Monthly Archives: ઓગસ્ટ 2020

Basil & Honey Natural Remedies

Basil & Honey Natural Remedies

Leave a comment

Filed under Uncategorized

મશહૂર અભિનેત્રી માધુરી દીક્ષિત

મશહૂર અભિનેત્રી માધુરી દીક્ષિત
હિન્દી ફિલ્મોની ખુબ જાણીતી અભિનેત્રીઓ પૈકીના એક માધુરી દીક્ષિત ૫૩ વર્ષના થશે. ૧૫ મે, ૧૯૬૭ના રોજ મુંબઈમાં તેમનો જન્મ. તેમની નૃત્ય કુનેહ અને અભિનયને કારણે તેમની ખુબ સરાહના થાય છે. માધુરીને છ ફિલ્મફેર એવોર્ડસ મળ્યાં છે. જેમાં ચાર વાર શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીના, એક શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેત્રીનો અને એક સ્પેશિયલ એવોર્ડ સામેલ છે. તેમને સૌથી વધુ ૧૪ વાર શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી માટેનું ફિલ્મફેર નામાંકન મળ્યું છે. તેમને ૨૦૦૮માં પદ્મશ્રીના એવોર્ડથી નવાજવામાં આવ્યા છે.
‘અબોધ’ (૧૯૮૪)થી તેમની અભિનય યાત્રા શરૂ થઇ હતી. જોકે ‘તેઝાબ’થી તેઓ ખુબ લોકપ્રિય થયાં હતાં. ‘રામ લખન’, ‘પરિંદા’, ‘દિલ’, ‘સાજન’, ‘બેટા’, ‘ખલનાયક’, ‘હમ આપ કે હૈ કૌન’, ‘રાજા’ કે ‘દિલ તો પાગલ હૈ’ જેવી ફિલ્મોથી માધુરી દીક્ષિત હંમેશા યાદ રહેશે. તેમના ‘અંજામ’, ‘મૃત્યુદંડ’, ‘પુકાર’, ‘લજ્જા’ કે ‘દેવદાસ’ના અભિનય માટે ખુબ સરાહના થઇ હતી. ૨૦૦૨માં તેમણે સ્વૈચ્છિક બ્રેક લઇને પોતાના સંતાનો ઉછેરવાનું નક્કી કર્યું અને ૨૦૦૭માં ‘આજા નચલે’ થી તેઓ પરત પણ થયાં. છેક ૨૦૧૪માં ‘દેઢ ઈશ્કિયા’ અને ‘ગુલાબ ગેંગ’ સુધી તેઓ લોકપ્રિય રહ્યાં છે. અભિનય ઉપરાંત માધુરી ટેલેન્ટ જજ તરીકે ડાન્સ રીયાલીટી શો ‘ઝલક દિખલા જા’ માં પણ દેખાય છે. તેમણે જાતે પણ અનેક સ્ટેજ શોમાં નૃત્યો કર્યા છે અને તેઓ દયા-દાનની પ્રવૃત્તિઓમાં પણ પ્રવૃત્ત છે. ડૉ. શ્રીરામ નેને ને તેઓ પરણ્યા છે અને તેમને બે સંતાન છે.
૧૫ મે, ૧૯૬૭ના રોજ તેમનો મુંબઈમાં ચિતપાવન બ્રાહ્મણ પરિવારમાં શંકર અને સ્નેહલતા દીક્ષિતને ત્યાં જન્મ થયો હતો. માધુરી ડીવાઈન ચાઈલ્ડ હાઈસ્કૂલ અને મુંબઈ યુનિવર્સીટીમાં ભણ્યા અને માઈક્રોબાયોલોજીસ્ટ થયાં છે. તેઓ માત્ર ૩ વર્ષના હતાં ત્યારથી નૃત્ય તરફ તેમનું આકર્ષણ હતું. તેઓ બાળપણથી કથક શૈલીનું નૃત્ય શીખ્યા અને પછીતો તાલીમબદ્ધ કથક નર્તકી બન્યાં. ફિલ્મોમાં તેમને એન. ચંદ્રાની ફિલ્મ ‘તેઝાબ’થી લોકપ્રિયતા મળી હતી. પછી સુભાષ ઘાઈની ‘રામ લખન’માં પણ તેમની જોડી અનીલ કપૂર સાથે બની. ફિલ્મ સુપર હીટ બની. મિથુન ચક્રવર્તી સાથેની ‘પ્રેમ પ્રતિજ્ઞા’ નિષ્ફળ રહી. જોકે માધુરીના વખાણ થયાં અને ફિલ્મફેર નામાંકન પણ મળ્યું હતું. રાજીવ રાયની ‘ત્રિદેવ’માં તેઓ નસીરુદ્દીન, જેકી અને સની સાથે હતાં, જેમાં તેમની જોડી સની દેઓલ સાથે હતી. આ ફિલ્મ પણ હીટ રહી. વિધુ વિનોદ ચોપ્રાની ‘પરિંદા’માં વધુ એક વાર અનીલ કપૂર સાથે આવ્યાં અને નાની ભૂમિકા હોવા છતાં સફળ થયાં.
નેવુંના દશકમાં આમીર ખાન સાથે ‘દિલ’ આવી અને ધનવાન યુવતી રૂપે જામી ગયાં, ફિલ્મ વર્ષની સૌથી સફળ બની. તેમને શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો પહેલો એવોર્ડ મળ્યો. તેમના નૃત્યના ‘સૈલાબ’માં ખુબ વખાણ થયાં. હવે માધુરી હિન્દી ફિલ્મોના લીડિંગ અભિનેત્રી હતાં. પછી સલમાન ખાન અને સંજય દત્ત સામે ‘સાજન’ આવી, જેમાં તેઓ વધુ એક વાર સફળ થયાં. અનીલ કપૂર સાથે વધુ એક સફળતા ‘બેટા’માં આવી. માધુરીને અહીં બીજો એવોર્ડ મળ્યો. તેના ‘ધક ધક કરને લગા’ ગીતને કારણે તેઓ ‘ધક ધક ગર્લ’ રૂપે જાણીતા બન્યાં. પછી આવી સુભાષ ઘાઈની ‘ખલનાયક’. જેમાં તેઓ સંજય દત્ત અને જેકી શ્રોફ સાથે હતાં. તેમના નાચતા-ગાતા પોલીસ અધિકારી ગંગાની ભૂમિકાના વખાણ થયાં. અહીં તેઓ ‘ચોલી કે પીછે ક્યા હૈ’ ગાતા નાચતા હતાં. વધુ એક સફળતા તેમને ‘અંજામ’માં શાહરુખ ખાન સામે મળી. અહી વેર લેતી પત્ની અને માતા રૂપે તેમના અભિનયની સરાહના થઇ. વધુ એક એવોર્ડ તેમને નામ થયો. તો ‘પુકાર’, ‘હમ આપકે હૈ કૌન’માં તેમને સૌથી મોટી સફળતા મળી.
આમ સફળતાઓ આવતી રહી. ૨૧મી સદીમાં પણ તે જારી રહી. ૨૦૦૧માં ‘લજ્જા’ માટે તેમને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેત્રીનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ મળ્યો. ૨૦૦૨માં પણ સફળતા ‘હમ તુમ્હારે હૈ સનમ’ માં જારી રહી. સંજય લીલા ભણસાલીની ‘દેવદાસ’માં તેઓ શાહરુખ ખાન અને ઐશ્વર્યા રાય સાથે ચંદ્રમુખી બનીને આવ્યા. તેમના ખુબ વખાણ થયાં. એ ફિલ્મ ૨૦૦૨ના કેન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં ગઈ ‘ટાઈમ’ દ્વારા ‘મિલેનિયમની ૧૦ શ્રેષ્ઠ ફિલ્મો’માંની એક બની. ઓસ્કાર માટે ભારતની એન્ટ્રી પણ બની. અને માધુરીએ સંતાનો માટે પાંચ વર્ષનો બ્રેક લીધો. તેમાંથી પરત થયાં છતાં તેમનો મિજાજ એજ રહ્યો. મોટા અને નાના પડદે તેમનો ડંકો વાગતો રહે છે.
માધુરી દીક્ષિતના જાણીતા ગીતો: સો ગયા યે જહાં, કેહ દો કે તુમ, એક દો તીન (તેઝાબ), પ્યાર કભી કમ ન કરના સનમ (પ્રેમ પ્રતિજ્ઞા), મુઝે નીંદ ન આયે, હમને ઘર છોડા હૈ, ઓ પ્રિયા પ્રિયા (દિલ), તમ્મા તમ્મા લોગે (થાનેદાર), દેખા હૈ પહલી બાર, મેરા દિલ ભી કિતના પાગલ હૈ, તું શાયર હૈ મૈ તેરી શાયરી, બહુત પ્યાર કરતે હૈ તુમકો સનમ (સાજન), કોયલ સી તેરી બોલી, ધક ધક કરને લગા (બેટા), પાલખી મે હોકે સવાર ચલી મૈ, ચોલી કે પીછે ક્યા હૈ (ખલનાયક), ચને કે ખેત મૈ (અંજામ), અખીયા મીલાઉં કભી (રાજા), મેરા પિયા ઘર આયા ઓ રામજી (યારાના), લે ગઈ લે ગઈ, દિલ તો પાગલ હૈ (શીર્ષક), ડોલા રે ડોલા (દેવદાસ), ઓ રે પિયા, આજા નચ લે (શીર્ષક).
‘મે માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી – સાભાર: શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા, સુરત
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती, जवळून

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Kabir & Rama

વાચક મિત્રો,
આ સાથે  કબીરનો દોહો છે. હજારો વર્ષથી લોકોમાં   ”ભગવાન” વિષે  કે  ”સર્જનહાર” વિષે  કેવી કેવી જબરજસ્ત ગેરસમજો ઘર કરી બેઠી છે તે  આ દોહામાં દેખાય છે. હંમેશની જેમ આ દોહામાં પણ કબીરે નીડર અને નિર્ભય રીતે લોકોનું ધ્યાન દોર્યું  છે. 
આજે પણ ગેરસમજોનું જોર તો એટલું જ છે. કારણ કે કમનશીબે  કબીરના દોહા, સાખીઓ અને ભજનો તો લોકોને ગાવા પૂરતા અને ”વાહ વાહ” કરવા પુરતા જ લાગ્યા છે. એમના શબ્દોનો પ્રત્યક્ષ જીવનમાં અમલ કરવાની લોકોને  જરૂર લાગી નહોતી અને આજે પણ એ  જરુર  દેખાતી નથી એ બહુ દુઃખદ છે.
 
– આનંદ રાવ 
 
  • Kabir & Rama – 9.pdf
    949.9kB
મા આનંદરાવજી

આપના ઇ મેઇલ અંગે અમારું ચિંતન 

જાણીતી વાત

વણકર દંપતી નીરુ અને નીમાએ પાલક માતા-પિતા તરીકે કબીરનો ઉછેર કર્યો.રામભકત સંન્યાસી રામાનંદ અને શેખ તકીને પોતાના ગુરુપદે સ્થાપ્યા હતા. એમનાં પત્નીનું નામ લોઈ, પુત્રનું નામ કમાલ અને પુત્રીનું નામ કમાલી હતું, કબીર પરમાત્માને મિત્ર, માતા, પિતા અને પતિના રૂપમાં જુએ છે. આજ તો મનુષ્યના સર્વાધિક નિકટ રહે છે.

તેઓ ક્યારેક કહે છે:

હરિમોર પિઉ, મૈં રામ કી બહુરિયા

તો ક્યારેક કહે છે:

હરિ જનની મૈં બાલક તોરા
કબીરના રામ- તો અગમ છે અને સંસારના કણ-કણમાં વિરાજે છે. કબીરના રામ ઇસ્લામના એકેશ્વરવાદી, એકસત્તાવાદી ખુદા પણ નથી. ઇસ્લામમાં ખુદા કે અલ્લાહને સમસ્ત જગત તેમજ જીવોથી ભિન્ન તેમજ પરમ સમર્થ માનવામાં આવે છે. પણ કબીરના રામ પરમ સમર્થ ભલે હોય, પણ સમસ્ત જીવો અને જગતથી ભિન્ન તો કદાપિ નથી. અપિતુ આથી વિપરીત તેઓ તો બધામાં વ્યાપ્ત રહેવાવાળા રમતા રામ છે. તેઓ કહે છે:
વ્યાપક બ્રહ્મ સબ મૈં એકૈ, ને પંડિત ને જોગી |
રાવણ-રાવ કવનસૂં કવન તેઓદ ને રોગી ||
સંતૌ, ધોખા કાસૂં કહિયે ગુનમૈં નિરગુન |
નિરગુનમૈં ગુન, બાટ છાંડ઼િ ક્યૂં બહિસે ||
…………………………………………….

આપણે કબિર શબ્દ ૮નો મૂળ વિચાર જોઇએ

शब्द 8
संतो आवै जाय सो माया ।
है प्रतिपाल काल नहिं वाके, ना कहूं गया न आया ।
क्या मकसूद मच्छ कच्छ होना, संषा सुर न संहारा ।
है दयाल द्रोह नहिं वाके, कहहु कौन को मारा ।
वे कर्त न बराह कहाये, धरनि धरै नहिं भारा ।
ई सब काम साहेब के नाहीं, झूठ कहै संसारा ।
षंभ फोरि जो बाहर होई, तेहि पतिजे सब कोई ।
हिरनाकुस नष उदर बिदारे, सो कर्त नहिं होई ।
बावन रूप न बलि को जाचै, जो जाचै सो माया ।
बिना बिबेक सकल जग भरमै, माया जग भर्माया ।
परसुराम क्षत्री नहिं मार्यो, ई छल माया कीन्हा ।
सतगुर भक्ति भेद नहिं जाने, जीवहि मिथ्या दीन्हा ।
सिरजनहार न ब्याही सीता, जल पषान नहिं बन्धा ।
वै रघुनाथ एक कै सुमिरै, जो सुमिरै सो अंधा । औ वे सिरजनहार कहे जाके सुरातिदियो ते, ब्रह्मा विष्णु महेश आदिक अवतार लेइहैं औ जगत्की उत्पत्ति होइहै सो सीता को नहीं बिवाह्यो, औ सेतु नहीं बांध्यो । सो वे निर्विकार उद्धारकर्त्ता रघुनाथको औ ये सब अवतारनको एक करिकै सबकोई सुभिरै हैं । सो नो एक करिकै सुमिरै हैं। ते अंधे हैं । काहेते कि, वे तौ रघुनाथ हैं । रघु कहिये सब जीव को तिनके नाथ हैं वे काहेको काहू के मारनको अवतार लेईंगे । वे निर्विकार औ ये माया सबलित वैकै सब अवतार लेइ हैं । जो कोई आवेनाय है सो मायिक सो वे निर्विकार साहब औ सविकार ये सब अवतार एक कैसे होईंगे ।
गोपी ग्वाल न गोकुल आये, कर्ते कंस न मारा ।
है मेहरबान सबन को साहेब, ना जीता ना हारा ।
वै कर्त नहिं बौद्ध कहावै, नहीं असुर संहारा ।
ग्यानहीन कर्त कै भर्मे, माया जग भर्माया ।
वे कर्त नहिं भये कलंकी, नहिं कालिं गहि मारा ।
ई छल बल सब माया कीन्हा, यतिन सतिन सब टारा ।
दस अवतार ईस्वरी माया, कर्त कै जिन पूजा ।

कहैं कबीर सुनो हो संतो, उपजै षपै सो दूजा । સાથે કબિરના દોહા પણ માણીએ

માલા ફેરત જુગ ભયા, ફિરા ન મન કા ફેર |
કર કા મન કા ડાર દેં, મન કા મનકા ફેર ||
લૂટ સકે તો લૂટ લે, રામ નામ કી લૂટ |
પાછે ફિરે પછતાઓગે, પ્રાણ જાહિં જબ છૂટ ||
અખા નવ જાણે રામ, 
તે શિષ્યને શું આપે નામ.
 અખાની વાણીની છાંટ આમાં પણ મળતી લાગે છે. કબિરે એ સમયે પણ કુરિવાજો અને અંધશ્રદ્ધાઓ સામે યથામતિ જંગ કરેલો જ આથી આ વિચારની કંઈ નવાઈ તો નથી જ. આપણે કદાચ એમ વિચારી હરખાતા હશું કે આ પથરા પૂજવાની વાતનો વિરોધ તો હવે ભણીગણીને સુધરેલા ગણાતા આપણે જ પ્રથમ વખત કરીએ છીએ ! આ અભણ ભક્તકવિઓ સેંકડો વર્ષો પહેલાં એ વાત બહુ સામાન્યપણે અને કશા જ્ઞાનનાં અભિમાન વિના કહી ચૂક્યા છે !! પછી વાતનો મર્મ સમજવો કે અર્થ કાઢવો એ તો આપણી સમજણ પર છે. આપણે સમજીએ છીએ એટલા ભોટ આ “ભોટ” લોકો ન હતા કે નથી !  આકાશમાં ઉંચે ઉડે પણ જોયાં નીચે કરે તે અધમદ્રષ્ટિ સીધું જોવાની દ્રષ્ટિ પેદા થાય ત્યારે ભક્તિના દર્શન થાય વેદના છ દર્શનમાં વિવિધ પ્રકારે મુક્તિ માટેના માર્ગ દેખાડેલાં છે. મારી દ્રષ્ટિએ મુક્તિ મેળવવી એટલે હળવા થવું, હલકા થવું. સહજ સ્વાભાવિક રૂપ પ્રાપ્ત કરવું. તે પછી મનન હોય, નૃત્ય હોય કે શબ્દનું સ્મરણ હોય તે મુક્ત થવા માટેનો સરળ માર્ગ છે. કવિવર રવિન્દ્રનાથ ટાગોરે કમળની બધી પાંખડીઓ ખુલી જાય તેને મુક્તિ ગણાવી છે. જ્યારે તુલસીએ ભક્તિને મુક્તિ ગણાવી છે. કબિરે પૂર્ણતાને મુક્તિ ગણાવી છે. મુક્તિ માટેના અનેક માર્ગો છે. પરંતુ પાત્ર ભેદે આ બધું જુદું-જુદું છે.  હળવા થવું એ જ મુક્તિનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે, આપણી પરંપરામાં આત્મનિવેદન છે. જે કંઈપણ છૂપાવતું નથી. જેમણે રામ રતન ધન પ્રાપ્ત કરવું હોય અને પરમવિશ્રામની પ્રાપ્તિ કરવી હોય  એકને પકડી લેવું જોઈએ. રૂચિભેદ અને પાત્રભેદની કરૂણતામાં પડ્યાં સિવાય ‘સુરતે-મુરતે પરખો કોણે બનાવ્યો આ અમરચરખો’ની કાવ્યપંક્તિથી સૌને નૃત્ય, સ્મરણ, મનન કે કોઈપણ પ્રકારે ભ્રાંતિમાંથી બહાર નીકળીને લક્ષ પ્રાપ્તિ કરવા માટેની શીખ આપી હતી. ઠોકી બેસાડેલાં સિદ્ધાંતો, નિયમો જ્યારે ભ્રમિત કરતા હોય  મહાભારત જેવા મહાન ગ્રંથને ઘરમાં રાખી શકાય, પરંતુ ઘરમાં મહાભારત કરાય નહીં. મહાભારત અદ્દભૂત ગ્રંથ છે. તેમાં દર્શાવેલી વિદુરનીતિ આજે પણ પ્રાસંગિક છે. જગતમાં જ્યાંથી પણ શુભની પ્રાપ્તિ થતી હોય તેને લઈ લેવું જોઈએ. વિચાર સહેજ પણ કરવો જોઈએ નહીં પરંતુ આજે આપણે સૌ ખોટું પકડી રહ્યાં છીએ. ઘણી વ્યક્તિઓ સહનશીલ નથી હોતી. જેનાં કારણે ઘરમાં મહાભારત ઊભું થતું હોય છે. તેઓને સહનશીલ બનવાની સાથે ત્યાગની ભાવના કેળવવા અનુરોધ કર્યો હતો. રામ એ મહામંત્ર છે રામમંત્રના જાપ કરવા માટે તેઓના ત્રણ ભાઈઓના નામ માર્ગ દર્શક  ભરત એટલે જે પોષક છે અને શોષણ ન કરે તે. શત્રુધ્ન એટલે શત્રુતા ન કરે અને ટેકો આપે, જ્યારે લક્ષ્મણ એટલે બધાનો આધાર. આમ, શોષણ ના કરે, શત્રુતા ન કરે અને બને તેટલો ટેકો આપે, તેઓ સૌ રામમંત્ર જપવા માટે હક્કદાર છે. ભારતીય સંસ્કૃતિના ઉપનિષદોમાં કહ્યું છે કે, માતા-પિતા, ગુરૂ વડીલને ક્યારેય વંદન કરવાનુ ભુલતા નહીં. કારણકે આ મહાનુભાવોને વંદન કરતાં આયુષ્યમાં વધારો થાય છે. વિદ્યા વધે છે. યશની પ્રાપ્તિ થાય છે અને બળ (આત્મબળ) પ્રાપ્તથાય છે.. દેશના ૩,૬૨૬ ગામો એવા છે, જેની સાથે રામનું નામ સંકળાયેલું હોય, જેમ કે રામપુર, રામગઢ, રઘુનાથપુર વગેરે.. નામ સાથે કોઈ એક વ્યક્તિ સૌથી વધુ સંકળાયેલા હોય તો એ ભગવાન રામ છે. ભરતની પણ લોકપ્રિયતા છે, એટલે તેના નામે ૧૮૭ ગામ છે. લક્ષ્મણના નામે ૧૬૦ ગામ છે. રામભક્ત હનુમાન જોેકે રામના અનુજ બંધુઓ કરતાં આગળ છે અને તેમના નામે ૩૬૭ ગામ છે. સિતાના નામે ૭૫ ગામ છેકેટલાંક ક્ષેત્રો એવાં છે જ્યાં બુદ્ધિ કામ કરતી નથી ત્યાં સ્વયં બુદ્ધિ કામ નહીં આવે એ સ્થાન શુભ છે. અંતે ‘ચિદાકાશમાકાશવાસં ભજેડહમ્’ આકાશ જેનું વસ્ત્ર છે. જે આકાશમાં વ્યાપ્ત છે. આકાશ જેનામાં રહેલું છે પણ અહીંયાં ચિદાકાશ શબ્દ છે. એનો અર્થ એવો થાય છે કે આપણી અંદરનું આકાશ. આકાશમાં ખાલીપણું, શૂન્યતા હોય છે. આપણા જીવનમાં પણ ખાલીપણું હોવું જરૂરી છે. ઇષ્ર્યા, દ્વેષ, કપટ કટુવચન આવી વસ્તુની શૂન્યતા જીવનમાં હોવી જોઇએ. સંત કવિ કબિરે કહ્યું છે કે … દયાળુ અને નીતિવાન માણસનો સિદ્ધાંત છે કે “રામ. રાખે તેમ રહીએ.” 
(સ્વામી સચ્ચિદાનંદજીના કબિરના રામ અંગે વિચારો ફરીવાર )

Leave a comment

Filed under Uncategorized

લોકપ્રિય ગઝલ ગાયક પંકજ ઉધાસ

mahendra thaker <mhthaker@gmail.com>
લોકપ્રિય ગઝલ ગાયક પંકજ ઉધાસ
જાણીતા ગુજરાતી ગઝલ ગાયક પંકજ ઉધાસ ૬૯ વર્ષના થશે. ૧૭ મે, ૧૯૫૧ના રોજ જેતપુરમાં તેમનો જન્મ. સરળ ભાષા અને સરળ લયમાં ગવાયેલી તેમની ગઝલોના આલબમ ખુબ લોકપ્રિય થયાં હતાં. તેમણે ૧૯૮૦માં ‘આહટ’ ગઝલ આલબમથી શરૂઆત કરી હતી અને તેની સફળતા બાદ અનેક હીટ આલબમ તેમણે આપ્યાં હતાં. જેમાં ‘મુકરર’, ‘તરન્નુમ’, ‘મેહફીલ’, ‘પંકજ ઉધાસ લાઈવ ઇન રોયલ આલ્બર્ટ હોલ’, ‘નાયાબ’, કે ‘આફરીન’ (૧૯૮૬)એ ધૂમ મચાવી હતી. તેમની એ સફળતાથી પ્રેરાઈને ફિલ્મકાર મહેશ ભટ્ટે તેમની ફિલ્મ ‘નામ’માં ગઝલ ગાવાનું આમંત્રણ આપ્યું હતું. એ ફિલ્મની ‘ચિટ્ઠી આઈ હૈ’ ખુબ સફળ થઇ હતી. ત્યાર બાદ તેમણે અનેક હિન્દી ફિલ્મોમાં પાશ્વગાન પણ કર્યું હતું. તેમના આલબમ અને ગઝલોની જીવંત મહેફીલો દેશ અને દુનિયાભરમાં થતી રહી એને કારણે પંકજ ઉધાસ એક જાણીતા ગાયક કલાકાર બન્યા હતા. ૨૦૦૬માં પંકજ ઉધાસનું પદ્મશ્રીનો ઇલકાબ આપીને સન્માન કરાયું હતું.
ગુજરાતના જેતપુરમાં ૧૭ મે, ૧૯૫૧ના રોજ ગુજરાતી પરિવારમાં પંકજજીનો જન્મ થયો હતો. તેઓ ત્રણ ભાઈઓ છે, મોટા ભાઈઓ મનહર ઉધાસ અને નિર્મલ ઉધાસ પણ ગાયક કલાકારો છે. પંકજ તેઓમાં સૌથી નાના છે. તેઓ રાજકોટ પાસેના નાના ગામ ચારાખડીના છે. કેશુભાઈ ઉધાસ અને જીતુબેન ઉધાસ તેમના મા-બાપ છે. તેમના સૌથી મોટા ભાઈ મનહર ઉધાસે પણ હિન્દી ફિલ્મોના ગાયક કલાકાર રૂપે થોડી સફળતા મેળવી હતી. વચલા ભાઈ નિર્મલ ઉધાસ પણ જાણીતા ગઝલ ગાયક છે. ખરેખર તો આ ભાઈઓ પૈકી નિર્મલ ઉધાસે જ ગઝલ ગાવાની પહેલ કરી હતી. પંકજે ભાવનગરની સર બીપીટીઆઈ માં અભ્યાસ કર્યો છે અને પરિવાર મુંબઈ જઈ સ્થાયી થતાં મુંબઈની સેન્ટ ઝેવિયર્સ કોલેજમાં તેઓ ભણ્યા છે.
મોટાભાઈ મનહર ઉધાસ રંગમંચ પર ગીતો ગાતા હતા અને એ રીતે પંકજને પણ સંગીત અને ગાયકીનો પરિચય થયો હતો. મંચ પર પહેલી વાર પંકજે ત્યારે ગાયું હતું, જયારે ચીન અને ભારત વચ્ચે યુદ્ધ થયું હતું અને પંકજે ‘અય્ મેરે વતન કે લોગો’ ગાયેલું, જયારે પ્રેક્ષકમાંથી કોઈએ પંકજને રૂ. ૫૧નું ઇનામ આપ્યું હતું. એના ચારેક વર્ષ પછી પંકજ રાજકોટની સંગીત નાટય અકાદમીમાં જોડાયા અને તબલા વાદન શીખ્યા. મુંબઈની વિલ્સન કોલેજ અને સેન્ટ ઝેવિયર્સ કોલેજમાં ભણીને તેઓ વિજ્ઞાનના સ્નાતક થયા હતા. તેની સાથે તેઓ માસ્ટર નવરંગ પાસે શાસ્ત્રીય ગાયન પણ શીખ્યા. પંકજે તેમનું પહેલું હિન્દી ફિલ્મ ગીત ઉષા ખન્નાના સંગીતમાં ‘કામના’ ફિલ્મ માટે ગાયું હતું. ફિલ્મ નિષ્ફળ ગયેલી પણ તેમની ગાયકીના વખાણ થયા હતા. ત્યાર બાદ પંકજને ગઝલોમાં રસ પડ્યો, તેઓ ઉર્દૂ શીખ્યા અને ગઝલ ગાયક બનવાનો પ્રયાસ કરતા રહ્યા. તેઓ મંચ પર ગઝલો ગાતા અને ત્યાર બાદ પંકજના કાર્યક્રમ કેનેડા અને અમેરિકામાં લગભગ દસ મહિના સુધી યોજાયા. તેઓ ત્યાંથી પરત થયા ત્યારે વધુ ઉત્સાહ અને આત્મવિશ્વાસ સાથે આવ્યા હતા.
૧૯૮૦માં તેમનું પહેલું ગઝલ આલબમ ‘આહટ’ આવ્યું. અહીંથી તેમને સફળતા મળવી શરૂ થઇ તે ૨૦૧૧ સુધીમાં પંકજ ઉધાસના ૫૦થી વધુ આલબમ આવ્યાં અને અન્ય મિશ્રણ સાથે સેંકડો આલબમ બહાર પડ્યાં. ૧૯૮૬માં તેમને ફિલ્મોમાં ગાવાની તક મહેશ ભટ્ટે આપી, જયારે તેમણે ‘નામ’ ફિલ્મમાં ‘ચિઠ્ઠી આઈ હૈ’ ગાયું અને તેમનું નામ થઇ ગયું. ૧૯૯૦માં ફિલ્મ ‘ઘાયલ’ માટે લતા મંગેશકર સાથે ‘માહિયા તેરી કસમ’ ગાયું અને ખુબ લોકપ્રિયતા મળી. તો ૧૯૯૪માં ‘મોહરા’ માટે સાધના સરગમ સાથે ‘ના કજરે કી ધાર’ ગાઈને લોકપ્રિયતા ટકાવી રાખી. પછી ગાયકી સાથે તેઓ ગઝલ ગાયક તરીકે ફિલ્મમાં દેખાવા લાગ્યા. ‘સાજન’, ‘યે દિલ્લગી’, ‘નામ’ કે ‘ફિર તેરી કહાની યાદ આઈ’ જેવી ફિલ્મોમાં તેઓ ગઝલ ગાતા જોવા મળ્યા. પંકજ ઉધાસનું ગઝલ આલબમ ‘શગુફ્તા’ એ ભારતનું પહેલું એવું આલબમ હતું કે કોમ્પેક્ટ ડિસ્ક (સીડી) પર રજૂ થયું હતું. ત્યાર બાદ પંકજ ઉધાસે ટીવી પર ટેલેન્ટ હન્ટ શરૂ કરી. સોની એન્ટરટેઈનમેન્ટ ટેલીવિઝન પર ‘આદાબ અર્જ હૈ’ પ્રોગ્રામ શરૂ કર્યો. અભિનેતા જ્હોન અબ્રાહમ પંકજ ઉધાસને પોતાના મેન્ટોર માને છે.
પંકજ ઉધાસે ફરીદા સાથે લગ્ન કર્યા અને તેમને નાયાબ અને રેવા નામે બે દીકરીઓ છે. ૨૦૦૬માં તેમની ગઝલ ગાયકીના ૨૫ વર્ષની ઉજવણી રૂપે થયેલાં કાર્યક્રમોમાં પંકજે કેન્સરના દર્દીઓ અને થેલેસેમિક બાળકો માટે મોટું ભંડોળ એકઠું કર્યું હતું. તેજ વર્ષે તેમને ગઝલ ગાયકીના ક્ષેત્રે અમૂલ્ય પ્રદાન કરવા બદલ પદ્મશ્રીના ઇલકાબથી સન્માનિત કરાયા હતા. ત્યાર બાદ પણ તેમને દેશભરમાંથી વિદેશોમાંથી માન અકરામ મળતાં રહે છે.
પંકજ ઉધાસના કેટલાંક જાણીતા આલબમના નામ: આહટ, નશા, મુકરર, તરન્નુમ, મેહફીલ, શમાખાના, લાઈવ એટ આલ્બર્ટ હોલ, નાયાબ, લેજંડ. ખઝાના, આફરીન, શગુફ્તા, નાબિલ, આશિયાના, રૂબાઈ, તીન મોસમ, ગીતનુમા, કૈફ, ખયાલ, અમન, વોહ લાડકી યાદ આતી હૈ, સ્ટોલન મોમેન્ટ્સ, મહેક, ઘૂંઘટ, મુસ્કાન, ધડકન, લમ્હા, જાનેમન, જશન, એન્ડલેસ લવ, શાયર, રજૂઆત (ગુજરાતી), બૈસાખી (પંજાબી), યાદ, કભી આંસૂ, કભી ખુશ્બૂ કભી નગ્મા, હમનશીન, હસરત વગેરે.
પંકજ ઉધાસના જાણીતા ફિલ્મી ગીતો: ના કજરે કી ધાર (મોહરા), મેરી ઝીંદગી મોહબ્બત (મોહબ્બત કી આગ), માહિયા તેરી કસમ (ઘાયલ), જીયે તો જીયે કૈસે (સાજન), મત કર ઇતના ગુરુર (આદમી ખિલૌના હૈ), રિશ્તા તેરા મેરા (જઈ વિક્રાંત), વો લડકી યાદ આતી હૈ (શીર્ષક), દિલ જબ સે તૂટ ગયા (સલામી), તુજકો દી સૂરત પરી સી (ઘર મેં રામ ગલી મેં શ્યામ), ગા મેરે સંગ ગા (ગુનાહો કા ફૈસલા).
‘મે માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી: સાભાર: શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા, સુરત
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती, जवळून

Leave a comment

Filed under Uncategorized

આ.શ્રી મીનાક્ષી જોશીજીએ બે ગઝલોનો હિન્દી અનુવાદ

દિલ્હી સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા પ્રકાશિત પુસ્તકમાં આદરણીય શ્રી મીનાક્ષી જોશીજીએ મારી બે ગઝલોનો હિન્દી અનુવાદ કર્યો છે.
આભાર મીનાક્ષીબહેન💐
कौन खड़ा होगा?
गहरे अंधकार में कौन खड़ा होगा?
उस निराकार में कौन खड़ा होगा?
तुम ही दर्पण और तुम ही यहां चहेरा
आर या पार कौन खड़ा होगा?
आवाज़ दे रहा है निरंतर मुझे
इस सन्नाटे में कौन खड़ा होगा?
नाव तो जैसे अधीर हुई मिलने को,
दूर मंझधार में कौन खड़ा होगा?
आज तो यूं लगा कि ‘आओ’ कहा,
बंद उस द्वार पर कौन खड़ा होगा?
🙏यामिनी व्यास🙏
वसंत में
यादें फिर खिल उठीं बालम वसंत में
तुम्हारे दिऐ फूलों की क़सम वसंत में!
कया लेके डूबेगा आज आलम वसंत में
सूरज से भी कह दो ना डूबे वसंत में!
फूलों की तरह तुम अब और न खिलों वसंत में
कैसे रहेगा किसी का संयम वसंत में?
फूलों के साथ-साथ काॅंटे भी मत्त छूए
लेना न स्पर्श करने का ख़तरा वसंत में!
थोड़ी-सी मिली नज़र और दिल दे दिया
किसका रहा है गर्व इस झूमते वसंत में?
🙏यामिनी व्यास🙏
દિલ્હી સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા પ્રકાશિત પુસ્તકમાં આદરણીય શ્રી મીનાક્ષી જોશીજીએ મારી બે ગઝલોનો હિન્દી અનુવાદ કર્યો છે.
આભાર મીનાક્ષીબહેન💐
Who will stand?
Who will stand in the dark darkness?
Who will stand in that formless?
You are the mirror and you are the only one here
Who will stand up or across?
I am constantly calling me
Who will stand in this silence?
The boat is like a impatient to meet,
Who will stand in a distance?
Today I felt like ‘come’,
Who will stand at that door?
🙏 Yamini Vyas 🙏
In Spring
Memories bloomed again in balam spring
I swear to your flowers in spring!
What will I take today in alam spring
Tell the sun not to drown in spring!
Like flowers you don’t blooms anymore in spring
How will someone be restraint in spring?
Along with the flowers, even the comments touch.
The danger of not touching is in spring!
Got a little bit of eyes and heart
Who has been proud of this alternatively spring?
🙏 Yamini Vyas 🙏

 

+2

Leave a comment

Filed under ઘટના, યામિની વ્યાસ

ગોલ્ડન ડિરેક્ટર પ્રકાશ મેહરા

ગોલ્ડન ડિરેક્ટર પ્રકાશ મેહરા
કહે છે કે ફિલ્મોની સફળતા માટે કોઈ મંત્ર હોતો નથી. પણ પ્રકાશ મેહરા એવાં નિર્માતા-નિર્દેશક હતા કે જેમણે વારંવાર સફળતા મેળવી હતી. પ્રકાશ મેહરાને આ જગત છોડી જવાને અગિયાર વર્ષ થયાં. ૧૭ મે, ૨૦૦૯ના રોજ ૬૯ વર્ષની વયે તેઓ આ જગત છોડી ગયા હતા. પ્રકાશ મેહરાને ‘મસાલા’ ફિલ્મોના જનક માનવામાં આવે છે. મહાનાયક અમિતાભ બચ્ચન સાથે તેમણે જે રીતે સફળતા મેળવી તે યાદગાર બની રહી. એમાંથી અનેક બ્લોક બસ્ટર અને ક્લાસિક ફિલ્મો બની. તેને કારણે મેહરાને તેમના સમયના ‘ગોલ્ડન ડિરેક્ટર’ માનવામાં આવતા હતા.
૧૩ જુલાઈ, ૧૯૩૯ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના બિજનોરમાં જન્મેલા પ્રકાશ મેહરાનું ઘણું ખરું બાળપણ દિલ્હીના ચાંદની ચોકની ફતેહપુરી, ગાંધી ગલીમાં પસાર થયું હતું, જ્યાં તેઓ આન્ટીના ઘરે રહેતા હતા. તેમણે પચાસના દાયકાના ઉત્તરાર્ધમાં નિર્માણ નિયામક તરીકે કાર્ય શરૂ કર્યું હતું. ૧૯૬૮માં તેમણે શશી કપૂરને તેમની ડબલરોલ વાળી ફિલ્મ ‘હસીના માન જાયેગી’માં પહેલીવાર નિર્દેશિત કર્યા હતા. ૧૯૭૩માં તેમણે અમિતાભ બચ્ચનની ‘ઝંજીર’નું નિર્માણ-નિર્દેશન કર્યું હતું. એની સફળતાથી શરૂ થયેલો એ સંબંધ વધુ સાત ફિલ્મો સુધી લંબાયો હતો તેમાંય છ તો ખુબ સફળ ફિલ્મો બની રહી. જેમાં ‘ખૂન પસીના’, ‘હેરા ફેરી’, ‘મુકદ્દર કા સિકંદર’, ‘લાવારીસ’, ‘નમક હલાલ’, ‘શરાબી’ જેવી ખુબ સફળ ફિલ્મો આવી અને ‘જાદુગર’ જેવી ફેન્ટસી ફિલ્મ પણ આવી. ખરેખર તો ‘ઝંજીર’થી અમિતાભની લીડ એક્ટર રૂપે કરિયર શરૂ થઇ હતી. ત્યારથી બે દાયકા સુધી તેમનો અને પ્રકાશજીનો સફળતાનો સીલસીલો વિસ્તર્યો હતો. તેમણે કરેલી આઠમી ફિલ્મ ‘જાદુગર’માં આદિત્ય પંચોલી પણ હતા, જે ટિકિટ બારી પર નિષ્ફળ ગઈ અને એ બચ્ચનની દંતકથા સમાન કારકિર્દીના પહેલાં ભાગનો પણ અંત હતો.
પ્રકાશ મેહરાએ ૧૯૯૧માં અનિલ કપૂરને ‘જિંદગી એક જુઆ’માં નિર્દેશિત કર્યા જેને વ્યવસાયિક સફળતા મળી નહોતી. તો ૧૯૯૬માં પ્રકાશજીએ રાજ કુમારના દીકરા પુરુ રાજકુમારનો અભિનેતા તરીકે પહેલો પરિચય આપતી ‘બાળ બ્રહ્મચારી’ નિર્દેશિત કરી, તે પણ અસફળ રહી હતી. એ પ્રકાશજી એ નિર્દેશિત કરેલી છેલ્લી ફિલ્મ બની રહી. તેમણે મિથુન ચક્રવર્તીને લઇને ‘દલાલ’ ફિલ્મનું નિર્માણ કરી આંશિક સફળતા મેળવી હતી.
પ્રકાશ મેહરા નિર્દેશિત ફિલ્મોમાં ‘હસીના માન જાયેગી’, ‘મેલા’, ‘સમાધી’, ‘આનબાન’, ‘ઝંજીર’, ‘એક કુંવારી એક કુંવારા’, ‘હાથ કી સફાઈ’, ‘ખલીફા’, હેરાફેરી’, ‘આખરી ડાકુ’, ‘મુકદ્દર કા સિકંદર’, ‘જ્વાલામુખી’, ‘દેશદ્રોહી’, ‘લાવારીસ’, ‘નમક હલાલ’, ‘શરાબી’, ‘મુકદ્દર કા ફૈસલા’, ‘મોહબ્બત કે દુશ્મન’, ‘જાદુગર’, ‘ઝીંદગી એક જુઆ’, ‘ઝખ્મી’, ‘ઝુલ્મ’ અને ‘બાલ બ્રહ્મચારી’નો સમાવેશ થાય છે, જયારે ‘ખૂન પસીના’ અને ‘દલાલ’નું તેમણે નિર્દેશન કર્યું હતું. ‘લાવારીસ’ના ખુબ જાણીતા ગીત ‘અપની તો જૈસે તૈસે’ ગીતના ગીતકાર ખુદ પ્રકાશ મેહરા છે.
પ્રકાશ મેહરાને દિગ્દર્શકોના સંઘ ઇન્ડિયન મોશન પિક્ચર ડિરેક્ટર્સ એસોસિએશન દ્વારા ૨૦૦૬માં લાઈફ ટાઈમ એવોર્ડ આપી સન્માનિત કરાયા હતા. તેજ રીતે નિર્માતાઓના સંઘ ઇન્ડિયન મોશન પિક્ચર પ્રોડ્યુસર એસોસિએશન દ્વારા પણ ૨૦૦૮માં લાઈફ ટાઈમ એવોર્ડ આપી સન્માનિત કરાયા હતા. મેહરા મુંબઈના એવાં પહેલાં નિર્દેશકોમાંના એક હતા જેમણે હોલીવૂડમાં પણ સાહસ કર્યું હતું. એંશીના દાયકાના અંત ભાગે તેમણે ‘ધ ગોડ કનેક્શન’ ફ્રેન્ક યાંડોલીનો સાથે બનાવી હતી. જેમાં હોલીવૂડના અન્ય અભિનેતાઓ સાથે ચાર્લ્સ બ્રોન્સન પણ હતા. શરૂઆતમાં આ પ્રોજેક્ટ પર ખુબ પૈસા રોકાયા હતા પણ તે પાર પડ્યો નહોતો.
પ્રકાશ મેહરાને ત્રણ સંતાનો; સુમિત, અમિત અને પુનીત. તેમાંથી સુમિત મેહરાનું ૨૦૧૫માં નિધન થયું છે. ૧૭ મે, ૨૦૦૯ના રોજ ૬૯ વર્ષની વયે ન્યુમોનિયા અને મલ્ટીપલ ઓર્ગન ફેલ્યોરને કારણે પ્રકાશ મેહરાનું નિધન થયું હતું.
પ્રકાશ મેહરાના યાદગાર ગીતો: બેખુદી મે સનમ, ચલે થે સાથ મિલકર (હસીના માન જાયેગી), ઋત હૈ મિલન કી સાથી મોરે આરે (મેલા), બંગલે કે પીછે (સમાધી), દીવાને હૈ દીવાને કો ન ઘર ચાહિયે, યારી હૈ ઈમાન મેરા (ઝંજીર), પીનેવાલે કો પીને કા, વાદા કર લે સાજના (હાથ કી સફાઈ), રોતે હુએ આતે હૈ સબ, ઓ સાથી રે, પ્યાર ઝીંદગી હૈ, દિલ તો હૈ દિલ, સલામ એ ઈશ્ક મેરી જાન (મુકદ્દર કા સિકંદર), મેરે અંગને મે તુમ્હારા ક્યા કામ હૈ, કબ કે બિછડે હુએ, કાહે પૈસે પે ઇતના, અપની તો જૈસે તૈસે (લાવારીસ), જવાની જાનેમન, રાત બાકી બાત બાકી, પગ ઘૂંઘરું બાંધ મીરા નાચી થી (નમક હલાલ), જહાં ચાર યાર મીલ જાયે, દેદે પ્યાર દે, ઇન્તેહા હો ગઈ ઇન્તેજાર કી, મંઝીલે અપની જગહ હૈ (શરાબી).
‘મે માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી – સાભાર ‘શુભ સાહિત્ય – ગોપીપુરા, સુરત
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती, आयग्‍लासेस आणि जवळून

Leave a comment

Filed under Uncategorized

કહી ન શકાય કે હવે શું થશે?પરેશ વ્યાસ

ટચ એન્ડ ગો: નાજુક સ્થિતિ, જોખમ ય ખરું અને… કહી ન શકાય કે હવે શું થશે?
કાલ કરતાં વિચાર જુદો છે આજ થોડોક પ્યાર જુદો છે મારે અડવું નથી જરાય તને મારા મનમાં વિકાર જુદો છે
– ભરત વિંઝુડા
ટચ (Touch) એટલે અડવું, સ્પર્શવું, અડકવું, –ને સ્પર્શ કરવો, અડેલું હોવું, ઉપર હાથ કે આંગળી મૂકવી અને કોન્ટેક્ટ (Contact) એટલે પણ એવું જ. કોન્ટેક્ટ એટલે સ્પર્શ, સંપર્ક, સંગ, માહિતી કે મદદ માટે જેનો સંપર્ક સાધી શકાય એવું માણસ, ચેપી રોગના દરદી પાસે જતાં જેને ચેપ લાગવાનો સંભવ હોય એવું માણસ, વીજળીના પ્રવાહ માટેનું જોડાણ, -નો સંપર્ક સાધવો. અને સંપર્ક એટલે? ગુજરાતી લેક્સિકોન કહે છે કે કે ‘સંપર્ક’એટલે સંગ, સંબંધ, સંયોગ, સમાગમ, સહવાસ, પરિચય, સંસર્ગ, સંગતિ, સોબત.
કોવિડ -૧૯ આવે છે અને ઈ. સ. ૨૦૨૦માં માણસ માત્રની જીવન શૈલી ઊલટપૂલટ કરી નાંખે છે. આજકાલ લૉકડાઉન -૪ ચાલે છે. હવે થોડી છૂટછાટ છે. લોકો હરે છે, ફરે છે, ચરે પણ છે. શ્રમિકો બાંધ્યા ભૂખ્યાં મરતાં હતા એટલે સરકાર ઢીલી પડી છે. ભૂખ અને ભૂખનો ડર શ્રમિકને વિસ્થાપિત થવા મજબૂર કરે છે. દેશમાં જવું આટલું પીડા દેશે?- એ એમને ખબર નહોતી. હવે આ મુદ્દે સરકાર અલબત્ત ગોટે ચઢી છે. બાકી લોકોની સ્થિતિ ય સામાન્ય નથી. હવે મેળ શક્ય હશે, મેળાપ હજી શક્ય નથી. ૧૪ વર્ષનાં ક્વોરેન્ટાઇન પછી રામ અયોધ્યા આવે ત્યારે ભરતને માટે ભાઈને ભેટીને મળવું હવે જોખમી છે. સુદામા શ્રીકૃષ્ણ માટે તાંદુલ લાવ્યા હતા તે કોન્ટેકટલેસ ડીલિવરી હતી? જેને આપણે સોશિયલ ડિસ્ટન્સ ઉર્ફે સામાજિક દૂરી કહીએ છીએ એ ખરેખર તો ફીઝિકલ ડિસ્ટન્સ ઉર્ફે શારીરિક દૂરી છે. સામાજિક સંબંધ હવે ઓનલાઈન છે. સોશિયલ મીડિયા થકી સૌનાં સંબંધ અકબંધ છે. એને સોશિયલ ડિસ્ટન્સ કહી શી રીતે શકાય? જો કે આજનો શબ્દ ‘ટચ એન્ડ ગો’ (Touch and Go) મુહાવરો છે; જે આજની સ્થિતિ બયાન કરે છે. ગ્રેટ બ્રિટનનાં પ્રાઇમ મિનિસ્ટર બોરિસ જોહ્નસન કોવિડ -૧૯નો ભોગ બન્યા, હોસ્પિટલમાં વેન્ટિલેટર પર પણ રહ્યા પણ કરમ સંજોગે બચ્યા. બ્રિટિશ રવિવારી અખબાર ‘ઓબ્ઝર્વર’સાથે વાતચીત કરતાં તેઓ બોલ્યા કે ‘તેઓ એક સમયે મૌતની પરમ સમીપે આવી ચૂક્યા હતા, ઈટ વોઝ ટચ એન્ડ ગો…’ અને આ મુહાવરો સમચારનું મથાળું બની ગયો. ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર મુહાવરાનો અર્થ થાય છે: અનિશ્ચિત (પરિણામવાળું), જોખમવાળું, ઝડપી હલનચલન, નાજુક પરિસ્થિતિ. લો બોલો! હાલની સ્થિતિ પણ તો બોરિસભાઈએ કીધું એવી જ છે ને?
એક મુહાવરા તરીકે ‘ટચ એન્ડ ગો’ શબ્દો સોળમી સદીમાં ઇંગ્લિશ ધર્મગુરુએ યુવા રાજા એડવર્ડ છઠ્ઠાનાં રાજ્યાભિષેક સમયે પોતાનાં સાત ભાગમાં વહેંચાયેલા પ્રવચનમાં કહ્યા હતા. એમણે કહ્યું હતું કે પહેલા હું દરેક વિષયને ટૂંકાણમાં ‘ટચ’ કરીશ અને પછી તે પછી દરેક વિષય પર વિગતે ‘ગો’ (વાત) કરીશ. ટચ એન્ડ ગો-નો મૂળ અર્થ આ હતો. પણ પછી ઓગણીસમી સદીમાં એનાં બીજા બે અલગ અર્થ નીકળ્યા. એક અર્થ હતો: ઉતાવળિયું બેદરકારી ભરેલું કામ. અને બીજો અર્થ જે અત્યારે આપણે અનુભવી રહ્યાં છીએ. જુઓને, અત્યારે સઘળું રામભરોસે છે. અને આ કોરોના વાઇરસ સાવ વાયડો છે. એ ક્યારે ક્યાંથી ટપકી પડે?- કોઈને ખબર નથી. આપણે હાથ ઘસતા રહી જઈએ છીએ અને એ આપણી વાંહે હાથ ધોઈને પડ્યો છે. જરા ચૂક્યા કે ગયા કામથી. જ્યાં જુઓ ત્યાં એકનાં એક સમાચાર. ક્યાં કેટલાં સંક્રમિત થયા? કેટલાં મર્યા?- નાં સમાચારથી આપણે ઓચાઈ ગયા છીએ. આ સાંપ્રત સ્થિતિ ખરેખર ‘ટચ એન્ડ ગો’ છે.
મુહાવરો એટલે રૂઢિપ્રયોગ. એનો શાબ્દિક અર્થ અને મુહાવરત અર્થ અલગ જ હોય. જ્યારે આપણે એમ કહીએ કે ‘રોગ આવે હાથીને વેગે અને જાય કીડીને વેગે’ ત્યારે એનો એ અર્થ એ કે દુઃખ આવે ત્યારે સામટું આવે પણ જાય ત્યારે ધીમે ધીમે, કટકે કટકે જાય. આ મુહાવરામાં રોગનાં આવવા માટે હાથી અને જવા માટે કીડીની ખરેખરી કોઈ ભૂમિકા નથી. પણ દાખલો આપીને વાત કરીએ એટલે સમજાઈ જાય. મુહાવરામાં એવું જ હોય. પણ આજનો આપણો મુહાવરો ‘ટચ એન્ડ ગો’ શાબ્દિક રીતે પણ એટલો જ સટીક છે. જેવો શબ્દાર્થ એવો ભાવાર્થ. અડ્યા એટલે ગયા. ટચ એન્ડ ગો. યૂ સી! અડવું હવે અડવું લાગે છે. ‘અડવું’-નાં બે અર્થ થાય. ‘અડવું’ એટલે સ્પર્શ અને ‘અડવું’ એટલે બેહૂદું, કઢંગુ, શોભા વિનાનું. સરકારને પણ રહી રહીને ડહાપણ ફૂટ્યું છે. સરકાર હવે શેખી મારતી નથી. કહી તો દીધું કે આત્મનિર્ભર બનો. માટે આત્મકાળજી લેવી એ આપણી આત્મિક ફરજ છે. તો હે મેરે પ્યારે દેશવાસીઓ, તાજા અને સાજા રહેવું હોય તો જરૂરી હોય ત્યારે જ ઘરની બહાર જવું. અને એ ય બુકાની બાંધીને. કારણ કે જો સાવધાની હટી તો દૂર્ઘટના ઘટી. ટચ એન્ડ ગો..
શબ્દ શેષ:
“જિંદગી કિંમતી છે. જિંદગી અનિશ્ચિત છે. સાવધાનીથી જીવી લો. કલ હો ન હો.” – અજ્ઞાત
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: एक किंवा अधिक लोक, लहान मूल, जवळून आणि बाहेरील

Leave a comment

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ

વીર કવિ નર્મદ/રૂપેરી પડદાના આધુનિક માતા રીમા લાગૂ

અર્વાચીનોમાં આદ્ય ,વીર કવિ નર્મદ યુગપુરુષને જન્મદિને વંદન.
સુશ્રી સોનલ વ્યાસનાં સુંદર સ્વરાંકન/સ્વરમાં નર્મદને અર્પણ રચના સાંભળો.
શબ્દની ધૂણી ધખાવી નર્મદે
જ્યોત ક્રાંતિની જલાવી નર્મદે
યાદ આવે એ સુધારાનો સમય
નારીની મુક્તિ જગાવી નર્મદે
કેટલો નિર્માલ્ય જન ત્યારે હતો !
હામ એને કંઈ અપાવી નર્મદે
વીર યોદ્ધો હાર ના પામ્યો કદી
જાનની બાજી લગાવી નર્મદે
હાથ જોડીને કરું છું વંદના
રીત કંઈ સાચી ભણાવી નર્મદે
યામિની વ્યાસ
0:02 / 3:07
<img class="j1lvzwm4" src="data:;base64, ” width=”18″ height=”18″ />
<img class="j1lvzwm4" src="data:;base64, ” width=”18″ height=”18″ />
<img class="j1lvzwm4" src="data:;base64, ” width=”18″ height=”18″ />
You, Yamini Vyas and 107 others
67 Comments
1 Share
Like

Comment
Share

Comments

View 40 more comments
  • <img class="nl6bj373 fni8adji hgaippwi fykbt5ly ns4ygwem rl04r1d5 lzcic4wl l9j0dhe7" src="data:;base64, ” width=”16″ height=”16″ />

    1

    • Like

    • Reply
    • 6h
રૂપેરી પડદાના આધુનિક માતા રીમા લાગૂ
હિન્દી અને મરાઠી સિનેમા અને રંગમંચના જાણીતા અભિનેત્રી રીમા લાગૂને કાયમ માટે ગુમાવી દીધાંને ત્રણ વર્ષ થયાં. તેઓ ૫૯ વર્ષના હતાં. તેઓ ફિલ્મો અને ટીવી પર આધુનિક માતાની ભૂમિકામાં દેખાતા હતાં. તેઓ ટીવી શ્રેણીમાં દેખાતા હતાં તેજ રીતે નોંધનીય રીતે હિન્દી અને મરાઠી ફિલ્મોમાં સતત કાર્યરત હતાં. તેમના મૂળ સંસ્કાર મરાઠી રંગભૂમિના હતા. મરાઠી ફિલ્મ ‘સિંહાસન’ (૧૯૭૯)થી તેઓ પડદા પર દેખાતા રહ્યાં, એ જોતા તેમની કારકિર્દી સાડાત્રણ દાયકા સુધી વિસ્તારી ગણાય.
૨૧ જૂન, ૧૯૫૮ના રોજ નયન ભડભડે રૂપે રીમાજીનો જન્મ મુંબઈમાં થયો હતો. તેમના માતા મંદાકિની ભડભડે પણ મરાઠી રંગભૂમિના અભિનેત્રી હતાં. પુણેની હુઝુરપાગાની એચએચસીપી હાઈસ્કૂલમાં જયારે વિદ્યાર્થીની હતાં ત્યારથી જ રીમાજીની અભિનય પ્રતિભા છલકાવી શરૂ થઇ હતી. તેમનું સેકન્ડરી શિક્ષણ પુરું થયાં બાદ રીમા લાગૂએ અભિનય કલાને વ્યવસાય રૂપે સ્વીકારી હતી. મરાઠી અભિનેતા વિવેક લાગૂ સાથે લગ્ન થયાં બાદ તેમણે રીમા લાગૂ નામ અંગીકાર કર્યું હતું. તેમને મૃણમયી નામની દીકરી છે, જે પણ રંગભૂમિના અભિનેત્રી-નિર્દેશિકા છે અને ફિલ્મોમાં પણ અભિનય કરે છે.
મોટી હિન્દી ફિલ્મોમાં રીમાજી મહત્વની એવી માતાની ભૂમિકાઓ આધુનિક અવતારમાં કરતાં જોવા મળ્યાં. તેઓ પહેલી વાર આ રીતે જુહી ચાવલાના માતાની ભૂમિકામાં ‘કયામત સે કયામત તક’ (૧૯૮૮)માં જોવા મળ્યાં હતાં. અરુણા રાજેની ‘રિહાઈ’માં પણ તેઓ વિવાદાસ્પદ ભૂમિકામાં હતાં. ત્યાર બાદ તેઓ મોટી અને સફળ ફિલ્મોમાં માતા તરીકે આવતા રહ્યાં, જેમાં સલમાન ખાનના માતા રૂપે ‘મૈને પ્યાર કિયા’ અને ‘સાજન’માં હતાં. ૧૯૯૩ની એક્શન અને ક્રાઈમ ડ્રામા સમી ફિલ્મ ‘ગુમરાહ’માં તેઓ શ્રીદેવીના માતા હતાં. ‘જયકિશન’માં તેઓ અક્ષય કુમારના માતા રૂપે ‘રંગીલા’માં ઉર્મિલાના માતા રૂપે દેખાયા હતાં. આ તમામ ફિલ્મો સફળ થઇ હતી.
રીમા લાગૂ આધુનિક સફળ ફિલ્મોના આધુનિક માતા રૂપે દેખાતા રહ્યાં, જેમાં ખુબ સફળ એવી ‘હમ આપ કે હૈ કૌન’, ‘યે દિલ્લગી’, ‘દિલવાલે’, ‘રંગીલા’, ‘કુછ કુછ હોતા હૈ’ કે ‘કલ હો ના હો’ જેવી મોટી ફિલ્મો સામેલ છે. મીડિયામાં રીમા લાગૂનો ઉલ્લેખ હિન્દી ફિલ્મોના ‘ન્યુ એજ મધર’ રૂપે થતો રહ્યો હતો. સામાન્ય રીતે આધેડ વયની નાયક અથવા નાયિકાના માતા રૂપે દેખાતા રીમા લાગૂ ‘આક્રોશ’ (૧૯૮૦)માં નર્તકી રૂપે તો ‘યે દિલ્લગી’ (૧૯૯૪)માં ઠંડા કલેજા વાલા વેપારી મહિલા રૂપે ‘યે દિલ્લગી’ (૧૯૯૪)માં યાદગાર હતાં.
રીમા લાગૂની હાજરી મરાઠી ફિલ્મોમાં પણ સતત જોવા મળતી હતી. તેમણે ‘રેશમગાંઠ’ (૨૦૦૨) માટે શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો મહારાષ્ટ્ર સ્ટેટ ફિલ્મ એવોર્ડ અપાયો હતો. તેમની ૨૦૧૧ની ‘જન્મ’ ફિલ્મની ભૂમિકા માટે તેમના વખાણ થયાં હતાં અને ખુદ રીમાજી એને પોતાની શ્રેષ્ઠ ભૂમિકાઓમાંની એક ગણાવતાં હતાં. મરાઠી ફિલ્મોમાં તેમના પ્રદાન બદલ રીમા લાગૂને મહારાષ્ટ્ર સરકાર વતી વ્હી. શાંતારામ એવોર્ડ અપાયો હતો.
રીમા લાગૂને હિન્દી અને મરાઠી બંને ભાષાના ટીવી પર અભિનેત્રી રૂપે સફળતા મળી હતી. ૧૯૮૫ની ‘ખાનદાન’ શ્રેણીથી રીમાજી નાના પડદે દેખાયા હતાં. તેમની ‘શ્રીમાન શ્રીમતિ’ શ્રેણીમાં કોકિલા કુલકર્ણીની ભૂમિકા અને ‘તુ તુ મૈ મૈ’ મે સુપ્રિયા પીલગાંવકર સામે દેવકી વર્માની ભૂમિકાના વખાણ થતાં હતાં ‘તુ તુ મૈ મૈ’ માટે તો રીમાજી ને ‘બેસ્ટ એક્ટ્રેસ ઇન કોમિક રોલ’નો ઇન્ડિયન ટેલી એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો. તેજ રીતે રીમાજી મરાઠી વ્યક્તિત્વોના સન્માન માટેની ‘માનાચા મુઝરા’ માં પણ દેખાયા હતાં.
રીમા લાગૂએ ૧૨૦ જેટલી હિન્દી-મરાઠી ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો હતો અને ત્રણ દાયકા સુધી કાર્યરત રહી તેઓ જે ટીવી શ્રેણીની ભૂમિકાઓ દ્વારા યાદ રહેશે તેમાં ‘ખાનદાન’ (૧૯૮૫), ‘મહાનગર’, ‘કિરદાર’, ‘આસમાન સે આગે’, ‘શ્રીમાન શ્રીમતિ’, ‘તુ તુ મૈ મૈ’, ‘દો ઔર દો પાંચ’, ‘વક્ત કી રફતાર’, ‘ધડકન’, ‘કડવી ખટ્ટી મીઠ્ઠી’, ‘દો હંસો કા જોડા’, ‘લાખો મેં એક’, ‘તુઝા માઝા ઝમેલા’, ‘નામકરણ’ (૨૦૧૬-૧૭)નો સમાવેશ થાય છે.
૧૭ મે, ૧૯૧૭ની મોડી રાત્રે એક કલાકે છાતીમાં દુખાવાની ફરિયાદ સાથે રીમા લાગૂને મુંબઈની કોકીલાબેન ધીરુભાઈ અંબાણી હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાયા હતાં, અને હૃદય રોગના હુમલાને કારણે તેમનું ૩.૧૫ કલાકે નિધન થયું. મૃત્યુ સમયે પણ તેમને ‘પરફેક્ટલી ફાઈન’ અને ‘આરોગ્યના કોઈ પણ પ્રશ્ન વિનાના’ વર્ણવાયા હતાં. ૧૮ મેની બપોરે ૨.૪૫ કલાકે તેમના અંતીમ સંસ્કાર દીકરી મૃણમયી દ્વારા જોગેશ્વરી વિસ્તારના ઓશિવારા સ્મશાનગૃહમાં કરાયાં હતા. ફિલ્મ અને ટીવી જગતના કલાકારોએ શોકગ્રસ્ત બનીને તેમને વિદાય આપી હતી.
સૌજન્ય: ‘મે માસના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ – શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા, સુરત
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती, जवळून

Leave a comment

Filed under Uncategorized

આપણું અંગત આર્થિક વ્યવસ્થાપન અને બેંક પરેશ વ્યાસ

આપણું અંગત આર્થિક વ્યવસ્થાપન અને બેંક
फिस्ले जो उस जगह तो लुढ़कते चले गए
हम को पता नहीं था कि इतना ढलान है
– दुष्यंत कुमार
કાળા અક્ષરે લખશે છાપાઓ યશ ગાથા યસ બેંકની. બેંક એટલે પૈસાની લેતી દેતી કરે તે. જેમની પાસે પૈસા લીધા હોય એ ખાતેદારોને બેંક વ્યાજ આપે. જેમને પૈસા લોન ઉપર દીધા હોય એ કરજદારો પાસે બેંક વ્યાજ વસૂલે. કરજદારો સમયસર હપ્તો ન ભરે તો બેંકનું આર્થિક સ્વાસ્થ્ય ડામાડોળ થાય. બેંકનાં ખાતેદારોને થાય કે અમારા પૈસા આ બેંકમાં હવે સલામત નથી. એમને થાય કે ચાલો, પૈસા ઊપાડી લઈએ. સૌ ખાતેદારો એકસાથે બેંક તરફ દોટ મૂકે. લાવ, લાવ ને લાવ થાય. પછી? બધા જ ખાતેદારોને એકસાથે ચૂકવવા જેટલી રોકડ તો કોઈ પણ બેંક પાસે ન હોય અને એટલે મુશ્કેલી વધે. પછી તો લાઇન લાગે. પૈસા ઉપાડવા ઉપર રોક લાગે. પૈસા તમારા પણ તમને બધા પાછા ન મળે. ફાઇનાન્સની ભાષામાં એને ‘બેંક રન’ કહે છે. જો એક સાથે ઘણી બેંકસ માટે આવી દોડધામ શરૂ થઈ જાય તો એને ‘બેંક પેનિક’ કહે છે. પેનિક એટલે? ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર પેનિક એટલે ધ્રાસકો, ગભરાટ, ફાળ, અતિશય, આતંક, ગભરાઈ કે હેબતાઈ જવું, સંત્રસ્ત કરવું, અદમ્ય અને પૂરઝડપે લોકોમાં પ્રસરતી ભીતિ. આ ન થાય એ માટે એસબીઆઈએ પણ કહ્યું કે આ બેંક સ્પેસિફિક ઇસ્યુ છે, સેક્ટર સ્પેસિફિક નથી. એચડીએફસીનાં દીપક પારેખ અને કોટક મહેન્દ્રનાં ઉદય કોટકે પણ સબ સલામતની આલબેલ પોકારી. કહ્યું કે સૌનાં પૈસા સૌને મળી જશે. ઈઝ ઈટ? ચાલો, એવું જ થશે પણ સામાન્ય જનને એનાં ધનની ચિંતા તો થાય. એક જમાનો હતો જ્યારે બેંકમાં પૈસા હોય એ થાપણનાં વ્યાજમાંથી ઘર ચાલી જતું. હવે થાપણ ક્યાં મુકવી ? સોના ચાંદી, જમીન મકાન, શેરબજાર કે સરકારી બોન્ડ? અમે કોઈ આર્થિક એક્સપર્ટ નથી પણ સલામત તો સરકારી રોકાણ જ કહી શકાય. વ્યાજ ઓછું મળે પણ પૈસા સલામત તો ખરા. હેં ને?
એક સાદો નિયમ છે જેને ‘૫૦/૩૦/૨૦ રુલ બજેટ’ કહે છે. ટેક્સ કપાત પછી જે પૈસા બચે છે એ પૈકી ૫૦% રકમ તમારી ‘નીડ્સ’ પાછળ અને ૩૦% રકમ તમારી ‘વોન્ટસ’ પાછળ ખર્ચવી. નીડ્સ એટલે આવશ્યકતા. રોજનો ખોરાક પાણીનો ખર્ચ, વીજળી, ગેસ, ટેલીફોન બિલ્સ, ટ્રાન્સપોર્ટ ખર્ચ અને માંદગી આવે તો સારવાર માટેનો ખર્ચ. વોન્ટસ એટલે ઈચ્છા. બહાર ફરવું, ખાવું, પીવું અને જલસા કરવા તે. અને ૨૦%? બચત કરવી અથવા લોન લીધી હોય તો એનાં વ્યાજ ખાતે ચૂકવવી. બસ, આપણે તો અહીં જ અટકી ગયા છીએ. નીડ્સ વધતી જાય છે. વોન્ટસની કોઈ લિમિટ નથી. અને સેવિંગ્સ તો પછી ક્યાં છે જ? રોજનું રળવું અને રોજનું ખાવું. ના, અમને યસ બેંકની કોઈ ચિંતા નથી.
નીડ્સ અને વોન્ટસનો ચકરાવો જો કે ચારે તરફ મંડારાતો હોય છે. ઘણીવાર આપણે ખર્ચતા ખર્ચી નાંખીએ છીએ એવી વસ્તુ જે આપણી વોન્ટસ પણ નથી. માટે નો-સ્પેન્ડ ડે નક્કી કરો. એ દિવસે ખર્ચ કરવો નહીં. માત્ર વિન્ડો શોપિંગ! અને હા, નીડ્સનાં પૈસા ઓટોમેટિક જે તે ખાતે ચૂકવાઈ જાય એવી વ્યવસ્થા સારી. હાથમાં હોય તો બિનજરૂરી જગ્યાએ ખર્ચાતા વાર ન લાગે. એવું પણ થઈ શકે કે કેટલીક વોન્ટસ માટેનાં ખર્ચ માત્ર રોકડમાં જ ખર્ચવા જોઈએ. દાખલા તરીકે રેસ્ટોરાંમાં જમીએ ત્યારે પૈસા ડેબિટ કાર્ડથી નહીં પણ કેશ ચૂકવવા. ખબર તો પડે કે કેટલું ખાધું? કેટલાનું ખાધું? વેચાણ કરવાવાળા અલબત્ત ઓનલાઈન પાછળ પડી જતા હોય છે. એવા ઈ-મેઈલ્સ અનસબસ્ક્રાઈબ કરવા. દેખવું નહીં અને દાઝવું નહીં. અને ઘણી ચીજ વસ્તુઓ આપણી પાસે હોય છે પણ ઉપયોગી નથી. છેલ્લાં એક વર્ષમાં ધૂળ ખાતી પડી હોય છે. વેચી કાઢો.
આર્થિક બાબતોનાં નિષ્ણાંત જેમ્સ અલ્ટુચેરનાં મતે પર્સનલ ફાઇનાન્સનો પહેલો નિયમ છે કે એમાં કશુંય પર્સનલ નથી અને એ ફાઈનાન્સિયલ પણ નથી. જરૂરિયાત પ્રમાણે તમે તમારા ખર્ચમાં દસ વાર પણ બદલાવ લાવી શકો. અને આમ કરવું’તું પણ ન કરી શક્યા એ માટે ડીપ્રેસ પણ ન થવું. ખાધું, પીધું બરાબર…. રાજ કીધું? કીધું તો ઠીક, ન કીધું તો.. હૂ કેર્સ?
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती, गर्दी

Leave a comment

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ

રંગમંચ અને ફિલ્મોના કલાકાર ગિરીશ કર્નાડ

રંગમંચ અને ફિલ્મોના કલાકાર ગિરીશ કર્નાડ
રંગમંચ અને ફિલ્મોના અભિનેતા, દિગ્દર્શક, લેખક, નાટ્ય લેખક અને સ્કોલર ગિરીશ કર્નાડ ૮ર વર્ષના થયા. ૧૯ મે, ૧૯૩૮ના રોજ તેમનો માથેરાનમાં જન્મ. તેમણે હિન્દી ઉપરાંત દક્ષિણ ભારતીય ભાષાઓની ફિલ્મોમાં અને નાટકોમાં કામ કર્યું. કન્નડ ભાષામાં આધુનિક નાટકો તેમણે આપ્યાં અને બાદલ સરકારે બંગાળીમાં, વિજય તેન્ડુલકરે મરાઠીમાં કે મોહન રાકેશે હિન્દીમાં જેવું કામ કર્યું તેવું કન્નડ ભાષામાં ગિરીશ કર્નાડે કર્યું. તેમને દેશનો સાહિત્યનો સૌથી મોટો એવો જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ ૧૯૯૮માં અપાયો હતો.
ચારેક દાયકાઓ સુધી તેઓ નાટ્યકર્મ કરતા રહ્યા. આધુનિક વાત કહેવા માટે ધાર્મિક અને ઐતિહાસિક કથાઓનો તેમણે ઘણીવાર તેમના નાટકોમાં ઉપયોગ કર્યો. તેમણે જ તેમના નાટકોનું અંગ્રેજી ભાષાંતર કર્યું અને તેની ઘણી સરાહના પણ કરાઈ. એમના નાટકો દેશની અન્ય ભાષાઓમાં પણ ભજવાયા અને તેનું નિર્દેશન દેશના ટોચના એવાં ઈબ્રાહીમ અલ્કાઝી, બી.વી. કારંથ, એલક પદમશી, પ્રસન્ના, અરવિંદ ગૌર, સત્યદેવ દુબે, વિજયા મહેતા, શ્યામાનંદ જાલન જેવાં દિગ્દર્શકોએ કર્યું. હિન્દી અને કન્નડ ફિલ્મોમાં તેઓ અભિનેતા, દિગ્દર્શક અને સ્ક્રીન લેખક રૂપે કાર્યરત રહ્યા. તેમને પદ્મશ્રી અને પદ્મભૂષણથી નવાજવામાં આવ્યા. તેઓ ચાર ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ જીત્યા છે, જેમાં ત્રણ શ્રેષ્ઠ દિગ્દર્શક (કન્નડ) અને એક ફિલ્મફેર બેસ્ટ સ્ક્રીનપ્લે એવોર્ડનો સમાવેશ થાય છે.
માથેરાનમાં કોકણી સારસ્વત બ્રાહ્મણ પરિવારમાં તેમનો જન્મ રાવ સાહેબ ડૉ. કર્નાડ અને ક્રિશ્નાબાઈ માનકીકારાને ત્યાં થયો હતો. ક્રિશ્નાબાઈ રાવસાહેબને ત્યાં તેમની અને તેમના માંદા પત્નીની પાંચેક વર્ષ સુધી સેવા કરી હતી. રાવસાહેબ અને ક્રિશ્નાબાઈએ આર્ય સમાજ રીતે લગ્ન કર્યા હતા. ગિરીશજીને પ્રારંભિક શિક્ષણ મરાઠી ભાષામાં મળ્યું હતું. કર્ણાટકના સીરસીમાં તેઓ પ્રવાસી નાટક મંડળીઓના સંપર્કમાં આવ્યા. તેમના માતા-પિતા નાટકમાં ખુબ રસ ધરાવતા હતા. નાનપણથી ગિરીશજીને યક્ષગાન શૈલીના અને ગામડામાં ભજવાતા નાટકમાં રસ પડ્યો હતો. તેઓ ૧૪ વર્ષના થયા ત્યારે તેમનું પરિવાર ધારવાડ જઈને રહ્યું જ્યાં તેઓ બે બહેનો સાથે મોટા થયા. ધારવાડની કર્ણાટક આર્ટસ કોલેજમાંથી ગિરીશજી ગણિત અને અંકશાસ્ત્રમાં ૧૯૫૮માં બી.એસસી. થયા હતા. પછી તેઓ ઇંગ્લેન્ડ જઈને ફિલસુફી, પોલીટીક્સ, ઇકોનોમિક્સ અને પોલીટીકલ સાયન્સ ભણ્યા. ૧૯૬૩માં ગિરીશ કર્નાડ ઓક્સફર્ડ યુનિયનના પ્રમુખ બન્યા હતા. ચેન્નાઈમાં સાત વર્ષ સુધી ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સીટી પ્રેસ સાથે કામ કરીને તેઓ પૂર્ણ સમયના લેખક બનવા માટે છુટા થયા હતા. ત્યાંના નાટ્ય જુથ ‘ધ મદ્રાસ પ્લેયર્સ’ સાથે તેઓ સંકળાયા હતા. તેમના ‘નાગમંડળ’ નાટકનું અંગ્રેજી સ્વરૂપ જયારે શિકાગોમાં રજૂ થયું ત્યારે તેઓ યુનિવર્સીટી ઓફ શિકાગોમાં વિઝીટિંગ પ્રોફેસર રૂપે ત્યાં જ હતા. ૨૦૦૦-૨૦૦૩ દરમિયાન તેઓ નેહરુ સેન્ટરમાં અને લંડનમાં ઇન્ડિયન હાઈ કમિશનમાં મીનીસ્ટર ઓફ કલ્ચર રૂપે કાર્યરત હતા. તેઓ ૧૯૭૪-૭૫માં ફિલ્મ એન્ડ ટીવી ઇન્સ્ટિટયૂટના ડિરેક્ટર હતા તો ૧૯૮૮-૯૩ દરમિયાન સંગીત નાટક અકાદમીના અધ્યક્ષ પણ બન્યા હતા. સી. રાજગોપાલાચારીના ૧૯૫૧માં પ્રકાશિત થયેલાં ‘મહાભારત’ની તેમના પર ઘેરી અસર હતી. તેમનું નાટક ‘યયાતિ’ તેના પર આધારિત છે. ૧૯૬૪માં તેમણે ‘તુઘલક’ લખ્યું હતું. આમ યુવાવસ્થામાં જ લખાયેલા તેમના નાટકને કારણે તેઓ જાણીતા બન્યા. નેશનલ સ્કૂલ ઓફ ડ્રામા, દિલ્હીમાં ઈબ્રાહીમ અલ્કાઝીના નિર્દેશનમાં મનોહર સિંઘે તે ભજવ્યું અને ફેસ્ટીવલ ઓફ ઇન્ડિયા, ૧૯૮૨માં તે લંડનમાં ભજવાયું. ૧૯૭૧માં તેમણે ‘હયવદન’ રજૂ કર્યું. જે સંસ્કૃત કથાસરિતસાગર આધારિત હતું અને તેને તેમણે યક્ષગાન શૈલીમાં રજૂ કર્યું હતું. વિજયા મેહતાએ તે રજૂ કર્યું. તેજ રીતે ૧૯૮૮માં ‘નાગમંડળ’ આવ્યું જેને ૧૯૮૯માં કર્ણાટક સાહિત્ય અકાદમીનો એવોર્ડ મળ્યો. તે પણ દેશ વિદેશમાં રજૂ થયું.
ગિરીશ કર્નાડે ૧૯૭૦ની કન્નડ ફિલ્મ ‘સમસ્કાર’ થી ફિલ્મ લેખન અને અભિનયની શરૂઆત કરી હતી. એ ફિલ્મને પ્રેસિડેન્ટ ગોલ્ડન લોટસ એવોર્ડ મળ્યો હતો. ટીવી પર ૧૯૮૬માં ‘માલગુડી ડેઈઝ’માં તેઓ સ્વામીના પિતાની ભૂમિકામાં હતા. દૂરદર્શનના સાયન્સ મેગેઝીન ‘ટર્નીંગ પોઈન્ટ’માં તેઓ સુત્રધાર હતા. ૧૯૭૧ની કન્નડ ફિલ્મ ‘વામ્શા વૃક્ષા’ નું બી.વી. કારંથ સાથે નિર્દેશન કર્યું જેમને શ્રેષ્ઠ નિર્દેશનનો નેશનલ એવોર્ડ મળ્યો. ત્યાર બાદ કર્નાડે ‘ગોધૂલી’ (૧૯૭૭), ‘ઉત્સવ’ (૧૯૮૪)નું નિર્દેશન કર્યું. તેમણે અનેક દસ્તાવેજી ફિલ્મો બનાવી. કન્નડમાં તેમણે થોડી ફિલ્મો બનાવી. હિન્દીમાં ‘નિશાંત’, ‘મંથન’, ‘સ્વામી’ અને ‘પુકાર’ માં અભિનય કર્યો. દેવ આનંદ સાથે ‘મનપસંદ’માં તેઓ હતા. નાગેશ કુકુનૂરની ફિલ્મોમાં તેમણે અભિનય કર્યો. ‘ઇકબાલ’માં તેઓ ક્રિકેટ કોચ બનતા હતા. ‘દોર’, ‘૮ બાય ૧૦ તસ્વીર’માં તેઓ અક્ષય કુમાર સાથે હતા. ‘આશાએં’ અને ‘એક થા ટાઈગર’માં પણ તેઓ હતા. ડૉ. અબ્દુલ કલામના જીવન ચરિત્ર પર બનેલી ‘વિંગ્સ ઓફ ફાયર’ની અંગ્રેજી ઓડિયો બુકમાં ગિરીશ કર્નાડનો અવાજ છે.
प्रतिमेत याचा समावेश असू श्‍ाकतो: 1 व्‍यक्ती, आयग्‍लासेस आणि जवळून

Leave a comment

Filed under Uncategorized