Daily Archives: જાન્યુઆરી 29, 2022

કાપલી ઘડિયાળ/યામિની વ્યાસ

“કાપલી ઘડિયાળ આગળ પાછળ હોઈ શકે પણ નિષ્ઠા એકદમ સમયસર જ હોય. બરાબર સમય સાથે ચાલનારી નિષ્ઠાને જોઈ લોકો ઘડિયાળ મેળવતા. રૂપાળી ને મોહક નિષ્ઠાને કોઈ જોતું તો નજર ન હટાવી શકતું. એવી આકર્ષક વ્યક્તિત્વ હતું એનું. મોટેભાગે કડક ઈસ્ત્રી કરેલી સાડી પહેરતી. સુવ્યસ્થિત પીનઅપ કરીને છેડો કે પાટલી સહેજે આમતેમ ન થાય એ રીતે ગોઠવાયેલ હોય એરહોસ્ટેસની જેમ જ. ને એ પાછી સાંજ સુધી સચવાઈ રહે. ભણવામાં તેજ અને મહેનતુ નિષ્ઠા યુવાન વયે જ પ્રિન્સિપાલ બની સૂર્યોદય શાળામાં આવી હતી. ઘણાના પેટમાં તેલ રેડાયું. વળી એ ઇર્ષ્યાનું કેન્દ્ર બને એ સ્વાભાવિક જ છે, પણ પોતે આ શક્યતાઓથી વાકેફ હતી. મોટાભાગના શિક્ષકો એનાથી વયમાં મોટા હતા ને તે બધાનો આદર કરતી, દરકાર રાખતી પણ ફરજ પરની બેદરકારી બિલકુલ ન ચલાવતી. વિદ્યાર્થીઓના સર્વાંગી વિકાસ માટે સહુને સજ્જ કરતી. વર્ષોથી ચાલતી લાલીયાવાડી અને રેઢિયાળ તંત્રને એ ધીમેધીમે બદલતી રહી. શરૂ શરૂમાં તો વિદ્યાર્થીઓની પણ થોડી અળખામણી બની. એની ખુરશી પણ ચુઇન્ગમ લગાડી જવી કે લાલ રંગ લગાડી જવો કે કવચ ઘસી જવી, એનું એક્ટિવા પંચર કરવું કે ગમે તેવા વોટ્સએપ મેસેજ કરવા વિગેરે પ્રવૃતિ પણ વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા થઈ, જે કરાવવામાં આવી પણ ચાલાક નિષ્ઠા કદી આનો ભોગ બની નહીં. ઊલટું હસી નાખતી.”અરે, મને તો પૂછો, સ્માર્ટ વર્કના જમાનામાં આ જૂના નુસખા ન ચાલે, દીકરાઓ!” કહી વહાલથી પૂછતી તો તેઓ ભૂલ કબૂલી સૉરી કહી દેતા. બાકીના શિક્ષકો, ખાસ તો શિક્ષિકાઓનો રોજનો બબડાટ રહેતો; “આવી ત્યારથી બધી મોકાણ છે.” “પહેલાં કેવું મસ્ત ચાલતું હતું!” “ઘર લઈને બેઠાં છીએ, એની જેમ છડાછાંટ થોડાં છીએ? એને શું? ન વર, ન ઘર!” “અહીં આપણા માથે કેમ આવી પડી?” “અરે, દેખાવડી છે એનો જ પ્રતાપ છે.” “છે જરા અમથી પણ ભેજુ કેવું ચાલે છે?” “ને યાદશક્તિ તો જૂઓ, બાપ! કેટલાય બાટલા પી ગઈ હશે શંખપુષ્પીના.” “હવે આ ઉંમરે બધું કયાં શીખવા બેસીએ?” “બાપરે! જરા વારમાં તો મેમો પકડાવી દીધો.” “એને તો એકવાર સીધી કરવી જ પડશે.” શિક્ષકવર્ગમાં આવા સંવાદો ચાલતાં. નિષ્ઠાને ખ્યાલ તો આવી જતો, પણ એ બધું સલુકાઈથી સંભાળતી. ઊંચી, ગોરી, એકવડો બાંધો ને લાંબા વાળ, તેજસ્વી આંખો ને ચહેરા પર સૌમ્યતા.વળી, અપરણિત. ઘણાએ એની તરફ ઢળવાનો પ્રયત્ન કરી જોયો પણ એના પ્રભાવી વ્યક્તિત્વ આગળ તેઓ વામણા જ પડતા. નિષ્ઠા અહીં એની ભત્રીજી પરા સાથે રહેતી હતી. પરા પણ આજ શાળામાં ભણતી. નિષ્ઠા ભત્રીજી સાથે પણ બિલકુલ બીજા વિદ્યાર્થીઓ જેવું જ વર્તતી. પરા માટે પણ સ્કૂલમાં મેડમ ને ઘરે ફોઈ. પરા ફોઈ જેવી જ હોશિયાર. નિષ્ઠાએ જ એને જીવનમાં નિયમિતતાના પાઠો શીખવ્યા હતા. પરા ભણવા સાથે રમત કે ઇતર પ્રવૃત્તિ, ઘરકામ કે બાગકામ પણ હોંશે હોંશે કરતી. ઘરે એની સ્કૂલની સહેલીઓ આવતી તો એને માટે પણ નિષ્ઠા ફોઈ જ બની રહેતી. તેઓ પણ ફોઈ સાથે સહજતાથી વાતો પણ કરતાં. નિષ્ઠા ક્યારેક તેઓની એકલાની ગુસપુસ પણ સાંભળતી. જેથી બાળકોના મન જાણી શકાય. “સ્કૂલમાં નવા પ્લેગ્રાઉન્ડ પર મજા પડે છે.” “અરે, કાવ્યપઠન સ્પર્ધા ક્યારે છે?” “ખબર છે, મિતેષસરનું નવું નામ?” “તિમિર સર નવા ચશ્મા કરાવતા હોય તો?” “પૂર્વી ટીચર કેવું બોલે છે વિયાકરણ હેંને?” “યાર મેથ્સનો કલાસ બહુ લાંબો લાગે છે,બોરિંગ.” “યશ તો પોતાને શાહરુખખાન જ સમજે છે.” ને નિષ્ઠાફોઈ પણ બધી વાતો સાંભળી હળવાશથી, “સ્કૂલની વાતો સ્કૂલમાં, ચાલો હમણાં ચેસ રમીએ. હું શીખવાડું.” કહી એમની સાથે ભળી જતાં. થોડા સમયમાં તો શાળા અને શાળાના વિદ્યાર્થીઓની પ્રગતિ થવા લાગી. એ માટે સહુએ મહેનત અને નિયમિતતા અપનાવી પડતી. શિક્ષકો એ બાબતથી ખિન્ન હતા. નિષ્ઠાને અહીંથી ભગાડવા કે બદનામ કરવા તેઓ અવનવી તરકીબ અને ઘણા પ્રયત્નો કરી ચૂક્યા હતા, પરંતુ નિષ્ઠા એક કદમ આગળ જ હોય. એકવાર પરીક્ષાનું પેપર એક શિક્ષિકાને ભાગે કાઢવાનું આવ્યું. આખું તો ફોડી દેવાની હિંમત નહોતી પણ ગુજરાતી વિષયનો નિબંધનો પહેલો પ્રશ્ન એણે પોતાની પાસે ભણવા આવતી વિદ્યાર્થિનીઓને પોતાના તરફી કરી કહી દીધો. “જો નિબંધમાં આ જ પાક્કું પૂછાશે. ગોખી જ નાખો. કદાચ કોઈ પૂછે તો કહેજો પરા પાસેથી જાણ્યું.” પણ એક વિદ્યાર્થિની રીતિ ભારે ચાલાક નીકળી. આગલે દિવસે સો રૂપિયા લઈને પ્રશ્ન એના જ ક્લાસના અક્ષને કહી દીધો. શિક્ષિકાની ગણતરી બરાબર હતી કે આવી કોઈ ધમાલ થાય અને વાત ચગે. ગંભીરતાથી તૈયારી કરતી પરા આનાથી અજાણ હતી. જોકે, એને કોઈ ફેર પડે એમ પણ નહોતો. પરીક્ષા શરૂ થતાં પેપર ફૂટી ગયું જેવી વાતો થઈ પણ સમય થઈ ગયો હતો. ક્લાસમાં પેપર વહેંચાયા. સહુ ફટાફટ ગોખેલો નિબંધ લખવા આતુર હતા. પણ જોયું તો પહેલા જ પ્રશ્ન પર કાપલીઓ ચોંટાડેલી હતી જેના પર નિબંધના બીજા જ વિષયો હતા.અક્ષ મલકતો હતો એ રીતિ ના સમજી શકી. – યામિની વ્યાસ”

Leave a comment

Filed under Uncategorized