Daily Archives: જૂન 27, 2021

ડોન્ટ @ મી: પરેશ વ્યાસ

ડોન્ટ @ મી: મને જવાબ કે સલાહસૂચન દેશો નહીંસવાલ લાખ ઊઠે જો જવાબ આપું તો,તમે ય વાત ન માનો, જવાબ શું આપું ? –મનહરલાલ ચોક્સીપ્રતિષ્ઠિત મેરિયમ વેબસ્ટર ડિક્સનરીએ ગયા અઠવાડિયે ૫૨૦ નવા શબ્દો ઉમેર્યા. એમણે પ્રસ્તાવના કરતાં કહ્યું કે કોઈ પણ શબ્દો એ દેશ, એ લોકોની સંસ્કૃતિનું પ્રતિબિંબ તો છે જ, પણ એની સાથે સાથે જે તે સમયનું પ્રતિબિંબ પણ છે. દા.ત. આ ૫૨૦ શબ્દો પૈકી એક શબ્દ છે ‘કોવિડ-૧૯’. આપણે તો આ શબ્દને અનુભવી ચૂક્યા છીએ! લોકો એક વાર બોલે અને પછી એક શબ્દ વારંવાર બોલાતો, લખાતો રહે એટલે એ શબ્દને શબ્દકોશ આમેજ કરે એ જરૂરી છે. આ ૫૨૦ નવનિર્વાચિત શબ્દો પૈકીનો એક શબ્દ છે @(એટ). ઈ-મેલનાં આવિષ્કાર પછી @ (એટ)’ અક્ષર સૌ કોઈ જાણે છે. એટ એ તો સરનામું છે. જ્યારે સને ૧૯૭૨માં રે ટોમ્લિન્સને સૌથી પહેલી વખત ઈલેક્ટ્રોનિક પત્ર લખ્યો ત્યારે પ્રતિ શ્રી, પછી તેનું નામ અને તે ઉપરાંત એનું સરનામું પણ તો જરૂરી હતું. ગયા ગામે લખવી કંકોતરી?! તેઓ એક એવી સંજ્ઞાની તલાશમાં હતા જે કોઈ નામમાં ન હોય, જેથી કોઈ પણ કન્ફ્યુઝન નિવારી શકાય. @ (એટ) સંજ્ઞા એવી જ છે, જેનાથી નામ અને સરનામું એ બે અલગ પાડી શકાય. પણ એ સંજ્ઞા @ (એટ)ની એક શબ્દ તરીકેની યાત્રા મજેદાર છે. મેરિયમ વેબસ્ટર ડિક્સનરી અનુસાર @ એટલે કોઈને જવાબ આપવો અથવા પ્રતિક્રિયા આપવી. અથવા કોઈને યુદ્ધ, હરીફાઈ કે દ્વન્દ્વ માટે આહ્વાન, પડકાર આપવો. અથવા નકારાત્મક અર્થમાં- કોઈનાં દૃઢતાપૂર્વકનું કથનનું અવમાન કરવું, એને નગણ્ય ગણવું-જેમ કે ‘ડોન્ટ @ મી’. @ સંજ્ઞા આમ તો મધ્ય યુગમાં પોર્ચુગલ અને સ્પેનમાં વજન માપવાનું એકમ હતું, જે ‘અરોબા’ કહેવાતું. લગભગ પચાસ કિલો જેટલું વજન એટલે એક @. પણ પછી વર્ષો પછી આ સંજ્ઞા પહેલાં ઈમેલ એડ્રેસ અને પછી ટ્વીટરમાં વાપરવા લાગી. શબ્દોની અહીં લિમિટ હતી. આજે ૨૮૦ અક્ષરોની મર્યાદા છે પણ પહેલાં એ મર્યાદા ૧૪૦ અક્ષરોની જ હતી. એટલે થોડામાં ઝાઝું કહેવું હોય તો એની પદ્ધતિ થઈ ગઈ. સને ૨૦૦૮માં ‘ડોન્ટ @ મી’ એવા બોલચાલનાં શબ્દસમૂહનો સાદો સીધો અર્થ થતો હતો- મને ટેગ ન કરો. ટ્વીટર ઉપયોગ કરતાં નેટિઝનો જાણે છે કે જ્યારે તમે કોઈ વાત કહો ત્યારે જે જે લોકોને તમે એ વાત ખાસ જણાવવા માંગતા હો એમને તમે @ સંજ્ઞાથી ટેગ કરો છો. જ્યારે તમે એમ કરો ત્યારે જે તે વ્યક્તિને નોટિફિકેશન જાય કે: સૂન રહા હૈ ન તું, કેહ રહા હૂં મૈં! પછી તો આ ઇન્ટરનેટથી થતાં ફેસબૂક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર અને અન્યત્ર પણ @ વપરાવા માંડ્યુ. હવે @ લખો એટલે એનો અર્થ થાય ‘કોન્ટેક્ટ (સંપર્ક)’ અથવા ‘ઇન્ક્લુડ (શામેલ)’. પણ જ્યારે તમે ‘ડોન્ટ @ મી’ કહો ત્યારે તમે કહો કે તમારા અભિપ્રાય, તમારી માન્યતાની મને કાંઈ પડી નથી. મારો સંપર્ક કરતાં નહીં. અમને શામેલ કરતા નહીં. મને પ્રતિક્રિયા આપવાની જરૂરિયાત નથી. હું મજાક કરતો નથી. હું ગંભીર છું. તમારી અમને પડી નથી. ડોન્ટ @ મી. આ તો તમારું અવમાન થયું. જે થયું તે! પણ આ બાબતે તમે મને જોડતા નહીં. ઇન્ટરનેટ વાર્તાલાપની પણ એક રીતભાત હોય છે. કોઈને @ કરવાં કે @ ન કરવાં-નો પ્રસંગ આવે ત્યારે જે કરો તે…. પણ વિચારીને કરવું. કોઈ સેલેબ્રિટીને @ કરો,એનું નામ તમારી પોસ્ટમાં લખો અને આશા રાખો કે એ સેલેબ્રિટી તમારી પોસ્ટ જુએ, એ તમારી નોંધ લેય અને એમનાં લાખો પ્રસંશકો સુધી તમારી વાત પહોંચે. પણ જુઓને, @ કરીને કોઈને હેરાન કરવાની કોશિશ પણ થતી હોય છે. ઘણાં અક્કલમઠાં તો બધાને સાગમટે @ કર્યે રાખે. રીતભાત એ કહે છે કે તમને ખાતરી ન હોય તો પૂછીને @ કરવું. પણ જ્યારે કોઈ તમને ડોન્ટ @ મી કહે ત્યારે તમારે કોઈ ટીકા કે ટીપ્પણી કરવાની જરૂર નથી. દાખલા તરીકે કોઈ લેખક એમ કહે કે મારા લખેલા પુસ્તકમાં તમને કોઈ જોડણીની ભૂલ જડે તો – ડોન્ટ @ મી. એટલે એમ કે મને એ કહેવાની કે મારી ભૂલ સુધારવાની તસ્દી લેવી નહીં. અને કોઈ તમને આવું કહે તો એની વાત માનવી જોઈએ. પુસ્તક આખું ખૂબ સારું હોય પણ એકાદ જોડણીની ભૂલને લોકો બિલોરી કાચથી જોયા કરે અને એની ટીકા કર્યા કરે. હવે એનાથી લેખક કંટાળી ગયા છે. લેખક પછી લખે કે હવે બહુ થયું. તમે એ બધું મને કહેવાનું બંધ કરો. ડોન્ટ @ મી. ડોન્ટ @ મી-નો એક અન્ય ઉપયોગ પણ છે. ડોન્ટ @ મી એટલે એમ કે તમારી વાત સો ટકા સાચી છે. એમાં સુધારાને કોઈ અવકાશ નથી. કોઈ કોમેન્ટ કરશો નહીં. હવે એમ કહીને તમે કોઈનું ધ્યાન ખેંચવા માંગતા હો તો તમે જાણી જોઈને એવું લખો. તમે ના પાડો એટલે લોકોનું ધ્યાન તમારી તરફ સમૂળગાનું આકર્ષિત થાય. બદનામીમાં પણ નામ તો થાય! પછી તો ઘાયલ સાહેબનાં શબ્દોમાં- ચર્ચાનો વિષય એ હોય ભલે, ચર્ચાઇ જવામાં લિજ્જત છે! આવા ટાણે આપણે શું ઉત્તર આપવો? અથવા આપવો કે નહીં? – એ જે હોય તે પણ ‘ટૂ @ ઓર નોટ ટૂ @’ સમજીને કરવું. તઈં શું?મને ન ગમે છતાં લોકો મને સલાહ સૂચન આપે, મારી ટીકા કરે, મને @ કરતાં રહે છે. પણ આ તો લોકો છે. એવું કરે ય ખરા. આનંદ બક્ષી સાહેબ લખી ગયા છે કે કુછ તો લોગ કહેંગે, લોગોકા કામ હૈ કહેના…હેં ને?! અમને જો કે આ એકાક્ષરી @ શબ્દ ગમ્યો. @ એટલે હું તમને શામેલ કરું છું. તમે મારી જિંદગીમાં છો. એ જી, ઓ જી, અમને @ કરો જી! પણ જો ઠીક ન લાગે તો તમે મને કહો: ‘ડોન્ટ @ મી!’ શબ્દ શેષ:“જે તમારા આનંદને ઓછો કરે એવા લોકોની તો અવગણના જ કરવી જોઈએ. એમની ઉપર ધ્યાન જ ન દેવું. કશું ય ન બોલવું. એ જોવું કે એમનો કોઈ પણ હિસ્સો તમારી અંગત જગ્યામાં એન્ટર ન થઇ જાય. કહી દેવું કે ડોન્ટ @ મી!” -અજ્ઞાત

22222 CommentsLikeCommentShare

Leave a comment

Filed under Uncategorized