસ્ક’ અને ‘સેનેટાઈઝર’થી આપણે પરિચિત છીએ. ‘ક્વોરેન્ટાઇન’ અને ‘કન્ટેઈનમેન્ટ ઝોન’ આપણે જાણીએ છીએ. ‘વેન્ટિલેટર’ અને ‘પીપીઈ’ એટલે શું?-એ સમજવું આસાન છે. ‘સુપર સ્પ્રેડર્સ’ કોણ હોઇ શકે? અને ‘કોન્ટેક્ટ-ફ્રી ડીલિવરી’ એટલે શું?- એની વ્યાખ્યા આપણને કોઠે પડી ગઈ છે. આપણું ઘર હવે રેડ, ઓરેન્જ કે ગ્રીન ઝોનમાં હોઈ શકે છે. એક વાઇરસ કેટલાંય મહિનાઓથી આપણી બોલચાલ અને આપણાં દિમાગ પર હાવી થઈ ગયો છે. વાઇરસની પણ એક પરિભાષા છે. વાઇરસ અવનવાં શબ્દો પણ સર્જે છે. જેમ કે કોવિડિયટ (Covidiot). ‘કોવિડ’ અને ‘ઈડિયટ’ એમ બે શબ્દોનો બનેલો શબ્દ. એવો બેશરમ કે મૂર્ખ જે સામાન્ય માર્ગદર્શક નિયમોનું પાલન ન કરે. જાહેરમાં છીંકે, થૂંકે, માસ્ક પહેરે નહીં, હાથ ધૂએ નહીં. અને સામાજિક દૂરી કે શારીરિક દૂરી-કી ઐસીતૈસી કરતો રહે, એ આપણો કોવિડિયટ. આવા જ બે શબ્દોને જોડીને બનાવાયેલાં કોવિડ વિશેષ અન્ય રસપ્રદ પ્રોટમેન્ટુ શબ્દો પણ ઓનલાઈન માર્કેટમાં આવી ચૂક્યા છે. ચાલો, એ વિષે જાણીએ.
૧. સ્પેન્ડેમિક (Spendemic):
‘સ્પેન્ડ’ એટલે ખર્ચ કરવો. ‘પેન્ડેમિક’ આપણે હવે જાણીએ છીએ. વૈશ્વિક મહામારી કે રોગચાળો. લૉકડાઉન હતા. ઘરમાં પૂરાયા હોઈએ તો ખર્ચ શાનો? પણ સાહેબ, હવે પ્રવર્તમાન સમયમાં ઓનલાઈન ખરીદી હદ બહાર વધી છે. જીવન જરૂરી નથી એવી ખરીદી પણ થઈ જાય છે. અત્યારે પૈસા બચાવવા જોઈએ. અથવા કોઈ શ્રમિકોને મદદરૂપ થવા વાપરવા જોઈએ. પણ ઓનલાઈન હોમડીલીવરી શરૂ થઈ એટલે ઘરે રોજ રોજ પાર્સલનાં પાર્સલ આવે. આવું કેમ?
અમે અગાઉ ‘રીટેલ થેરપી’ શબ્દ વિષે લખી ગયા છીએ. તાણ, ચિંતા કે ઉદાસીની માનસિક બીમારી હોય તો કોઈ પણ વસ્તુની છૂટક ખરીદી મનને શાંતિ આપે છે. જો કે દેવું કરીને કરી હોય એવી ખરીદીનાં હપ્તા ભરવામાં મેન્ટલ ડીપ્રેશન વકરે એવી સંભાવના છે! પણ મર્યાદામાં હોય તો કોઈ પણ ભૌતિક ખરીદી દરેક નર અને નારીને તો સવિશેષ એક ચોક્કસ પ્રકારનાં નિર્ભેળ આનંદની અનુભૂતિ કરાવે છે. સ્પેનડેમિક શબ્દ સાંપ્રત પરિસ્થિતિમાં રીટેલ થેરપીનું ઓનલાઈન સ્વરૂપ છે. અહીં ખરીદીનો આનંદ ત્રણથી ચાર વાર થાય છે. એક વાર જ્યારે તમે ઓનલાઈન ઓર્ડર આપો. પછી પાર્સલ ક્યાં પહોંચ્યું?- એનું તમે ટ્રેકિંગ કરો ત્યારે. ત્રીજી વાર એકચ્યુઅલ ડીલીવરી થાય, કાતર લઈને તમે પાર્સલનું વિમોચન કરો અને આ હા હા….. આહલાદક આનંદની અનુભૂતિ.. અને ચોથી વાર? તમને આઈટેમ ન ગમે અને એને વિના મૂલ્યે રીટર્ન કરી ૧૦૦ % રીફંડ મેળવો ત્યારે થાય એ આનંદ પણ સ્પેન્ડેમિકમાં આવી જાય છે. એવું કહે છે કે સ્પેન્ડેમિક ખર્ચ સાયક્યાટ્રિસ્ટ કરતાં સસ્તો પડે છે. શરતો લાગુ.
૨. કોરોનિયલ્સ (Coronials):
મૂળ શબ્દ છે મિલેનિયલ્સ. સહસ્ત્રશતાબ્દિ વર્ષમાં યુવાન થતી આખી પેઢી. કોઈ નક્કી વ્યાખ્યા નથી પણ સામાન્ય રીતે ૧૯૮૨થી ૧૯૯૬ સુધીમાં જન્મેલાં બાળકો કે જેઓ એકવીસમી સદીમાં યુવાન બન્યા છે, એમને મિલેનિયલ્સ કહી શકાય. અત્યારે ૨૦૨૦નું વર્ષ છે. કોવિડ-૧૯નાં લૉકડાઉનનાં પ્રતાપે લોકો ઘરમાં નજરકેદ રહ્યાં છે. હજી અન-લૉકડાઉનમાં પણ બહાર જવા માટે સરકારી શરતો તો છે જ. ત્યારે સમય જ સમય હતો અને હજી ય છે. ઘરની અંદર રહીને કરવું ય શું? આ સામાજિક દૂરી છે, આ ક્યાં શારીરિક દૂરી છે? વસ્તી તો વધવાની જ. કોરોના કાળમાં જન્મેલાં આ બાળકો જ્યારે યુવાન થશે ત્યારે તેઓ કોરોનિયલ્સ કહેવાશે. હાથ ધોવાં, માસ્ક પહેરવાં, ઉકાળો પીવો, દૂરથી નમસ્તે કરવું અને ઓનલાઈન આર્થિક વ્યવહારનાં સંસ્કાર તો એમને ગળથૂથીમાં મળ્યા છે. આ આખી પેઢી અત્યારે આપણાં માટે ઝઝૂમતા ફ્રંટલાઈન કોરોના વોરિયર્સ જેવાં કે ડોક્ટર, નર્સ, પોલીસકર્મી, સફાઇકર્મી, અગ્નિશમનકર્મી વગેરે માટે કુદરતી માનસન્માન ધરાવતી હશે.
૩. ક્વોરેન્ટિની (Quarantini):
રોગચાળો છે. દવા નથી. વાઇરસ નરી આંખે દેખાતો નથી. હાથ ધોઈને વાઇરસ ધોયાનો સંતોષ મેળવીએ છીએ. સૌ કોઈ કહે છે કે રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારો. વાઇરસ પ્રતિકારક ઉકાળાની વિવિધ રેસિપી ઓનલાઈન વાઇરલ થઈ છે. ક્વોરેન્ટિની શબ્દ અમેરિકન છે. જેમાં મૂળ તો વૉડકા અને જીનનું માર્ટીની કોકટેલ છે પણ સાથે વિટામિન-સીનો પાવડર પણ છે. એ નાંખો એટલે માર્ટીનીમાં નાની નાની પરપોટી ફીણફીણ થવા માંડે. ક્વોરેન્ટિની ઢીંચવાથી મનનો ઉદ્વેગ તો શાંત થાય જ અને સાથે સાથે રોગ પ્રતિકારક શક્તિ પણ વધે. આપણાં ભારતની વાત કરી તો અમને લાગે છે કે આદૂ, મરી, તુલસી, ફૂદીનો બીયરમાં નાંખીને પી શકાય તો કદાચ ક્વોરેન્ટિની જેવો જ હેતુ સરે! કવિ શ્રી અનિલ જોશીનાં ગીતકાવ્યની પંક્તિ યાદ છે? મેં તો તુલસીનું પાંદડું બીયરમાં નાખીને પીધું. જો કે ગુજરાતમાં રહેતા હો તો જીંજીયર (જીંજર +બીયર) કે બીયરુલસી (બીયર+તુલસી) પીણું પીવું ગેરકાયદેસર ગણાશે. પરમિટ કઢાવી લઈએ તો કેવું?!!
મહામારી ભયંકર છે. વાતાવરણ ગંભીર છે. એમાં શબ્દની થોડી હ્યુમરસ વાત શા માટે? સાહેબ, હ્યુમરને સહારે તો સર્વાઇવ થવાનું છે. હ્યુમર વાતાવરણને હળવું બનાવે છે. હલકું બનાવતું નથી. અને આપણે મરતા પહેલાં મરવાનું નથી. શબ્દની સંગે જિંદગી મઝાની જ રહેવાની. હેં ને?
શબ્દશેષ:
“શબ્દને ઉન્નત કરો, અવાજને નહીં. વરસાદથી ફૂલો ઊગે છે, નહીં કે વાદળોનાં ગડગડાટથી.” -વિખ્યાત ચિંતક જલાલુદ્દીન રૂમી
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: मजकूर

Leave a comment

Filed under Uncategorized

मिथुन चक्रवर्ती: जो नक्सलवादी न बन कर राष्ट्रिय पुरस्कृत अभिनेता बने

मिथुन चक्रवर्ती: जो नक्सलवादी न बन कर राष्ट्रिय पुरस्कृत अभिनेता बने
खुद निर्माता-अभिनेता-होटल मालिक बन कर नई ताराह दी।
आज मिथुन चक्रवर्ती का 70 वा जन्म दिन। 16 जून, 1950 को कोलकाता में आपका जन्म हुआ था। उनका बचपन का नाम गौरांग चक्रवर्ती था। आज मिथुन भारत के प्रसिद्ध फ़िल्म अभिनेता, सामाजिक कार्यकर्ता और उद्यमी है। मिथुन ने अपने अभिनय की शुरुआत कलात्मक फ़िल्म ‘मृगया’ (1976) से की थी, जिसके लिए उन्हें सर्वश्रेष्ठ अभिनेता का पहला राष्ट्रीय फ़िल्म पुरस्कार प्राप्त हुआ था। 1980 के दशक के अपने सुनहरे दौर में एक डांसिंग स्टार के रूप में उनके बहुत सारे प्रसंशक बने और खुद को उन्होंने भारत के सबसे लोकप्रिय प्रमुख अभिनेता के रूप में स्थापित किया, विशेष रूप से 1982 में बहुत बड़ी हिट फ़िल्म ‘डिस्को डांसर’ में स्ट्रीट डांसर जिमी की भूमिका ने उन्हें लोकप्रिय बनाया। कुल मिलाकर बॉलीवुड की 350 से अधिक फ़िल्मों में अभिनय के अलावा उन्होंने बांग्ला, उड़िया और भोजपुरी में भी बहुत सारी फ़िल्में की। आज मिथुन मोनार्क ग्रुप के मालिक भी हैं जो हॉस्पिटालिटी सेक्टर में कार्यरत है।
जीवन परिचय
मिथुन चक्रवर्ती ने रसायन विज्ञान में स्नातक की डिग्री हासिल की है। उसके बाद वे भारतीय फ़िल्म और टेलीविजन संस्थान, पुणे से जुड़े और वहीं से भी स्नातक बने। कम लोग ही जानते है कि मिथुन पहले एक कट्टर नक्सली थे। लेकिन उनके एकमात्र भाई की मौत दुर्घटनावश बिजली के करंट लगने से हो गयी और उनके परिवार को कठिनाई का सामना करना पड़ा। इसके बाद मिथुन नक्सली आन्दोलन से अपने परिवार में लौट आये। यह उनके जीवन का एक महत्वपूर्ण मोड़ साबित हुआ। उन्होंने मार्शल आर्ट में महारत हासिल की है। मिथुन ने भारतीय अभिनेत्री योगिता बाली से शादी की और वे तीन बेटे और एक बेटी के पिता है। ज्येष्ठ पुत्र मिमो ने 2008 में बॉलीवुड फ़िल्म ‘जिमी’ से अपने अभिनय जीवन की शुरुआत की। दूसरा बेटा, रिमो ने फ़िल्म ‘फिर कभी’ में छोटे मिथुन की भूमिका में अभिनय किया था। मिथुन के अन्य दो बच्चे नमाशी और दिशानी चक्रवर्ती हैं।
फ़िल्मी कैरियर
मृणाल सेन की ‘मृगया’ के तीन दशक बाद उनकी भूमिका फ़िल्म ‘वीर’ में सराही गयी। कुछ वर्ष पूर्व मणि रत्नम की ‘गुरु’ में भी उन्हें सराहा गया था। ‘मृगया’ के बाद मुंबई में मिथुन को लंबा संघर्ष करना पड़ा, क्योंकि उनका चेहरा पारंपरिक नायक का नहीं था। लेकिन बी. सुभाष की फ़िल्म ‘डिस्को डांसर’ ने उन्हें सितारा हैसियत दिलाई। एक्शन और नाच-गाने की श्रेणी की फ़िल्मों में वह सिरमौर बन गए और केसी बोकाडिया की फ़िल्म ‘प्यार झुकता नहीं’ की विराट सफलता ने उन्हें ऊपर की श्रेणी में पहुंचा दिया। शायद इसी कारण अमिताभ बच्चन अभिनीत ‘अग्निपथ’ और ‘गंगा जमुना सरस्वती’ में भी उन्हें समानांतर भूमिकाएँ मिलीं।
उतार-चढ़ाव
मिथुन के कैरियर में एक दौर ऐसा आया कि उनकी दर्जन भर फ़िल्में असफल हो गईं। अपनी इस असफलता से वह हतप्रभ रह गए। उन दिनों उन्हों ने ऊटी में ‘मोनार्क’ नामक पांच सितारा होटल बनाया। उन्होंने वहां माहवारी वेतन पर कैमरामैन इत्यादि तकनीशियन रखे और मुंबई के वे तमाम निर्माता जिन्हें सितारे उपलब्ध नहीं थे, अपनी सीमित पूंजी लेकर ‘मोनार्क’ जाते थे, जहां तीन माह में मिथुन अभिनीत फ़िल्म बतर्ज फैक्टरी के उन्हें बनाकर दी जाती थी। सीमित बजट और अल्प समय में बनी ये फ़िल्में निर्माता को लाभ देती थीं और इन फ़िल्मों ने हिंदुस्तान के पुराने सिनेमाघरों को बंद होने से बचा लिया था। उसी दौर में समयाभाव के कारण संस्कृत में बनने वाली एक फ़िल्म में विवेकानंद की भूमिका को उन्हें नकारना पड़ा।
मिथुन कॉटेज फ़िल्म उद्योग के जनक रहे। फ़िल्म यूनिट ‘मोनार्क’ में ठहरती और उसके इर्द-गिर्द ही शूटिंग होती थी। अत: इस कॉटेज फ़िल्म उद्योग के साथ होटल भी चल पड़ा। इस तरह आप उद्योगपति हो गए। मिथुन चक्रवर्ती ने विगत 30-35 वर्षो में खूब नाम-दाम कमाया, साथ ही एक अच्छे आदमी की छवि भी गढ़ी। उन्होंने जूनियर कलाकार और डांसर दल को हमेशा मदद की है। मिथुन ने मिसाल पेश की है कि साधारण अभिनय क्षमता और कमतर रंग-रूप के बावजूद आप चमक-दमक वाली फ़िल्मी दुनिया में सफल हो सकते है। सतत प्रयास और दृढ़ इच्छाशक्ति से ये होता है।
लोकप्रियता
मिथुन चक्रवर्ती ने ‘मृगया’ से लेकर ‘ओएमजी’ तक अनेक फिल्मों में अपनी छाप छोड़ी। एक तरफ अमिताभ बच्चन की लोकप्रियता थी, तो दूसरी तरफ मिथुन ने प्रेक्षकों को यह एहसास करवाया कि उसका हीरो एक आम सी शक्ल-सूरत में आ सकता है। आप आम लोगों के और ग़रीब निर्माताओ के हीरो बने।
मिथुन अजीब रंगों की चुस्त पैंट, उस पर अक्सर भड़कीली सी टी-शर्ट या कोई डिज़ाइनर सी शर्ट, उस पर एक जैकेट पहनते दीखे। ‘प्यार झुकता नहीं’ से लेकर ‘डिस्को डांसर’ तक उन्होंने अपनी स्टाइल की पहचान बना ली। इस बीच उन्होंने वो फ़िल्में भी हाथ से नहीं जानें दी जिनमें उन्हें साइड हीरो की भूमिका मिल रही थी, लेकिन अभिनय का अवसर था। मिथुन एक निर्माता के रूप में भी पहचाने जाते हैं। उन्होंने खुद को हीरो रखकर कई फ़िल्में निर्मित की। उनमें से कुछ फ़िल्में सफल भी हुईं। मिथुन एक ऐसे निर्माता थे जिनके बैनर तले एक साल में 6 से 10 फ़िल्में तक बनतीं। वह निर्देशक से लेकर कैमरामन तक से फ़िल्म के लिए पूरे साल का अनुबंध करते। यह एक नया प्रयोग था।
टेलीविजन शो
‘डांस इंडिया डांस’ और ‘डांस बांग्ला डांस’ जैसे ज़ी टीवी के डांस शो में मिथुन ग्रैंड जज हैं। यह उनकी परिकल्पना है। डांस में रुचि रखने वालो के लिए यह एक सुनहर मौक़ा बनता है।
सम्मान और पुरस्कार
अपनी पहली ही फिल्म ‘मृगया’ (1977) के लिए मिथुन को श्रेष्ठ अभिनेता का राष्ट्रीय फ़िल्म पुरस्कार मिला था। तो ‘ताहादेर कथा’ (1993) के लिए उनको श्रेष्ठ अभिनेता का दूसरा राष्ट्रीय फ़िल्म पुरस्कार मिला। तो ‘स्वामी विवेकानंद’ (1996) के लिए उनको श्रेष्ठ सहायक अभिनेता का तीसरा राष्ट्रीय फ़िल्म पुरस्कार मिला था। ‘अग्निपथ’ (1990) के लिए मिथुन को श्रेष्ठ सहायक अभिनेता का फ़िल्म फेयर पुरस्कार, ‘जल्लाद’ (1995) के लिए श्रेष्ठ खलनायक का फ़िल्मफ़ेयर और स्टार स्क्रीन पुरस्कार पुरस्कार भी मिला था।प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती, जवळून

Leave a comment

Filed under Uncategorized

અદભુત અભિનેતા પરેશ રાવળ

અદભુત અભિનેતા પરેશ રાવળ
ગુજરાતી નાટકોમાંથી જેઓ હિન્દી ફિલ્મોના મહાન અભિનેતા સુધી પહોચ્યા છે, એવાં પરેશ રાવલ ૭૦ વર્ષના થયા. ૩૦ મે, ૧૯૫૦ના રોજ મુંબઈમાં તેમનો જન્મ. પરેશભાઈ ગુજરાતી, હિન્દી, મરાઠી અને તેલુગુ ભાષા કડકડાટ બોલે છે. ૧૯૯૪માં ‘વોહ છોકરી’ અને ‘સર’ ફિલ્મના તેમના અભિનય માટે પરેશ રાવળને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો નેશનલ એવોર્ડ મળ્યો હતો. ‘સર’ના અભિનય માટે તેમને શ્રેષ્ઠ ખલનાયકનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો. ૨૦૦૧માં ‘હેરા ફેરી’ના અભિનય બદલ તેમને શ્રેષ્ઠ હાસ્ય અભિનેતાનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ મળ્યો હતો. તો ૨૦૦૩માં ‘આવારા પાગલ દીવાના’ માટે તેમને શ્રેષ્ઠ હાસ્ય અભિનેતાનો વધુ એક ફિલ્મફેર એવોર્ડ મળ્યો હતો. તો ‘રાજા’ ફિલ્મના અભિનય માટે તેમને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો સ્ટાર સ્ક્રીન એવોર્ડ મળ્યો હતો. તેજ રીતે શ્રેષ્ઠ હાસ્ય અભિનેતાના બે સ્ટાર સ્ક્રીન એવોર્ડ અને ઝી સીને એવોર્ડ તેમને ‘હેરાફેરી’ અને ‘આવારા પાગલ દીવાના’ માટે મળ્યાં હતાં. જોકે પરેશભાઈને રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય માન મળ્યું તેમના કેતન મહેતાની ફિલ્મ ‘સરદાર’ના શીર્ષક પાત્રની ભૂમિકા માટે. ૨૦૧૪માં તેમને સરકારે પદ્મશ્રીના ઈલકાબથી નવાજ્યા હતા.
તેલુગુ ફિલ્મોના દર્શકો તેમને લોકપ્રિય વિલન રૂપે ઓળખે છે. તેમની જાણીતી તેલુગુ ફિલ્મોમાં ‘ક્ષણ ક્ષનમ’, ‘મની’, ‘મની મની’, ‘ગોવિંદા ગોવિંદા’, ‘રીક્ષાવોડું’, ‘બાવાગારુ બગુન્નારા’, ‘શંકર દાદા એમ.બી.બી.એસ.’ કે ‘તીન માર’ને યાદ કરી શકાય. તેમની નોંધપાત્ર હિન્દી ફિલ્મોમાં ‘નામ’ (૧૯૮૬), ‘શિવા’, ‘મોહરા’, ‘તમન્ના’, જેમાં તેમણે હિજડાની ભૂમિકા ભજવી હતી, ‘ઐતરાઝ’, ‘ટેબલ નંબર ૨૧’, ‘ઝીલા ગાઝીયાબાદ’ને યાદ કરી શકાય. તેમણે કોમેડિયન તરીકે પણ નામ કાઢ્યું છે. જેમાં ‘અંદાઝ અપના અપના’, ‘ચાચી ૪૨૦’, ‘હેરા ફેરી’, ‘નાયક’, ‘આંખેં’, ‘આવારા પાગલ દીવાના’, ‘હંગામા’, ‘હલચલ’, ‘દીવાને હુએ પાગલ’, ‘ગરમ મસાલા’, ‘ફિર હેરા ફેરી’, ‘ગોલમાલ: ફન અનલીમીટેડ’, ‘ભાગંભાગ’, ‘ભૂલ ભુલૈયા’, ‘વેલકમ’, ‘ઓયે લકી! લકી ઓયે!’, ‘અતિથી તુમ કબ જાઓગે?’, ‘ઓ.એમ.જી. – ઓહ માય ગોડ!’ કે ‘વેલકમ બેક’ (૨૦૧૫)ને યાદ કરી શકાય.
મુંબઈના નાગર બ્રાહ્મણ પરિવારમાં પરેશભાઈનો જન્મ. તેઓ ૧૯૭૯ના મીસ ઇન્ડિયા મોડેલ અને અભિનેત્રી સ્વરૂપ સંપતને પરણ્યા છે. તેમને આદિત્ય અને અનિરુદ્ધ નામે બે દીકરા છે. પરેશ મુંબઈની વિલે પાર્લેની નરસી મોનજી કોલેજ ઓફ કોમર્સના વિદ્યાર્થી છે. ફિલ્મોમાં આવતા પહેલાં અને પછી પણ પરેશ રાવળે અનેક ગુજરાતી – હિન્દી નાટકો કર્યા છે. સુરતના દર્શકોએ પરેશભાઈના અનેક નાટકો જોયા છે. અમે તેમના ‘તોખાર’ના અભિનયને ભૂલી ન શકીએ. છેલ્લે તેઓ ‘ડીયર ફાધર’ ગુજરાતી નાટકમાં પણ ખુબ સફળ થયા છે. ફિલ્મોમાં તેઓ ‘અર્જુન’ (૧૯૮૫)માં સહાયક ભૂમિકામાં આવ્યાં. બીજે વર્ષે ‘નામ’માં તેમના કામથી તેઓ અભિનેતા રૂપે જામી ગયા. ત્યારથી એંશી અને નેવુંના દાયકામાં તેઓ વિલન રૂપે ખુબ જામ્યા, જેમાં ‘કબ્ઝા’, ‘કિંગ અંકલ’, ‘રામ લખન’, ‘દૌડ’, ‘બાઝી’ યાદ કરી શકાય. નેવુંના દાયકામાં તેમણે પડદા પર કોમેડી પણ કરવા માંડી. આજે તેઓ એક સોથી વધુ ફિલ્મોના અભિનેતા રૂપે જાણીતા છે.
‘હેરા ફેરી’માં પરેશભાઈ એવાં જામ્યા કે ત્યાર બાદ તેમને ફિલ્મોની મુખ્ય ભૂમિકા પણ મળવા લાગી. ‘હેરા ફેરી’ (૨૦૦૦)માં તેઓ ઓછા બોલા, ચબરાક, દયાળુ મકાન માલિક બાબુરાવ ગણપતરાવ આપ્ટે રૂપે અક્ષય કુમાર અને સુનીલ શેટ્ટીને પેઈંગ ગેસ્ટ રૂપે તેમના ઘરમાં રાખતા હતાં. એ ફિલ્મની સફળતાનું શ્રેય પરેશ રાવળને આપવું જોઈએ. તે ભૂમિકા માટે તેમને ફિલ્મફેનો બેસ્ટ કોમેડિયન એવોર્ડ પણ મળ્યો. ત્યાર બાદ ‘ફિર હેરા ફેરી’ (૨૦૦૬)માં પણ તેમણે એજ પાત્ર નિભાવ્યું, જેને પણ સફળતા મળી. તેજ રીતે ‘આંખેં’ (૨૦૦૨)માં અમિતાભ બચ્ચન, આદિત્ય પંચોલી, અક્ષય કુમાર, અર્જુન રામપાલ અને સુસ્મિતા સેન જેવા કલાકારો સાથે પરેશભાઈએ બેંક લુંટનારા ત્રણ પૈકીના એકની ભૂમિકા કરી હતી. પછી તો કોમેડી મલ્ટીસ્ટારર ફિલ્મોમાં પરેશ રાવળ જરૂર દેખાતા. જેમાં ‘આવારા પાલગ દીવાના’, ‘હલચલ’, ‘ગરમ મસાલા’, ‘હંગામા’, ‘માલામાલ વીકલી’, ‘ગોલમાલ’, ‘ચૂપ ચૂપ કે’, ‘ભાગંભાગ’, ‘ભૂલ ભુલૈયા’, ‘વેલકમ’, ‘મેરે બાપ પહલે આપ’ કે ‘દે ધનાધન’ યાદ કરી શકાય. ૨૦૧૦માં તેઓ ઓનર કિલિંગ જેવા ગંભીર વિષય પર ‘આક્રોશ’ ફિલ્મમાં પણ દેખાયા. તો ૨૦૧૨ની પરેશ રાવળ નિર્મિત ‘ઓહ માય ગોડ!’ સુપરહીટ રહી. જ્યાં પરેશ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતા અને મિત્ર અક્ષય કુમાર ભગવાનની સહાયક ભૂમિકામાં હતા. બંનેના ખુબ વખાણ થયાં હતાં. સંજય દત્તના જીવન પરથી બનેલી ‘સંજુ’માં તેમણે સુનીલ દત્તની યાદગાર ભૂમિકા નિભાવી છે.
ટેલીવિઝન પર પરેશભાઈએ એંશીના દાયકામાં દૂરદર્શનની ‘બનતે બિગડતે’માં રીટા ભાદુરી સાથે કામ કર્યું હતું. તો ‘ચુનૌતી’ નામની કોલેજ કેમ્પસના વિષયવાળી શ્રેણીમાં પણ કામ કર્યું હતું. તેમણે અનેક હિન્દી શ્રેણીઓનું નિર્માણ કર્યું છે. જેમાં ઝી ટીવી પરની ‘તીન બહુરાનિયાઁ’, સહારા ટીવી પર ‘મૈ ઐસી કયું હું’ કે કલર્સની ‘લાગી તુજ સે લગન’ યાદ કરી શકાય. તેઓ નરેન્દ્ર મોદી પર બનનારી બાયો-પીકમાં પણ દેખાશે. તેમની બીજી નિર્માણ રૂપી ફિલ્મ પણ આવી રહી છે. ૨૦૧૪ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં પરેશ રાવળ અમદાવાદ પૂર્વમાંથી ભારતીય જનતા પક્ષ તરફથી ચૂંટણી લડીને જીત્યા હતા, જોકે ૨૦૧૯માં તેઓ ચૂંટણી લડ્યા નહોતા. ટૂંકમાં, પરેશ રાવળ પ્રત્યે ગુજરાતી
નાટકના પ્રેક્ષકોથી માંડી હિન્દી ફિલ્મોના દર્શકો ફિદા છે.
‘મે માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી સાભાર – શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા, સુરત
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती

Leave a comment

Filed under Uncategorized