Monthly Archives: જુલાઇ 2020

‘કોરોના કવચ’ત્રીજા ક્રમે +વિજેતા. સ્વપ્ન  સમય   સાથી સંજોગ,/સરયૂ પરીખ

AAYUSH GOVT.OF INDIA આયોજિત ઓલ ઈન્ડિયા લેવલની શોર્ટ ફિલ્મ સ્પર્ધા 2020માં મારી લખેલી હિન્દી સ્ક્રિપટ ‘કોરોના કવચ’ત્રીજા ક્રમે વિજેતા.
This content isn’t available right now
When this happens, it’s usually because the owner only shared it with a small group of people, changed who can see it or it’s been deleted.

સંતોષamdavadis4ever@yahoogroups.com

   સ્વપ્ન  સમય   સાથી  સંજોગ,
સ્વીકારું   સૌ   જોગાનું  જોગ.

   શક   શંકા   સંશય   મતિદોષ,
વિશ્વાસે      મંગળ     સંતોષ.

  સાથ   સફર  જે   હો  સંગાથ,
પડ્યું  પાનું    ઝીલવું  યથાર્થ.

  સરળ  સ્વચ્છ  સ્ફટિક  આવાસ,
આરસીમાં    સુંદર    આભાસ.

  ભક્તને  ત્યાં  આવે  આશુતોષ,
મધુર  સબંધ   લાવે   સંતોષ.

  તૃપ્ત   મન   સાગર   સમાન,
વ્હાલા કે વૈરીને સરખું સન્માન.

 જે  મારી  પાસ તે  છે   ઘણું,
પછી  હોય છોને અબજ કે અણું.

             —-સરયૂ પરીખ

   ખૂબ સુંદર રજૂઆત

Leave a comment

Filed under Uncategorized

પીઢ અને સફળ ફિલ્મકાર શશી કપૂર

પીઢ અને સફળ ફિલ્મકાર શશી કપૂર

લોકપ્રિય અભિનેતા – નિર્માતા શશી કપૂર હોત તો આજે ૮૨ વર્ષના થાત. શશી કપૂર યાને બલબીરરાજ પૃથ્વીરાજ કપૂરનો ૧૮ માર્ચ, ૧૯૩૮ના રોજ કોલકાતામાં જન્મ થયો હતો. એક લાંબા સમય સુધી ઘણી બધી ફિલ્મોમાં તેમણે અભિનય કર્યો અને ક્લાસિક ફિલ્મોનું નિર્માણ પણ કર્યું છે. એક જમાનાના નંબર વન એવા કપૂર પરિવારના તેઓ શાહજાદા હતા. પૃથ્વીરાજ કપૂરના રાજ કપૂર અને શમ્મી કપૂર બાદના તેઓ સુપુત્ર. હોલીવુડના અભિનેત્રી ફેલીસીટી કેન્ડલના બહેન અને રંગમંચના વિખ્યાત અભિનેત્રી જેનીફર કપૂર તેમના પત્ની અને કરણ, કુનાલ અને સંજના કપૂરના તેઓ પિતા. સિને કલામાં તેમણે કરેલાં પ્રદાન બદલ ૨૦૧૧માં શશી કપૂરને પદ્મભૂષણથી અને ૨૦૧૫માં સિનેમાના સર્વોચ્ચ એવા દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડથી સન્માનિત કરાયા હતા. પિતા પૃથ્વીરાજ અને ભાઈ રાજ કપૂર બાદ ફાળકે એવોર્ડનું સર્વોચ્ચ સન્માન પામનારા કપૂર પરિવારના તેઓ ત્રીજા કપૂર હતા જે એક વિરલ ઘટના હતી.

ચાર વર્ષની ઉમરથી શશી પિતાજીના નાટકોમાં કામ કરતા. ચાલીસના દાયકાના અંતથી તેઓ બાળ કલાકાર રૂપે ફિલ્મોમાં કામ કરતા થયા હતા. ‘આગ’, ‘આવારા’, દુલ્હા દુલ્હન’ કે ‘શ્રીમાન સત્યવાદી’માં રાજ કપૂરના નાના અવતાર રૂપે શશી દેખાતા. ‘ધર્મપુત્ર’ (૧૯૬૧)થી શશી કપૂર હીરો રૂપે દેખાયા, જે સીલસીલો ૧૧૬ ફિલ્મો સુધી લંબાયો. જેમાં ૬૧ ફિલ્મોમાં તેઓ સોલો હીરો, ૫૫ મલ્ટી સ્ટાર ફિલ્મો અને ૨૧માં તેઓ સહકલાકાર રૂપે તથા ૭ ફિલ્મોમાં સ્પેશિયલ અપિયરન્સ રૂપે દેખાયા. સાંઠ અને સિત્તેરથી માંડી ૮૦ના દાયકાની મધ્ય સુધી શશી કપૂર ખુબ લોકપ્રિય હતા. તેમણે ‘ધ હાઉસહોલ્ડર’, ‘શેક્સપિયરવાલા’, ‘બોમ્બે ટોકી’, ‘હીટ એન્ડ રન’, ‘પ્રેટી પોલી’, ‘સિદ્ધાર્થ’, કે ‘મુહાફિઝ’ જેવી અંગ્રેજી ફિલ્મો પણ કરી હતી. આવી આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મો કરનારા દેશના પહેલાં કલાકારોમાંના શશી હતા.
શશી ડોન બોસ્કો હાઈસ્કૂલ, માટુંગામાં ભણ્યા. અંગ્રેજ અભિનેત્રી જેનીફર કેન્ડલને કોલકાતામાં ૧૯૫૬માં નાટક દરમિયાન મળ્યાં. શશી ત્યારે પૃથ્વી થિયેટરના સ્ટેજ મેનેજર અને અભિનેતા હતા. જેનીફર તેમના પિતા જયોફરી કેન્ડલના ડ્રામા ગ્રુપમાં હતાં. તેઓ પ્રેમમાં પડી ગયાં. જેનીફરના પિતાએ શરૂઆતમાં વિરોધ કર્યો હતો તો શશીના ભાભી ગીતા બાલીએ તેમને સહાય કરી હતી. તેઓ જુલાઈ, ૧૯૫૮માં લગ્નથી જોડાયાં. મર્ચન્ટ આઇવરી પ્રોડક્શનની ઘણી ફિલ્મો તેમણે સાથે કરી. તે બંનેએ મળીને મુંબઈમાં જુહુ પર ૫ નવેમ્બર, ૧૯૭૮ના રોજ પૃથ્વી થિયેટર શરૂ કર્યું, જે આજે દેશનું મહાન નાટ્ય તીર્થ બન્યું છે. ૧૯૮૪માં જેનીફરનું કેન્સરથી નિધન થયું અને શશીજી ભાંગી પડ્યા. ત્યારથી તેમનું સ્વાસ્થ્ય સતત કથળતું રહ્યું.

એક સમયે જામી ગયેલી અભિનેત્રી નંદાએ શશી કપૂર સાથે આઠ ફિલ્મો સાઈન કરી હતી. તેમાંની ‘જબ જબ ફૂલ ખિલે’ યાદગાર રહી. આ બંને કલાકારોએ વર્ષો બાદ પણ તેઓ એકબીજાના ફેવરીટ કલાકાર હોવાનું જણાવ્યું હતું. રાખી સાથે પહેલી મોટી સફળતા ‘શર્મીલી’માં મેળવીને તેઓની ‘કભી કભી’, ‘બસેરા’, ‘તૃષ્ણા’, ‘દૂસરા આદમી’, જેવી ફિલ્મો આવી. શર્મિલા ટાગોર સાથે ‘વક્ત’, ‘આમને સામને’, ‘સુહાના સફર’, ‘આ ગલે લગ જા’ તથા યાદગાર ‘ન્યુ દિલ્હી ટાઈમ્સ’ જેવી ફિલ્મો કરી. જેના પત્રકારની ભૂમિકા માટે શશી સાહેબને ૧૯૮૬નો બેસ્ટ એક્ટરનો નેશનલ એવોર્ડ મળ્યો હતો. ઝીનત અમાન સાથે ‘ચોરી મેરા કામ’, ‘રોટી કપડા ઔર મકાન’, ‘સત્યમ શિવમ સુન્દરમ’ જેવી ફિલ્મો કરી. હેમા માલિની સાથે શશીજીએ દસ ફિલ્મો કરી હતી.
શશી કપૂરની અન્ય જાણીતી ફિલ્મો ‘હસીના માન જાયેગી’ અને ‘એક શ્રીમાન એક શ્રીમતિ’ બબીતા સાથે, ‘કન્યાદાન’, ‘પ્યાર કા મૌસમ’ આશા પારેખ સાથે, મુમતાઝ સાથે ‘ચોર મચાયે શોર’ તો રેખા સાથે યાદગાર એવી ‘કલયુગ’, ‘વિજેતા’, ‘પ્યાર કી જીત’ જેવી ફિલ્મો તેમણે કરી હતી.
શશી કપૂરની મલ્ટી સ્ટાર ફિલ્મોમાં ‘દિલ ને પુકારા’, ‘ત્રિશુલ’, ‘ફકીરા’ કે તેમની પોતાની યાદગાર ‘ઝૂનૂન’ આવી. રાજેશ ખન્ના સાથે તેઓ ‘પ્રેમ કહાની’માં આવ્યા. અમિતાભ બચ્ચન સાથે શશી કપૂરની જોરદાર જોડી બાર ફિલ્મોમા આવી. જેમાં ‘રોટી કપડા ઔર મકાન’, ‘દીવાર’, ‘કભી કભી’, ‘ઈમાન ધરમ’, ‘ત્રિશુલ’, ‘કાલા પથ્થર’, ‘સુહાગ’, ‘દો ઔર દો પાંચ’, ‘શાન’, ‘સિલસિલા’, ‘નમક હલાલ’, કે ‘અકેલા’ યાદગાર રહી. શશી સંજીવ કુમાર સાથે ‘મુક્તિ’ અને ‘ત્રિશુલ’માં દેખાયા.
૧૯૭૮માં શશી કપૂરે તેમની નિર્માણ સંસ્થા ‘ફિલ્મવાલાઝ’ શરૂ કરી અને ‘ઝૂનૂન’, ‘કલયુગ’, ‘૩૬ ચૌરંઘી લેન’, ‘વિજેતા’ અને ‘ઉત્સવ’ જેવી યાદગાર ફિલ્મો બનાવીને કમાલ કરી. ૧૯૯૧માં તેમણે ફેન્ટસી ફિલ્મ ‘અજૂબા’નું નિર્માણ અને નિર્દેશન પણ કર્યું, જેમાં અમિતાભ બચ્ચન અને હૃષી કપૂર જેવા મોટા કલાકારો હતા. શશી કપૂર લાંબો સમય નાદુરસ્ત રહ્યાં, તેઓ મુખ્યત્વે વ્હીલ ચેર પર હતા. ફાળકે એવોર્ડ સન્માન લેતી વખતે તેઓ કશું બોલી શક્યા નહોતા, માત્ર એક આંસૂ તેમની આંખમાંથી સર્યું હતું.
મુંબઈની કોકીલાબેન હોસ્પિટલમાં ૪ ડિસેમ્બર, ૨૦૧૭ની સાંજે તેમણે છેલ્લા શ્વાસ લીધાં ત્યારે તેઓ ૭૯ વર્ષના હતા. ૨૦૧૪થી તેમને છાતીના ચેપને કારણે હોસ્પિટલમાં રખાયા હતા, તેમની બાયપાસ સર્જરી પણ કરાઈ હતી. શશી કપૂરના જવાથી મનોરંજક અને સાર્થક સિનેમા તથા રંગકર્મનો એક યુગ પુરો થયો.

શશી કપૂરના યાદગાર ગીતો: દિન હૈ બહાર કે (વક્ત), પરદેસીઓ સે ના અખિયાં મિલાના, યહાં મૈ અજનબી હું (જબ જબ ફૂલ ખિલે), કેહને કી નહીં બાત (પ્યાર કિયે જા), નૈન મિલા કે ચૈન ચુરના, કભી રાત દિન હમ દૂર થે (આમને સામને), વક્ત કરતા જો વફા (દિલ ને પુકારા), બેખુદી મેં સનમ (હસીના માન જાયેગી), લીખે જો ખત તુઝે (કન્યાદાન), તુમ બિન જાઉં કહાં (પ્યાર કા મોસમ), સા રે ગા મા પ (અભિનેત્રી), વો તેરે પ્યાર કા ગમ, જીક્ર હોતા હૈ જબ કયામત કા (માય લવ), ખિલતે હૈ ગુલ યહાં (શર્મીલી), થોડા રુક જાયેગી તો (પતંગા), વાદા કરો નહીં છોડોગે (આ ગલે લગ જા), લે જાયેંગે દિલવાલે દુલ્હનિયા, ઘૂંઘરું કી તરહા (ચોર મચાયે શોર), કેહ દૂ તુમ્હેં (દીવાર), કભી કભી મેરે દિલ મેં (કભી કભી), દિલ મેં તુઝે બીઠા કે (ફકીરા), સુહાની ચાંદની રાતેં (મુક્તિ), મોહબ્બત બડે કામ કી ચીજ હૈ (ત્રિશુલ), ચંચલ શીતલ નિર્મલ (સત્યમ શિવમ સુંદરમ), બાહો મેં તેરી મસ્તી કે ઘેરે (કાલા પથ્થર), તુને અભી જાના નહીં (દો ઔર દો પાંચ), યમ્મા યમ્મા (શાન), જહાં પે સવેરા હો (બસેરા).
‘માર્ચ માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી સાભાર: આભાર: શુભ સાહિત્ય

Image may contain: 1 person

Leave a comment

Filed under Uncategorized

ગીતો ગાતો આવે સાવન છમ છમા છમ છમ!!💐 હાલો હાલો માનવીયો મેળે+દુલા ભાયા ‘કાગ’ 

Image may contain: text that says 'સ્ત્રીઆર્થ પ્રસ્તુત કરે છે.. વરસાદી મુક્તકોનની મહેફિલ, રવિવાર, 19 જુલાઈ, 5 કલાકે'

સવિશેષ પરિચય:ફોટો: દુલા ભાયા ‘કાગ’

દુલા ભાયા ‘કાગ’ (૨૫-૧૧-૧૯૦૨, ૨૨-૨-૧૯૭૭) : કવિ. જન્મસ્થળ મજાદર (જિ. ભાવનગર). પ્રાથમિક પાંચ ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ. રામાયણ-મહાભારત ઉપરાંત ચારણી સાહિત્યનો સ્વાધ્યાય અને એનું સંપાદન. ખેતી અને ગોપાલનનો વ્યવસાય. કંઠ, કહેણી અને કવિતાનો સુમેળ સાધનારા ‘કાગ’ લોકગીતો, ભજનો અને આખ્યાનોનો જાહેર કાર્યક્રમો પણ આપતા. મજાદરમાં અવસાન.

જ્ઞાન, ભક્તિ અને નીતિ-આચારણ જેવા વિષયોને ચારણી છંદ, ભજન અને દુહા જેવા કાવ્યપ્રકારોમાં ઢાળનારા આ કવિએ ‘કાગવાણી’ ભા. ૧ (૧૯૩૫), ભા. ૨ (૧૯૩૮), ભા. ૩ (૧૯૫૦), ભા. ૪ (૧૯૫૬), ભા. ૫ (૧૯૫૮), ભા. ૬ (૧૯૫૮) અને ભા. ૭ (૧૯૬૪)માં લોકપરંપરાના પ્રાચીન કલેવરમાં અર્વાચીન સંવેદનોને ગૂંથવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. ‘વિનોબાબાવની’ (૧૯૫૮), ‘તો ઘર જાશે, જાશે ધરમ’ (૧૯૫૯), ‘શક્તિચાલીસા’ (૧૯૬૦) ઉપરાંત ‘ગુરુમહિમા’, ‘ચન્દ્રબાવની’, ‘સોરઠબાવની’ વગેરે કૃતિઓ પણ એમણે રચી છે.

-રમેશ ર. દવે

હાલો હાલો માનવીયો મેળે guj movie … – YouTube

હાલો હાલો માનવીયો મેળે guj movie bhadar ne kanthe movie song.

Aug 20, 2017 – Uploaded by DILSA SUMERSING gujarait
Missing: માનવી! ‎| Must include: માનવી!

Aarsh – હાલો, હાલો, માનવીઓ! મેળે…. હાલો હાલો ..

CHARAN SANSKRUTI-34.pmd

 

Leave a comment

Filed under Uncategorized

લ્યો…!!/ યામિની વ્યાસ

44. લ્યો…!!
———-
વાવ્યા
ઉગાડ્યા
લણ્યા
છડ્યા
ઝાટક્યા
ચાળ્યા
દિવેલ્યા
દળ્યા
કેળવ્યા
વણ્યા
શેક્યા
ફૂલવ્યા
ચોપડ્યા
અને
લ્યો
પીરસ્યા
મારા શબ્દોને
તમારી સમક્ષ,
જો તમે
એને પચાવી શકો
મારી
કવિતા માણી શકો!
પર્સનલ ડેટા પ્રોટેક્શનઃ નામ ...

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under કવિતા, યામિની વ્યાસ

સરસ પણ અસફળ અભિનેતા: નવીન નિશ્ચલ

સરસ પણ અસફળ અભિનેતા: નવીન નિશ્ચલ

હિન્દી ફિલ્મો અને ટીવીના જાણીતા અભિનેતા નવીન નિશ્ચલની આજે નવમી પુણ્યતિથિ. ૧૯ માર્ચ, ૨૦૧૧ના રોજ તેમનું ૬૪ વર્ષની વયે નિધન થયું હતું. નવીન હમેશા યાદ રહેશે તેમની ‘સાવન ભાદો’, ‘પરવાના’ કે ‘વો મૈ નહીં’ની ભૂમિકાઓ માટે. તેઓ શરૂઆતમાં એકદમ સફળ થયા પણ પછી નિષ્ફળતાના ઘેરામાંથી નીકળી ન શક્યા.
નવીન નિશ્ચલનો જન્મ ૧૧ એપ્રિલ, ૧૯૪૬ના રોજ ત્યારના પંજાબના અને આજના પાકિસ્તાનના લાહોરમાં થયો હતો. ત્યાર બાદ તેઓ બેંગ્લોરમાં ત્યારની કિંગ જ્યોર્જ રોયલ ઇન્ડિયા મીલીટરી કોલેજ જે હવે બેંગ્લોર મીલીટરી સ્કૂલ રૂપે ઓળખાય છે, તેમાં ભણ્યા હતા.
પુણેમાં શરુ થયેલી ફિલ્મ એન્ડ ટીવી ઇન્સ્ટીટયુટ ઓફ ઇન્ડિયાના પહેલા ગોલ્ડ મેડાલીસ્ટ હતા નવીન નિશ્ચલ. તેને કારણે તેઓ ખુબ આગળ જશે એવી ધારણા હતી અને તેમણે અનેક સફળ ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો પણ ખરો, જેમાં ‘વિક્ટોરિયા નં. ૨૦૩’ કે ‘ધુંદ’ કે ‘હસ્તે જખમ’ને યાદ કરી શકાય. ત્યાર બાદ નવીન ચરિત્ર અભિનેતા રૂપે ઉભરી આવ્યા અને ટેલીવીઝન પર તેમણે પોતાનું સ્થાન સફળતાથી જમાવ્યું. તેઓ સુષ્મા શેઠ, શેખર સુમન અને ફરીદા જલાલ સાથે ‘દેખ ભાઈ દેખ’ શ્રેણીમાં કામ કરતા હતા, જે ખુબ સફળ થઇ હતી. નવીનની પંજાબી ફિલ્મો ‘આસરા પ્યાર દા’ (૧૯૮૩) અને ‘માહોલ ઠીક હૈ’ (૧૯૯૯) પણ સફળ થઇ હતી.
નવીન નિશ્ચલના પહેલાં લગ્ન દેવ આનંદની ભાણેજ નીલુ કપૂર સાથે થયા હતા. જે શેખર કપૂરના બેન થાય. ત્યાર બાદ નવીને ગીતાંજલિ, જેઓ વિધવા હતાં, તેમની સાથે ફરી લગ્ન કર્યા હતા. કમનસીબે ૨૩ એપ્રિલ, ૨૦૦૬ના રોજ પોતાના ઘરે ગીતાંજલિએ ફાંસો ખાઈને આત્મહત્યા કરી હતી. પોતાના આપઘાતને માટે ગીતાંજલિએ નવીન અને તેમના ભાઈ પ્રવીણને જવાબદાર હોવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. મુંબઈથી પુણે જતાં માર્ગમાં આવેલા હૃદય રોગના હુમલાને કારણે નવીન નિશ્ચલનું ૧૯ માર્ચ,૨૦૧૧ના રોજ ૬૪ વર્ષની વયે નિધન થયું હતું. તેમના નિધન અંગે ઋષિ કપૂરે કહ્યું હતું, ‘મેં નવીનને ‘આ અબ લૌટ ચલે’ ફિલ્મમાં નિર્દેશિત કર્યો હતો. નવીન એક સરસ દેખાતો અને સારો માણસ હતો. તે સુસંસ્કૃત અને ખુબ સારી રીતે વાતો કરનાર હોવાની મારા પર છાપ છે. વર્ષો પછી શુક્રવારે રાત્રે અમે એકાએક ઓટર્સ ક્લબમાં મળી ગયા. હું ત્યાં વારંવાર જતો નથી હોતો પણ એ એક અજબ યોગાનુયોગ હતો. અમે મળ્યા તેને બીજે દિવસે સવારે નવીન અને નિર્માતા ગાવા (ગુરદીપ સિંઘ) રસ્તા માર્ગે મારા ભાઈ ડબ્બુ (રણધીર કપૂર)ને ત્યાં પુણે શાંત હોળી મનાવવા જવાના હતાં. પણ તેઓ ડબ્બુ સુધી પહોંચે તે પહેલાં નવીને ગાવાને કારનું એસી ધીમું કરવાનું કહ્યું અને નવીન બેવડ વળી ગયા અને મૃત્યુ પામ્યા. બસ એકાએક જ. આ એકદમ આઘાતજનક અને દુ:ખદ છે. નિર્દેશક વિપુલ શાહે જણાવ્યું કે મારા મિત્ર મનમોહન શેટ્ટીની પાર્ટીમાં નવીન નિશ્ચલ નિયમિત આવતા. તેઓ મિતભાષી અને સુસંસ્કૃત માણસ હતા. ‘ખોસલા કા ઘોસલા’ બાદ તેમની કરિયર ફરી ચાલી નહીં તે દુખદ છે. ‘ખોસલા કા ઘોસલા’ના નિર્દેશક દીબાકર બેનર્જીએ જણાવ્યું કે ‘નવીન નિશ્ચલ એક સારા અભિનેતા હતા, ટેક્નીકલી સુપર્બ. તેમની પાસે સરસ સેન્સ ઓફ હ્યુમર હતી. એક અભિનેતાના જીવનમાં બને તે બધાંમાંથી નવીન નિશ્ચલ પસાર થયા હતા. મારું કમનસીબ કે હું નવીનજી સાથે ફરી કામ કરી શકીશ નહિ, જે હું કરવા માંગતો હતો.’
અભિનેત્રી શબાના આઝમીએ નવીન નિશ્ચલ માટે કહ્યું હતું, ‘હું તેમને સારી રીતે યાદ કરું છું. તેમને ઓછા અંકાયા હતા. તેમના સરસ અવાજ અને સડસડાટ બોલવાની અદા સરસ હતી, જે ભાગ્યે જ જોવા મળે છે. લેખ ટંડનની ‘એક બાર કહો’માં તેમનો અભિનય સુઘડ અને યાદગાર હતો. નવીનજીને એકાએક સફળતા અને સ્ટારડમ મળ્યા હતાં અને તેને પાછા પણ ખેંચી લેવાયા હતાં. તે અંગે તેમની પ્રતિક્રિયાઓ મેં જોઈ છે. કયારેક તેઓ તે અંગે કડવા બનતા તો ક્યારેક ફિલસુફી ભર્યા. પણ તેમણે નિષ્ફળતા પચાવી હતી અને આગળ વધ્યા હતા, જે વધુ મહત્વનું છે. નાગેશ કુકૂનૂરની ફિલ્મ ‘બોલીવૂડ કોલિંગ’માં તેઓ વૃદ્ધ બની રહેલા ફિલ્મસ્ટારની ભૂમિકામાં હતા, જે હૃદયસ્પર્શી હતી.
નવીન નિશ્ચલ યાદ રહેશે તેમની ‘સાવનભાદોં’ (૧૯૭૦), ‘પરવાના’, ‘બુડ્ઢા મિલ ગયા’, ‘વિક્ટોરિયા નંબર ૨૦૩’, ‘ધુંદ’, ‘હસ્તે જખમ’, ‘ધરમા’, ‘વો મૈ નહીં’, ‘પૈસે કી ગુડિયા’, ‘ઝોરો’, ‘એક સે બઢકર એક’, ‘દો લડકે દોનો કડકે’, ‘સબૂત’, ‘ધ બર્નિગ ટ્રેન’, ‘એક બાર કહો’, ‘દહશત’, ‘દેશ પ્રેમી’, ‘રાજુ બન ગયા જેન્ટલમૅન’, ‘લહુ કે દો રંગ’, ‘મેજર સાબ’, ‘આ અબ લૌટ ચલે’, ‘હત્યા’, ‘ખોસલા કા ઘોસલા’, અને છેલ્લી ફિલ્મ ‘બ્રેક કે બાદ’ (૨૦૧૦). તેમની ટીવી શ્રેણીઓ: ‘રિસ્તે નાતે’ (૧૯૮૦), ‘દેખ ભાઈ દેખ’ (૧૯૮૩), ‘દાલ મેં કાલા’, ‘વક્ત કી રફતાર’, ‘ફરમાન’ અને ‘આશીર્વાદ’ (૨૦૧૦).

Image may contain: 1 person, closeup

Leave a comment

Filed under Uncategorized

હવે નથી +45. સ્વચ્છતા !યામિની વ્યાસ

Inline image
મારું મૃત્યુ
આવતીકાલે જો હું નહિ હોઉં,
મારી આંખો કાયમને માટે મીંચાઈ જાય તો-
સૌપ્રથમ
મારા મૃતદેહને નવડાવશો નહિ
(નગ્નાવસ્થા મને શરમજનક લાગે છે)
મારા મૃતદેહ પર સફેદ ચાદર ઓઢાડો તેનો વાંધો નથી
પરંતુ મારું માથું તો ખુલ્લું જ રાખશો
(ચહેરા સુધી સંપૂર્ણપણે ઢાંકવાથી મને અકળામણ થાય છે)
મારા મૃતદેહને નનામી સાથે
દોરી વડે સખત બાંધશો નહિ
(બંધન થકી મને ગભરામણ થાય છે)
મારા મૃતદેહ પર ફૂલોના નાહક ઢગલા કરશો નહિ
(ફૂલ આપીને ફૂલ એટલે કે મૂરખ બન્યો છું ઉમ્રભર)
મારાં ચક્ષુદાન કરશો નહિ
(મારાં સપનાં એ મારાં અંગત છે,ભલે અધૂરા રહી ગયાં હોય)
મારા મોંમાં ગંગાજળ મૂકશો નહિ
(એની પવિત્રતા સંદર્ભે હજી ભીતર સંદેહ છે)
મારા મૃતદેહ પર ઘી ચોપડશો નહિ
(મને કોલેસ્ટરોલના ડરે હંમેશ સતાવ્યો છે)
મારા મૃતદેહ પર લાકડાં સીંચશો નહિ
(મારું ભારેખમ શરીર આમ સાવ તકલાદી છે)
અને પછી બાળશો નહિ
(પ્રદૂષણની નાહક સમસ્યા ઊભી થશે)
કે મારા મૃતદેહને ગૅસની ભઠ્ઠીમાં ધકેલશો નહિ
(ઉષ્ણ બંધિયારમાં મને ખૂબ જ ગૂંગળામણ થાય છે)
અને હા,અગ્નિની તો બહુ બીક લાગે છે મને
(જિંદગીભર હું દાઝયો છું છતાં પણ)
મારા નામ આગળ સ્વ. લખશો નહિ
(કદાચ હું નર્કમાં ગયો હોઉં,એવું પણ બને)
પાનાં ભરી ભરીને મારી અવસાનનોંધ
અથવા શ્રદ્ધાંજલિ છાપશો નહિ
(મારું નામ છાપાંમાં અવારનવાર છપાતું રહ્યું છે
એટલે મને નવાઈ નથી)
મહેરબાની કરીને મારી શોકસભા રાખશો નહિ
(અનિવાર્ય પ્રશંસાના શબ્દો સાંભળવા
મારા કાન હાજર નહિ હોય)
અને છેલ્લે,
મને કોઈ યાદ કરશો નહિ એમ હું ઈચ્છું છું
(સ્મરણ કેટલું બધું પીડાદાયક હોય છે!)
ખરેખર…
એક માણસ હતો-ન હતો થઈ જાય
એ કુદરતી ઘટના છે
વળી હું અસામાન્ય નથી
ક્ષમાયાચનાપૂર્વક
હું જલદીથી ભૂંસાઈ જાઉં, ભૂલાઈ જાઉં તો કેવું સારું ! મારે કોઈને પણ કદી
બોજરૂપ નથી બનવું, યારો…
ડૉ. દિલીપ મોદી
‘લિખિતંગ સહીદસક્ત પોતે…’કાવ્યસંગ્રહમાંથી
જેના વિમોચન પ્રસંગે કાવ્યસંગ્રહનો પરિચય કરાવવાનો મોકો મળ્યો હતો.
આપ સ્મરણમાં રહેશો દિલીપભાઈ

વંદન

Inline image
Inline image

45. સ્વચ્છતા !
———

એણે કહ્યું
ભૂસ્કો લગાવ…
જો, હવે ઘાટ પર
ગંગા મૈયા
કેટલી સ્વચ્છ, નિર્મળ ખળખળે છે!
Clean Ganga: First ever across-the-river survey to figure out ...
મેં ના પાડી દીધી
મારે ગંગાને ફરી મેલી નથી કરવી !!

Leave a comment

Filed under Uncategorized

રફીને યાદગાર ગીતો આપનાર સંગીતકાર – ઇકબાલ કુરેશી

રફીને યાદગાર ગીતો આપનાર સંગીતકાર – ઇકબાલ કુરેશી

પ્રમાણમાં ઓછા જાણીતા પણ મોતી જેવા ગીતો આપનારા સંગીતકાર ઇકબાલ કુરેશીની પુણ્યતિથિ. ૨૧ માર્ચ, ૧૯૯૮ના રોજ તેઓ આ જગત છોડી ગયા તેને પણ આજે બાવીસ વર્ષ થઇ ગયાં. તેમના સંગીતમાં મોહમ્મદ રફીને યાદગાર ગીતો ગાવા મળ્યાં હતાં. ઇકબાલ કુરેશી જેવા રતન પર સમયની ધૂળ ચડી ગઈ છે. પચાસ અને સાંઠના ગીતોના સુવર્ણ દાયકાઓમાં, જયારે ગીતો રેડીઓ દ્વારા શ્રોતાઓ સુધી પહોંચતાં હતાં ત્યારે મોટા મોટા સંગીતકારો ઉપરાંત ઇકબાલ કુરેશી, સી. અર્જુન, સરદાર માલિક જેવા સંગીતકારોના ગીતોને પણ શ્રોતાઓ ફરમાઇસ કરીને સંભાળતા હતાં. એ ગીતો આજે પણ સાંભળવા ગમે છે, ભલે તેની સાથે સંકળાયેલા કલાકારોનાં નામ વિસરાઈ ગયાં હોય.

ઔરંગાબાદમાં જન્મેલા ઇકબાલ કુરેશી નાનપણથી સંગીત તરફ આકર્ષાયા હતા. તેઓ બાળ કલાકાર રૂપે ઔરંગાબાદ રેડીઓ પર જતા. પછી તેઓ હૈદ્રાબાદ ગયા અને ત્યાંની ફાઈન આર્ટ એકેડમી સાથે જોડાયા. જ્યાં તેમનો અભિનેતા ચંદ્રશેખર સાથે અને કવિ માકુમ મોહીનુદ્દીન સાથે સંપર્ક થયો. પછી તેમની બદલી મુંબઈ થઇ અને લેખરાજ ભાકરીએ તેમને ‘પંચાયત’ (૧૯૫૮)ના સંગીતકાર બનાવ્યા. એ ફિલ્મથી અભિનેતા મનોજ કુમારે પણ શરૂઆત કરી હતી. એના ગીતો લોકપ્રિય થતાં, તેમને એવીએમની ફિલ્મ ‘બિંદિયા’ મળી. પણ ફિલ્માલયની ‘લવ ઇન શિમલા’થી મોટી તક મળી, એ જોય મુખર્જી અને સાધનાની પણ શરૂઆત હતી. પછી ‘ઉમર કૈદ’માં તેમણે યાદગાર સંગીત આપ્યું, ‘બનારસી ઠગ’ અને ‘યે દિલ કિસકો દૂં’ આવી. તેમણે ‘ચા ચા ચા’માં પણ બહુ સુંદર ગીતો સર્જ્યાં. પછી ગીતોની ગુણવત્તા ઘટી. તેમણે ભોજપુરી ફિલ્મો સહિત નેવુંના દાયકા સુધી ૨૮ ફિલ્મોમાં સંગીત આપ્યું. તેઓ તેમના કામની જેમજ શારીરિક રીતે પણ ઊંચા હતા. ઇકબાલ છ ફૂટ ચાર ઈંચની ઊંચાઈ ધરાવતા, શેખ મુખ્તારની જેમ જ સિને જગતના સૌથી ઊંચા વ્યક્તિત્વોમાંના એક હતા. કાદરી બિલ્ડિંગ, ઇર્લા, મુંબઈમાં તેઓ રહેતા. ભારતીય લોક રંગમંચ (ઇપ્ટા)ના નાટકો માટે પણ તેમણે સંગીત આપ્યું હતું. તેઓ ન કોઈ રાજકારણમાં કે કોઈ કેમ્પમાં જોડાયા, ન કોઈની પાસે એમણે કામ માંગ્યું. અંતે ‘લખપતિ’ (૧૯૯૧) એમની આખરી ફિલ્મ બની રહી. તેઓ વિનમ્ર અને દયાળુ પ્રકૃતિ ધરાવતા હતા. ૨૧ માર્ચ, ૧૯૯૮ના રોજ મુંબઈમાંથી તેમણે આ જગતને અલવિદા કર્યું હતું.

તેઓ જે ગીતો માટે જાણીતા છે તેવા કેટલાંક ગીતોને તેમની પુણ્યતિથિએ યાદ કરીએ. રફી સાહેબે ગયેલાં, ‘સુબહા ન આઈ, શામ ન આઈ’ અને ‘વો હમ ન થે, વો તુમ ન થે’, ‘તા થૈયા કરતે આના – પંચાયત (૧૯૫૮)’ ફિલ્મનું ગીત હતું. તો મુકેશે ગાયેલું ‘મુઝે રાત દિન યે ખયાલ હૈ – ઉમરકૈદ’, ‘આજ મોસમ કી મસ્તી મેં ગાયે પવન’ રફી-લતાનું યુગલ ગીત ‘બનારસી ઠગ’ માટે બન્યું હતું. ઇકબાલે એજ તર્જ પર ‘એક ચમેલી કે મંડવે તલે’ કે ‘દો બદન પ્યાર કી આગ મેં જલ ગયે’ ફિલ્મ ‘ચા ચા ચા’ માટે બનાવ્યા હતા. ચીનના ૧૯૬૨ના હુમલા બાદ આ સંગીતકારે મહેન્દ્ર કપૂરના સ્વરમાં ‘ચલો સિપાહી ચલો’ બનાવ્યું હતું.
આવા આજે અજાણ્યા પણ સુંદર સર્જન કરનારા સંગીતકારને સલામ કરીએ.
‘માર્ચ માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી.. શુભ સાહિત્ય, સુરતના આભાર સહ..

Image may contain: one or more people and beard

Leave a comment

Filed under Uncategorized

43. ઉતાવળ..!

43. ઉતાવળ..!
અત્યંત ઉપયોગી આઇલાઇનર

ઓ આંખ
ઊંઘવાની
ટીકડી લઈ
પાંપણના બારણાં
ઢાંકી
ઉતાવળ ના કર..
હજુ તો
પલાળીને
ધોઈને
સુધારીને
મસાલામાં
આથી રાખ્યાં છે
સપનાઓને..

મરી ગયા પછી કોહવાઇ ન જાય
એ માટે “મમી”માં મસાલો ભરે છે એ રીતે !!

Hoa Gold of Kinabalu Orchid.

Leave a comment

Filed under Uncategorized

ભારત રત્ન શેહનાઈ નવાઝ ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાન

મહાન શેહનાઈ વાદક ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાનનો આજે ૧૦૪મો જન્મ દિન. ૨૧ માર્ચ ૧૯૧૬ના રોજ તેમનો જન્મ બિહારના ડૂમરાવ ગામે થયો હતો. ભારતમાં સદીઓથી જાણીતું લોકવાદ્ય આ ઉસ્તાદે દુનિયાભરમાં લોકપ્રિય બનાવ્યું. જે શેરીઓમાં, ખેતરોમાં કે મંગળ પ્રસંગે વગાડતું તે વાદ્ય શેહનાઈને ઉસ્તાદ મંચ પર લાવ્યા. ભારત દેશે ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાનને દેશના સર્વોચ્ચ સન્માન ‘ભારત રત્ન’થી ૨૦૦૧માં નવાજ્યા હતા. સુરતના ચોકબજારના નગીનચંદ હોલમાં પણ તેઓ શેહનાઈ વાદન કરવા આવ્યા હતા, જે વડીલો માટે એક સંભારણું છે.
૧૯૪૭માં દેશ આઝાદ થયો તેની પૂર્વ સંધ્યાએ ઉસ્તાદે દિલ્હીના લાલ કિલ્લા પર શેહનાઈવાદન કર્યું હતું. તેજ રીતે દેશ પ્રજાસત્તાક બન્યો તે ૧૯૫૦ની ૨૬ જાન્યુઆરીની પૂર્વ સંધ્યાએ પણ તેમણે લાલ કિલ્લા પરથી શેહનાઈ પર રાગ કાફી વગાડ્યો હતો. પછી તો વર્ષો સુધી વડાપ્રધાન પંડિત નેહરુ લાલ કિલ્લા પરથી દેશને સંબોધન કરે ત્યાર બાદ ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાનનું શેહનાઈ વાદન થતું, જે આકાશવાણી – દૂરદર્શન પર પ્રસારિત થતું.

બિસ્મિલ્લાહ પૈગમ્બર બક્ષ ખાન અને મીથ્થ્નના બીજા દીકરા હતા. તેમનું નામ કમરૂદ્દીન પાડવામાં આવ્યું, પણ તેમના દાદા રસૂલ બક્ષ ખાને તેમના જન્મ થયાની વાત સાંભળીને ઉદગાર કાઢેલા, ‘બિસ્મિલ્લાહ’, બસ ત્યારથી બધાં તેમને બિસ્મિલ્લાહ ખાન કહેતા થઇ ગયાં હતાં. વડીલો ભોજપુરના રાજાના નક્કારખાનામાં મંગળ વાદ્યનું સંગીત વગાડતાં. ભોજપુરના રાજાના ડૂમરાવ મહેલમાં બિસ્મિલ્લાહના પિતા અને અન્ય વડીલો શેહનાઈવાદન કરતાં હતાં.
તેમની છ વર્ષની ઉમરે આ પરિવાર વારાણસી જઈને વસ્યું. તેમના કાકા અલી બક્સ ‘વિલાયતુ’ પાસે બીસ્મિલ્લાહે તાલીમ લીધી. અલી બક્સ વારાણસીના વિશ્વનાથ મંદિર સાથે સંકળાયેલા હતા. બીસ્મિલ્લાહ ખાન એક પાક મુસ્લિમ હતા અને કોમી એકતાના પ્રતિકસમાન હતા. તેઓ આધ્યાત્મિક ગુરુ પ્રેમ રાવત માટે પણ શેહનાઈવાદન કરતા.
સદીઓના લોકવાદ્ય શેહનાઈને એકલે હાથે જાણીતું શાસ્ત્રીય વાદ્ય બનાવવાનું શ્રેય બિસ્મિલ્લાહ ખાનને જાય છે. ભારતીય સંગીતના મંચ મધ્યે શેહનાઈને લાવવાનું માન પણ તેમને મળે છે. ૧૯૩૭માં કોલકાતાના ભારતીય સંગીત સંમેલનમાં તેમણે શેહનાઈવાદન કરીને તેની શરૂઆત કરી હતી. પછી તો તેમને એટલી લોકપ્રિયતા મળી હતી કે બિસ્મિલ્લાહ ખાન અને શેહનાઈ એક બીજાના પર્યાય બની ગયાં હતાં.
આજે બિસ્મિલ્લાહનું નામ ભારતના જાણીતા શાસ્ત્રીય વાદ્યકારોમાં લેવાય છે. તેમણે ભારતમાં જ નહીં લગભગ આખી દુનિયામાં ફરીને શેહનાઈવાદન કર્યું હતું. તેઓ તેમની આ શેહનાઈ વાદન કળા સાથે એવા તો જોડાઈ ગયેલા કે તેઓ તેમના પત્નીના નિધન બાદ પોતાની શેહનાઈને ‘બેગમ’ કહીને ઉલ્લેખતાં. બિસ્મિલ્લાહ ખાનને તેમના ડહાપણ અને શાંતિ ચાહક ફિલસૂફ રૂપે પણ યાદ કરવા જોઈએ. સંગીત દ્વારા શાંતિ અને પ્રેમનો ફેલાવો કરનારા દૂત રૂપે તેમને નવાજવામાં આવતા. તેઓ કહેતા, ‘જયારે અ જગતનો અંત આવી જશે ત્યારે પણ સંગીત તો જીવતું જ રહેશે’. તો એવું પણ કહેતા, ‘સંગીતને કોઈ જાતિ નથી હોતી.’
કન્નડ સુપર સ્ટાર ડૉ. રાજ કુમારની ફિલ્મ માટે ઉસ્તાદે શેહનાઈ વગાડી હતી અને ફિલ્મ સુપર હીટ થઇ હતી. ઉસ્તાદે સત્યજીત રાયની ફિલ્મ ‘જલસાઘર’માં અભિનય કરીને શેહનાઈવાદન કર્યું હતું, તો ‘ગુંજ ઊઠી શેહનાઈ’ ફિલ્મના ગીતોમાં પણ ઉસ્તાદની શેહનાઈ ગુંજે છે. મહાન દિગ્દર્શક ગૌતમ ઘોષે ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાન પર ‘સંગે મીલ સે મુલાકાત’ નામની દસ્તાવેજી ફિલ્મ બનાવી હતી.
ઉસ્તાદ બનારસમાં રહેતાં અને સવારે ચાર વાગ્યે ઊઠીને ગંગા કિનારે શેહનાઈનો રીયાઝ કરતા. ત્યારે પણ ચાહકો તેમને ઘેરીને સાંભળતા રહેતાં. તેઓ ઓલિયા પ્રકારના તદ્દન સામાન્ય માનવી જેવું જીવતાં.
તેઓ માંદા પડ્યા અને બનારસની હેરીટેજ હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાયા તેના ચાર દિવસ બાદ ૨૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૦૬ના રોજ હૃદય રોગના હુમલાથી ૯૦ વર્ષની વયે તેમનું નિધન થયું. ત્યારે દેશે એક દિવસનો રાષ્ટ્રીય શોક પાળ્યો હતો. તેમની છેલ્લી ઈચ્છા પૂરી થઇ શકી નહોતી. તેઓ દિલ્હીના ઇન્ડિયા ગેટ પર જઈને દેશના શહીદોને માન આપવા માટે શેહનાઈ વાદન કરવાની આખરી ઈચ્છા પાળી બેઠા હતા. બનારસના કબ્રસ્તાનમાં લીમડાના વૃક્ષ નીચે તેમની વહાલી શેહનાઈ સાથે ઉસ્તાદને દફનાવાયા ત્યારે સેનાએ ૨૧ તોપોની સલામી આપી હતી. બિસ્મિલ્લાહ ખાનની યાદમાં બિહાર સરકારે ડુમરાઉ નગરમાં એક મ્યુઝીયમ અને ટાઉન હોલ બનાવીને તેની સામે બિસ્મિલ્લાહ ખાનની આદમ કદની પ્રતિમા બનાવીને મુકવાનું ઠરાવ્યું હતું.
જે સંગીત નાટક અકાદમી, નવી દિલ્હી દ્વારા ૧૯૯૪માં ઉસ્તાદનું બહુમાન થયું હતું, તે અકાદમીએ ૨૦૦૭માં તેમની સ્મૃતિમાં ‘બિસ્મિલ્લાહ ખાન યુવા પુરસ્કાર’ જાહેર કર્યો હતો, જે સંગીત, નાટક અને નૃત્યના યુવા કલાકારને આપવામાં આવે છે.
ઉસ્તાદની પાછળ તેમની પાંચ દીકરીઓ, ત્રણ દીકરાઓ, મોટી સંખ્યામાં પુત્રો-પૌત્રીઓ અને પ્રપૌત્રો-પ્રપૌત્રીઓ તથા દત્તક લીધેલી શાસ્ત્રીય સંગીતની નિષ્ણાત દીકરી સોમા ઘોષને વિલાપ કરતા મૂકી ગયા હતા. શોકમાં તો તેમના શેહનાઈવાદનને હમેશા સાંભળતો વિશાળ શ્રોતાવર્ગ પણ હતો. તેમના અનેક સંગ્રહો અને જુગલબંધીઓ હવે ભૂતકાળ બની ગયાં છે, જે અનેક મંગળ પ્રસંગોએ અને લગ્નોત્સવોમાં વર્ષો સુધી વાગ્યા અને વાગતા રહેશે. તેમની જન્મ જયંતીએ ગૂગલ ઉસ્તાદનું ખાસ ડૂડલ બનાવીને ઉસ્તાદની સ્મૃતિ તાજી કરે છે.image.png

Image may contain: 1 person

Leave a comment

Filed under Uncategorized

મધુરા ગીતોના સર્જક સંગીતકાર રવિ

મધુરા ગીતોના સર્જક સંગીતકાર રવિ

આપણે જેમને સંગીતકાર રવિ તરીકે ઓળખીએ છીએ તે રવિશંકર શર્મા અગર જીવતા હોત તો આજે ૯૪ વર્ષના થાત. ૩ માર્ચ, ૧૯૨૬ના રોજ દિલ્હીમાં તેમનો જન્મ થયો હતો. તેમણે મુખ્યત્વે હિન્દી અને તમિલ તથા મલયાલમ ફિલ્મોમાં સંગીત આપ્યું હતું. એક લાંબી સફળતા બાદ આ સંગીતકારે દોઢ દાયકાનો બ્રેક લીધો હતો અને સફળતાપૂર્વક પરત થયા ત્યારે તેમણે ‘બોમ્બે રવિ’ નામ રાખ્યું હતું.
રવિ સાહેબે શાસ્ત્રીય સંગીતની તાલીમ લીધી નહોતી પણ પિતાજીના ભજનો સાંભળીને તેમણે સંગીત શિક્ષણ લીધું હતું. તેમણે જાતે જ હાર્મોનિયમ અને અન્ય શાસ્ત્રીય વાદ્યો વગાડતા શીખી લીધાં હતાં. શરૂઆતમાં તેઓ ઈલેક્ટ્રીશિયન તરીકે કામ કરતા હતા. પચાસના દાયકામાં મુંબઈ જઈને પ્રોફેશનલ ગાયક બનવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેઓ બેઘર હતા, શેરીઓની ફૂટપાથ પર રહેતા અને મલાડ રેલવે સ્ટેશન પર રાત્રે સુતા. ૧૯૫૨માં હેમંત કુમારે રવિને ‘આનંદ મઠ’ના ‘વંદે માતરમ’ ગીતના કોરસ ગાયક રૂપે રાખ્યા હતા.
સંગીતકાર બન્યા બાદ પોતાની નૈસર્ગિક શક્તિથી તેમણે જે મધુરા ગીતો સર્જ્યા તે યાદગાર બન્યા. તેમને શ્રેષ્ઠ સંગીતકાર રૂપે જે ફિલ્મો માટે ફિલ્મફેર નામાંકન મળ્યું તેમાં ‘ચૌદહવી કા ચાંદ’, ‘દો બદન’, ‘હમરાઝ’, ‘આંખે’ (૧૯૬૮) અને ‘નિકાહ’નો સમાવેશ થાય છે. તો ‘ઘરાના’ અને ‘ખાનદાન’ માટે તેમને ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ મળ્યાં પણ ખરાં. તેઓ તેમના ‘વક્ત’, ‘નીલકમલ’ અને ‘ગુમરાહ’ના ગીતો માટે પણ હંમેશા યાદ રહેશે.
છેલ્લા પાંચેક દાયકાથી દેશમાં જે પણ પરિવારમાં લગ્ન હોય ત્યાં ‘આજ મેરે યાર કી શાદી હૈ’, ‘બાબુલ કી દુઆએ લેતી જા’, ‘ડોલી ચડ કે દુલ્હન સસુરાલ ચલી’ કે ‘મેરા યાર બના હૈ દુલ્હા’ જેવા રવિના ગીતો યાદ કરાય છે. સુપર શાયર સાહિર લુધિયાનવીની ઘણી મહાન રચનાઓને રવિએ તર્જોમાં ઢાળી છે. મોહમ્મદ રફી સાહેબના શ્રેષ્ઠ ગીતો આપણને રવિના સંગીતમાં મળ્યાં છે, તો મહેન્દ્ર કપૂરને જાણીતા બનાવવામાં પણ રવિની કમાલ હતી. આશા ભોસલેની મહાન કરિયર ઘડવામાં રવિ સાહેબનો ફાળો હતો, ‘તોરા મન દર્પન કહેલાયે’ કે ‘સુન લે પુકાર’ જેવા ગીતો તેમણે ગવડાવ્યાં હતાં. તેમનો લાંબો સંબંધ નિર્માતા-નિર્દેશક બી.આર. ચોપ્રા સાહેબ સાથે રહ્યો હતો. પચાસ અને સાંઠના દાયકાની સફળતા બાદ રવિ ૧૯૭૦થી ૧૯૮૨ સુધી નિષ્ક્રિય થઇ ગયા. ૧૯૮૨માં ‘નિકાહ’ આવી, તેઓ ફરી સફળ થયા અને સલમા આગાને શ્રેષ્ઠ ગાયિકાનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ અપાવ્યો. તેઓ મલયાલમ ફિલ્મોમાં ‘બોમ્બે રવિ’ નામે જાણીતા બની ત્યાંના ગાયિકા ચિત્રાજી ને નેશનલ એવોર્ડ અપાવ્યો.
રવિ સાહેબે ૧૯૪૬માં લગ્ન કર્યા હતાં, તેમને વીણા અને છાયા રૂપે દીકરી અને અજય રૂપે દીકરો હતો. અજયે મરાઠી અને હિન્દી ફિલ્મોની અભિનેત્રી વર્ષા ઉસગાંવકર સાથે લગ્ન કર્યા છે. ૭ માર્ચ, ૨૦૧૨ના રોજ મુંબઈમાં ૮૬ વર્ષની વયે રવિ સાહેબ આ જગત છોડી ગયા.
રવિને તેમની ફિલ્મો ‘પરિણયમ સુકૃથમ’ માટે નેશનલ એવોર્ડ મળ્યો હતો. તે ઉપરાંત તેમને કેરળ સરકાર દ્વારા અનેક એવોર્ડ્સ મળ્યાં હતાં. ચેન્નાઈમાં તેમને ૨૦૦૬નો સંસ્કૃતિ કલાશ્રી એવોર્ડ અપાયો હતો.
સંગીતકાર રવિના યાદગાર ગીતો: સીએટી કેટ (દિલ્હી કા ઠગ), યે હવા યે નદી કા કિનારા (ઘર સંસાર), સબ કુછ લૂટા કે હોશ મેં આયે (એક સાલ), ચૌદહવી કા ચાંદ હો, મિલી ખાક મેં મોહબ્બત (શીર્ષક), દાદી અમ્મા દાદી અમ્મા માન જાવ (ઘરાના), વો દિલ કહાં સે લાઉં (ભરોસા), બિખરા કે જુલ્ફે ચમન મેં ન જાના, એક વો ભી દિવાલી થી (નઝરાના), સૌ બાર જનમ લેંગે (ઉસ્તાદો કે ઉસ્તાદ), વફા જીન સે કી, મુઝે પ્યાર કી જિંદગી દેને વાલે (પ્યાર કા સાગર), મૈ ખુશનસીબ હું મુજકો (ટાવર હાઉસ), બાર બાર દેખો (ચાઈના ટાઉન), આગે ભી જાને ન તું, અય મેરી જોહરાજબી, વક્ત સે દિન ઔર રાત, હમ જબ સીમટ કે આપ કી (વક્ત) આજા તુજ કો પુકારે મેરા પ્યાર, બાબુલ કી દુઆએ લેતી જા, ઓ રોમરોમ મેં બસને વાલે રામ (નીલકમલ), ચલો ઇકબાર ફિર સે, આપ આયે, ઇન હવાઓ મેં, (ગુમરાહ), હુસ્નવાલે તેરા જવાબ નહીં (ઘરાના), ગરીબો કી સુનો (દસ લાખ), બડી દેર ભઈ નંદલાલા, તુમ્હી મેરે મંદિર (ખાનદાન), ભરી દુનિયા મેં આખીર, ઇસ ભરી દુનિયા મેં, નસીબ મેં જિસકે જો લિખા થા, રહા ગર્દીશો મેં હરદમ, જબ ચલી ઠંડી હવા, લો આ ગઈ ઉનકી યાદ (દો બદન), જિંદગી ઈત્તફાક હૈ (આદમી ઔર ઇન્સાન), યે જુલ્ફ અગર ખુલ કે, મેરે ભૈયા મેરે ચંદા, તોરા મન દર્પણ કહલાયે, છૂ લેને દો નાજુક હોઠોં સે (કાજલ), નીલગગન કે તલે, કિસી પથ્થર કી મુરત સે, ન મુંહ છુપા કે જીઓ, તુમ અગર સાથ દેને કા વાદા કરો (હમરાઝ), તુઝે સૂરજ કહું યા ચંદા (એક ફૂલ દો માલી), ના ઝટકો જુલ્ફ સે પાની (શેહનાઈ), ગૈરો પે કરમ, મિલતી હૈ જિંદગી મેં (આંખે), ચુપકે ચુપકે રાત દિન, દિલ કે અરમાન આંસૂઓ મેં બહ ગયે, (નિકાહ).

Image may contain: 1 person, smiling, closeup

Leave a comment

Filed under Uncategorized