Category Archives: અધ્યાત્મ

પ્રગતિવાદ અને ભૌતિકવાદ

 
A – UPNISHAD – PRAGATI-VAAD ANE BHAUTIK-VAAD, DANTALI ASHRAM – ઉપનિષદ – પ્રગતિવાદ અને ભૌતિકવાદ – દંતાલી આશ્રમ – ઉપનિષદોને માધ્યમ બનાવીને ધર્મ ચર્ચા ચાલી રહી છે. આગળના મંત્રો એકજ વસ્તુને જુદી જુદી રીતે કહેનારા છે અને એ મંત્રો બહુ મહત્વના છે. એટલે એ મંત્રોની વ્યાખ્યા શરુ કરીએ એના પહેલા થોડી ભૂમિકા સમજવા જેવી છે. જે સંસાર છે, એ સંસારમાં ત્રણ તત્વો ગતિમાં ચાલી રહયા છે. એકતો સંસાર પોતે ગતિશીલ છે, બીજું સંસારમાં રહેનારા માણસો પણ ગતિશીલ છે એટલે ત્રીજું સંસારમાં રહેનારા માણસોના પ્રશ્નો અને એની આવશ્યકતાઓ પણ ગતિશીલ છે. જો આ વાતને સમજમાં આવે તો તમે સમજી શકશો કે બે હજાર વર્ષ પહેલા જે માણસ હતો, એની જે આવશ્યકતા હતી એ અને આજના માણસની આવશ્યકતા સરખી છે ખરી? તો એને હવે સરખી કરી શકાય છે ખરી? એ નેવાના પાણીને મોભે ચઢાવવા જેટલું કઠિન કામ છે. ત્યારે શું છે કે સંસારની ગતિ, એની સાથે માનવ જાતની ગતિ અને એની સાથે માનવ જાતના પ્રશ્નોની ગતિ એટલેકે માનવજાતની આવશ્યકતાઓની ગતિ આ ત્રણેને જો તમે બરાબર યથાયોગ્ય ગોઠવી શકો તો તમે યુગને જાણનારા યુગદ્રષ્ટા છો. પણ જો તમે આ ત્રણેયનું બેલેન્સ તોડી નાંખો તો તમે યુગને ન્યાય આપી શકો નહીં. એટલે આપણે ત્યાં જુદા જુદા શબ્દો વાદ માટે નીકળ્યા. જે લોકો આ ગતિની સાથે ચાલે છે, પ્રશ્નો અને અવશ્યક્તાઓની સાથે ચાલે છે, એમનું નામ છે, પ્રગતિવાદી. જે લોકો સાથે નથી ચાલતા પણ માત્ર ભૂતકાળમાં લઇ જવા માંગે છે, આજના પ્રશ્નો અને આજની આવશ્યકતાઓને ભૂતકાળમાં લઇ જવા માંગે છે, એમનું નામ છે, પ્રતિક્રિયાવાદી છે. દા.ત. ગામમાં લાઈટ ગઈ અને પાણીની ટાંકી ભરાય નથી, હવે પ્રતિક્રિયાવાદી કહેશે કે આ લાઈટ આવી અને ઉપાધિ થઇ. તો પછી લાઈટ કાઢી નાંખો અને કુવામાંથી પાણી કાઢો એ તો તમારા હાથની વાત છે, તમને કોણ ના પડે છે? આવા માણસો પ્રશ્નોનું સમાધાન ભૂતકાળથી કરે છે. @5.02nin. હવે જે પ્રગતિવાદી છે એ લાઈટ ગઈ તો કહેશે કે વગર લાઇટે પણ આપણું કામ ચાલે એ માટે એક જનરેટર લાવો, એને ચલાવીને પણ કામ કરી શકાય. આ બે વાદોમાં ઉપનિષદ પ્રગતિવાદી છે. આપણે ત્યાં ઉત્તરવર્તી કાળમાં પ્રતિક્રિયાવાદ આવ્યો અને એની છાયા આજ સુધી છે. લોકો જલ્દી નવી વસ્તુનો સ્વીકાર કરી શકતા નથી. લોકો કહેશે કે આ ખાતર આવ્યું અને લોકોને કેન્સર થયું. પહેલા ક્યાં આટલા બધા રોગો હતા? આ પ્રરિક્રિયાવાદ છે. ખાતર વગર વીંઘામાં મણ વાવો અને પાંચ મણ લો. હવે અઢી શેર સારું બિયારણ વાવો, ખાતર નાખો અને પચાસ મણ લો. આને પ્રગતિવાદ કહેવાય. તો આ બે વાદો ચાલ્યા આવે છે. આજે તમારી ખુમારી કેમ છે? કારણકે હવે આપણે અમેરિકાનું અનાજ ખાતા નથી. કેટલા ટ્યુબ વેલ, બાંધો, ખાતરના  કારખાનાં, નવા-નવા બિયારણો નીકળ્યા છે એટલે આ પ્રગતિવાદ છે.જેવી રીતે ઉત્પાદનના ક્ષેત્રમાં આ બે વાદો છે, એવીજ રીતે સમાજના ક્ષેત્રમાં અને ધર્મના ક્ષેત્રમાં પણ આ બે વાદો છે. ધર્મના ક્ષેત્રમાં પ્રગતિવાદથી શું થયું કે આ મંદિર બધાના માટે ખુલ્લું છે. કોઈના માટે પ્રતિબંધ નથી. ભગવાન સૌના છે, અહીં કોઈ નાતજાતના ભેદ નથી. એટલે આ પ્રગતિવાદ કહેવાય. નાત-જાતના ભેદ રાખીને પેલી જૂની વાત ચલાવે કે પહેલા તો પવિત્ર પુરુષોજ અંદર જતા હતા, એ પ્રતિક્રિયાવાદ કહેવાય. પ્રતિક્રિયાવાદ એક પ્રકારની ઉંબેટ છે અને જે દેશમાં, જે પ્રજામાં આ પ્રતિક્રિયાવાદ છે, એ કદી જલ્દી વિકાસ કરી શકે નહીં. મને એક માણસે કહ્યું કે આ અમેરિકન લોકો તો મૂરખના જામ છે કે એમને અગિયાર ચોકા ચુમ્માલીસ નથી આવડતું. @9.54min સ્વામીજીએ કહ્યું એમને એ જાણવાની જરૂર નથી અને એ આવડતું ન હોવા છતાં ચંદ્ર, શુક્રલોકમાં એ લોકો ગયા, રોકેટો એ ઊડાડે છે, કેમ? એ લોકોએ કેલ્ક્યુલેટર, કમ્યુટર કાઢ્યું એટલે વગર જોતું મગજ કસવાનું બંધ થયું. પ્રગતિવાદી પ્રજાજ આગળ ચાલશે. ઉપનિષદ પ્રગતિવાદ અને અધ્યાત્મવાદનો સમન્વય કરવા માંગે છે. એટલે આગળ એક મંત્ર છે, એમાં લખ્યું છે, “अन्धन्तमः:प्रविशन्ति एऽविद्यामुपासते, ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायारता:” એ ભાઈ अन्धन्तमः:प्रविशन्ति ગાઢ અંધકારમાં એ પ્રજા પડી જશે, જે માત્ર અવિદ્યાની ઉપાસના કરે છે. અહીં અવિદ્યા એ ભૌતિક વિદ્યા છે. ઉપનિષદની અંદર બે-ચાર શબ્દો વારંવાર આવે છે. પરા અને અપરા વિદ્યા. જેનાથી પરમેશ્વરની પ્રાપ્તિ થાય એ પરા વિદ્યા કહેવાય અને જેના દ્વારા તમારો સંસાર સુખી થાય તે અપરા વિદ્યા કહેવાય. હવે આ બંનેનો મેળ કરવો છે, એટલે ઉપનિષદ કહે છે, अन्धन्तमः:प्रविशन्ति – જે લોકો ગાઢ અંધકારમાં પડશે, એ માત્ર કોરી ભૌતિક વિદ્યાની ઉપાસના કરશે. भूय इव ते तमो य उ विद्यायारता: એનાથી વધારે ગાઢ અંધકારમાં એ લોકો પડશે જેને માત્ર વિદ્યામાજ રસ હોય. માત્ર આધ્યાત્મિક વાતો કરે છે, આત્માનીજ વાતો કરે છે. અંધકાર એટલે શું? अन्ध न्तमः આ બે શબ્દો વાપરેલા છે. અંધકાર શબ્દનો અર્થ થાય છે, અજ્ઞાન. એટલે ઊંધા માર્ગે ચઢેલો માણસ. ઊંધા માર્ગે ચઢેલો માણસ કદી લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરી શકે નહીં. એટલે ઉપનિષદ બંનેનો મેળ કરવા કહે છે કે તમે માત્ર અવિદ્યાના (ભૌતિક વિદ્યા – જ્ઞાન અને વિજ્ઞાન) ઉપાસક ન બનો અને એમાં ને એમાં રચ્યાપચ્યા રહેશો તો આ બહારની વિદ્યા છે, તે અંદર શાંતિ આપનાર થવાની નથી. અશાંતિ ત્યાં હોય છે કે જ્યાં પ્રશ્નો ઊભા થાય છે પણ એનો ઉકેલ લાવી શકાતો નથી. પ્રશ્ન મોટો હોય તો અશાંતિ પણ વધારે હોય. જ્યા પ્રશ્નો ઊભા નથી થતા હોતા ત્યાં શાંતિ હોય છે. @15.08min. આ અડધી વાત છે. પણ એવી કોઈ જગ્યા છે કે જ્યાં પ્રશ્નો ઊભાજ ન થતા હોય? રાજપાટ છોડીને રામ વનમાં ગયા પછી કેમ પ્રશ્નો ઊભા થાય છે? એવી કોઈ જગ્યા છે, જ્યાં પ્રશ્નો ન ઊભા થતા હોય? તમે ઘર છોડી કોઈ આશ્રમમાં જાવ તો તમને લાગે છે કે ત્યાં પ્રશ્નો નહિ હોય? પહેલોજ પ્રશ્ન થશે કે ગરમ પાણી નથી મળતું અને ઠંડા પાણીએ ન્હાવાની ટેવ નથી. એટલે એ ખોટી વાત છે કે જ્યાં પ્રશ્નો ઊભા નથી થતા ત્યાં શાંતિ હોય છે. એ તો સ્મશાન શાંતિ છે. મડદાંને કોઈ પ્રશ્ન હોતો નથી. જીવતા માણાસોનેજ પ્રશ્નો ઊભા થાય. જીવતો માણસ જેટલો મોટો હોય, એટલા એના પ્રશ્નો મોટા હોય. રાજાના પ્રશ્નો રાજા જેવા હોય અને ભિખારીને ભિખારી જેવા પ્રશ્નો હોય. જ્યાં પ્રશ્નોના ઉકેલ લાવતો હોય ત્યાંજ  શાંતિ હોય. પ્રશ્નો ઉભાજ ન થાય એવી કલ્પના તમે કરી શકો નહીં. જ્યાં જશો ત્યાં પ્રશ્નો તો ઊભા થવાનાજ. પશ્ચિમના લોકોએ શું કામ કર્યું કે સવારે ઊઠે એટલે કામ ઉપર અને સાંજે આવે એટલે રાત પડી જાય. થાકેલા હોય એટલે ખાય-પીએ અને ઊંઘી જાય. કોઈ જોડે ઝગડવાનો સવાલજ નથી ઊભો થતો.આપણે તો સવારથીજ નવરા. આખા ગામના ઝગડા અને ખટપટો વ્હોરી લઈશું. એટલે આપણે ત્યાં જેટલી અશાંતિ છે, એટલી એમને ત્યાં નથી. એમણે જીવનમાં એક બીજી દ્રષ્ટિ કેળવી કે કોઈના આંતરિક જીવનમાં રસ ન લેવો. એને બહુ ભયંકર અસભ્યતા માની. @20.07min. પ્રશ્નો હોય પણ એનો ઉકેલ ન લાવી શકાતો હોય તો એ દુર્બળ માણસ છે. એટલે જ્યાં પ્રશ્નો હોય પણ એને ઉકેલવાની ક્ષમતા હોય ત્યાં શાંતિ હોય છે. એટલે આ તાકાતને એનું નામ છે, પુરુષાર્થ. અને એ જીવનની સાધના છે. એનાથી ભાગી છૂટવું એનું નામ છે, પલાયનવાદ. એમ ત્રણ વાદો થયા તે પ્રગતિવાદ, પ્રતિક્રિયાવાદ અને પલાયનવાદ. પ્રતિક્રિયાવાદ તમને ભૂતકાળમાં લઇ જશે, પ્રગતિવાદ તમને ભવિષ્યમાં ઉજ્જવળ જગ્યાએ લઇ જશે અને પલાયનવાદથી તમે ભાગી છૂટશો. એટલે ઉપનિષદ એ પ્રગતિવાદ છે. તમને ખબર પડી ગઈ કે આજ રાત્રે તમારા ઉપર હુમલો થવાનો છે, તો તમે શું કરશો? તમારું કર્તવ્ય છે કે એ હુમલાનો ઉકેલ લાવવો. એ ઉકેલ લાવો તો તમે પુરુષાર્થી છો, તમે સાધના કરો છે. એ પુરુષાર્થ સફળ થશે તો તમને શાંતિ થશે. એમ જેટલા જીવનના પ્રશ્નો છે એને બે ભાગમાં વહેંચી નાંખવાના તે આંતર પ્રશ્નો અને બાહ્ય પ્રશ્નો. આંતર પ્રશ્નો છે એને આંતરવિદ્યાથી હલ કરવાના એટલેકે પરા વિદ્યાર્થી હલ કાવના અને બાહ્ય પ્રશ્નો એટલેકે ભૌતિક પ્રશ્નોને અવિદ્યાથી એટલે અપરા ભૌતિક વિદ્યાર્થી હલ કરવાના. એટલે જ્ઞાન વિજ્ઞાનનો વિકાસ કરો. એટલે અહીં લખ્યું છે, એ ભાઈ “विद्यां चाविद्यां च यस्तदवेदोभयंसह” આગળ આ મંત્ર આવશે. “अन्धन्तमः:प्रविशन्ति एऽविद्यामुपासते, ततो भूय इव ते तमो य उ विद्यायारता:” માત્ર કોરી વિદ્યા તમારા આંતરિક પ્રશ્નોને હલ કરી શકશે નહીં. આંતરિક પ્રશ્નો શું છે? માનો કે તમારા ઘરમાં બધી ભૌતિક વસ્તુઓ છે, એ છતાં તમે દુઃખી છો, કેમ કે આંતરિક પ્રશ્નો ઘણા ભયંકર છે. પકવાન છે, સરસ રસોઈ છે પણ ભાવતું નથી. આંતરિક પ્રશ્નોમાં લાગણીના અને મસ્તિષ્કના પ્રશ્નો બહુ દુઃખદાયી હોય છે. @25.15min. છોકરો છે પણ કુમાર્ગે ચાલે છે અને દીકરી પણ એવીજ છે તો આ પ્રશ્નો વિદ્યાના દ્વારા હલ થઇ શકશે નહીં. વિદ્યા તમારા આંતર જગતને મજબૂત બનાવશે અને એમ કહેશે કે જો આ છોકરા તારે માર્ગે ન હોય, કલ્યાણ માર્ગે ન હોય તો એના સાથેની ગાંઠ છોડી કાઢ. નથી છૂટતી એ મોહ છે. ઘણી કાયરતાઓ હોય છે, એમાં સૌથી મોટામાં મોટી આબરૂની કાયરતા હોય છે. એ એટલી ભયંકર છે કે તમે સત્ય હોવ, સાચા માર્ગે હોવ તો પણ ચાલી ન શકો. તમને સમાજ ચાલવા દેશે નહીં. આ કાયરતા પણ વિદ્યાથી દૂર થશે. ઉપનિષદ ત્યાગ અને વૈરાગ્ય પર ભાર મુકતા નથી પણ કર્તવ્ય ઉપર ભાર મૂકે છે. તમારો ત્યાગ અને વૈરાગ્ય તમને લાચાર ન બનાવી દે કે કોઈ ખાવાનું આપે તો ખાઉં, કોઈ કપડાં આપે તો પહેરું, કોઈ પોસ્ટકાર્ડ આપે તો લખું. ઉપનિષદ તમને પરાવલંબી થવાનું કહેતા નથી. ત્યારે ઉપનિષદ તમને કર્તવ્ય કરવાનું કહે છે, સ્વાવલંબી બનવાનું કહે છે. આપણા પ્રધાનમંત્રીએ એક સુત્ર આપ્યું, “जय जवान जय किसान” અને આપણે પદેશથી અનાજ મંગાવતા બંધ થયા. ખાલી આત્મા, આત્મા કહેવાથી દેશનું ભલું થવાનું નથી. @29.55min. સ્વામીજી એક હાઈસ્કૂલમાં પ્રવચન આપવા ગયા તો ત્યાં એક નારો લખ્યો હતો, “नहीं चाहिए भौतिकवाद एक हमारा ईश्वरवाद” આ નારા વિશે સ્વામીજીનો જવાબ સાંભળો. પેલાએ(ઈશ્વરે) કહ્યું છે કે મેં ચારે તરફ એટલું બધું ધન મૂક્યું છે કે તમે એને ખોળો, ભૌતિક વિદ્યાની ઉપાસના કરો અને સમૃદ્ધ બનો. સ્વામીજીએ ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે કહ્યું કે તમે બધા સારા નારાઓ લગાવ્યા છે પણ એક નારા સાથે હું સહમત નથી એટલે એ નારાના વિરુદ્ધમાં મારે પ્રવચન કરવાનું છે. તમારી ઈચ્છા થાય તો બીજી વાર મને ના બોલાવશો. જે માણસ આ નારા લગાવવામાં પ્રમુખ હતો, એને ઘણું દુઃખ થયું. કહ્યું કે બાપજી, તમે તો મારો સિધ્ધાંતજ તોડી નાંખ્યો. સ્વામીજીએ કહ્યું, જે તૂટી જાય એને સિદ્ધાંત કહેવાય નહીં. આ નારા લગાવનાર વ્યક્તિને ત્યાં TV, ફોન, ફ્રીઝ, ગાડી બધું છે અને કહો કે नहीं चाहिए…. તો તારા ઘરમાંથી તો બધું કાઢ. ભૌતિક અને આધ્યાત્મિક એમ બે વિદ્યાઓ છે. રાષ્ટ્રને જો તમે આ બધી ભૌતિક ઉપલબ્ધીઓથી બચાવવા માંગો તો રાષ્ટ્ર ભિખારી થઇ જશે.એટલે ઉપનિષદ માત્ર અધ્યાત્મવાદી નથી પણ સમગ્રતાવાદી છે. એ તમારા બાહ્ય અને આંતર જીવન એમ બંનેને સુખી કરવા માંગે છે. @34.55min. કોઈકે કહ્યું કે આ નારા લગાવનાર વ્યક્તિએ ગયા વર્ષે ત્રણ લાખ રૂપિયાનું બનાવતી બિયારણ ખેડૂતોને વેચી દીધું હતું. આમાં આધ્યાત્મિકતા ક્યાં રહી? ત્યારે ઉપનિષદ કહે છે, “संभूतिं च विनाशं च यस्ततद्वेदोभयँस:, विनाशेन मृत्युम तीर्त्वा सम्भूत्यामृतमश्नुते”(१४),  “विद्यां चाविद्यां च यस्तदवेदोभयंसह, अविद्यया मृत्युम तीर्त्वा विद्ययाऽमृतमश्नुते” (११). આ પાંચ-છ શ્લોકો સાથે સમજી લેવાના છે. તો અવિદ્યા જે ભૌતિક વિદ્યા છે, એનાથી શું ફળ પ્રાપ્ત થશે?  मृत्युम तीर्त्वा મૃત્યુને ટ્રાઇ જશો. મરી જવું એ મૃત્યુ નથી. આ એક ભ્રાંતિ છે, મરી તો બધાને જવાનુંજ છે. અહીં મૃત્યુનો અર્થ લાચાર જીવન કહ્યું છે. લાચાર જીવન એટલે શું? પેટ નથી ભરી શકાતું, કપડાં નથી સિવડાવી શકાતાં, ઘર નથી, નોકરી નથી, વિગેરે. આ લાચારીને તમે બે માર્ગે દૂર કરી શકો. એક તો જેના કારણે તમે લાચારી ભોગવો છો, એની ઈચ્છાજ ન કરો. ખાવાનું નથી તો ખાવાની ઈચ્છાજ ન કરો અથવા જે મળે, જ્યાં ત્યાંથી મળે એ ખાઈ લો. એવું લખ્યું છે, “प्रातष्टिततले तले विटपीनाम चिराणी कंठांकुरु” એ ભાઈ તને રહેવાનું ઘર ના મળતું હોય તો કોઈ ઝાડ નીચે રહે. તો વસ્ત્રો ક્યાંથી લાવીશ?  चिराणी कंठांकुरु તો એમ કરીને કોઈએ ચીંથરા ફેંકી દીધા હોય તે બધા ભેગાં કરીને એ ગોદડી બનાવી લે. પછી કોઈ ટુકડા આપે તે અને કોઈનું ફેંકી દીધેલું હોય તે ખાઈને જીવ. પણ “सम्मानम कलयाती घोलगर्लम निचापमानंस:” પણ મારી પાસે ઘર નહિ હોય, મિલકત નહિ હોય તો બધા લોકો અપમાન કરશે. તો સહન કરીને જીવન પૂરું કરી નાંખ, પણ ઈચ્છા કરીશ નહીં. એમ ત્યાગ માર્ગમાં વૈરાગ્યની પ્રધાનતા છે. આ એક માર્ગ થયો. દેશ આ રીતે ગરીબ થતો હોય છે. બીજો માર્ગ એ કે જે તમારી લાચારી છે એને દૂર કરવા પુરુષાર્થ કરો. હાથ-પગને કામે લગાડો, મગજને કામે લગાડો. તમારા ઘરમાં એક નહિ દશ ઘડિયાળ લગાવેલા હોવા જોઈએ. તમે એટલું કમાવો કે તમારું ઘર ભરેલુંને ભરેલું રહે. @40.31min. ઉપનિષદ કોઈને સાધુ-સાધ્વી બનવાનું કહેતા નથી. તમારી યુવાન બહેન દીકરી વિધવા થઇ હોય તો એને ભણાવો. B-ED, BCOM કરાવડાવો અને પોતાના પગ ઉપર ઊભી રહે એટલું એને આવડવું જોઈએ. એને સાધ્વી બનાવશો નહીં (પણ યોગ્ય પાત્ર મળતું હોય તો પુનર્લગ્ન કરો). એટલે ઉપનિષદ કહે છે, अविद्यया मृत्युम तीर्त्वा. છોકરો છે, તો એને પોતાના પગ ઉપર ઊભો કરો. ગમે ત્યાં જાય, લાત મારીને પૈસો પેદા કરે. એનું નામ કહેવાય લાચારીમાંથી છૂટવું. અને પછી विद्ययाऽमृतमश्नुते હવે અધ્યાત્મવિદ્યાથી અમૃતત્વનું પણ થશે. અમૃતત્વ એટલે અધ્યાત્મ પ્રસાદ. એટલે પ્રત્યેક પરિસ્થિતિમાં તમારી પ્રસન્નતા અક્ષમ રહે એનું નામ અધ્યાત્મ પ્રસાદ. તમે પુરુષાર્થ કર્યો, પ્રાપ્ત કર્યું પણ પછી ખોવાઈ ગયું, બળી ગયું કે ચોરાઈ ગયું છતાં તમારી આધ્યાત્મિકતાના કારણે તમારા ચહેરા ઉપર ગ્લાનિ કે શોક આવતો નથી. સૌરાષ્ટ્રમાં એક ઘટેલી ઘટના સાંભળો. એક લુવાણા ઠક્કર હતા. મોટી ઉંમર સુધી સંતાન ન હતું એટલે અધ્યાત્મ માર્ગે ચઢી ગયેલા અને પછી કહે કે સારું થયું ભગવાને બહુ દયા કરી કે આપણને છોકરાં આપ્યા નહીં. આ ઠક્કરે એમાંથી મન વાળી લીધું, એનાથી મોટું જ્ઞાન નથી, મોટી સમજણ નથી. બંને સત્સંગ ઉપર ચઢી ગયા. @45.15min.એમને થયું કે કોઈ સંત પ્રત્યક્ષ મળે તો એની હૂંફથી જીવન જીવી શકાય. એક બીજી વાત યાદ રાખજો કે તમે આધ્યાત્મિક માર્ગમાં ખુબ આગળ વધ્યા હોવ તો તમારી ઈચ્છા પુરી કરવાની જવાબદારી ભગવાનની છે. जो इच्छा करि हों मन मांहि रामकृपा कछु दुर्लभ नाहीं. આગળ વધવાનો અર્થ થાય કે તમને પુરી ન થાય  એવી ઈચ્છા થાયજ નહીં. બન્યું એવું કે એમને એક સંત મળ્યા અને કહ્યું ભગત મારે તમારે ત્યાં રહેવું છે. DANTALI ASHRAM – સંત મહાત્મા ત્રીજે મળે રહેવા લાગ્યા. પતિ-પત્ની ખુબ સેવા કરે. બનવા કાળ એવું બન્યું કે પેલી બહેન સગર્ભા થઇ, પુત્ર થયો. એમને તો શ્રદ્ધા થઇ ગઈ. રાજી રાજી થઇ ગયા. છોકરો મોટો થઇ ગયો. પેલા મહારાજ રોજ એમને ગીતા, ઉપનિષદ અને બીજા શાસ્ત્રો ભણાવે. એમનું મન એમાંને એમાં રાખે. છોકરો 18 વર્ષનો થયો અને એક દિવસ છાણા ખડકી રાખેલા ત્યાં છાણા લેવા ગયો અને ત્યાં સર્પ સંતાઈ રહેલો હતો. સર્પે એને ડંખ માર્યો અને એની સાથેજ એના પ્રાણ ઊડી ગયા. દુઃખ પછી સુખ સારું પણ સુખ પછી દુઃખ બહુ પીડા દાયક હોય છે. ઘીની બરણી ઢળી જાય કે ખાંડનો ડબ્બો ઊંધો વળે તો પણ મન વાળી શકાય પણ દેવ જેવો યુવાન એકનો એક વ્હાલામાં વહાલો દીકરો મરી જાય તો શું થાય? કેટલો આઘાત લાગતો હશે? છોકરાને ઘરમાં લાવી સુવડાવી દીધો. પેલા સંત મહાત્માને ખબર નથી. રાત પડી ગયેલી હોવાથી મડદું કઢાય નહિ એટલે બીજે દિવસે સવાર પર વાત રાખી. દસ વાગ્યે પેલા મહારાજે ઠક્કરને બોલાવ્યા અને કહ્યું કે મને ભૂખ લાગી છે એટલે મને થોડો શીરો કરીને ખવડાવો. પતિએ કહ્યું એટલે પત્નીએ શીરો બનાવ્યો અને ઉપર લઇ ગઈ. ત્યારે પેલા સંતે કહ્યું, હવે મારી ભૂખ ઊડી ગઈ છે. કેટલું દુઃખ થાય? તમે કોઈ સંતને રાખી જોયા છે? દાદા ખાચરનું સ્ટેચ્યુ મેં એટલા માટે મૂક્યું છે કે @50.00min. ત્રીસ-ત્રીસ વર્ષ સુધી એમણે અનન્ય ભાવથી સહજાનંદ સ્વામીને પોતાના ઘરમાં રાખેલા અને એમની સેવા કરેલી. એટલે લોકો એમાંથી પ્રેરણા લઈ શકે. ઠક્કર પાછા જતા હતા એટલે પેલા સંતે પાછા બોલાવી અને કહ્યું, મને બધી ખબર છે કે તારા છોકરાને સર્પ કરડયો છે અને મડદું થઈને પડેલો છે. તો જાણવા છતાં મારી પાસે શીરો બનાવડાવ્યો? મેં એટલા માટે બનાવડાવ્યો કે 20 વર્ષથી તમારી આગળ ઉપનિષદ-ગીતાની વાત કથા કરી છે અને આત્મા-પરમાત્માની વાતો કરી છે એ તને પછી કે નહીં? એ મારે જાણવું હતું. મને આનંદ છે કે એ વાતો તને પચી છે, નહિ તો તમે રોકકળ કરત કે મહારાજ, મારા છોકરાને સજીવન કરો, નહિ તો આ ઘરની બહાર નીકળો. આનું નામ છે, विद्ययाऽमृतमश्नुते ભાઈ અવિદ્યાના દ્વારા એટલે કે ભૌતિક વિદ્યાના દ્વારા લાચારીમાંથી છૂટી જવાનું એટલે કે મારે કોઈના ઊતરેલાં કપડાં પહેરવાં નથી, મારે કોઈનું આપેલું ખાવું નથી કે કોઈનો દાન-ધર્માદા ખાવો નથી. @5.00min. કોઈ જમાડેને નીચું મ્હોં રાખીને જમી લેવું, કોઈની ગાડી મળે તો બેસવું, જરા લાઇટર આપોને? બીડી પીઓ છો અને લાઇટર રાખતા નથી. જ્યારેને ત્યારે માંગ માંગ કરવાની આદત પડી ગઈ છે. ઉપનિષદ કહે છે, એવું નહિ કરવાનું. તમારા પગ ઉપર ઊભા રહેવાનું. અને પગ ઉપર ઊભા રહેવા માટે પ્રશ્નોને હલ કરવાના અને એ પ્રશ્નોને હલ કરવા સમાન અંતર ત્રણ ગતિઓ છે કે સંસાર દોડી રહ્યો છે, માણસો દોડી રહયા છે અને માણસોની આવશ્યકતાઓ દોડી રહી છે. એમાંથી બચવા માટે હું તમને બધાને કહું છું કે તમે ઋષિઓના વલ્કલ પહેરો. તમને વલ્કલ પહેરાવી શકાય ખરા? અને વલ્કલ પહેરવાથી પ્રશ્નો હલ થશે ખરા? ઉપનિષદ કહે છે, હા થઇ શકે. તમે નાવમાં નવું ટેરી-કોટનનું (જયારે આ કથા ચાલતી હતી ત્યારે ટેરી-કોટન કપડાની બોલબાલા હતી) કપડું બનાવો, શા માટે નથી બનાવતા? જાપાનનું કપડું આખી દુનિયામાં વપરાતું હોય તો તમારું કપડું કેમ બહાર ના જાય? તમારું કપડું બહાર બીજા દેશોમાં ના જાય તો તમે ભિખારી થઇ જશો. જાપાનનું 15,000 કરોડનું કપડું ભારતમાં આવે છે. એટલે તમારા પૈસાની મજૂરી એમને મળે છે, તમારી એટલી મજૂરી લૂંટાઈ ગઈ. તો હવે તમે ભૌતિક વિદ્યાથી એવું કપડું બનાવો કે દુનિયામાં તમારુંજ કપડું વેચાય. ભૌતિક વિદ્યામાં પ્રગતિ કર્યા પછી તમારી આગળ ગમે એવી વિકટ પરિસ્થિતિ આવે કે તમારો છોકરો મરી ગયો, પત્ની મરી ગઈ, પતિ મરી ગયો એવી પરિસ્થિતિમાં પણ તામાઈ આંતરિક પ્રસન્નતાને વાંધો આવે નહીં.એનું નામ આધ્યાત્મિક વિદ્યા છે માટે આ બેય વિદ્યાને સાથે રાખો.  नम: पार्वतीपतये हर हर महादेव हर.
 
 

Leave a comment

Filed under અધ્યાત્મ, Uncategorized

ડૉ બી એમ હેગડે ના પ્રવચનનો સાર

 
Notes from Dr.BM Hegde’s Worshop
In this post, I have highlighted all the wisdom I have gathered during the “Holistic Wellness” program lectured by People doctor Dr.BM Hegde in Bangalore. I would specially thank him for his unconditional love and compassion towards the humanity. Let the Divine Intelligence bless him with lots of good health, happiness, inner peace and bliss. 
As per Dr.BM hegde, below 2 items are important to maintain a good health. 
1) Enthusiasm to Work – If you wake up in the morning and jump out of your bed with enthusiasm to work, you will be healthy. 
2) Enthusiasm to help others – If you wake up in the morning and jump out of your bed to help others, you will be very healthy. 
As per Ayurveda, you can lead a healthy life if you follow the below items. 
1) Eat well 
2) Excrete well 
3) Sleep well 
4) Work well 
5) Love everyone unconditionally 
6) Forgive everyone including yourself
Tips for Healthy Mind and Body :
Treat everyone as equal.
Forgive everyone. 
Love everyone unconditionally. 
More you give, more you become richer. 
Have a clean mind filled with compassion, love and joy. 
Spend daily in sun for some time. 
Doing Yoga, Meditation & pranayama is good for health. 
Meditation can change the gene.
When the women is pregnant don’t give any medicine for first 3 months. 
Brown rice is good for health. 
Irritable Bowel syndrome (IBS) is caused by stress, anxiety and depression in mind.  
Garlic, Onion and Ginger is taken in the natural form is very good for health. 
Eating vegetarian food is good for health. 
Never go for health check-up. When you go to test sugar when you are in fear the glucose level will be high and it won’t give a proper report. 
Eating Jaggery is good for health instead of refined white sugar. 
Avoid eating polished white rice. 
Intake of Organic Turmeric will help to fight cancer. 
Coconut Oil :
Virgin Organic Coconut Oil is good for health.
Take one teaspoon of Organic virgin coconut oil daily. 
It get digested in the mouth. 
It is good for skin diseases. 
It is for Thyroid problems. 
About Milk : 
Milk is the next bomb. It is better to avoid drinking milk. 
Human beings doesn’t have the enzymes to digest the cow’s milk. 
Foreign proteins are rejected by the human body. 
Type II diabetes is due to the white revolution. 
If required you can have curd and butter milk.
More smile a day keeps your doctor away : 
Child smiles approximately 400 times per day and an adult smile 20 times per day. 
A good smile secrets about 500 good chemicals including the bio-positive endorphins from our brain. So the child is healthy and happy. 
General Information :
There are about 10 power 13 germs between the mouth and Anus. When we take antibiotics even the good bacteria gets died and hence our tongue becomes tasteless. We need the help of good bacteria to digest our food properly. 
A study in Canada have shown that a group of people were given fruits and another group of people were given vitamin tablets. After the experiment period the people who have taken vitamins have severe health issues.
Allopathy is required for emergency. However only 2% of the illness only needs allopathy treatment. A survey in America have concluded that 99% of the doctors don’t want to die in the ICU [ Intensive Care Unit].
Placebo Effect :
Morphia is the most powerful drug available in this planet used to relieve pain instantly. A group of people were given morphia telling that it is vitamin dose. As expected none of them have experienced relief in the pain. 
One more group of people were given saline water telling that it is morphia and everyone surprisingly got immediately relieved from pain. This experiment clearly explains the role of placebo. When the mind is pleased, the human body is also pleased.
 
Fever – Body’s Defence Mechanism :
During fever the body temperature goes up to kill the harmful micro-organisms inside the body. Medicine taken during the fever will reduce the body temperature and doesn’t allow the body to fight the micro-organisms. Due to this, the micro-organisms grow strongly and give trouble once again. Starving is the best medicine during fever, as it helps the human body to fight against the foreign bodies. 
Atom – A Quantum Physics Perceptive :
Atom has nothing. As per Quantum physics 99.99% of the atom is empty. 
Annie Besant have written in her book “Occult Chemistry” that when she goes into a deep meditative state she could see the inside of the atom which is nothing.
Bear & Holy Man without Food and Water :
Bears go into a hibernate mode during the winter months. During this period, they don’t eat or drink for about 6 months. 
Prahlad Jani, is an Indian sadhu claims to have lived without food and water since 1940, and says that the goddess Amba sustains him. Watch the below video about the experiment done with him in a local hospital.
However as per science, everyone needs to eat ad drink to live a healthy life.
Wellness Quotes :
Health is your birth right. Wellness in your birth right. 
Believe in the doctor within “You”. 
Mind your mind to be healthy 
I eat when I am hungry, I drink when I am thirsty and I will surely live as long as the heavens fall down – Irish proverb.Courtesy Happy Prem
Dr. BM Hegde Workshop :
Below is one of such beautiful workshop by  Dr.BM Hegde about “Modern life and Spirituality” inwhich he shares his brilliant wisdom about health and wellness.
Wish you all a radiant and vibrant health life long. Let the Divine intelligence showers the light of good health through out this beautiful world.

Leave a comment

Filed under અધ્યાત્મ

ઈ-વિદ્યાલય +ધર્મની જરૂર શું છે?

સૌ મિત્રોને …

    ઈ- વિદ્યાલયની વેબ સાઈટ ક્રેશ થયા પછી, અને બે નાનાં બાળકો હોવાના કારણે ઈ-વિદ્યાલયની સંચાલક શ્રીમતિ હીરલ  શાહ અસમંજસમાં પડી ગઈ હતી કે, ‘હવે શું કરવું?’ તેણે યુ-ટ્યુબ પર શિક્ષણાત્મક વિડિયો બનાવીને અદભૂત  કામ કર્યું છે.

      હવે ઈ-વિદ્યાલયનો નવો બ્લોગ બનાવવામાં આવ્યો છે. આ રહ્યો .

eV_hdr1

   તેના ઉત્સાહમાં વધારો કરવા ઈ-વિદ્યાલયના આ નવા સ્વરૂપને મઠારવા છેલ્લા અઠવાડિયાથી મચી પડ્યો છું.

     એક નવી વાત અને તમને જરૂર ગમશે…..

    આજથી ઈ-વિદ્યાલય પર બે નવા વિભાગ શરૂ કર્યા છે. મારો અન્ય જગ્યા પરનો ખજાનો હવે દેશનાં બાળકોને મળશે.

    એક વિનંતી કરવાની કે, આ નવી સાઈટની બને તેટલા લોકોને ( દેશમાં) જાણ કરશો? તેમનાં ઉછરતાં બાળકોને હકારાત્મક દિશામાં વાળવાનો આ નિઃશુલ્ક પ્રયાસ છે. તમારો સાથ અને સહકાર મળશે, તો એ વ્યાપક બની શકશે. એ મદદ માટે આ વિનંતી છે.
 
    સબસ્કાઈબ કરવાની સગવડ તરફ પણ ધ્યાન દોરશો , તો તેમને email update automatically મળશે.
    આ સત્કાર્યમાં મદદરૂપ થવા તમારા સમ્પર્કમાં હોય તેવા મિત્રોને આ બાબતની જાણ કરશો ?  તમારા બ્લોગ પર આ પોસ્ટ રિબ્લોગ કરીને પણ તમે આ ખબરનો વ્યાપ કરી શકશો.
4A – CHINTAN, JUNAGADH – જુનાગઢ – ડૉ. સુભાષ એકેડેમી – ધર્મની જરૂર શું છે? ધર્મ ન પાળવામાં આવે તો વાંધો શું છે? સંસ્કૃતિ, અધ્યાત્મની શું જરૂર છે? ઘણીવાર લોકો ઝનુનમાં આવીને કહેતા હોય છે, मर जायेंगे, मिट जायेंगे लेकिन धर्मको बचायेंगे ધર્મ નહિ બચે તો વાંધો શું છે? આપણે શાંતિથી વિચાર કરવાનો છે કે ધર્મનો અર્થ શું છે? આપને ત્યાં લખ્યું છે धारणात धर्म मित्याहु धर्मो धारयते प्रजा: જે પ્રજાનું ધારણ કરે એનો અર્થ શું છે? જેના કારણે પ્રજા રક્ષિત રહે, પ્રજાની વ્યવસ્થા થાય. પોલીસ ન હોય તો, રાજ-શાસન ન હોય તો જુનાગઢની દશા શું થાય? પ્રજાનું ધારણ કેવી રીતે થઇ શકે? ધર્મ એટલે સત્ય. સત્ય અને ધર્મને અલગ ન કરી શકાય. આ બંનેને જ્યારે અલગ કરો તો સત્ય ખોટું ન હોય, ધર્મજ ખોટો હોય. ધર્મ જયારે સત્યથી ખસવા માંડે ત્યારે એ પ્રજાને ધારણ કરવાની ક્ષમતા પણ ગુમાવવા માંડે. સત્ય એટલે શું? સત્યનો પર્યાય છે ન્યાય, એટલે ધર્મ, સત્ય અને ન્યાય એ ત્રણ પર્યાય થયા. એટલે ધર્મથી સત્ય છે, સત્યથી ન્યાય છે તો ધર્મ પ્રજાનું ધારણ કરશે. પણ જયારે ધર્મ, સત્ય અને ન્યાયથી દૂર ખસી જાય ત્યારે એ ગંધાઈ ઉઠેલું પ્રાણ વિનાનું મડદું છે. તમારે તમારી જાતને પૂછવાનું છે કે મારો ધર્મ બધાને ન્યાય આપે છે? તમારા ધર્મથી સ્ત્રીઓને ન્યાય મળે છે? તમારા ધર્મથી ગરીબોને, દુર્બળ માણસોને, શુદ્રોને, અશ્પૃશ્યોને ન્યાય મળે છે? પણ જો તેઓ એમ કહેતા હોય કે તમારો ધર્મ અમારા માટે તો ત્રાસરૂપ છે, તો એમ સમજવું કે તમારો ધર્મ સત્ય અને ન્યાયથી દૂર ખસ્યો છે, એટલે એનામાં ધારણ કરવાની ક્ષમતા રહી નથી. ઋષિનો અર્થ શું છે? ઋષિનો અર્થ છે ધર્મને સત્ય અને ન્યાયની પાસે લાવવો. લોકોમાં સ્થાપિત હિતો ધર્મને સત્ય અને ન્યાયથી હંમેશા દૂર કરતા રહે છે. @7.44min. સંસ્કૃતિ એટલે શું? જે સંસ્કાર આપે એનું નામ સંસ્કૃતિ. જો એ સંસ્કૃતિ અશુભ અને અકલ્યાણકારી હોય તો તમે સંસ્કૃતિનું પાલન કરીને પણ તમારો વિનાશ થશે. અધ્યાત્મનો અર્થ શું છે? किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम। अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते (गीता 8-1) અધ્યાત્મ એટલે શું? અધ્યાત્મનો અર્થ થાય છે અંતર વ્યવસ્થા, આંતરિક વ્યવસ્થા. ધર્મ બાહ્ય વ્યવસ્થા ઊભી કરશે. હું ગાંધીજીને આ શતાબ્દિના બહુ મોટા આધ્યાત્મિક પુરુષ માનું છું છતાં મારે ગાંધીજી સાથે અર્થ તંત્ર, રક્ષણ તંત્ર અને કોમ-કોમના પ્રશ્ન ઉપર ગંભીર મતભેદો છે. એનો અર્થ એવો નથી કે હું એમની સાથે સર્વાંશમાં વિરોધ રાખું. મતભેદો રાખીને પણ તમે એકબીજાના પ્રત્યે સદભાવ ન ઓછો થવા દો, એજ ગાંધીવાદ છે. ગાંધીજીની ધરપકડનો પ્રસંગ સાંભળો.@11.23min. અધ્યાત્મનો અર્થ ચમત્કાર નથી. ગાંધીજીએ કેટલા ચમત્કારો કર્યા હતા? જે માણસે જરાયે કંકુ ન કાઢ્યો, એ માણસે આઝાદી અપાવી. સરદાર પટેલે 600 ઉપરના રજવાડા એક કરી આપ્યા એ એક મોટો ચમત્કાર છે. અહી જે ઢગલાબંધ ચમત્કારો કરે તે નથી કાઠીયાવાડનો પાણીનો પ્રશ્ન હાલ કરતા કે નથી ગુંડાગીરીનો પ્રશ્ન. અષ્ટાવક્ર અને જનક વિષે સાંભળો. એક બહુ મોટો આક્ષેપ છે કે મિથિલામાં આગ લાગી હોય તો રાજાનું કર્તવ્ય છે કે સભા છોડીને વ્યવસ્થા કરવા જવું જોઈએ. સ્વામીજીનો અગરબત્તી ખરીદવા વિશેનો અનુભવ સાંભળો. તમે ગુફામાં જઈને સંતાઈ જાવ, પાતાળમાં પેસી જાવ કે આકાશમાં ચાલ્યા જાવ, પણ ઘટનાઓ તમારો પીછો છોડવાની નથી. અને જે ઘટનાઓ પ્રસંગો છે એમાં તમારી આંતરિક વ્યવસ્થા કેટલી રહે છે, એનું નામજ આધ્યાત્મ છે. @17.29min. સૌરાષ્ટ્રમાં એક ઠક્કરના ઘરની ઘટેલી ઘટના સાંભળો. જો તમારી પાસે પૈસાનું જોર હોય તો કાંતો બાળકને કે કાંતો વૃદ્ધને દત્તક લેજો. જીવનમાં એક પુરુષાર્થની સીમા છે અને જો ન હોત તો આ સભા કરવાની જરૂર ન હોત. જ્યાં તમારી સીમા અટકી જાય ત્યાં આગળનું જીવન શ્રદ્ધાના જોરે ચલાવજો. જીવનની દરેક બાબતોને તર્કથી ન જોશો. તર્કથી જોશો તો હારી જશો. અધ્યાત્મ એટલે આંતરિક વ્યવસ્થા અને એનું બાહ્ય સ્વસ્થતા સાથે મિલન એજ સાચું જીવન કહેવાય. @25.54min. હવે મૂળ વાત કે ધર્મ એટલે શું? ધર્મ એટલે સત્ય અને સત્ય એટલે ન્યાય અને ન્યાય એટલે સૌને સંતોષ. કણાદ ઋષિનું વૈશેશિક દર્શન એ ભૌતિક શાસ્ત્ર છે. જયારે દુનિયાને ખબર ન હતી ત્યારે એમને પરમાણુંની શોધ કરી હતી. આપણાં શાસ્ત્રમાં પ્રકૃત્તિવાદ છે, કણાદે શાસ્ત્રથી જુદા પડીને બતાવ્યું કે સંસાર પ્રકૃત્તિમાંથી નહિ પણ પરમાણુંઓમાંથી ઉત્પન્ન થયો છે. સ્વામીજીએ કણાદ ગુરુકુળ-છાત્રાલય બનાવ્યું છે અને એમાં બ્રાહ્મણો અને હરિજનોના છોકરાઓ એક સાથે જમવાના અને સાથે સુવાના એવી વ્યવસ્થા છે. SSCનું રીઝલ્ટ 80%.  @30.39min. એક બહુ મોટા શેઠને ત્યાં જમવા જવાનો પ્રસંગ સાંભળો. રાજા કણાદ ઋષિને મળવા ગયા, એમનો સંવાદ સાંભળો. @35.43min. કણાદની ધર્મની વ્યાખ્યા यतो अभ्युदय निश्रेयस सिद्धि स धर्म જે જે કર્મો કરવાથી આ સંસારનો અભ્યુદય થાય અને જે પરલોકને પણ સુધારે એનું નામ ધર્મ. સંસ્કૃતિ અનેક છે પણ ધર્મ એકજ છે. જયારે પણ ધર્મની વ્યાખ્યા કરનાર કોઈ સ્થાપિત હિત આવી જાય, સ્વાર્થી માણસ આવી જાય તો ધર્મને સત્ય અને ન્યાયથી દૂર લઇ જાય એટલેકે ધર્મની ગ્લાની થાય. ધર્મ ઉત્પન્ન ન થાય પણ સંપ્રદાયો ઉત્પન્ન થાય અને એનો નાશ પણ થાય. આપણાં ધર્મે પ્રજાનું ધારણ કર્યું? તમારા અહિ વિધર્મીઓના આક્રમણો થયા, મંદિરો તૂટ્યા, તમારી સ્ત્રીઓને ગુલામ બનાવી લઇ જવામાં આવી, તમારું રક્ષણ કેમ ન થયું? આ દેશમાં ઘણી પ્રજાઓ આવી એ અને બધી પોતપોતાની સંસ્કૃતિ લઈને આવી. @40.21min.હું ઘણીવાર લોકોને કહું છું કે આર્ય ધર્મ નહિ પણ આર્ય પ્રજા. અહી આર્ય, અનાર્ય, દ્રાવિડ, સીથિયન, શક વિગેરે બધી મળી અને મિક્ષ થઇ એનું નામ હિંદુ છે. હિંદુ પ્રજામાં એક નાનો ભાગ છે એનું નામ આર્ય છે. આ દેશ પર અલ્પ સંખ્યકોએ હંમેશાં રાજ કર્યું છે. તમને દુ:ખ નથી થતું? વેદના નથી થતી? ઇસ્લામનું અધ્યયન ન કરવાનું પરિણામ એ આવ્યું કે તમે એની ખૂબીઓ ન સમજી શક્યા. મહંમદ પયગંબરે એના ધર્મને સચોટ અને એટલી મજબૂતાઈથી બાંધ્યોને કે આટલાં વર્ષો પછી ઈસ્લામને જરાયે વાંધો નથી આવ્યો. એણે ચાર મહાપાપો બતાવ્યા તે સાંભળો. રાજસ્થાન-નકુડામાં જૈન ધર્મસ્થાન છે ત્યાંનો અનુભવ સાંભળો. મહંમદે પહેલું મહાપાપ લખ્યું કે જે બે અલ્લાહને માને એ મહાપાપ છે, બીજું મહાપાપ જે અલ્લાહની બરાબરી આપે તે મહાપાપ છે. આપણે કહ્યું  गुरु ब्रह्मा गुरु विष्णु गुरु देवो महेश्वरः અમે એનો ભરપૂર લાભ ઉઠાવ્યો. લોકો ગુરુના પગ ધોઈને પીવા માંડ્યા. પછીતો ભગવાન કરતાંએ ગુરુ મોટા થયા. गुरु गोविन्द दोनो खडे…..गोविन्द दियो दिखाय જો તમારે મોક્ષ જોઈતો હોય તો હરિ રૂઠશે તો હું રાખીશ પણ હું રૂઠીશ તો કોઈ નહિ રાખે, અને લોકો ગુરુને દંડવત કરતા થયા. હું સમજુ છું કે આ માનવતાનું અપમાન છે. એનું પરિણામ એ આવ્યું કે અનેક ભાગવાનો થયા, ભગવાનની બરાબરી ગુરુને આપી દીધી, એટલે લોકો ગુરુનો એંઠવાડ ખાવા લાગ્યા, ત્યાં સુધી કે ગુરુને કથરોટમાં બેસાડી પૈસા આપીને નવડાવવા લાગ્યા અને ગુરુની પાનની પિચકારીઓ ચાટવા લાગ્યા. માણસ ગમે એટલા ચમત્કાર કરે, હવામાં ઉડવા માંડે તો પણ માણસ એ માણસજ છે. @47.19min. ત્રીજું મહાપાપ એ બતાવ્યું કે કુરાન સિવાય બીજા ગ્રંથને છેવટનો ધર્મગ્રંથ માને એ મહાપાપી છે અને ચોથું મહાપાપ એ કે મહંમદ સિવાય બીજા કોઈને પયગંબર માને એ મહાપાપ છે. એટલે આ ચાર નિયમોને કારણે 1300 વર્ષ પછી પણ એની શક્તિ એવીને એવીજ છે, શક્તિશાળી પ્રજા છે. પછી સાથે બેસી જમો મસ્જીદમાં સાથે નમાજ પડો વગેરે. જાત્રા કરવા ગયેલા ત્યાં બે સુથાર કુટુંબનું ઉદાહરણ સાંભળો. 
 

Leave a comment

Filed under અધ્યાત્મ

, उलट गई मेरी नैन पुतलियाँ

B – UNJHAA – માતાજી નવરા હોય ત્યારે કોઈ દર્શન કરવા ના જાય. ભીડ હોય ત્યારે લોકો દર્શન કરવા જાય. માણસના અંદર માણસોને જોવાની અને પોતાને જાતને બતાવવાની ઝંખના હોય છે. કારણકે માણસના અંદર એની ઐશ્વર્યતાના પ્રદર્શનનું સુખ હોય છે. એટલે અવધૂતને ઈચ્છા થઇ કે ચાલો આજે તો નગરચર્યા જોવા જઈએ. શહેરને જોવું છે પણ શહેર તો ઘસઘસાટ ઊંઘે છે. ગીતા વાંચજો,  या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी, यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः (गीता २-६९). અર્જુન જયારે લોકો ઘસઘસાટ ઊંઘતા હોય ત્યારે જે નિશા છે, એમાં પેલો સંયમી જાગતો હોય છે. ચારે તરફ સુમસામ છે. ભીડ જોવા જેવી છે અને એકાંત પણ જોવા જેવું છે.ભીડ જોવાનો રસ ઓછો થાય તો એકાંતનો રસ વધે, નહિ તો એકાંત તો ઝેર થઇ જાય. એટલા માટે લોકો બારીએ આવીને બેસે છે. કારણકે તેઓ એકાંત જોઈ શકતા નથી. મીરાંબાઈ કહે છે, उलट गई मेरी नैन पुतलियाँ – જે પહેલા આખી દુનિયાને જોતી હતી, તે હવે અંદરજ જોવા લાગી. અવધૂત રાત્રે નીકળ્યો છે અને જુએ છે કે રાત્રે એક વાગ્યે એક સરસ મજાની શણગારેલી હવેલીમાં દીવા બળી રહ્યા છે. બારણાંની વચ્ચે એક બહેન કોઈની રાહ જોતી ઊભી છે. શું હશે? કોણ હશે એ? લાવ, જોઉં એમ કરીને એક તરફ સંતાઈ ગયા. અવધૂતને થયું કે કહો કે ના કહો, આ એક માં છે અને એનો છોકરો આવ્યો નથી, એટલે માંનું મન માનતું નથી. માંને બહુ ચિંતા થાય છે. પ્રેમ કદી પણ ચિંતા વિનાનો હોયજ નહીં. જેમ જેમ પ્રેમની વ્યગ્રતા મોટી થતી જાય એમ એમ ચિંતાની વ્યગ્રતા પણ વધતી જાય. એક સ્વિડનનો અનુભવ સાંભળો. @5.09min. માં રાહ જુએ છે કે હમણાં મારો છોકરો આવશે. અવધૂત એક તરફ ખૂણામાં ઉભો-ઉભો જોયા કરે છે. એટલામાં સુમસામ રોડ ઉપર જોડાણો અવાજ આવ્યો, એટલે પેલી સ્ત્રીનો ચહેરો ખીલી ઉઠ્યો. સ્ત્રી ખુશ-ખુશ થઇ ગઈ. પેલો અવધૂત વિચારે છે કે વાહ-વાહ એના છોકરાને ઓળખી ગઈ. માં-દીકરો હમણાં ભેટશે, અંદર જશે, એને ખવડાવશે અને પછી એને ઊંઘાડી દેશે. હું પછી આગળ જઈશ. યાદ રાખજો, કોઈના સુખને જોઇને રાજી થવું, જીવ બાળવો નહીં. मैत्री करुणा मुदितोपेक्षाणांसुखदुःख पुण्यापुण्यविषयाणां भावनातः चित्तप्रसादनम्  – पतञ्जलि – પતંજલિ ઋષિએ કહ્યું છે કે ચિત્તની પ્રસન્નતાથી જીવન જીવવું હોય તો શું કરવું? ચાર જગ્યાએ ચાર પ્રકારની ભાવના કરો, પ્રસન્ન થઇ જશો. જે સુખી માણસ હોય એની સાથે मैत्री કરો. એની ઈર્ષ્યા ના કરો, એના દુશ્મન ના બનો. દુઃખી માણસોને જોઇને  करुणा કરો. કરુણા હશે તો તમે એના દુઃખને દૂર કરવાનો પ્રયત્ન કરશો. કોઈ પુન્યાતમાં હોય, પૂણ્ય કરતો હોય તો એને જોઇને રાજી થાવ અને આજુબાજુમાં પાપી લોકો હોય એની उपेक्षा કરજો. તમે શું કામ જીવ બાળો છો? कबीरा तेरी जोंपड़ी गलकट्टोंके पास, करेगा सो भरेगा, तू क्यूं फिरे उदास. અવધૂત વિચારે છે કે આ માં-દીકરાના મિલનને જોઈ, અનુભવ કરીને આગળ જાઉ. પેલો પુરુષ ચપ-ચપ-ચપ આવે છે અને હવેલીમાં નથી જતો અને હવેલી આગળથી પસાર થઇ આગળ જાય છે. સ્ત્રીનો ચહેરો ઉતરી ગયો. અવધૂત વિચારે છે કે મેં ઓળખવામાં ભૂલ કરી. એટલામાં અડધો કલાકમાંજ ચપ-ચપ-ચપ પગલાંનો અવાજ આવ્યો એટલે અવધૂત વિચારેછે કે પેલી સ્ત્રી, માં નથી પણ વહાલ ભરેલી પત્ની છે અને પતિના આવવાની રાહ જોઈ રહી છે. બન્નેની સરખીજ ઉંમર લાગે છે. @9.54min. ઘણી સ્ત્રીઓ એવી હોય કે પતિ ભૂખ્યો હોય કે મોડો આવે એ ઘસઘસાટ ઊંઘતી હોય. પતિને કહી રાખેલું હોય કે મારી ઊંઘ બગાડવી નહીં. એને જીંદગીનો કોઈ અર્થજ નથી. પૈસા છે, પણ જીંદગી નથી. જીંદગી પ્રેમમાં હોય છે, વહાલમાં હોય છે, ખવડાવવામાં હોય છે, ખાવામાં હોય છે. પેલો માણસ પણ આગળ નીકળી ગયો એટલે આ સ્ત્રીનો ચહેરો પાછો ઉતરી ગયો. હવે તો બીજા બે-ચાર-પાંચ આવ્યા અને ગયા એટલામાં પરોઢિયાના ચાર વાગ્યા છે અને પેલી સ્ત્રી હજી ત્યાં રાહ જોતી ઊભી છે. પેલા અવધૂતની દ્રષ્ટિ એના ઉપર છે. આપણે ત્યાં સ્પર્શ સુખને મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે કે નાના છોકરાને એની માંના સ્પર્શથી અને માંને એના છોકરાના સ્પર્શથી જે સુખ મળે છે એવું સુખ સ્વર્ગમાં પણ મળતું નથી. આપણે એને સ્પર્શ શક્તિ કહીએ છીએ. એટલે આપણે મહાપુરુષોના ચરણોને સ્પર્શ કરીએ છીએ. એવુજ બીજી શક્તિ વાણીની છે, એ વાક શક્તિ છે. ત્રીજી નેત્ર સ્પર્શ શક્તિ છે. કોઈ બોલતું નથી, કોઈ અડતું નથી પણ તમારા સામે એક નજર કરે છે. નજર બુરી અને ભળી પણ હોય છે. એટલે આપણી ટ્રકોના પાછળ લખ્યું હોય છે, बुरी नजरवाले तेरा मुंह काला. અવધૂત ચાર કલાકથી નજર માંડીને ઊભા છે. અવધૂતની નજર નકામી જાય નહીં. જો ખોટી નજરની અસર થતી હોય તો સારી નજરની અસર થાયજ. એટલે બુદ્ધ અને મહાવીર નીચી નજર કરીને બેઠા છે. અવધૂતની નજરથી પેલી સ્ત્રીના અંદર એક દીવો પ્રગટ્યો. એક જ્યોત પ્રગટી. @15.02min. એ પોતાની જાત ઉપર ખખડાટ હસી, બારણું બંધ કરી અને સુઈ ગઈ. ભગવાન કહે છે, आशा हि परमं दुःखं नैराश्यं परमं सुखम्, यथा संछिद्य कांताशां सुखं सुष्वाप पिंगला. એ ગામની વેશ્યા પિંગલા હતી. એ કોઈની માં ન હતી, કોઈની પત્ની ન હતી એ તો નગરવધુ હતી અને એ પોતાના ગ્રાહકની રાહ જોઇને ઊભી હતી. આવું તો ઘણી વાર થતું પણ આજે એક અવધૂતની એના ઉપર નજર પડી હતી એટલે  सुखं सुष्वाप पिंगला. પછી એ ઘસઘસાટ સુઈ ગઈ. બહુ ગઢ નિદ્રા આવી ગઈ, કેમ? आशा हि परमं दुःखं – જે વ્યક્તિગત સુખો છે, એ આશા છે. એ પરમ દુઃખ છે. પણ એ સુખોની વાસના ઉડી ગઈ એટલે  परमं सुखं सुष्वाप पिंगला. ઉપર બહુ સુંદર સ્લોક લખ્યો છે. એણે કહ્યું ઓ હો હો પુરુષો તો જુઓ, મેં એમની વાસનાની લાલસામાં આખી રાતનો ઉજાગરો કર્યો, જયારે આખી દુનિયા ઊંઘતી હતી. એક મહાત્મા કહે છે, મોટામાં મોટું 50% સુખ ઊંઘવાનું છે, 25% સુખ ખાવાનું છે, જયારે બાકીના 25% સુખોમાં સંસારના બધા સુખો આવી જાય છે. એ સ્ત્રીએ કહ્યું, જે પુરુષની વાસના માટે મેં આખી રત્નો ઉજાગરો કર્યો એ કેવો પુરુષ છે? धने समर्थ् – પૈસા જોઈએ એટલા આપે પણ न हतौ समर्थ – પણ રતીનો સમર્થ નથી. આ પુરુષ રતીમાં સમર્થ છે પણ એક સાડી નથી લાવી આપી શકતો. પેટ ભરીને ખાવાનું નથી આપી શકતો. હવે આ ત્રીજો પુરુષ છે એ રતી અને ધન બંનેમાં સમર્થ છે પણ ननु दिर्ध जीवन्ति – પણ લાંબુ જીવતો નથી. એટલે સજ્જનો આજે ભગવાન દત્તાત્રેય અને એમનીજ પરંપરામાં રંગ અવધૂત મહારાજ થયા. @20.02min. અને અવધૂત છે, એનો કોઈ સંપ્રદાય ન હોય, એનો કોઈ પંથ કે પરિવાર ન હોય. અવધૂત એટલે અવધૂત. ગુરુ દત્તાત્રેયની પરંપરામાં જ્યાંથી જ્ઞાન મળે ત્યાંથી જ્ઞાન લેવાનું અને ગુરુભાવ રાખવાનો. એમણે 24 ગુરુઓ કર્યા હતા. તમે ભલા થઈને કોઈની પાસે ચોટલી ના બંધાવશો.નહિ તો ઘાંચીના બળદની જેમ તમને ઘરેડમાં નાંખી દેશે. તમારો વિકાસ નહિ થવા દે. ડોક્ટર અમૃતભાઈ પટેલ 25-27 વર્ષ પહેલાં સુઈગામમાં જયારે અમે જે થોડુક દુષ્કાળ રાહતનું કામ કરેલું ત્યારે એ નવા-નવા ડોક્ટર થયેલા અને સેવા આપવા ત્યાં આવેલા. એમણે બહુ નિષ્ઠાથી ત્યાં સેવા આપેલી. એપછી એમણે દવાખાનું કર્યું અને મેં એમના દવાખાનાનું નામ મહર્ષિ કણાદ રાખેલું. એમણે 25 વર્ષમાં દેણપ અને ઊંઝામાં બહુ સારું જમાવ્યું અને પ્રજાની ચાહના પ્રાપ્ત કરી, ત્યારે પરમેશ્વરને , ભગવાન દત્તને હું પ્રાર્થના કરું કે એમની તબીબી સેવાનો, જ્ઞાનનો લાભ પ્રજાને મળે. કૃષ્ણ કનૈયા લાલકી જાય

Leave a comment

Filed under અધ્યાત્મ

વિજ્ઞાન અને ચિંતન

 CHINTAN, JUNAGADH – ચિંતન – જુનાગઢ –  ડૉ. સુભાષ એકેડેમી – વિજ્ઞાન અને ચિંતન આ બંનેમાં શું ફરક છે? વિજ્ઞાન ચિંતનનું મૂર્ત રૂપ છે. મસ્તિષ્કમાં ઘોળાયેલા વિચારોને જયારે પ્રયોગશાળાના દ્વારા મૂર્તિમંત આકાર આપવાનો પ્રયત્ન થાય અને એમાંથી જે તત્વ પ્રગટે એ વિજ્ઞાન છે. જ્ઞાન અને વિજ્ઞાન બંનેના ઉપર કદી પૂર્ણવિરામ નથી. પ્રજાનું સૌથી મોટામાં મોટું દુર્ભાગ્ય ત્યારે થાય કે જ્યારે પૂર્ણવિરામ મૂકી દેવામાં આવે. જ્ઞાન ઉપર પૂર્ણવિરામ ક્યારે મુકાય? કે જયારે તમે કોઈ ગ્રંથને, કોઈ વ્યક્તિને છેવટનો માની લેવામાં આવે ત્યારે. એને સહાયક માનો ત્યાં સુધી પૂર્ણવિરામ નહિ મુકાય. જ્ઞાન જયારે પૂર્ણવિરામ વાળું થાય ત્યારે પ્રજાનું પતન થાય. વિજ્ઞાન અને ધર્મજ્ઞાન આ બંનેમાં આ મુદ્દાનો ફરક છે એટલા માટે વિજ્ઞાન ઉપર પૂર્ણવિરામ નથી મુકાયું. @6.16min. વિજ્ઞાનને સર્વમાન્ય બનાવી શકાય છે, ચિંતનને સર્વમાન્ય બનાવી શકાતું નથી. કારણકે જે વસ્તુ વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં નથી આવતી એવાજ ક્ષેત્રમાં ચિંતન કામ કરતુ હોય છે, એટલે ઘણીવાર ચિંતન અને વિજ્ઞાનમાં એકરૂપતા નથી આવતી, પણ અંતે તો વિજ્ઞાન જીતતું હોય છે, કારણકે વિજ્ઞાન પ્રયોગશાળાનું સત્ય છે. ચિંતનતો એક પ્રકારે તમારા એન્ગલથી રજુ કરેલી માન્યતાઓ છે અને એ માન્યતાઓ પરિસ્થિતિ સાપેક્ષ હોય છે. યજ્ઞમાં ધાર્મિક હિંસાની પરિસ્થિતિમાંથી એક ચિંતન વિકસ્યું, તેનું ઉદાહરણ સાંભળો. જ્યારે પણ ચિંતન એકાંગી થાય ત્યારે એ ઉધાર બાજુ શરુ કરી દે છે. બેલેન્સવાળું ચિંતન કદી મળતું નથી. વૈજ્ઞાનિક પૂર્વ વૈજ્ઞાનિકનો પૂરક હોય છે, કે જેવી રીતે જંબો જેટ બનાવવાવાળા 200 ફૂટ ઉડાડવાવાળા રાઈટર બંધુઓના વારસદાર છે, આજ વાત ચિંતનના ક્ષેત્રમાં સમજવી. કાશીના પંડિતો-વિદ્વાનોનું ઉદાહરણ સાંભળો, જેમણે વર્તમાન જીવનના પ્રશ્નોમાં કાંઈ પ્રદાન કર્યું નથી, કારણકે ગ્રંથ બદ્ધ થઇ ગયા.  @11.45min. તમારા આગળ અને પશ્ચિમના ચિંતન આગળ બે જુદા જુદા પ્રશ્નો છે, એટલે જુદા જુદા પરિણામો છે. પશ્ચિમનું ચિંતન પગના પ્રશ્નોથી શરુ થયું, આપણું ચિંતન છેલ્લા પ્રશ્નથી શરુ થયું, મોક્ષ છેલ્લો પ્રશ્ન છે, એ વિષે વિસ્તારથી સાંભળો. પશ્ચિમનું ચિંતન સુખવાદી છે જયારે ભારતનું ચિંતન દુઃખ નિવૃત્તિનું છે, બંને એક જેવું લાગે છે પણ બંને વચ્ચે આકાશ-પાતાળનું અંતર છે. સુખનો અર્થ છે સગવડો વધારો અને તે વિજ્ઞાન દ્વારા વધશે. સુખ સગવડોને આધીન છે અને સગવડો વિજ્ઞાનને આધીન છે એટલે આખો અપ્રોચ વૈજ્ઞાનિક થયો. 50-100 વર્ષ પહેલાંની સ્ત્રી પર નજર નાંખો, એને પરોઢિયે ઉઠી શું શું કરવું પડે છે? પશ્ચિમવાળાએ આ હાર્ડ લાઈફને ઇઝી બનાવી દીધી કે માણસ ઓછામાં ઓછી અગવડોથી જીવન જીવી શકે. @17.19min. એક સંમેલનનો અનુભવ સાંભળો, ત્યાં નારો હતો नहि चाहिये भौतिकवाद, एक हमारा इश्वरवाद એના પર પ્રવચન કર્યું. લાચારીનું નામજ મૃત્યુ છે, 1960માં ગુજરાત મહારાષ્ટ્રથી છૂટું પડ્યા પછીની ગુજરાતની પ્રગતિ સાંભળો.@21.14min. ખુમારીવાળી આધ્યાત્મિકતા કેવી રીતે થશે? આખો સમાજ સુદામાનો નહિ પણ ભામાશાનો અને જગડુશાનો હોય. પશ્ચિમનું સુખવાદી ચિંતન અને પશ્ચિમે શું શું કર્યું તે સાંભળો. @26.13min. જાપાન પાસે કોઈ ખનીજ દ્રવ્યો નથી, જ્વાળામુખીનો દેશ છે, છતાં આખી દુનિયામાં એની આઇટેમો લઈને કેમ ફરી વળ્યું? Made in India જોઇને કેમ લોકો મોઢું બગાડે છે? સ્વામીજીનો જાપાનમાં રસ્તા ઉપર બેસવાનો અનુભવ સાંભળો. આપણાં અહી ફોટાની ધાર્મિકતા છે, પશ્ચિમમાં ક્રિયાની ધાર્મિકતા છે, એ વિષે સાંભળો. વૈદિક પિરિયડનું ચિંતન પશ્ચિમના આજના ચિંતન સાથે મળતું છે પણ સાધુ પિરીયડમાં ફક્ત લક્ષ્ય મોક્ષનું થઇ ગયું. @32.45min. બુદ્ધના ઉપર કપિલની અસર છે અને પતંજલિ ઉપર બુદ્ધની અસર છે. બુદ્ધના ગૃહત્યાગ વિષે સાંભળો. ઘણાં લોકોને ખબર નહિ હોય, પણ કેટલાક લોકોએ એવું શોધ્યું છે કે બુદ્ધને એની પત્ની સાથે જોઈએ એવો સુમેળ ન હતો. જે ઘરમાં હારેલો હોય તેને ઘરે જવાનું ગમતુંજ નથી. એવા માણસો બહાર કોઈ રસ્તો શોધતા હોય છે પછી તે રસ્તો પતનનો હોય કે ઉત્થાનનો હોય. અત્યાર સુધીમાં સ્વામીજીનાં આશ્રમમાં ઓછામાં ઓછા પચાસ માણસો સાધુ થવા આવ્યા હતા, કેમ? તે સાંભળો. વૈરાગ્ય સ્વભાવથી નહિ પણ રીએક્શનથી થતો હોય છે. બુદ્ધ એક વર્ષ સુધી આલાનકલાનને ત્યાં રહ્યા હતા. બુદ્ધે ધર્મને લોજીક અને માનવતાની નજીકનો બનાવ્યો હતો તે સાંભળો. ધર્મના ત્રણ સ્થંભ (શીલ, સમાધી અને પ્રજ્ઞા), ચાર આર્ય સત્યો અને બુદ્ધનો નિવૃત્તિમાર્ગ વિષે સાંભળો. દુઃખનું કારણ ઈચ્છા છે એટલે જેટલી ઈચ્છાઓ વધારે એટલા તમે દુઃખી થવાના, અહીંથી આપણું દર્શન શરુ થયું. પશ્ચિમવાળાઓએ ઈચ્છાઓને વિશાળ બનાવી, એટલે એમાંથી કોલંબસ, વાસ્કો-ડી-ગામા, સિકંદર વિગેરે પેદા થયા અને આખી દુનિયા ઉપર રાજ કર્યું. @40.34min. સાધુ પિરિયડમાં ઈચ્છા દુઃખનું મૂળ બને છે. સાધુ પિરિયડમાં કામ ઉપર બહુ ભાર મુકાયો એટલે ભારતીય પ્રજાનું જીવન બહું મોડે શરુ થાય છે અને બહું વહેલું પૂરું થઇ જાય છે. પરિણામ એ આવ્યું કે એમની તુલનામાં આપના આરોગ્ય સારા નથી. તમે કુદરતથી દૂર ભાગ્યા, પશ્ચિમવાળાએ અતિરેક કર્યો. ગીતાએ માધ્યમ માર્ગ બતાવ્યો.  “युक्ताहारविहारस्य…..योगो भवति दु:खहा”….(गीत 6-17).આ દેશમાં સૌથી વધારેમાં વધારે બીમાર સાધુઓ છે, યોગીઓ છે, સંસારીઓ બીજા નંબરે છે. @46.34min. સ્વામીજીનો રોડ ઉપરનો એક અનુભવ સાંભળો. @48.54min. નડીઆદ સ્ટેશનનો બનાવ સાંભળો. 

Leave a comment

Filed under અધ્યાત્મ

मन्युरसि मन्युमय धेयम्

 
2B –  JUNAGADH – વેદમાં કહ્યું છે કે  પ્રભુ તું મન્યુ રૂપ છે. જરૂર પડે ત્યારે તું મારામાં મન્યુ (ક્રોધ-anger) મૂકજે કે હું સાવ નમાલો, દુર્બળ, ફિક્કો ન થઇ જાઉં કે મારા દેશની લાજ લુંટાતી હોય, મારી માંની કોઈ સાડી ખેંચતું હોય, મારી બહેનની કોઈ મશ્કરી કરતુ હોય ત્યારે હું ચૂપચાપ દ્રષ્ટા થઇને જોયા કરું, એનું નામ કોઈ ક્ષમા નથી, સહન શક્તિ નથી કે સાત્વિકતા નથી. એનું નામ નમાલા પણું છે. ક્રોધને મધ્યમાં લઇ આવો, એ તમારો મિત્ર છે, તમે એક તેજસ્વી જીવનવાળા થશો. મોહ પણ કુદરતે મૂક્યો છે અને એની જરૂર છે, એ વિષે માતાના દ્રષ્ટાંતથી સાંભળો. આપણે ત્યાં લખ્યું છે मातृ देवो भव વિષે સમજો. માં જે વહાલ આપે છે, પ્રેમ આપે છે, ત્યાગ આપે છે એટલે માંનું નામ પિતા કરતાં પહેલું મૂક્યું છે. @5.40mn. એક સજ્જનને ત્યાં જમવા જવા વિશેનો અનુભવ સાંભળો. મોહ કુદરતી છે. કુદરતે એની તમામે તમામ રચના કલ્યાણ માટે બનાવેલી છે. જો એની માત્રનું જ્ઞાન થાય તો વિવેક છે, અને જો વિવેકનું જ્ઞાન થાય તો જીવન છે, એટલે મોહ પણ ભગવાને દયા કરી મુક્યો છે અને એની પણ જરૂર છે. @9.16min. લોભ ન હોત તો આ મકાન ક્યાંથી થયું હોત? આજ કમાયા અને આજે ને આજે ઉડાવી દીધા એ કંઈ ઉદારતા નથી. તમારી બચતમાંથી તો આશ્રમો, સ્કૂલો અને બીજી સંસ્થાઓ ચાલે છે, એને પેલો બીજા અંતનો છેડો નહોવો જોઈએ કે આખી જીન્દગી તમે પોતે સારું ખાવો નહિ અને બીજાને ખવડાવો નહિ. એટલે જેને આપણે ષડ રિપુઓ (કામ, ક્રોધ, લોભ, મોહ, માયા અને મત્સર) માન્યા છે એ શત્રુઓ પણ છે અને મિત્રો પણ છે. ફક્ત માત્રામાં ઉપયોગ કરતાં આવડવું જોઈએ. હું ભલામણ કરું છું કે તમે સવારે ચા-નાસ્તો કરતા હોય તો કરજો, સ્વાદવાળું ભોજન જમજો, ગાંધીજી સાથે અસ્વાદ જમવામાં હું સંમત નથી, કેમ તે સાંભળો. એટલું ખાજો કે પચી જાય. તમે સારી રીતે જીવન જીવજો, સારાં કપડાં પહેરજો, લગર-વગર કપડાં પહેરવા એ વૈરાગ્યની નિશાની નથી. @13.14min. આપણે ત્યાં દુઃખના ઉપાયો બતાવ્યા, તેમાં ચાલશે, ભાવશે, ગમશે અને ફાવશે આમાંજ પ્રજાનું મૃત્યુ છે. કોઈ પરિસ્થિતિને વશ હોય તો બરાબર છે, પણ આ સુત્રો જીવનમાં અપનાવો તો તમે ક્વોલીટી વિનાની પ્રજા થઇ જશો તેના ઉદાહરણો સાંભળો. ક્વોલીટી વિનાની પ્રજાનું પરિણામ એ આવ્યું કે ભારતમાં કદી પણ ક્રાંતિ થઇ નહિ. @17.04min. ઈંગ્લેન્ડમાં ખેડુતોની ક્રાંતિ વિષે સાંભળો. જર્મનીમાં માર્ટીન લ્યુથરે ધર્મ વિરુદ્ધ ક્રાંતિ કરેલી, એના પહેલા કોપનહેગન બ્રુનો ગેલીલિયોએ વૈજ્ઞાનિક ક્રાંતિ કરેલી. એનું એક્કજ કારણ છે કે નહિ ચાલે, અમારે ક્વોલીટી જોઈએજ જોઈએ. અમેરિકામાં એક ખેડૂતે નવીજ 9 (નવ) ગાડીઓ પ્રેસમાં ચપટ કરીને ખેતરમાં કિનારા ઉપર ચોંટાડી દીધી અને કહી દીધું કે આ તારી ભૂલ નહિ ચાલે, નહિ ચાલે તે નહિજ ચાલે. આમાંથી પ્રજાનો એક ક્વોલીટી આપતો અભિગમ તૈયાર થતો હોય છે. બુદ્ધના સમયમાં હજ્જારો સાધુઓના ટોળાં ફરતા થયાને ફરી ફરીને કહ્યું કે ઈચ્છાઓનો ત્યાગ કરો, સુખોનો ત્યાગ કરો. એટલે ધીરે ધીરે આપણું જીવન-દર્શન સુખ દ્રોહી થયું, એટલે આખી દુનિયામાં સુખના પ્રત્યે સૌથી વધારેમાં વધારે ઈર્ષ્યા કરતા આપણે થયા.આ સુખ વિરોધી દર્શને અર્થતંત્રને તોડી નાખ્યું. ઉદાહરણો સાંભળો. @22.29min. સાધુઓ પોતે આ દુઃખ નિવૃત્તિના માર્ગે ચાલે, ઓછામાં ઓછી આવશ્યકતાથી ચલાવે એ બરાબર છે, પણ આખી પ્રજાને તમે આવી બનાવી શકો નહિ. વિરમગામમાં એક જૈન સજ્જનનો પ્રશ્ન અને એનો જવાબ સાંભળો. @27.05min. સતત એકજ વાત કરવામાં આવી કે કંઈ ભેગું આવવાનું નથી, તો પેલો કોલંબસ ભેગું લઇ જવા માટે દરિયો ખેડતો હતો? એવરેસ્ટના શિખર પર પેલો ચઢ્યો તે ભેગું લઇ જવા માટે? એમાં સુપર પ્રજા થવાની મહત્વકાંક્ષા છે.@29.28min. એક બહેનની વાત સાંભળો કે જેનો પતિ છટકી ગયો. સત્સંગમાં લઇ ગયા પછી એને એવો રસ લાગ્યો કે સત્સંગના રસે ઘરના દાંપત્ય રસને તોડી નાખ્યો. આ સત્સંગ નથી, એમાં શાંતિ છે પણ એ સ્મશાનની શાંતિ છે, એ પલાયનવાદ છે. સત્સંગનો અર્થ એ છે કે પતિ-પત્નીને સાચું દાંપત્ય અપાવે. @32.53min. કેટલીક વાર સુખના ત્યાગીને સુખની વધારે લાલસા હોય છે. મીઠાઈ બનાવનારને મીઠાઈ ઉપર એટલું આકર્ષણ નથી હોતું, પણ જેણે કદી મીઠાઈ જોઈજ નથી તે દુકાન સામે ઉભો રહી લલચાય છે, જીભ ફેરવે છે, એના મોઢામાં પાણી આવે છે. નકાર એ બહુ મોટો હકાર છે. આપણે એ રસ્તે ચાલ્યા કે કુદરતથી બહું દૂર ફેંકાઈ ગયા, સમૃદ્ધિથી દૂર ફેંકાઈ ગયા. આપણે હવે ગીતાના મધ્યમ માર્ગ પ્રમાણે અંતરમાં ત્યાગ, બાહ્ય સુખોનો સ્વીકાર, સુખો માટે કોઈ અણગમો નહિ પણ એને માટે જનકની જેમ કોઈ લાલસા નહિ એ માર્ગે ચાલવાનું એવું મને લાગે છે. આભાર, ધન્યવાદ, હરિઓમ તત્સત. @38.17min. સ્વામીજીના કંઠે ગવાયેલું ભજન @43.36min. ऐसो जतन बता जा रे – राजेन्द्र और नीना महेता.

Leave a comment

Filed under અધ્યાત્મ

આભડછેટના ઉદાહરણો

4B – JUNAGADH – આભડછેટના ઉદાહરણો સાંભળો. આ તમારો ધર્મ સત્યથી દૂર, ન્યાયથી દૂર, ઘંટીનું પડીયું બનીને ડુબાડનારો બન્યો. એવુંજ સંસ્કૃતિનું મોલેસલામ ગરાસિયાનું ઉદાહરણ સાંભળો. આ તમારી બાદબાકી છે અને એમનું જમા પાસું છે. તમે કદી એવું દ્રશ્ય જોયું કે જેમાં પાંચથી દશ હજાર હિંદુઓ લાઈનસર બેઠા હોય અને પ્રાર્થના થતી હોય? મંદિરમાં જાવ તો અશાંતિજ અશાંતિ. મુસલમાનોને આખી દુનિયાની બેટીઓ ખપે, આપણે ત્યાં ઉલટું થયું, બીજાની તો ન ખપે પણ પોતાની પણ નહિ ખપે. જાડેજાઓ કહે કે “નાગર કોઈ કાળો નહિ અને જાડેજા કોઈનો સાળો નહિ” જાડેજા કોઈને દીકરી નહિ આપે પણ દૂધ પીતી કરે. આજે જાડેજાઓનો ક્ષય થઇ ગયો. @4.53min. મુસ્લિમો અહી આવ્યા, એમણે આપણાં ઉપર એક બહુ મોટો એકેશ્વરવાદનો પ્રભાવ આપ્યો. એમાંથી કબીર, નાનક, દાદુ વગેરે સંતો થયા. પણ મુસ્લિમો પાસે શું ન હતું? અને આજે પણ શું નથી, એના કારણે એમની દુર્દશા થઇ? એમની પાસે શિક્ષણ અને અર્થતંત્ર નથી. ઇદના પ્રસંગે મુસલમાનોની સભામાં સ્વામીજીના પ્રવચન વિષે સાંભળો. મુસલમાનો પાસે એક ધર્મ ઝનુન સિવાય આર્થિક દ્રષ્ટિકોણજ નથી. ઇકબાલ જેણે “सारे जहांसे अच्छा हिन्दोस्तां हमारा” લખેલું, એણે એક “सिकवा” પુસ્તિકા લખેલી, એના ઉપર ઘણો ઉહાપોહ થયેલો એમાં એણે ઈશ્વરને ફરિયાદ કરી છે કે અમે જે તારા બંદા મુસલમાન, અમારા ઘર ઝોંપડા જેવા અને જે પેલા કાફર છે એ તો મહેલમાં રહે છે. એમના ઘરમાં રૂપાળી કન્યાઓ છે અને અમને “फकत वादाए हूर” આજે અરબસ્તાનની સમૃદ્ધિ એમના અર્થતંત્રને આભારી નથી, એ તો કુદરતે આપેલી છે. ફરી બીજી વારનો જમાતે ઇસ્લામનો અનુભવ સાંભળો. સ્વામીજીનો સવાલ હતો કે દુનિયામાં મુસ્લિમોની સંખ્યા 100 કરોડથી વધુ છે, જ્યારે હિંદુઓ તો માંડ 60 કરોડ છે તે પણ વિભાજીત છીએ, તો તમે નોબલ પ્રાઇઝ લેનારા માણસો કેટલા પેદા કર્યા? અને ન કર્યા તો કેમ ન કર્યા? કારણકે એમની પાસે શિક્ષણ તંત્ર છે જ નહીં. પેટલાદની કોલેજનું ઉદાહરણ સાંભળો. અંગ્રેજો આવ્યા એમની પાસે આ બંને તત્વો હતા. @10.33min. તમે ધર્મને એ રીતે ન જોશો કે તમારો ધર્મ કેટલા લોકોને મોક્ષ આપશે કે સ્વર્ગ આપશે? પણ તમે એ જુઓ કે તમારો ધર્મ આ લોકમાં કેટલી ખુમારી પૂર્વકનું જીવન આપશે? તમે તમારી મિલ્કત સાચવી શકશો? તમે તમારા બાળ-બચ્ચાને સાચવી શકશો? ઈઝરાઈલી, અમેરિકન કે અંગ્રેજ એવી ચિંતા નથી કરતો કે હવે અમારું શું થશે? તમને 85% થઈને રાત-દિવસ આવી ચિંતા કેમ રહે છે? કારણકે તમારો ધર્મ કે સંસ્કૃતિ તમને ધારણ નથી કરી શકતા. મુસ્લીમોના એકેશ્વરવાદથી આપણે, દયાનંદ સરસ્વતી સુધીના બધાયે પ્રભાવિત થયા. મુસ્લિમો પાસે સામાજિક દ્રષ્ટિકોણ ન હતો એ અંગ્રેજોએ આપ્યો. જ્યાં જ્યાં એમણે કોઠીઓ નાંખી, ત્યાં ત્યાં પહેલી જાગૃતિ આવી તે વિષે સાંભળો. આપણી અંધશ્રદ્ધાના ઉદાહરણો, કાશીની કરવત, અક્ષય વટ તથા જગન્નાથના રથ નીચે કચડાઈ મરવાના ઉદાહરણો સાંભળો. 1954ના મારા પહેલા કુંભમેળામાં સ્નાન કરવા જતાં, અડધા કલાકમાં 1400 માણસો મારી ગયા હતા. @14.21min. બંગાળની સતીપ્રથા આપણાં અહી કેવી રીતે આવી? તથા રાજા રામમોહનરાયની ભાભી સતી થઇ તે વિષે સાંભળો. @18.41min. મને એવો એક અંગ્રેજ બતાવો કે તે આ દેશમાં બે-ત્રણ પત્ની લઈને આવ્યો હોય? અંગ્રેજ સ્ત્રી સન્માન સાથે એકજ પત્ની રાખે, જ્યાં એ જાય ત્યાં સાથે જાય. આપણે લખીએ ખરા કે “यत्र नारियस्तु पूज्यन्ते, रमन्ते, तत्र देवता” હવે ક્યા રમણ કરે? તમારે ત્યાં કે અંગ્રેજને ત્યાં? રાજારામ મોહન રાયે ઉપનિષદ અને બાયબલ બે ભેગાં કરી બ્રહ્મો સમાજ બનાવ્યો, પણ ચાલ્યો નહિ, એ વિષે સાંભળો. પાછો પૌરાણિક ધર્મ સ્થાપિત થઇ ગયો. ઉત્તર-પશ્ચિમમાં સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતી જાગૃતિ લઇ આવ્યા, ગુજરાત હજી એમને નથી ઓળખી શકતું, કારણ કે “कर्मिको दक्खन भला, ग्ऩानीको पंजाब, मूरखको माळवो भलो और ढ़ोंगीको गुजरात” જો આર્ય સમાજ ન થયો હોત તો બોર્ડેરની રેખા લાહોરને બદલે દિલ્હી પર ખેંચાઈ હોત.દયાનંદ સરસ્વતીએ વેદનો ધર્મ સ્થાપિત કર્યો. એમણે ચાર વેદ 250 રૂપિયામાં જર્મનીથી મંગાવ્યા. આ વેદો જર્મનીના મેક્ષ મુલરે (Max Muller) બીબાં બનાવી તૈયાર કરાવ્યા હતા. આ જર્મન વિદ્વાનનું જીવન ચરિત્ર વાંચશો તો ખ્યાલ આવશે કે આ માણસે સંસ્કૃત વિદ્યા પાછળ કેટલું તપ કર્યું છે. વેદમાં એક ઈશ્વર છે. વેદમાં દેવ-વાદ છે, દયાનંદ સરસ્વતીએ પોતાની પ્રતિભાથી બધા દેવોનો એક ઈશ્વરમાં સમન્વય કર્યો. દયાનંદ સરસ્વતીએ સ્થાપેલી DAB કોલેજે આઝાદીના સંગ્રામ માટે કાર્યકર્તાઓ આપ્યા. @23.46min. લાલા લાજપતરાય જૈન વાણિયા હતા, આર્ય સમાજનું સાહિત્ય વાંચ્યા પછી હિંદુ થયા હતા. દયાનંદ સરસ્વતીએ સાચી વાત, ધર્મને સત્યની નજીક લાવવા માટે 18વાર ઝેર પીધા હતા. દયાનંદ સરસ્વતીએ આપણને રાષ્ટ્રવાદ આપ્યો અને પહેલી વાર એમણે કહ્યું કે કોઈ માણસ બીજા ધર્મમાં ગયો હોય અને જો પાછો આવવા માંગતો હોય તો એને સ્વીકારી લેવો. સુરતમાં બે વખત દયાનંદ સરસ્વતીને સભામાં પથરા પડ્યા. ગુજરાતમાં ધાર્મિક ક્ષેત્રમાં એજ માણસ સફળ થઇ શકે, જે લોકોને વેવલાપણું આપે. બ્રહ્મો સમાજનું મુંબઈમાં પ્રાર્થના સમાજમાં રૂપાંતર થયું. @28.32min. આ રીતે અભિગમ બદલવાની ધાર્મિક પ્રક્રિયા મુસ્લિમોથી શરુ થઇ, તે બહુ અસરકારક ન રહી કારણ કે જે લોકો નિર્ગુણી સંતો થયા તે મોટે ભાગે પછાત જ્ઞાતિઓમાં થયા અને એમની અસર પછાત જ્ઞાતિ પૂરતીજ રહી. ઉપરની જ્ઞાતિઓ ઉપર આચાર્યોની અસર અને આચાર્યો ચુસ્ત વર્ણવાદી, કર્મકાંડવાદી, અધિકારવાદી એટલે કબીર વગેરેની અસર ઉપરની જ્ઞાતિઓ પર ન થઇ, પણ જે સમાજો આવ્યા એમણે ઉપરની જ્ઞાતિઓને પણ પકડી અને પરિવર્તન આપ્યું. પછી ગાંધીજી આવ્યા એટલે ગુજરાતને ન્યાલ કરી દીધું. ગાંધીજી અને દયાનંદ સરસ્વતીમાં શું ફરક છે તે સમજો. દયાનંદ પોતાના પગ પાસે પડેલું સત્ય છે, એનાથી પ્રજાને ચલાવવા માંગે છે. ગાંધીજી પ્રજાની આગળ સત્ય પડેલું છે ત્યાંથી પ્રજાને ચલાવવા માંગે છે. ગાંધીજીનું પ્રદાન સાંભળો. છેલ્લા સો વર્ષ પહેલા થયું તેનું પરિણામ હું અને તમે છો, પણ છેલ્લા 20 વર્ષમાં પાછી અંધશ્રદ્ધા ફેલાવા માંડી છે. @32.17min. દેવીઓના વ્રતો વિષે સાંભળો. હિન્દુઓએ કેટલા દેવ બદલ્યા છે? જેના ભગવાન બદલાતા રહે એને ઈમાનવાળી પ્રજા કહેવાય કે બેઈમાન પ્રજા કહેવાય? @35.00min. જૈનોની અહિંસા, સાધ્વી અને કાલીચરણ મુનીજી @42.33min. ભજન – અનુભવીને એટલું આનંદમાં રહેવું રે ભજવા પરબ્રહ્મને બીજું કાંઈ ના કહેવું રે. 

Leave a comment

Filed under અધ્યાત્મ