Monthly Archives: ફેબ્રુવારી 2021

પ્રતિભાશાળી શફી ઈનામદા

May be an image of text that says 'શ્રીમતી યામિની વ્યાસ લિખિત નાટક 'સાંજને રોકો કોઈ' એક હાસ્યસ્પર્શી નાટક છે. વૃદ્ધાશ્રમમાં રહીને જીવનનાં છેલ્લા દિવસો વિતાવતા વૃદ્ધોનું જીવન, તેમની મહેચ્છાઓ, તેમના મનોભાવો અને તેમની લાગણીને વાચા આપતું નાટક, કરુણરસથી ભરપૂર વૃદ્ધાશ્રમની પ્રસંગોપાત મુલાકાત લેતા યુવાન હૈયાઓનાં મનોભાવોનું પણ લેખિકાએ સુંદર નિરેપણ કર્યું છે. એક કાવ્યપંક્તિ જેવું નાટકનું શિર્ષક નાટક અંગે સાર્થક થાય બોલચાલની ભાષામાં લખાયેલા ટૂંકા સંવાદો ચોટદાર જે પાત્રોને ઊપસાવવામાં અને નાટકનાં માહોલને ઊભા કરવામાં ખૂબ જ મદદરેપ થયા નાટકનો અંત પણ કાવ્યપંક્તિથી થાય છે જે પ્રેક્ષકોને ગદ્ગદિત કરી દેશે એમાં કોઈ શક નથી.'

પ્રતિભાશાળી શફી ઈનામદારરંગમંચ, ટીવી અને ફિલ્મોમાં પોતાના સરાહનીય અભિનયથી નામ બનાવનાર શફી ઈનામદાર જીવતા હોત તો ૭૫ વર્ષના થાત. ૨૩ ઓક્ટોબર, ૧૯૪૫ના રોજ રત્નાગીરીના પાનગીરીમાં તેમનો જન્મ. તેમણે ફિલ્મની કરિયર ‘વિજેતા’થી શરૂ કરી ‘અર્ધ સત્ય’ સુધી કામ કર્યું હતું. તેમની અનેક ટીવી શ્રેણીમાંથી ‘યેહ જો હૈ જિંદગી’ યાદગાર હતી. શફીના અભિનય વાળી ફિલ્મોમાં ‘આજ કી આવાઝ’ના ઇન્સ્પેક્ટર, ‘અવામ’ના વિલન યાદગાર હતા. તો ‘નઝરાના’, ‘અનોખા રિશ્તા’ કે ‘અમૃત’માં તેઓ હીરોના મિત્ર બનતા હતા. ‘યશવંત’માં તેઓ વકીલની ભૂમિકામાં હતા, જે તેમના મૃત્યુ બાદ રજૂ થઇ હતી. તે ઉપરાંત ‘કુદરત કા કાનૂન’, ‘જુર્મ’, ‘સદા સુહાગન’ કે ‘લવ ૮૬’ જેવી ફિલ્મોમાં પણ શફીની ભૂમિકા હતી. રમેશ સિપ્પીની ‘સાગર’માં પણ તેમની ભૂમિકા હતી. ‘હમ દોનો’ ફિલ્મનું નિર્દેશન તેમણે કર્યું હતું, જેમાં હૃષી કપૂર, નાના પાટેકર અને પૂજા ભટ્ટ હતાં. તે ફિલ્મ સફળ થઇ હતી અને તેમના નિર્દેશનના પણ વખાણ થયા હતા. શશી કપૂર નિર્મિત અને ગોવિંદ નિહાલાની નિર્દેશિત ‘વિજેતા’માં તેઓ પહેલી વાર ફિલ્મોમાં આવ્યા. બી. આર. ચોપ્રાના કેમ્પની ફિલ્મોમાં તેઓ નિયમિત ભૂમિકા કરતા હતા. ‘ક્રાંતિવીર’ ફિલ્મમાં તેઓ ભ્રષ્ટાચાર દૂર કરતા ટીવી એન્કર બનતા હતા.પાનગિરિમાં પ્રાથમિક શિક્ષણ લઇ શફી મુંબઈના ડોંગરીની સેન્ટ જોસેફ હાઈસ્કૂલમાં ભણ્યા હતા. કે.સી. કોલેજમાંથી શફી બી.એસસી. થયા હતા. તેઓ સ્કૂલમાં હતા ત્યારથી નાટક તરફ આકર્ષાયા હતા. વક્તૃત્વ અને નાટ્ય અભિનયનો તેમનો લાંબો અનુભવ હતો. શફીએ હિન્દી, ગુજરાતી, અંગ્રેજી અને મરાઠીમાં ત્રીસ જેટલાં એકાંકી નાટકોમાં અભિનય-નિર્દેશન કર્યું હતું. ગુજરાતી નવી રંગભૂમિના શાહજાદા પ્રવીણ જોષીએ શફીને ખુબ પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. પછી તેઓ ઇન્ડિયન નેશનલ થિયેટર (આઈએનટી) અને ઇન્ડિયન પીપલ્સ થિયેટર એસોસિએશન (ઇપ્ટા)માં જોડાયાં, જ્યાં બલરાજ સાહનીએ તેમને પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા. ઇસ્મત ચુગતાઈના ‘નીલા કમરા’ હિન્દી નાટકને તેમણે વ્યવસાયિક રીતે પહેલીવાર મુંબઈમાં રજૂ કર્યો હતો. સિત્તેરના દાયકાના અંતે પૃથ્વી થિયેટર શરૂ થતાં, તેઓ ત્યાં અનેક હિન્દી નાટકો ભજવતા. તેમના ‘હમ પ્રોડક્શન’ના નાટકો લઇને તેમણે હિન્દી રંગમંચને મુંબઈમાં સમૃદ્ધ કર્યું હતું. તેઓ જાણીતા રંગકર્મી બની ચુક્યા હતા. લોક નાટક ‘નાગ મંડળ’થી માંડી ‘તોખાર’ સુધીના પ્રાયોગિક નાટકો તેમણે ભજવ્યા હતા. ‘ઓલ ધ બેસ્ટ’ હિન્દી નાટક લઇને તેઓ સુરતના ગાંધી સ્મૃતિ ભવનમાં આવ્યા ત્યારે અમે તેમનો ઇન્ટરવ્યુ કર્યો હતો, તે વખતે વાતો કરતા શફી જાતે જ મંચ પરનો સેટ બાંધતા હતા. દૂરદર્શનના દિવસોમાં ૧૯૮૪માં આખા દેશમાં કોમેડી શ્રેણી ‘યહ જો હૈ જિંદગી’ની ધૂમ હતી. જેમાં તેઓ સ્વરૂપ સંપત અને ટીકુ તલસાણીયા સાથે મુખ્ય ભૂમિકામાં હતા. ત્યાર બાદ ‘આધા સચ, આધા જૂઠ’, ગુલઝારની ‘મિર્ઝા ગાલિબ’ કે ‘તેરી ભી ચૂપ, મેરી ભી ચૂપ’માં પણ તેઓ નોંધપાત્ર બન્યા હતા. શફી ઈનામદારે રંગકર્મી ભક્તિ બર્વે સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તેમણે સાથે પણ અનેક નાટકો કર્યા હતા. હૃદય રોગના જોરદાર હુમલાથી શફીની ૧૩ માર્ચ, ૧૯૯૬ના રોજ માત્ર ૫૧ વર્ષની ઉમરે શફીનું નિધન થયું હતું. ત્યાર બાદ ૧૨ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૧ના રોજ ભક્તિ બર્વેનું એક માર્ગ અકસ્માતમાં મૃત્યુ થયું હતું. : નરેશ કાપડીઆ પુસ્તકમાંથી

May be an image of text that says 'શ્રીમતી યામિની વ્યાસ લિખિત નાટક 'સાંજને રોકો કોઈ' એક હાસ્યસ્પર્શી નાટક છે. વૃદ્ધાશ્રમમાં રહીને જીવનનાં છેલ્લા દિવસો વિતાવતા વૃદ્ધોનું જીવન, તેમની મહેચ્છાઓ, તેમના મનોભાવો અને તેમની લાગણીને વાચા આપતું નાટક, કરુણરસથી ભરપૂર વૃદ્ધાશ્રમની પ્રસંગોપાત મુલાકાત લેતા યુવાન હૈયાઓનાં મનોભાવોનું પણ લેખિકાએ સુંદર નિરેપણ કર્યું છે. એક કાવ્યપંક્તિ જેવું નાટકનું શિર્ષક નાટક અંગે સાર્થક થાય બોલચાલની ભાષામાં લખાયેલા ટૂંકા સંવાદો ચોટદાર જે પાત્રોને ઊપસાવવામાં અને નાટકનાં માહોલને ઊભા કરવામાં ખૂબ જ મદદરેપ થયા નાટકનો અંત પણ કાવ્યપંક્તિથી થાય છે જે પ્રેક્ષકોને ગદ્ગદિત કરી દેશે એમાં કોઈ શક નથી.'

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Sanskrit: the Distant Relative of the English Language!

Sanskrit: the Distant Relative of the English Language!
Sanskrit is most known for being the language in which the ancient Hindu liturgical texts are written, but what most people don’t know is that this archaic language and English have a common ancestor. How is that possible? As unbelievable as it may sound, after decades of thorough detective work, historical linguists have managed to trace the origins of many European languages and languages from the Indian subcontinent to one root language that our common ancestors spoke over 5.5 thousand years ago. Let’s investigate the history of Sanskrit and its relationship to English and this common “mother language” in this article.

A Brief History of Sanskrit

amdavadis4ever@yahoogroups.com
Similarly to how European languages cannot help but use Latin or Greek terms to this day, and how many of the words we use in English (or French, Romanian or German, you name it) have descended from Greek or Latin terms, many modern Indian languages, such as Malayalam, Kannada and Telugu heavily rely on Sanskrit to this day, with some estimating that over 50% of their vocabulary is derived from Sanskrit.
Apart from that, Sanskrit had a profound influence on Buddhism and Jainism, since many of their prominent religious texts were written in this ancient language. But Sanskrit isn’t only the language of ancient religious texts and science, as even today, the language is often taught at schools, and Indian periodicals and books are written in Sanskrit. There is even a village in India called Karnataka where the inhabitants speak Sanskrit.
Truth be told, however, the modern iteration of the language is very different from the truly archaic Vedic Sanskrit, which only highlights how ancient and rich this language truly is. Speaking of age, the estimated derivation of Sanskrit into a language of its own is estimated at 2.000 BC, and for almost a millennium, the language was suggested to be orally preserved.

amdavadis4ever@yahoogroups.com
By 6 century BC, this older version of Sanskrit called Vedic Sanskrit evolved into the more modern version of the language used and spoken to this day, Classical Sanskrit. The two languages are very different, so much so that translating texts in Vedic Sanskrit proved to be challenging. As for the texts themselves, they were written in a variety of regional scripts throughout history, all of which are derived from the liturgical Brahmi script.

How are English and Sanskrit Related?
Now that you got a very brief background in Sanskrit, a natural question you might ask is, how can this language that’s so different, distant and ancient possibly be related to English? But if we take a closer look and try to compare these two languages, you will surely be surprised to find a startling resemblance, so let’s do just that and compare a few examples of words in English, Old English, Latin, and Sanskrit.
We compared not only English and Sanskrit but also these 2 older and closer “relatives” of modern English (Latin and Old English) to see a clearer progression of word forms. Since Sanskrit is an old language, it’s simply more useful to compare it with other old languages to find more similarities.

amdavadis4ever@yahoogroups.com
We’re sure you will agree that the resemblance of all these words cannot be left unnoticed, especially if we take into account that “t”, “th” and “d” are basically interchangeable sounds, as in “mother” and “matriarch”, or “two” and “double”. This truly uncanny resemblance between Sanskrit and European languages, such as English, was first noticed during the colonial era when European scholars first started studying Sanskrit. One of these scholars was Sir William Jones, who in 1786 wrote the following about Sanskrit:
“The Sanscrit language, whatever be its antiquity, is of a wonderful structure; more perfect than the Greek, more copious than the Latin, and more exquisitely refined than either, yet bearing to both of them a stronger affinity, both in the roots of verbs and the forms of grammar, than could possibly have been produced by accident; so strong indeed, that no philologer could examine them all three, without believing them to have sprung from some common source, which, perhaps, no longer exists. There is a similar reason, though not quite so forcible, for supposing that both the Gothick and the Celtick [sic], though blended with a very different idiom, had the same origin with the Sanscrit; and the Old Persian might be added to the same family.”
After centuries of research in historical linguistics, also called philology, scholars managed to confirm Jones’ and many others’ assumption, and we now know that Sanskrit and many modern European languages, as well as Middle Eastern languages, are all descendants of one “mother language” that existed around 6.000 years ago called Proto-Indo-European.
Meticulous work was conducted to reconstruct this archaic language, and Sanskrit as the oldest recorded language from this family largely enabled these efforts. As for the people who spoke this ancient language, the Proto Indo Europeans, we sadly don’t know much about who they were or how they called themselves, but historians trace their origins to the area of modern-day southern Ukraine and Russia.

amdavadis4ever@yahoogroups.com
We also know that they were likely among the first people to domesticate horses, which gave them the advantage of traveling faster and further than ever before, allowing them to travel and colonize vast territories spanning from northern Europe to India, and, of course, to spread their language.
Thousands of years later, these ancient people and their language evolved into a multitude of nationalities and languages, with an estimated 46% of the world population today speaking an Indo-European language.

Leave a comment

Filed under Uncategorized

અભિનેત્રી માલા સિંહા

May be an image of 1 person, hair and standing

સ્ટાર અભિનેત્રી માલા સિંહાવીતેલા વર્ષોના હિન્દી, બંગાળી અને નેપાળી ફિલ્મોના જાણીતા અભિનેત્રી માલા સિંહા ૮૪ વર્ષના થશે. ૧૧ નવેમ્બર, ૧૯૩૬ના રોજ તેમનો કોલકાતામાં જન્મ. તેઓ તેમની પ્રતિભા અને ખુબસુરતી માટે જાણીતા બન્યા અને પચાસથી સિત્તેરના દાયકાના હિન્દી ફિલ્મોના ટોચના અભિનેત્રી બન્યાં હતાં. તેમણે સો જેટલી ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો હતો, જેમાં ‘પ્યાસા’, ‘અનપઢ’, ‘દિલ તેરા દીવાના’, ‘ગુમરાહ’, ‘હિમાલય કી ગોદ મેં’, ‘હરિયાલી ઔર રાસ્તા’, ‘આંખે’ કે ‘મર્યાદા’ની સફળતાને યાદ કરી શકાય. નેપાળી મૂળના પરિવારમાં માલાનો જન્મ થયો હતો. તેમના પિતા આલ્બર્ટ સિંહા નેપાળી ખ્રિસ્તી હતાં. તેમનો જન્મ-ઉછેર કોલકાતામાં થયો અને સિંહા જેવી બંગાળી અટક હોવાને લીધે તેઓ બંગાળી પિતા અને નેપાળી માતાના સંતાન હોવાની ભૂલ ભરેલી માન્યતા છે. માલાનું મૂળ નામ ‘અલ્ડા’ હતું અને તેમની સ્કુલ ફ્રેન્ડ્સ તેમને ‘ડાલ્ડા’ કહીને ખીજવતા. તેથી તેમણે તેમનું નામ બેબી નઝમા રાખીને ફિલ્મ અભિનયની શરૂઆત કરી હતી અને મોટા થઈને માલા સિંહા નામ રાખ્યું. બાળપણમાં તેઓ નૃત્ય અને ગાયન શીખ્યા હતાં. ભલે તેઓ આકાશવાણીના માન્ય ગાયિકા હતાં, પણ માલાજીને ફિલ્મોને માટે ગાવા ન દેવાયા, માત્ર ‘લલકાર’માં તેમણે ગાયું હતું. તો ૧૯૪૭થી ૧૯૭૫ સુધી તેઓ મંચ પર ગાઈને સ્ટેજ શો કરતાં હતાં. બંગાળી ધાર્મિક ફિલ્મોમાં બાળ કલાકાર રૂપે તેમણે શરૂઆત કરી હતી. બંગાળી નિર્દેશક અર્ધેંદુ બોઝે માલાને સ્કૂલના નાટકમાં અભિનય કરતાં જોયાં અને પિતાજીને સમજાવીને ‘રોશનારા’ (૧૯૫૨)માં પહેલીવાર નાયિકા બનાવ્યા હતાં. પછી એક બંગાળી ફિલ્મ માટે તેઓ મુંબઈ ગયાં જ્યાં જાણીતા અભિનેત્રી ગીતા બાલીને મળવાનું થયું. તેમણે માલાનો પરિચય કેદાર શર્મા સાથે કરાવ્યો. જેમણે માલાને ‘રંગીન રાતેં’ના નાયિકા બનાવ્યાં. પ્રદીપ કુમાર સામે ‘બાદશાહ’માં તેઓ પહેલી વાર હિન્દી દર્શકો સામે આવ્યાં. જે નિષ્ફળ ગઈ. પણ કિશોર સાહુની પ્રદીપ કુમાર સામેની ‘હેમલેટ’માં તેમના વખાણ થયાં. પછી બલરાજ સાહની નિર્દેશિત ‘લાલ બત્તી’, સોહરાબ મોદીની ‘નૌશેરવન-એ-આદિલ’, રમેશ સાઈગલની રાજ કપૂર સામેની ‘ફિર સુબહ હોગી’ જેવી ફિલ્મો દ્વારા તેઓ વિવિધ ભૂમિકા કરી શકનાર અભિનેત્રી રૂપે બહાર આવ્યાં. પચાસના દાયકામાં માલા સિંહાને પ્રદીપ કુમાર સામે ‘ફેશન’, ‘ડિટેકટીવ’ કે ‘દુનિયા ના માને’માં સફળતા મળી. ગુરુ દત્ત સાથેની ‘પ્યાસા’ તેમને માટે ટર્નિંગ પોઈન્ટ બની. યશ ચોપ્રા નિર્દેશિત પહેલી ફિલ્મ ‘ધુલ કા ફૂલ’માં તેઓ નાટકીય રીતે સફળ થયાં. સાંઠના દાયકામાં માલા સિંહાની રાજ કપૂર સાથે ‘પરવરિશ’, ‘મૈ નશે મેં હું’, શમ્મી કપૂર સાથે ‘ઉજાલા’, ‘દિલ તેરા દીવાના’ની સફળતા હતી. પછી ‘લવ મેરેજ’, ‘માયા’ની સફળતા આવી. માલા સિંહાની પ્રતિભા જ્યાં ટોચ પર હતી તેવી ફિલ્મોમાં ‘બહુરાની’, ‘ગુમરાહ’, ‘ગેહરા દાગ’, ‘અપને હુએ પરાયે’ કે ‘જહાંનારા’ ‘આંખે’, ‘ગીત’, ‘લલકાર’ કે સંજીવ કુમાર સાથેની ‘ઝીંદગી’ યાદગાર હતી. તેમના સીનીયર એક્ટર્સ રાજ કપૂર, દેવ આનંદ, કિશોર કુમાર, પ્રદીપ કુમાર હોય કે તેમની સામે ઉભરતા શમ્મી કપૂર, રાજેન્દ્ર કુમાર કે રાજ કુમાર હોય, માલા સિંહાની ભૂમિકા તેમના જેવી જ રહેતી. તેમની સામે નવોદિત કલાકારો રૂપે મનોજ કુમાર, ધર્મેન્દ્ર, રાજેશ ખન્ના, સુનીલ દત્ત, જીતેન્દ્ર કે અમિતાભ બચ્ચન આવ્યાં. તેમની સૌથી સફળ ફિલ્મ ‘મર્યાદા’ (૧૯૭૧) રહી. અનેક બંગાળી ફિલ્મોમાં તેઓ ઉત્તમ કુમાર અને કિશોર કુમાર સાથે નાયિકા બન્યાં. ૧૯૭૪ પછી તેમણે માત્ર સારી ભૂમિકાઓ જ કરી, જેમાં ’૩૬ ઘંટે’, ‘ઝીંદગી’, ‘કર્મયોગી’ ‘બાબુ’ આવી. તેમણે એક માત્ર નેપાળી ફિલ્મ મોટા એસ્ટેટ ઓનર સી.પી. લોહાની સાથે કરી. તેમની સાથે લગ્ન કર્યા. પણ માલાજી મુંબઈ જ રહ્યાં, લોહાની સાહેબનો મોટો બિઝનેસ નેપાળમાં રહ્યો. દીકરી પ્રતિભા આવી, જે પણ અભિનેત્રી બન્યાં. લગ્ન પછી પણ માલા સિંહા અભિનય કરતાં રહ્યાં. નેવુંના દાયકા બાદ પતિ સાથે માલા સિંહા મુંબઈમાં બાન્દ્રામાં નિવાસ કરે છે.

Leave a comment

Filed under Uncategorized

પિંક ફ્લોયડનું ગીત ‘મધર’

છ વર્ષ પહેલાં: જયારે નર્મદ સાહિત્ય સભામાં દુનિયાના સૌથી જાણીતા ગીતોમાંના એક ‘ધ મધર’ ને અંગ્રેજી – ગુજરાતીમાં રજુ કર્યું હતું. આ ગીતની કરોડો નકલ વેચાઈ છે. શું છે એ ગીતમાં તે જરૂર માણજો..

· પિંક ફ્લોયડનું ગીત ‘મધર’: પિંક ફ્લોયડ એ લંડનનું અંગ્રેજી બેન્ડ છે. તેમના પ્રગતિશીલ અને ભાવનાશીલ ગીતોથી તેમને આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિ મળી છે. ફિલસુફી ભર્યા કાવ્યો, સોનિક સંગીત અને લાઈવ શો એ તેમના મુખ્ય આકર્ષણ છે. પોપ સંગીતમાં તેઓ સૌથી સફળ બેન્ડમાના એક છે. ૧૯૯૬થી શરુ કરીને આજ સુધી તેમની ૨૫૦ મિલિયન રેકોર્ડ્સ વેચાઈ છે. તેમના સૌથી વિખ્યાત ગીતોમાંનું એક છે; ‘મધર’. નર્મદ સાહિત્ય સભાના વાકબારસના કાવ્ય પઠનના કાર્યક્રમમાં મેં તેની અંગ્રેજી – ગુજરાતી રજૂઆત કરી હતી. ગીત એકદમ સાદું છે, પણ તેની સાદગી જ તેની બ્યુટી છે. તે બતાવે છે કે દુનિયામાં ગમે ત્યાં જુઓ, માં એ માં જ છે.

Leave a comment

Filed under Uncategorized

મેલાર્કી:+નરેન્દ્ર ભાઈ વિશે થોડું

મેલાર્કી: મૂર્ખામી ભરેલી, બકવાસ અને જૂઠી વાતો હું મરજીવો, તું મરજીવો મોતી માટે,છોડ સકલ બકવાસ, યાર તું યાર બની જા! – શ્યામ સાધુમરજીવો શબ્દ ગજબ છે. આમ તો ઊંડે દરિયે ડૂબકી મારીને મોતી કાઢે તે. પણ ભગવદ્ગોમંડલ અનુસાર એનાં બીજા અર્થો પણ છે. જેમ કે મરણની દરકાર રાખ્યા વિના કામ કરનાર માણસ, વિરલ પુરુષ, સંસારી છતાં માયાપાશથી મુક્ત. એક અર્થ તો એવો ય થાય કે: મરજી પ્રમાણે વર્તનાર. પણ કવિ કહે છે કે આ બધી વાત નર્યો બકવાસ છે. અને બકવાસ છોડીને તેઓ યારને યાર બની જવા ઇજન આપે છે. ધેટ્સ ઈનફ. યૂ સી! અમે જો કે આજે ‘બકવાસ’ શબ્દનાં વિનિવેશ તરફ જઈ રહ્યા છીએ. બકવાસ એટલે અર્થ વગરની વાતો. મૂર્ખામી ભરેલી વાતો. હવે વિચારો કે એવો કયો ધંધો કે વ્યવસાય છે જેમાં બકવાસ કરવો એ લાયકાત છે? અલબત્ત રાજકારણ. કેટલાંક ગણ્યાંગાંઠયા નેતા સિવાય બાકી સઘળાં રાજકારણીઓ માટે રાજકારણ એ સેવા નથી પણ ધંધો છે. અહીં બકવાસ, વાહિયાત વાતો થતી રહે છે. રાજકારણીઓ આ કાર્યમાં અઠંગ છે. ચૂંટણી ટાણે પોતાની વાતો અર્થપૂર્ણ છે એમ ઓછું અને હરીફ પક્ષની વાત અર્થ વગરની છે- એવું કહેવાતું રહે છે. અમેરિકામાં ચૂંટણી હતી. એટલે એવો આરોપ મુકાતો રહ્યો. મેરિયમ-વેબ્સટર ડિક્સનરીનાં વર્ષ ૨૦૨૦નાં ટોપ ટ્રેન્ડિંગ શબ્દોની યાદીમાંથી અમે એ અર્થનો એક શબ્દ શોધી કાઢ્યો અને એ છે મેલાર્કી(Malarkey). સામાન્ય રીતે ડિસેમ્બર મહિનામાં વિવિધ ડિક્સનરીઝ દ્વારા જાહેર કરેલા ‘વર્ડ ઓફ ધ યર’ શબ્દો વિષે અમે લખીએ છીએ. પણ આ વર્ષ મેરિયમ વેબસ્ટર-ડિક્સનરીએ ‘પેન્ડેમિક’, કોલિન્સ ડિક્સનરીએ ‘લોકડાઉન’ અને કેમ્બ્રિજ ડિક્સનરીએ ‘ક્વોરેન્ટાઈન’ શબ્દોને સરતાજ શબ્દો જાહેર કર્યા છે. હવે આ શબ્દો તો આપણી ગુજરાતી ભાષાનાં શબ્દો બની ચૂક્યા છે. આપણે હવે એ શબ્દોને જાણીએ છીએ. અનુભવી ચૂક્યા છીએ. એટલે એ વિષે શું લખવું? એટલે આજે અમે ‘મૂર્ખામી ભરેલી વાત’ માટે વપરાયેલા શબ્દ તરફ જઈ રહ્યા છે. જો બાઈડનનાં અમેરિકી પ્રેસિડન્ટ બનવામાં હવે કોઈ ‘જો’ અને ‘તો’ નથી. જો બાઈડન જ પ્રેસિડન્ટ બનશે અને આજે એટલે અમે એમનાં પ્રિય શબ્દની સંહિતા રચવા જઈ રહ્યા છીએ. જો બાઈડન પોતે આ શબ્દ છેક વર્ષ ૧૯૮૩ થી ઉપયોગ કરી રહ્યાં છે. ત્યારે તેઓ સેનેટર હતા અને તત્કાલીન પ્રેસિડન્ટની નીતિનાં વિરોધી હતા. એક કમિટીમાં એમણે એ નીતિઓને ‘અનએડલ્ટરેટેડ મેલાર્કી’ કહી હતી. અનએડલ્ટરેટેડ એટલે ભેળસેળ વિનાની, શુદ્ધ. પણ મેલાર્કી એટલે? ગુજરાતી લેક્સિકોનમાં આ શબ્દ નથી. હવે તો હોવો જોઈએ. કારણ કે તેઓ ઈન્ડિયાની મુલાકાતે આવશે ત્યારે આ શબ્દ બોલશે ચોક્કસ. ચાલો, અમે એનો અર્થ કહી દઈએ છીએ. ‘મેલાર્કી’ એટલે મૂર્ખામી ભરેલી વાતો, બકવાસ વાતો અથવા દંભી, ઢોંગી, નિષ્ઠાહીન, જૂઠી, કપટી, દગલબાજ વાતો. વધારે પડતી વાતો કે ખોખલી વાતોને પણ મેલાર્કી કહી શકાય. મેલાર્કી શબ્દનું મૂળ કોઈને ખબર નથી પણ આ શબ્દ સને ૧૯૨૩થી અમેરિકામાં બોલાતો લખાતો આવ્યો છે. કોઈ એવું કહે છે કે જો બાઈડન મૂળ આયરલેન્ડનાં છે જ્યાં મેલાર્કી એ નામ પાછળ લખાતી એક અટક હોય છે અને મેલાર્કી શબ્દ એના પરથી આવ્યો છે. કોઈ કહે છે કે આ શબ્દ અમેરિકાનાં સાન ફ્રાન્સિસ્કોમાં રહી ચૂકેલાં એક કાર્ટૂનિસ્ટની દેન છે. પણ આ બધી વાહિયાત વાતો છે. જો કોઈ શબ્દશાસ્ત્રી મેલાર્કી શબ્દનું મૂળ સમજાવવાની તમને કોશિશ કરે તો તમારે કહી દેવું કે તારી વાત મેલાર્કી છે. મૂર્ખામી ભરેલી વાત! જો બાઈડને તો એની ચૂંટણી પ્રચારની બસ ઉપર મોટા અક્ષરોમાં ચીતરાવ્યું હતું: ‘નો મેલાર્કી’. ટીવી ઉપર સેકન્ડ પ્રેસિડેન્શિયલ ડીબેટમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે ચર્ચા કરતાં પણ આ શબ્દ તેઓ બોલ્યા હતા. ટ્રમ્પની નીતિરીતિની ટીકા હતી એ. એવું કહેવાય છે કે ગઈ ટર્મમાં ટ્રમ્પ જીત્યા હતા એનું કારણ એમનું સ્લોગન ‘મેઇક અમેરિકા ગ્રેટ અગેઇન’ હતું. આ ટર્મમાં બાઈડન જીત્યાં એનું કારણ એમનું સ્લોગન ‘નો મેલાર્કી’ છે. મેલાર્કી એટલે આપણે ગુજરાતીમાં જેને ‘વાહિયાત’ વાત કહીએ છીએ એ. સાર્થ જોડણીકોશ અનુસાર ‘વાહિયાત’ એટલે વ્યર્થ, નકામું, ખરાબ, હલકું, અતાર્કિક, આધાર કે પ્રમાણ વિનાનું. ઇંગ્લિશ ભાષામાં મેલાર્કીનાં સમાનાર્થી શબ્દો છે: પૉપિકૉક, ફિડલ –ફેડલ, નોનસેન્સ, બાલ્ડરડેશ, ટ્રેશ, રબીશ વગેરે. મેલાર્કી એક એવો શબ્દ છે જે એક રાજકારણી બીજા રાજકારણીને ગમે ત્યારે કહી શકે. કારણ કે એક રાજકારણીને બીજાની વાત મૂર્ખાઈ ભરેલી જ અથવા તો વાહિયાત જ લાગવાની. પણ વાત આખરે વાત વિષેની છે. અમે માનીએ છીએ કે વાત કરવી જરૂરી છે. મૌનની મહાનતા વિષે કવિતામાં વાંચીએ ત્યારે લાગે કે સબસે બડી ચૂપ. પણ મારી વાત માનો તો સાહેબ, વાત કરવી જરૂરી તો છે. મૌનની ભાષા અઘરી હોય છે. ઝટ સમજાતી નથી. અને એટલે પણ વાત તો કરવી. હવે વાત કબૂલાત પણ હોઇ શકે, આત્મકથાત્મક પણ હોઇ શકે, સામે હોય એનાં કે સામે ન હોય એનાં વખાણ પણ હોઈ શકે, દોસ્તીની વાતો હોઇ શકે, સલાહ સૂચનની પણ હોય શકે, શુદ્ધ ગાળાગાળી પણ હોઇ શકે, અભિપ્રાય કે ચર્ચા ય હોઇ શકે. કે પછી બકવાસ પણ હોઈ શકે. પણ વાતો કરવી જ પડે. જો કે રાજકારણીઓની વાતો નિરાળી હોય છે. એમની વાતો તો મેલાર્કી જ રહેવાની. એ વાત અલગ છે કે ‘નો મેલાર્કી’ સ્લોગને જો બાઈડનને અમેરિકાનાં પ્રેસિડન્ટ બનાવી દીધા. શબ્દની તાકાત જબરી હોય છે, સાહેબ. કોઈ શબ્દ બકવાસ હોતો નથી. ઈતિ. શબ્દશેષ: “આ મેલાર્કી છે. જ્યારે તમે એમ કહો કે ઇજાનું કારણ એ નથી કે તમારા માથા ઉપર આ છાપરું તૂટી પડ્યું. ઇજાનું કારણ એ છે કે તમારું માથું છાપરાં સાથે અફળાયું. આવી વાત જ હાસ્યાસ્પદ છે.” -અમેરિકન લૉયર અને લોબીસ્ટ જોઆન પ્લેબ્રૂક

નરેન્દ્ર ભાઈ વિશે થોડું ..*
કોઈ માણસ સફળ થાય ત્યારે આપણે નસીબ નામ ની અદ્રશ્ય વસ્તુને તેની ક્રેડીટ આપતા હોઈએ છીએ પણ તેનું સમર્પણ અને હાડવર્કિંગ આપને નથી દેખાતું ..–     તેમનો સુવાનો સમય ગમે તે હોય ઉઠવાનો સમય ફિક્સ છે સવારે 4.45 વાગે ,–     રોજ સવારે ૩૦ મિનીટમાં તેમના દૈનિકકાર્ય પૂર્ણ કરી મિનીટ કસરત કરે છે અને તે સમયે આગાઉના દિવસે દુનિયાભરની ન્યુઝ ચેનલમાં ભારત અને ભાજપને લાગુ પડતા સમાચારનું રેકોડીંગ સાંભળી લે છે .–     10 મિનીટ મંદિર સામે બેસી ધ્યાન ધરે છે .     –     એક કપ-ચાય સાથે કોઈ જ નાસ્તો લેતા નથી .–     ૬ .૧૫ ની આસપાસ એક સરકારી વિભાગ તેમનાં ઘરમાં મીટીંગ-રૂમ માં પ્રેજન્ટેશન માટે તૈયાર જ હોય છે                             –     ૭ થી ૯ તેમના ઘરે આવેલ મહત્વની ફાઈલો ચેક કરે છે  તથા તેમના માતૃશ્રીને ફોન કરી ખબર અંતર પૂછે છે ( ભારતના વડાપ્રધાન ને માં માટે સમય છ,ે આપને ?)–     ૯ વાગે ગાજર અથવા અન્ય સલાડ નો નાસ્તો કરે છે તથા પંચામૃત પીણું પીવે છે ( રેસીપી – 20 ml મધ , 10 ml દેશી ગાયનું ઘી તથા ફુદીના, તુલસી અને લીમડાના મોરનું મિક્સ જ્યુસ અને એક લીંબુ )–     ૯.૧૫ કાર્યાલય પર પહોંચી મહત્વની મીટીંગો પતાવે છે .–     બપોરે જમવામાં ૫ જ વસ્તુ લે છે ( ગુજરાતી રોટલી, શાક, દાળ, સલાડ, છાશ )–     સાંજ ના ૪ વાગે દુધ વગરની લેમન-ટી–     સાંજે ૬ વાગે ખીચડી અને દૂધનું ભોજન–     રાત્રે ૯ વાગે દેશી ગાયનું દૂધ એક ગ્લાસ સુંઠ નાખી,–     મુખવાસમાં કાયમ લીંબુ મારી નાખેલો શેકેલો અજમો , ( તેનાથી વાયુ ના થાય )–     ૯ થી ૯.૩૦ ચાલે છે સાથે એક વિષયના જાણકાર ને રાખી તેની સાથે ચર્ચા કરે છે .–     ૯.૩૦ થી ૧૦ સોશ્યલ મીડિયા તથા સિલેક્ટેડ પત્રોના જવાબ આપે છે .નરેન્દ્રભાઈએ જિંદગીમાં ક્યારેય*-     સોફ્ટ ડ્રીંક પીધું નથી કે ફાસ્ટ ફૂડ ખાધું નથી*–     ભારતના ૪૦૦ જીલ્લાનો તેમણે પ્રવાસ કરેલો છે .–     તેઓ ગુજરાતથી દિલ્લી ગયા ત્યારે માત્ર બેજ વસ્તુ સાથે લઇ ગયા *એક કબાટ કપડા અને ૬ કબાટ પુસ્તકો*–     તેઓ આટલા સતત પ્રવાસ દરમ્યાન રાત્રી વસો કાયમ કોઈ સંત સાથે આશ્રમમાં કે કોઈ નાના કાર્યકરને ઘેર રોકાતા, હોટલમાં ક્યારેય નહિ , વડનગરની લાઈબ્રેયીના તમામ પુસ્તકો તેમણે વાંચી નાખ્યા હતાં–     તેઓ કોઈપણ પ્રસંગે અંગત ભેટ આપે તો તે પુસ્તક જ હોય. છેલ્લા એક દાયકાથી ગુજરાત માં નવ-વિવાહીતોને સીહ્પુરુષ પુસ્તક ભેટમાં આપતા. આજે ભારતના વડાપ્રધાન તરીકે સહુને તેઓ ભગવદ-ગીતા ભેટ આપે છે .*-     તેઓ ટુથ-બ્રસ નહિ પણ કરંજ નું દાતણ કરે છે .*–     તેમના રસોડામાં મીઠાંને બદલે સિંધાલુણ વપરાય છે .–     પ્રવાસ દરમ્યાન ફાઈલો તથા ચર્ચા કરાવાવાળા મંત્રી- અધિકારી સતત સાથે હોય છે .–     67 વર્ષની ઉમરે સીડી ઉતરતા તેઓ ક્યારેય રેલીંગ નથી પકડતા,–     એક દિવસની 19 સભાઓ તેમણે કરેલી છે .–     આંખ કાયમ ત્રિફલા ના પાણીથી ધોવે છે ( હરડે-બહેડે-આમળા આખા રાત્રે પલાળી  સવારે તેનું પાણી )–     ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી હતાં ત્યારે એકવાર સ્વાઈન ફ્લુ સમયે અને એક વાર દાઢના દુખાવા સમયે જ ડોક્ટર ની તેમણે જરૂર પડી હતી .–     વડાપ્રધાન બન્યા બાદ પણ ગુજરાત ભાજપના કાર્યકરોને દુખ:દ પ્રસંગે સાંત્વના પાઠવવા જરૂર ફોન કરે છે . *( મોટા બન્યા બાદ ભૂલાય નહિ ભાઈ ..તે શીખો )*–     તેમના અંગત સ્ટાફ ના તમામ દીકરા-દીકરીનું એજ્યકેશન સ્ટેટસ તેમને ખબર હોય છે અને તેનું ફોલોપ રાખે છે ( સમાજ સેવામાં અંગત લોકો બાદ ના થઇ જાય તે શીખો )Pravin Kumar Patel
  NY Long Island
 

Image may contain: 1 person, standing, tree and outdoor

Leave a comment

Filed under Uncategorized

હેપી વૅલેન્ટીન ડે


Vasl ki raat to rahat se basar hone do – YouTubewww.youtube.com › watch7:13
Artist: Jagjit Singh Album: Eternity.Oct 10, 2013 · Uploaded by The Musical Soul

હેપી વેલેન્ટાઇન ડે સુવિચાર, Greetings, Status અને ભેટ 2020 | Nayan's  ગુજરાતી Blog । સુવિચાર | Gujarati Motivation Quotes Images । Suvichar ।  Status। Shayari

वस्ल की रात तो राहत से बसर होने दो,

शाम से ही है ये धमकी के सहर होने दोजिसने ये दर्द दिया है वो दवा भी देगा,
नादवा है जो मेरा दर्द-ए-जिगर होने दो

ज़िक्र रुख़सत का अभी से न करो बैठो भी,
जान-ए-मन रात गुज़रने दो सहर होने दो

वस्ल-ए-दुश्मन की ख़बर मुझसे अभी कुछ ना कहो,
ठहरो-ठहरो मुझे अपनी तो ख़बर होने दो.

Leave a comment

Filed under Uncategorized

લગ્ન અને કોવિડ

Image may contain: one or more people

Marriage and CovidSomeone has said:When a man is born his marriage is also decidedWith the death.Will the person who says this be indicated towards the beauty of death?Or towards the horror of marriage? – Udayan ThakkarHow long should the marriage be postponed during the Covid period? This is the confusion of the married young women. How to meet up? Not all things are understood online like this. And somehow met and arranged then when to get married? How many should I take care of? This year everything is getting harder. And what if one of the bride or groom got infected with the virus on the date of marriage? Two of these made last week. One happened in twelve districts of Rajasthan. On the auspicious day of marriage, the girl became Covid positive. Local authorities asked to postpone the marriage. But it was inappropriate to miss the moment, so the groom, the daughter and the cowboy completed the wedding ceremony wearing the PPE kit. The second creation is from California, America. There also the girl was declared Covid positive three days before the marriage. What to do now? Marriages were postponed three or three times due to this earlier pandemic. And their marriage license expiry date was also on that day. Marriage license? In some states abroad that you have to take a license before getting married. If someone else has a problem, he can take a problem. There is also a date for the validity of this license. So then both of them decided that now they will get married. So the bride stood in the balcony on the first floor and hung down a long flower-rolled ribbon. The groom puts the second piece of flowery ribbon in his hand, the interference happenedAnd the pastor completed the wedding ceremony. Son and girl used to read the study of Da Duna, they finally read it. And then they went into isolation. Everyone wants that this does not happen to the people going to get married… What if it happens? And after marriage, how to maintain in the Covid period?This year is a weak year. Meeting before marriage, dating is difficult. I mean, pandeting (pandamic+dating) is difficult. And still getting married but there is no joy in life. In the Covid period, there will be concern and tension between the newlyweds in financial and personal matters. But the good news is that when the time of trouble comes the groom and the bride are closer to each other. If you are with me then what do I lack or when something goes wrong.. you support me with my feeling. See, in good times everyone looks good but true nature is understood only when there is time of trouble. And what else will be a harder time than this? Now in this time, the bride and groom will not have any problem for the whole life. Keep it written. His birth is a successful one.Yes, it’s time to understand each other. It’s normal to be in stress today. If the partner’s speech and behavior is strange, then do not take it to mind. I have been accepted as I am! Isn’t it? Everyone should have their own personal time i.e. me-time. But now that’s not important. Meu-time is needed right now. Spend as much time as you can. Financial matters can be discussed with open heart. If you discuss with each other, you will find people connected to a medical business among relatives or friends. Keep in touch with such people. What to do if possible infection seems?- It is necessary to think about the forecast strategy. And coming at that time (by maintaining social distance! ) Who will stand by your side? – It is also necessary to think about it.British author Fay Weldon says marriage is a difficult subject. Those who want easy time should not fall in it. But we say that the present time is the best to fall. Terms apply.  · See original  · Rate this translation

Image may contain: 2 people, people standing, plant, tree and outdoor

Leave a comment

Filed under Uncategorized

ગીતોમાં શાસ્ત્રીયતા ગાનારા મન્ના

ગીતોમાં શાસ્ત્રીયતા ગાનારા મન્ના ડેહિન્દી અને બંગાળી ફિલ્મોના ગીતોમાં શાસ્ત્રીય ધુનો પર સંખ્યાબંધ યાદગાર ગીતો ગાનારા મહાન ગાયક મન્ના ડેની સાતમી પુણ્યતિથિ. ૨૩ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૩ના રોજ ૯૪ વર્ષની વયે બેંગલુરુમાં તેમનું નિધન થયું હતું. તેમનું મૂળ નામ પ્રબોધ ચંદ્ર ડે હતું. ૧ મે, ૧૯૧૯ના રોજ કોલકાતામાં તેમનો જન્મ. ૧૯૪૨થી ૨૦૧૨ સુધી મન્નાદા એ ચાર હજારથી વધુ ગીતો રેકોર્ડ કર્યા હતાં. ભારત સરકાર દ્વારા તેમને ૧૯૭૧માં પદ્મશ્રી, રવીન્દ્ર ભારતી યુનિવર્સીટી તરફથી ૨૦૦૪માં ‘ડી.લીટ’ની ડીગ્રી, ૨૦૦૫માં પદ્મભૂષણ અને ૨૦૦૭માં દેશના સર્વોચ્ચ સિનેસન્માન દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડથી તેમને નવાજવામાં આવ્યા હતા. હિન્દી, બંગાળી અને ગુજરાતી ઉપરાંત મન્નાદા એ દેશની લગભગ તમામ ભાષાઓમાં ગાયું હતું. ૧૯૫૩થી ૧૯૭૬નો સમયગાળો મન્નાદા માટે સૌથી સફળ રહ્યો હતો. તેમના માતા-પિતા મહામાયા અને પૂર્ણ ચંદ્ર ડે હતાં. તેમના મામા સંગીતાચાર્ય કૃષ્ણ ચંદ્ર (કે.સી.) ડેએ મન્ના દાને ખુબ પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. દસેક વર્ષની ઉમરે જયારે તેઓ સ્કૂલમાં ભણતા હતા ત્યારથી મન્નાદા મંચ પર ગાતા હતા. કોલકાતાના સ્કોટીશ ચર્ચ સ્કૂલ અને વિદ્યાસાગર કોલેજમાં મન્ના ભણ્યા હતા. કોલેજમાં તેમણે કુસ્તી અને મુક્કાબાજીની રમતમાં રસ લીધો હતો. શાસ્ત્રીય સંગીતની તાલીમ સાથે ફિલ્મ સંગીતની તાલીમ મન્ના ડે સહાયક સંગીતકાર રૂપે મામા કે.સી. ડે અને સચિનદેવ બર્મન પાસે લીધી હતી. સ્વતંત્ર સંગીતકાર રૂપે પણ તેમણે કાર્ય કર્યું હતું. કે.સી. ડેના સંગીતમાં ૧૯૪૨માં ‘તમન્ના’ ફિલ્મ માટે સુરૈયા સાથે ‘જાગો આઈ ઉષા પોંચી બોલેય જાગો’થી મન્નાદાએ ફિલ્મી ગાયકીની શરૂઆત કરી હતી. પછી ‘રામરાજ્ય’માં ગાયું. સચિનદેવ બર્મનના સંગીત પર કવિ પ્રદીપના ‘મશાલ’ના ‘ઉપર ગગન વિશાલ’ ગીતથી તેઓ જાણીતા બન્યા. પછી તો અનીલ બિસ્વાસ, શંકરરાવ વ્યાસ, સચિન દેવ બર્મન, ખેમચંદ પ્રકાશ, મો. શફીના સંગીતમાં દસેક વર્ષ નિયમિત ગાતા રહ્યા. ઉભરતી ગાયિકા લતા મંગેશકર સાથે પહેલું યુગલ ગીત મન્નાદાએ ‘નરસિંહ અવતાર’ (૧૯૪૯) માટે ગાયું હતું, તો ઉભરતી ગાયિકા આશા ભોસલે સાથે તેમણે પહેલું ગીત ‘બુટ પોલીશ’ (૧૯૫૩)માં ‘વો રાત ગઈ યે સૂબહા નઈ’ ગાયું હતું. સલિલ ચૌધરીના સંગીતમાં ‘દો બિઘા જમીન’ના ગીતોથી તેઓ દેશભરમાં જાણીતા બન્યા. સંગીતકાર શંકર જયકિશને મન્ના ડેના ગળાનો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ કર્યો હતો, એવું મન્ના ડે એ જાતે કહ્યું હતું. રાજ કપૂર માટેના ખાસ ગીતોમાં તેમણે મુકેશને બદલે મન્ના ડેના ગળાનો ઉપયોગ કરીને કમાલ કરી હતી. ‘આવારા’, ‘શ્રી ૪૨૦’, ‘ચોરી ચોરી’, ‘પરવરિશ’, ‘દિલ હી તો હૈ’, ‘મેરા નામ જોકર’, ‘કલ આજ ઔર કલ’ અને ‘અબ્દુલ્લા’ સુધી આ ટીમ સાથે રહી હતી. રાજ કપૂર માટે ધીમા લયના દર્દભર્યા ગીતો મુકેશ ગાતા તો તેજ લય અને રોમાન્સના ગીતો મન્ના ડે ગાતા. રાજ કપૂરના સૌથી લોકપ્રિય યુગલ ગીતોમાંથી મોટા ભાગના મન્ના ડેએ ગાયા છે. અન્ય દિગ્ગજ સંગીતકારો સાથે પણ મન્નાદાએ ખુબ અને ગુણવત્તાસભર ગાયું છે. મન્ના ડે અને મોહંમદ રફીએ પણ ઘણાં ગીતો યુગલ સ્વરૂપે ગાયા. અભિનેતા રાજેશ ખન્નાની ફિલ્મોના ગીતોને કારણે ૧૯૭૧ બાદ મન્ના ડે ફરી લોકપ્રિય થયા હતા. એજ રીતે મેહમૂદ માટેના કેટલાંક યાદગાર ગીતો પણ મન્ના ડેએ ગાયા. મન્ના ડેએ ફિલ્મી ગીતો ગાવાની સુવર્ણ જયંતિ કોલકાતાના નેતાજી ઇન્ડોર સ્ટેડીયમમાં ગીતો ગાઈને ૧૯૯૨માં ઉજવી હતી. ત્યાર બાદ મન્નાદા માત્ર બંગાળી ગીતો ગાતા. ભજન અને ગઝલ ગાતા, પ્રાદેશિક ફિલ્મોમાં ગાતા. આવું છેક ૨૦૧૨ સુધી ચાલ્યું. ૨૦૧૨માં તેમણે મુંબઈમાં રંગમંચ પરનો છેલ્લો જીવંત શો કર્યો હતો. ત્યાં સુધી મન્ના ડે દેશ-વિદેશમાં શોમાં ગાતા રહ્યા હતા.૧૯૫૩માં મન્ના ડે એ કેરળના સુલોચના કુમારન સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તેમણે શુરોમાં અને સુમિતા નામની બે દીકરીઓ હતી. સુલોચનાજીનું ૨૦૧૨માં કેન્સરથી નિધન થતાં પચાસથી વધુ વર્ષો મુંબઈમાં રહ્યા બાદ મન્ના ડે બેંગલુરુ રહેવા ગયા હતા. ૮ જૂન, ૨૦૧૩ના રોજ મન્ના ડેને બેંગલુરુની હોસ્પિટલમાં છાતીમાં ચેપ લાગવાને કારણે દાખલ કરાયા હતા. લગભગ એક માસ સુધી તેમને વેન્ટીલેટર પર રખાયા હતા. તેઓ સારા થઈને ઘરે પણ ગયા. પણ ૨૪ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૩ના રોજ બપોરે ૩.૪૫ કલાકે હૃદય રોગના હુમલાને કારણે ૯૪ વર્ષની વયે તેમનું નારાયણા હૃદયાલયા હોસ્પિટલમાં નિધન થયું, જયારે તેમના દેશભરના ચાહકો શોકમાં સરી પડ્યા હતાં. તેમની અંતિમ વિધિઓ બેન્ગ્લુરુંમાં જ કરાઈ હતી.મન્ના ડે ના યાદગાર ગીતો: ઉપર ગગન વિશાલ (મશાલ), અપની કહાની જોડ જા (દો બિઘા જમીન), આજા સનમ મધુર ચાંદની મેં, યે રાત ભીગી ભીગી (ચોરી ચોરી), યે નહીં હૈ ઝીંદગી (આવારા), પ્યાર હુઆ ઈકરાર હુઆ હૈ, દિલ કા હાલ સુને દિલવાલા (શ્રી ૪૨૦), ભયભંજના સુન વંદના હમારી (બસંત બહાર), તું પ્યાર કા સાગર હૈ (સીમા), અય્ મેરે પ્યારે વતન (કાબુલીવાલા), લાગા ચુનરી મેં દાગ (દિલ હી તો હૈ), અરે જારે હટ નટખટ, તુ છુપી હૈ કહાં (નવરંગ), આઓ ટ્વીસ્ટ કરે (ભુત બંગલા), કૌન આયા મેરે મન કે દ્વારે (દેખ કબીરા રોયા), ચુનરી સમ્હાલ ગોરી (બહારોં કે સપને),તુઝે સુરજ કહું યા ચંદા (એક ફૂલ દો માલી), એ ભાઈ જરા દેખ કે ચલો (મેરા નામ જોકર), જીવન સે લંબે હૈ બંધુ (આશીર્વાદ), ઝનક ઝનક તોરી બાજે પાયલિયા (મેરે હુઝુર), આયો કહાં સે ઘનશ્યામ (બુઢા મીલ ગયા), ઝીંદગી કૈસી હૈ પહેલી (આનંદ). ઓક્ટોબરના સિતારા: નરેશ કાપડીઆ – પુસ્તકનો અંશ

Image may contain: 1 person, eyeglasses, beard and closeup

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under Uncategorized

mother tongue+સિએસ્ટા

No photo description available.

સિએસ્ટા: બપોરે ખાઈપીને સૂઈ જવાનો જલસો રહેવું છે તરોતાજા? સવારે ચાની ચૂસકી લે; સતત કામો ન કર કાયમ, બપોરે વામકુક્ષિ લે –યામિની વ્યાસ ભૂતકાળમાં એનડીએનો હિસ્સો રહી ચૂકી છે એ ગોવા ફોરવર્ડ પાર્ટીનાં નેતા વિજય સરદેસાઈએ ગયા અઠવાડિયે જ કહ્યું કે મને મુખ્ય પ્રધાન બનાવો અને હું તમામ ગોવાવાસીઓને કમ્પલસરી સિએસ્ટાની ભેટ આપીશ. સિએસ્ટા (Siesta) એટલે? ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર સિએસ્ટા એટલે મધ્યાહ્ન ભોજન પછીની ટૂંકી નિદ્રા, જેનાથી ગરમ પ્રદેશોના લોકો સાધારણ રીતે ટેવાયેલા હોય છે; વામકુક્ષિ. વામકુક્ષિ એટલે બપોરે ખાધા પછી ડાબા પડખે અડધો કલાક સૂઈ જવું તે. આ ઊંઘ જેને ઇંગ્લિશમાં નેપ (Nap) પણ કહે છે. દરઅસલ શ્રી વિજય સરદેસાઈ માને છે કે ફાસ્ટ જિંદગી શા કામની? તેઓને એ વાતની તકલીફ છે કે ગુજરાતી અને મારવાડી ધંધાર્થીઓ ગોવા આવીને પોતાની દુકાનો બપોરે પણ ચાલુ રાખે છે. આ ગોવાનીઝ સંસ્કૃતિ વિરુદ્ધની વાત છે. તેઓ એક સરસ કોંકણી શબ્દપ્રયોગ કરે છે ‘સૂસેગાદ’. મૂળ પોર્ચુગીઝ શબ્દ ‘સોસેગાદો’ શબ્દ પરથી આવેલો આ ગોવાનીઝ શબ્દ ગોવાની આઇડેન્ટીટી છે. તેઓ સમજાવે છે કે સોસેગાદો એટલે શાંતતા, આરામ, અક્ષુબ્ધતા. સૂસેગાદ એટલે રીલેક્ષ, કેરફ્રી અને ચીલઆઉટ એટિટ્યુડ. કોંકણી શબ્દ સૂસેગાદ ‘આડા પડખે થવું’ અને ‘એશોઆરામ’ એવા બે શબ્દોની વચ્ચેની સ્થિતિ બયાન કરતો શબ્દ છે. તેઓ કહે છે કે સિએસ્ટા એ ગોવાની સૂસેગાદ જીવનશૈલીનો અભિન્ન હિસ્સો છે. વાહ! આપણને આ વિજયભાઇ ગમ્યા. આપણાં મુખ્યમંત્રી શ્રી વિજયભાઇ રૂપાણી રાજકોટનાં છે, એ શહેર કે જ્યાં સિએસ્ટાનું જબરું માત્યમ છે. માત્યમ એટલે આબરૂ, લાજ, મોભો. અહીં સૌ કોઈ ભર બપોરે ભરપેટ સૂઈ જાય છે. રાજકોટની એ પરંપરા છે. ત્યાં સોની બજારમાં પાટિયું માર્યું હોય છે કે બપોરે બેથી ચાર દુકાન બંધ રહેશે, તમે રજનીકાંત હો તો પણ! અમને એ પ્રશ્ન થાય કે આખા ગુજરાતમાં એવું કેમ ન થઈ શકે? ખાઈને સૂઈ જવાનું અને મારીને ભાગી જવાનું. હેં ને?! સિએસ્ટા સ્પેનિશ શબ્દ છે. આ શબ્દ સને ૧૬૫૦થી ચલણમાં છે. એનું મૂળ લેટિન શબ્દ સેક્સટા (હોરા) છે. સેક્સટા એટલે છઠ્ઠો (કલાક). એટલે સૂર્યોદય પછીનો છઠ્ઠો કલાક. એટલે એમ કે સાત વાગે સૂર્યોદય થાય તે પછી છઠ્ઠો કલાક એટલે બપોરે એક વાગે. બપોરે એક વાગે એક જ વાત. ખાઈને સૂઈ જવું. કેટલું સૂવું? અડધો કલાકથી બે કલાક સુધી. ચાહો તો બે કલાકથી વધારે પણ સૂઈ શકાય. ખૂબ જાણીતા અને ગજબની સેન્સ ઓફ હ્યુમર ધરાવતા અમેરિકન પ્રોફેસનલ બેઝબોલ કોચ અને મેનેજર યોગી બેરા (૧૯૨૫-૨૦૧૫)નું એક મસ્ત ક્વોટ છે: “હું સામાન્ય રીતે બે કલાક ઊંઘી જાઉં છુ, બપોરે એકથી ચાર!” આપણાં શરીરનું જાગૃતિ અને ઊંઘ-નું એક ચક્ર હોય છે, પૃથ્વીનાં દર એક પરિભ્રમણ (૨૪ કલાક)ને અંતે એ ચક્રનું નિયમિત પુનરાવર્તન થતું રહે છે. એને સર્કેડિયન સાયકલ કહે છે. શરીર થાકી જાય, આંતરિક અવયવોને આરામની જરૂરિયાત હોય એટલે એવાં દિવસરાતનાં તય કરેલાં સમયે ઊંઘ આપોઆપ આવી જાય. સામાન્ય રીતે ભૂમધ્ય સમુદ્રની આસપાસનાં વિસ્તારમાં બપોરે ગરમી પડતી હોય અને તેમાં લંચમાં પેટ ભરીને ખાધું હોય ત્યારે ઘેન ચઢે અને શરીર સૂઈ જવા આતુર થઈ જાય. હવે બધા જ્ઞાનીઓ આપણને રાત્રે ભિખારીની માફક ભોજન કરવાની સલાહ આપતા હોય તો બપોરે તો રાજાની માફક ખાવું જ પડે ને? હેં ને? અને પછી સિએસ્ટા તો લાઝમી છે. આખી દુનિયામાં સિએસ્ટા સંસ્કૃતિ છે. ક્યાંક ભરપૂર છે, ક્યાંક છૂટીછવાઈ છે. ભૂમધ્ય સમુદ્રનાં દેશો, દક્ષિણ યુરોપનાં દેશો અને ચીનમાં સિએસ્ટા અધિકૃત છે. ભારત દેશમાં વામકુક્ષિનો રીવાજ છે. આમ સાવ ઊંઘી જવું એવું નહીં. પણ આડા પડવું અને એ ય અર્ધો કલાક. ડાબા પડખે સૂવો તો ખાધેલું પચી જાય. અમેરિકન અને બ્રિટિશ લોકો પણ બપોરે સૂઈ જાય છે પણ એને તેઓ ‘પાવર નેપ’ જેવું રૂપકડું નામ આપે છે. ફિલ્મ ‘થ્રી ઈડિયટ્સ’નાં કોલેજ પ્રિન્સિપાલ વીરૂ સહસ્ત્રબુદ્ધે ઉર્ફ વાયરસ આવો જ પાવરનેપ લેતા દેખાડયા છે. ઘણાં દેશોને શરમ આવે છે સિએસ્ટાને અધિકૃત કરવામાં એટલે તેઓ તેમનો લંચ બ્રેક વધારીને બે કલાકનો કરી નાંખે છે. ખાધા પછી સુસ્તી તો ચઢે જ ને. અમે તો કહીએ જ છે કે આડા પડવું આડ વાત નથી. રીસર્ચથી પૂરવાર થયું છે કે સિએસ્ટાથી હૃદયરોગની સંભાવના ૩૭% ઘટે છે. માનસિક સતર્કતા વધે છે. મગજ સારું કામ કરે એટલે યાદદાસ્ત પણ વધે. સર્જનશીલતા અને ઉત્પાદનક્ષમતા પણ વધે. માણસ મૂડમાં આવી જાય. કોઈ માનસિક તાણ કે ચિંતા હોય તો એ ઘટે. સંકલ્પશક્તિ મજબૂત થાય. નુકસાન માત્ર એક જ. વધારે પડતું ઊંઘાય જાય તો દેશની ઈકોનોમીને માર પડે. પણ એમાં આપણે શું? એ ચિંતા તો મેડમ નિર્મળા સીતારામન કરે. હેં ને? એ જે હોય તે પણ બપોરે સૂવાની મઝા અનેરી છે. જે બપોરે સૂઈ શકે એ લોકો સમગ્ર સૃષ્ટિનાં સૌથી વધારે ભાગ્યશાળી લોકો છે. સાચું સુખ જ સિએસ્ટામાં છે. ગોવાવાળા વિજયભાઈની વાત અમને સાચી લાગે છે. શબ્દ શેષ: “કોઈ પણ દિવસ એટલો તો ખરાબ હોતો નથી કે જે દિવસે બપોરની એક ઊંઘ લઈને એને સારો ન કરી શકાય.” અમેરિકાન સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડિયન કેરી

Leave a comment

Filed under Uncategorized

સુપર શાયર સાહિર લુધિયા

સુપર શાયર સાહિર લુધિયાનવીહિન્દી-ઉર્દૂ ભાષાના કવિ, ફિલ્મોના સુપર શાયર સાહિર લુધિયાનવીની આજે ૪૦મી પુણ્યતિથિ છે. ૧૯૮૦ની ૨૫ ઓક્ટોબરે તેમનું નિધન થયું હતું. ૮ માર્ચ, ૧૯૨૧ના રોજ લુધિયાણામાં જન્મેલા સાહિરનું મૂળ નામ અબ્દુલ હાઈ હતું. તેમની કવિતાઓથી હિન્દી ફિલ્મોના ગીતોમાં અનોખી ભાત પાડતું કાવ્યતત્વ આવ્યું. સાહિરને શ્રેષ્ઠ ગીતકારના ત્રણ ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ મળ્યાં હતાં. તો સરકાર દ્વારા પદ્મશ્રીના ઈલકાબથી સાહિરને નવાજવામાં આવ્યા હતા. ૨૦૧૩માં સાહિરની યાદમાં ટપાલ ટિકિટ પણ જારી કરાઈ હતી. પંજાબના લુધિયાણાના કરીમપુરાની લાલ હવેલીમાં સહીરનો મુસ્લિમ પરિવારમાં ૮ માર્ચ, ૧૯૨૧ના રોજ જન્મ થયો હતો. તેમના માતા સરદાર બેગમે પતિનું ઘર છોડીને સાહિરને એકલા ઉછેર્યા હતા. પિતાએ બીજા લગ્ન કરીને કેસ કરીને દીકરાની કસ્ટડી માંગી હતી. તેમની માતાએ આવી મુસીબતો અને ગરીબીનો સામનો કરીને સાહિરને ઉછેર્યા હતા જેની અસર સાહિર પર આજીવન રહી હતી, તેમના ગીતોમાં તે વર્તાતી પણ હતી. લુધિયાણાની ખાલસા હાઈસ્કૂલ અને ધવન સરકારી કોલેજમાં સાહિરે પોતાની ગઝલ અને નઝમોથી સૌના દિલ જીત્યા હતાં. આજે એ કોલેજનું ઓડીટોરીયમ સાહિરના નામે ઓળખાય છે. એજ કોલેજમાં આચાર્યના બગીચામાં કોલેજની છોકરી સાથે પ્રેમ કરવા બદલ સાહિરને કાઢી પણ મુકાયા હતા. ૧૯૪૩માં સાહિર લાહોરમાં સ્થાયી થયા. બે વર્ષમાં ઉર્દુમાં તેમનો પહેલો કાવ્ય સંગ્રહ ‘તલ્ખિયાં’ આવ્યો. સાહિરે ઉર્દૂ મેગેઝીનોનું સંપાદન કર્યું અને પ્રોગ્રેસીવ રાઈટર એસોસિએશનમાં જોડાયાં. દેશના ભાગલા પડતાં હિંદુ અને શીખ મિત્રોને યાદ કરીને સાહિર લાહોરથી દિલ્હી આવ્યા. ઇસ્લામિક પાકિસ્તાન કરતા સર્વધર્મવાળા ભારતમાં રહેવાનું તેમણે પસંદ કર્યું હતું. બે જ મહિનામાં સાહિર મુંબઈ ગયા, અંધેરીમાં રહ્યાં, જ્યાં એમના પાડોશીઓમાં ગુલઝાર અને ઉર્દૂ સાહિત્યકાર કૃષ્ણ ચંદર પણ હતાં. સાહિરના અંગત જીવનમાં કવયિત્રી અમૃતા પ્રીતમ, ગાયિકા સુધા મલ્હોત્રા સહિત મહિલાઓ હતાં, પણ સાહિર આજીવન કુંવારા રહ્યા. પોતાના કલામય-કવિત્વવાળા સ્વભાવને કારણે સાહિર ઘણીવાર વિવાદ કરતા. ‘આઝાદી કી રાહ પર’ (૧૯૪૯) ફિલ્મના ચાર ગીતોથી તેમણે શરૂઆત કરી હતી. જેની કોઈ અસર જોવા મળી નહોતી. પણ સંગીતકાર એસ. ડી. બર્મનની ‘નૌજવાન’ અને પછી ‘બાઝી’થી તેઓ સફળ થયા. પછી સાહિર ગુરુ દત્તની ટીમનો હિસ્સો હતા. બર્મન-સાહિરની સંગીતકાર-કવિની જોડી ખુબ જામી. સાહિરે સંગીતકારની ફી કરતા પણ એક રૂપિયો વધુ માંગી કવિનું સન્માન માંગ્યું હતું. ‘પ્યાસા’ એમનું સર્વોત્તમ કાર્ય હતું. જોકે ‘પ્યાસા’થી જ બર્મન-સાહિર જોડી તૂટી પણ ગઈ હતી. સાહિરના ગીતોને રવિ, રોશન, ખૈય્યામ, મદન મોહને સંગીતથી સજાવ્યા. સંગીતકાર બેલડી લક્ષ્મીકાંત પ્યારેલાલે પણ સાહિરના ઉત્તમ ગીતો સજાવ્યા. નિર્માતા-નિર્દેશક બી. આર. ચોપ્રા અને યશ ચોપ્રા સાથે સાહિરના લાંબા સમયના સંબંધો રહ્યાં. બી.આર. ફિલ્મ્સની ‘ઇન્સાફ કા તરાઝુ’ સાહિરની છેલ્લી ફિલ્મ રહી. સાહિર જે ફિલ્મોના ગીતોથી અમર થયા છે, એમાંની કેટલીક છે: ‘બાઝી’, ‘પ્યાસા’, ‘નયા દૌર’, ‘ફિર સુબહ હોગી’, ‘ગઝલ’, ‘અદાલત’, ‘બરસાત કી રાત’, ‘હમ દોનો’, ‘ગુમરાહ’, ‘હમરાઝ’, ‘ચિત્રલેખા’, ‘કાજલ’, ‘વક્ત’, ‘દાગ’, ‘ઇઝ્ઝત’, ‘દાસ્તાન’, ‘કભી કભી’ વગેરે.સાહિરને ‘ઔરતને જનમ દિયા મર્દો કો – સાધના’ (૧૯૫૮), ‘જો વાદા કિયા વો – તાજમહાલ’ (૧૯૬૪) અને ‘કભી કભી મેરે દિલ મેં ખયાલ આતા હૈ – કભી કભી’ (૧૯૭૭) રચનાઓ માટે શ્રેષ્ઠ ગીતકાર રૂપે ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ અપાયા હતાં. સાહિર લુધિયાનવીના જીવનની વિગતોને ‘મૈ સાહિર હું’ રૂપે સાબિર દત્ત, ચંદર વર્મા અને ડૉ. સલમાન આબિદે પુસ્તક રૂપે રજુ કર્યું છે. ૨૦૧૦માં ડેનીશ ઇકબાલે આ શાયરના જીવન પર ‘સાહિર’ નામનો નાટક લખ્યો હતો, જેને પ્રમિલા લે હન્ટે નિર્દેશિત કરી દિલ્હીમાં સફળતાથી રજુ કર્યો હતો, જેમાં સાહિરના ગીતોનો ઉપયોગ થયો હતો. તો અક્ષય માનવાણીએ ‘સાહિર લુધિયાનવી: ધ પીપલ્સ પોએટ’ નામનું સાહિરને લગતી મુલાકાતો આધારે તૈયાર કર્યું છે; જેમાં યશ ચોપ્રા, દેવ આનંદ, જાવેદ અખ્તર, ખય્યામ, સુધા મલ્હોત્રા, રવિ ચોપ્રા અને રવિ શર્માએ સુપર શાયર માટે તેમના મંતવ્યો અને વિચારો વ્યક્ત કર્યા છે. ૨૫ ઓક્ટોબર, ૧૯૮૦ના રોજ એકાએક આવેલાં હૃદય રોગના હુમલામાં સાહિરનું નિધન થયું હતું. તેમની ધુમ્રપાન અને શરાબની આદત ભારે પડી. તેમના મિત્ર જાવેદ અખ્તરની હાજરીમાં તેમનું મૃત્યુ થયું. સાહિર લુધિયાનવીના યાદગાર ગીતો: ઠંડી હવાએ (નૌજવાન), જાને વો કૈસે લોગ થે જિનકે, યે દુનિયા અગર મીલ ભી જાયે તો ક્યા હૈ (પ્યાસા), તકદીર સે બિગડી હુઈ (બાઝી), આના હૈ તો આ (નયા દૌર), વો સુબહા કભી તો આયેગી (ફિર સુબહા હોગી), રંગ ઔર નૂર કી સૌગાત કિસે પેશ કરું (ગઝલ), જાના થા હમ સે દૂર (અદાલત), તું હિંદુ બનેગા ના (ધુલ કા ફૂલ), યે ઈશ્ક ઈશ્ક હૈ, જિંદગી ભર નહીં ભૂલેંગે (બરસાત કી રાત), હર ફિકર કો ધુએ મેં ઉડાતા ચલા ગયા અને અલ્લા તેરો નામ (હમદોનો), ચલો એક બાર ફિર સે (ગુમરાહ), સંસાર સે ભાગે ફિરતે હો (ચિત્રલેખા), તુમ અગર સાથ દેને કા વાદા કરો (હમરાઝ), આગે ભી જાને ના તું અને અય મેરી જોહરા જબી (વક્ત), છૂ લેને દો નાજુક હોઠોં સે, તોરા મન દર્પન કહલાયે (કાજલ), મેરે દિલ મેં આજ ક્યા હૈ (દાગ), યે દિલ તુમ બિન (ઈજ્જત), મૈ પલ દો પલ કા શાયર અને કભી કભી મેરે દિલ મેં (કભી કભી).ઓક્ટોબરના સિતારા – નરેશ કાપડીઆ પુસ્તકનો અંશ

Leave a comment

Filed under Uncategorized