Daily Archives: ડિસેમ્બર 28, 2020

ढाई अक्षर+ હસરત જયપુરી

मुझे ठीक से याद नहीं है कि मैने कब पढा था *पोथी पढ़ पढ़ जग मुआ पंडित भया न कोय *ढाई अक्षर प्रेम का पढ़े सो पंडित होय*
अब पता लगा ये ढाई अक्षर क्या है-
ढाई अक्षर के ब्रह्मा
और ढाई अक्षर की सृष्टि।
ढाई अक्षर के विष्णु
और ढाई अक्षर की लक्ष्मी।
ढाई अक्षर के कृष्ण
और ढाई अक्षर की कान्ता।(राधा रानी का दूसरा नाम)
ढाई अक्षर की दुर्गा
और ढाई अक्षर की शक्ति।
ढाई अक्षर की श्रद्धा
और ढाई अक्षर की भक्ति।
ढाई अक्षर का त्याग
और ढाई अक्षर का ध्यान।
ढाई अक्षर की तुष्टि
और ढाई अक्षर की इच्छा।
ढाई अक्षर का धर्म
और ढाई अक्षर का कर्म।
ढाई अक्षर का भाग्य
और ढाई अक्षर की व्यथा।
ढाई अक्षर का ग्रन्थ,
और ढाई अक्षर का सन्त।
ढाई अक्षर का शब्द
और ढाई अक्षर का अर्थ।
ढाई अक्षर का सत्य
और ढाई अक्षर की मिथ्या।
ढाई अक्षर की श्रुति
और ढाई अक्षर की ध्वनि।
ढाई अक्षर की अग्नि
और ढाई अक्षर का कुण्ड।
ढाई अक्षर का मन्त्र
और ढाई अक्षर का यन्त्र।
ढाई अक्षर की श्वांस
और ढाई अक्षर के प्राण।
ढाई अक्षर का जन्म
ढाई अक्षर की मृत्यु।
ढाई अक्षर की अस्थि
और ढाई अक्षर की अर्थी।
ढाई अक्षर का प्यार
और ढाई अक्षर का युद्ध।
ढाई अक्षर का मित्र
और ढाई अक्षर का शत्रु।
ढाई अक्षर का प्रेम
और ढाई अक्षर की घृणा।
*जन्म से लेकर मृत्यु तक*
*हम बंधे हैं ढाई अक्षर में।*
*हैं ढाई अक्षर ही वक़्त में,*
*और ढाई अक्षर ही अन्त में।*
*समझ न पाया कोई भी*
*है रहस्य क्या ढाई अक्षर में।*
રોમાન્સના કવિરાજ – હસરત જયપુરી
હિન્દી ફિલ્મોના રોમાન્ટિક ગીતોના કવિરાજ હસરત જયપુરીનું ૨૧ વર્ષ પહેલાં આજના દિને નિધન થયું હતું. ૧૭ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૯૯ના રોજ ૭૭ વર્ષની વયે જેમનું નિધન થયું એવાં હસરત જયપુરી રાજ કપૂર, શંકર-જયકિશન અને શૈલેન્દ્રના સતત સાથી હતા. તેઓ ઉર્દૂ અને હિન્દી શાયરી કરતાં અને યાદગાર ગીતો લખતા. રોમાન્ટિક ગીતો લખવામાં તેઓ માહિર હતાં માટે તેમને રોમાન્સના કવિરાજ રૂપે લેખાવાતા હતાં. હસરતની અનેક રોમાન્ટિક રચનાઓ બેનમુન છે અને ખુબ લોકપ્રિય પણ રહી છે.
જયપુરમાં ૧૫ એપ્રિલ, ૧૯૨૨ના રોજ ઇક્બાલ હુસૈન રૂપે જન્મેલા હસરત શરૂઆતમાં અંગ્રેજી અને ત્યાર બાદ તેમના નાના પાસે ઉર્દૂ અને પર્સિયન શીખ્યા હતા. વીસેક વર્ષની ઉમરથી શાયરી કરતા થયેલા. ત્યારે રાધા નામની છોકરીને તેમણે પ્રેમપત્ર લખેલો, ‘યે મેરા પ્રેમપત્ર પઢકર તુમ નારાજ ના હોના’. વર્ષો બાદ તેમણે ‘સંગમ’માં રાધા નામની નાયિકા માટે પ્રેમપત્ર રૂપી ગીત લખ્યું હતું.
૧૯૪૦માં મુંબઈ આવીને હસરત બસ કન્ડક્ટર બન્યા હતા., ત્યારે તેમનો માસિક પગાર ૧૧ રૂપિયા હતો. તેઓ મુશાયરામાં ભાગ લેતાં, તેમને સાંભળીને પાપા પૃથ્વીરાજે તેમનું નામ રાજ કપૂરને સૂચવ્યું હતું. ઉમરમાં વીસીની શરૂઆતના એવાં રાજ, શંકર અને જયકિશન ત્યારે ‘બરસાત’ની શરૂઆત કરતાં હતાં. હસરતે પહેલું ગીત લખ્યું હતું, ‘જીયા બેકરાર હૈ’ અને બીજું ગીત હતું, ‘છોડ ગયે બાલમ’. ત્યારથી ૧૯૭૧ સુધી હસરત અને શૈલેન્દ્રએ રાજ સાહેબની તમામ ફિલ્મોમાં ગીતો લખ્યાં. જયારે સાથી ગીતકાર શૈલેન્દ્ર નિર્માતા બન્યા અને ‘તીસરી કસમ’ બનાવી ત્યારે પણ તેમણે હસરત પાસે પણ તે ફિલ્મના ગીત લખાવ્યા હતાં.
હસરતે કવિતાના પુસ્તકો હિન્દી-ઉર્દુમાં લખ્યાં હતાં. તેઓ કહેતાં કે હિન્દી અને ઉર્દૂ ભાષા છૂટી ન પાડી શકાય એવી મહાન બહેનો છે. પોતાની પત્નીના કહેવા પર હસરતે પોતાની કમાણીનું પ્રોપર્ટીમાં રોકાણ કર્યું હતું, માટે તેઓ આજીવન ધનવાન રહ્યાં હતાં. જોકે એને કારણે તેમણે ગીતો ઓછા લખ્યાં હતાં.
હસરત જયપુરીને ‘બહારોં ફૂલ બરસાઓ – સૂરજ’ અને ‘ઝીંદગી એક સફર હૈ સુહાના – અંદાઝ’ ગીતો લખવા બદલ શ્રેષ્ઠ ગીતકારના ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ મળ્યાં હતાં. તેઓ ‘હત્યા’ (૨૦૦૪) સુધી ગીતો લખતા રહ્યા હતા.
આવો, હસરતના અનેક યાદગાર ગીતો યાદ કરીએ – જીયા બેકરાર હૈ અને છોડ ગયે બાલમ – બરસાત, ઝીંદગી એક સફર હૈ સુહાના – અંદાઝ, તેરી પ્યારી પ્યારી સૂરત કો – સસુરાલ (પત્ની ચંદા માટે લખાયેલું), પંખ હોતી તો ઉડ આતી રે – સેહરા, તેરે ખયાલો મેં હમ – ગીત ગાયા પથ્થરોને, એહસાન તેરા હોગા –જંગલી, તુમ મુઝે યું ભુલા ના પાઓગે – પગલા કહીં કા, સાયોનારા – લવ ઇન ટોકિયો, આઓ ટ્વિસ્ટ કરે – ભુત બંગલા, દુનિયા બનાનેવાલે – તીસરી કસમ, સુન સાયબા સુન – રામ તેરી ગંગા મૈલી, ઉનકે ખયાલ આયે તો – લાલ પથ્થર, બદન પે સિતારે લપેટે હુએ – પ્રિન્સ, દિલ કે ઝરોખોં મેં તુજકો બીઠા કર – બ્રહ્મચારી અને જાને કહાં ગયે વો દિન – મેરા નામ જોકર.
‘સપ્ટેમ્બરના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ’ પુસ્તકમાંથી – શુભ સાહિત્ય, ગોપીપુરા, સુરત
Image may contain: 1 person, eyeglasses

Leave a comment

Filed under Uncategorized