Category Archives: ઘટના

કલ્પના ચાવલા-એક ભારતીય-અમેરિકન અવકાશયાત્રી

Courtesy :funonthenet@yahoogroups.com

તેમણે નાસા એમ્સ સંશોધન કેન્દ્ર પર કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. જ્યાં તેણીએ વર્ટિકલ લઘુ ટેકઓફ અને લેન્ડિંગ ખ્યાલો પર CFD સંશોધન કર્યું. ૧૯૯૪માં નાસાએ કલ્પનાની અંતરીક્ષયાત્રી તરીકે પસંદગી કરી ત્યારબાદ કલ્પના ચાવલા માર્ચ ૧૯૯૫માં નાસાના અવકાશયાત્રી કોર્પ્સ જોડાયા હતા અને તે ૧૯૯૬માં પ્રથમ ઉડાન માટે પસંદ થયા. તેમનું પ્રથમ અવકાશી મિશન ૧૯ નવેમ્બરથી ૫ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૭ સુધી એસટીએસ ૮૭ ઉપર પ્રાઇમ રોબોટીક આર્મ આપરેટર તરીકે ફરજ બજાવી. છ અવકાશયાત્રી સાથે સ્પેસ શટલ કોલંબીયા એસટીએસ-૮૭માં ફ્લાઇટ ઉડાન ભરી. કલ્પના ચાવલા પ્રથમ ભારતીય મહિલા અને બીજી ભારતીય અંતરિક્ષયાત્રી વ્યક્તિ હતી. તેના પ્રથમ અવકાશ મિશનમાં ચાવલાએ પૃથ્વીની ૨૫૨ ભ્રમણકક્ષામાં ૧૦.૪ કરોડ માઇલની મુસાફરી કરી અને ૩૭૨ કલાક કરતાં વધુ અવકાશમાં રહ્યા હતા. એસટીએસ-૮૭ પોસ્ટ ફ્લાઇટ પ્રવૃત્તિઓ પૂર્ણ થયા પછી, ચાવલાને અવકાશયાત્રી કચેરીમાં સ્પેસ સ્ટેશન પર તકનિકી કામગીરી સોંપવામાં આવી હતી. ૨૦૦૦માં તેણીએ એસટીએસ-૧૦૭ની ટુકડીના ભાગરૂપે બીજા ઉડ્ડયન માટે પસંદ કરવામાં આવી હતી. ૧લી ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૩ના રોજ ધરતીથી ૬૩ કિલોમીટર દુર પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ફરી પ્રવેશ દરમ્યાન સ્પેસ શટલ કોલમ્બીયા તુટી પડતા કલ્પના ચાવલા અને બધા સાત યાન સભ્યોનું ટેક્સાસમાં મૃત્યુ નીપજ્યું હતું

   Kalpana Chawla story,How Kalpana Chawla Died ?? Kalpana chawla death video, shuttle crash

                           https://youtube.com/embed/M9nfvBaSDl8?rel=0
                                      Kalpana’s last message to India  
                          https://youtube.com/embed/L38qPrUFSMQ?rel=0 

 

                                                 Columbia Disaster
                          https://youtube.com/embed/nd2FVuVF4OM?rel=0 
                        
                      
                     
                  
      
            
                
                 Kalpana Chawla First Indian woman in space

Leave a comment

Filed under ઘટના

Be kind

1 ટીકા

by | જૂન 23, 2017 · 7:42 એ એમ (am)

વરસાદી મોસમ અને આપણે..પરેશ વ્યાસ

વરસાદી મોસમ અને આપણે..
મને વીંધતો ચોમાસનો મિજાજ જળબંબોળ;
મુશળધાર પડે સાટકા; રુદિયે ભીના સૉળ. – ભગવતીકુમાર શર્મા
ચોમાસાનાં આગમનની છડી પોકારાઇ ચૂકી છે. વરસાદ અને કવિતાનો આગવો નાતો છે. તમામ સિદ્ધહસ્ત કવિઓએ ઊંચી માંયલા વરસાદી કાવ્યો લખ્યા છે. આ ‘જળબંબોળ’ કાવ્ય પણ ઉત્તમ કોટિની વરસાદી અભિવ્યક્તિ છે. ઉપરોક્ત કાવ્યપંક્તિઓમાં બે શબ્દોનાં ઝુમખાં મઝાનાં છે. પહેલાં બે શબ્દો ‘જળબંબોળ’ અને ‘મુશળધાર’ છે જે વરસાદી મિજાજ બતાવે છે. અને પછીનાં બે શબ્દો ‘સાટકા’ અને ‘સૉળ’ એ વરસાદી મિજાજની અસર બતાવે છે. સાટકા એટલે ટૂંકી લાકડીને છેડે પાતળી સાટ બાંધી કરવામાં આવતો કોરડો કે ચાબૂક. અને સૉળ એટલે લાકડી વગેરેના મારનો શરીર ઉપર થતો પાતળો લાંબો સોજો, ભરોડ…. આ વરસાદ સાલી અઘરી માયા છે. નહીં?! અને આપણાં નવોદિત કવિઓ તો વરસાદને જોઇને જ ગહેકવા માંડે છે. અરે, કવિતામાં જેને કાંઇ ટપ્પાં ન પડે એવા લોકો ય વરસાદ આવે એટલે દેખાદેખીમાં વોટ્સ એપ કે ફેસબૂક ઉપર કવિતાઓ લઇને મચી પડે છે. ઇન ફેક્ટ, સોશિયલ મીડિયા ઉપર અપલોડ કે ફોરવર્‍ડ કરવામાં આવતા સંદેશાઓમાં વર્ષા કાવ્યો અને વરસાદી કાવ્યસંગીતનો રાફડો ફાટે છે. ચાલો એ જવા દઇએ. આપણે રહ્યાં સામાન્ય સિટિઝન્સ. વરસાદ આપણે માટે તો અનેક અઘરાં પ્રયોજન લઇને આવે છે. અમે કબૂલીએ છીએ કે આપણી પ્રેમકથાઓમાં વરસાદનું આગવું પ્રદાન છે. અને આપણી જીવનકથાઓ પણ વરસાદ પર આધારિત છે. આપણો રોમાન્સ અને આપણી ઇકોનોમી બન્ને રેઇન આધારિત છે. કેવું કોમ્બિનેશન છે આ કે જે આવે છે ત્યારે આપણે કેર-ફ્રી થઇ જઇએ છીએ, કેર-ફુલ આપણને થવું પડે છે પણ જો કેર-લેસ થઇએ તો આપણી માઠી થઇ જાય.
ચોમાસું આવે ત્યારે થોડી વસ્તુઓ થાય જ. નીચાણવાળા વિસ્તારમાં પાણી ભરાઇ જાય. વાહનો ચાલતા ચાલતા અટકી જાય. રસ્તાઓ તૂટી જાય. ખાડાખબડાથી કેડ અને કપડાં બચાવીને ચાલવું પડે. ચોમાસામાં ગંદવાડ વધે, મંદવાડ વધે. છીંક આવે, ખાંસી થાય, છીંકાછીંક થાય. મેલેરિયા, ડેંગુ થાય. ઝિકાની ઝીંકઝીંક પણ વધી જાય. સાદો તાવ, ઝેરી તાવ અને ઘણું બધું. આપણે સાચવવું. કવિઓ, ગીતકારો તો વરસાદ ભીંજાઇ જવા ઇજન આપે. પણ.. આપણે સાચવવું. હેં ને?
રસ્તે વેચાતી ખાણીપીણી આરોગવામાં જોખમ રહેલું છે. ખાણી અને પીણી બન્ને પ્રદૂષિત હોય અને આપણી પ્રતિકારક શક્તિ ઓછી હોય. ભીંજાવામાં હીરોગીરી નથી. પણ સંજોગવશાત ભીંજાઇ જઇએ તો ઘરે પહોંચીને શરીર લૂંછી સૂકા વસ્ત્રો ધારણ કરી લેવા જોઇએ. મચ્છરથી બચવાની જવાબદારી તો સરકારે આપણી પર જ નાંખી દીધી છે. ઘર અને કામકાજની જગ્યાઓએ અંદર અને બહાર મચ્છરોને પેદા ન થવા દેવા અને પેદા થઇ ગયા હોય તો એનાં ડંખથી બચવું આપણા હિતમાં છે. મચ્છરદાની કે મચ્છર ભગાડો ક્રીમ કે રીપેલન્ટ જરૂરી બની જાય છે. કડવો લીમડો સારો. ન્હાવામાં અને ધુમાડો કરવામાં. લાંબા સુતરાઉ વસ્ત્રો સારાં. ભેજ હોય તો ચામડીનાં રોગ થાય. એમાં ય ખંજવાળીએ તો તો ચર્મરોગ વકરે. ગરમ પીણાંનું સેવન ઇચ્છનીય. ચા સાથે તુલસી, ફુદીનો, હળદર, આદુ અને લીલી ચાનાં ફાયદા અનેક. ગરમ સૂપ સારું. કાચું શાકભાજી, સલાડ ખાવું નહીં. ખાવું જ હોય તો વરાળમાં બાફેલું સલાડ ખાઇ શકાય. શાકભાજી હૉલસેલમાં ખરીદવા નહીં. એકીસાથે રાંધવા પણ નહીં. જૂતા, મોજા, ચાદર, ઓશીકા અને રેઇનકોટ સૂકા હોવા જોઇએ. કારણ? કારણ કે આપણે એમાં હોઇએ..
તમે કહેશો કે આલ્લે લે.. આ તો અમને ખબર જ છે. એમાં નવું શું છે? બસ એ જ કે ર.પા. ભલે કહે કે પગનાં અંતરયાળપણાંને ફળિયામાં ધક્કેલો રે, વરસાદ ભીંજવે કે પછી હરીન્દ્ર દવે કહે કે ચાલ વરસાદની મોસમ છે વરસતા જઇએ પણ આપણે તો ઘરમાં રહીને સોશિયલ મીડિયામાં ભીંજવા ભીંજાવવાની રમત રમ્યા કરવી. આદિલ મન્સૂરી ભલે લખી ગયા કે રેઇનકોટ, છત્રીઓ, ગમશૂઝ , વોટરપ્રૂફ હેટ્સ , માનવીએ કેટલી ભીંતો ચણી વરસાદમાં.. પણ ભીંતને ચણતા જરૂરી છે. જમાનો એવો છે. રોગનો આતંકવાદ અટકાવવો જરૂરી છે. શુષ્ક રહેવું, સ્વચ્છ રહેવું, સ્વસ્થ રહેવું…તંઇ શું?

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under ઘટના

લિબરોસિસ: કોઇની કંઇ પડી છે જ ક્યાં? / પરેશ વ્યાસ

લિબરોસિસ: કોઇની કંઇ પડી છે જ ક્યાં? 

આવ, મારા રેશમી દિવસોના કારણ,
જિંદગી જેને કહે છે એ અહીં ઠેબે ચડી છે !                                                                                                                             – શ્યામ સાધુ

પડી હોવી એટલે દરકાર હોવી. પરવા હોવી. મૂળે આપણે હતા જ લાગણીવાદી. અનેકતામાં એકતાનાં પાઠ આપણે ભણ્યા’તા. એટલે બીજાની રહનસહનને સહજ સ્વીકારીને ચાલ્યા. સહનશીલતા આપણાં રંગકણમાં. કાળા, ધોળા, કેસરી, લીલા, ભૂરાં અને લાલ. સર્વ રંગ ખુશ રંગ હતા આપણાં માટે. રેશમી દિવસો હતા. પણ હવે બધું ઠેબે ચડ્યું છે. સમય બદલાયો છે. આતંકવાદ પનપતો જાય છે. લોકો હવે  પોતાની માન્યતાઓને ઝનૂનથી માને છે. એને જાળવવા માટે મરવા અને મારવા તૈયાર છે. આપઘાતી આતંકવાદનાં લોહીઝાણ સમાચાર રોજ આવે છે. સરહદ પર બરફ ઓગળી ચૂક્યો છે. પાક પ્રેરિત ના-પાક આતંકવાદી રોજ હિંદુસ્તાનમાં ઘૂસવાની ફિરાકમાં રહે છે. કાશ્મીર વિષે બાદશાહ જહાંગીરે કહું’તું કે અગર પૃથ્વી પર ક્યાંય સ્વર્ગ છે તો એ અહીં છે, અહીં છે, અહીં છે. પણ હવે એ અહીં નથી, અહીં નથી, અહીં નથી. સ્વર્ગની તો વ્યાખ્યા જ બદલાઇ ચૂકી છે. આતંકવાદીઓ કાશ્મીરીઓને ભડકાવે છે. સૈનિકો પૂરતી સહનશીલતાથી એની પ્રતિક્રિયા આપે છે. એમ કરવા જતા એમને શહાદત પણ વહોરવી પડે છે. આ તો રોજનું થયું. ત્યાં વળી ગૌરક્ષા માટે કટિબદ્ધ કેન્દ્ર સરકારે કતલ માટેનાં ઢોરનાં ખરીદવેચાણ પર પ્રતિબંધ કરતો હૂકમ કર્યો. એનો પણ વિરોધ થયો. લો બોલો! જાહેરમાં ગૌમાંસ ખાવાનાં કાર્યક્રમો થયા.  આ પ્રતિબંધનાં જાહેરનામાનો મામલો કોર્ટમાં ગયો. મદ્રાસ હાઇકોર્ટે કેન્દ્રનાં જાહેરનામાનો અમલ સ્થગિત કર્યો એમ કહીને કે આ બંધારણીય હક્કની વિરુદ્ધ છે.  કેરળ હાઇકોર્ટે મદ્રાસ હાઇકોર્ટનાં સ્ટે ઓર્ડરથી વિપરીત અવલોકન કર્યું કે આ પ્રતિબંધ તો પશુમેળાને લગત છે. તમે પોતાનાં ઘરેથી કત્લ કરવા માટે ઢોર વેચી શકો છો. ત્યાં રાજસ્થાન હાઇકોર્ટ ગાયને રાષ્ટ્રીય પશુ જાહેર કરવા જણાવે છે. કોર્ટનાં અર્થઘટન સાવ અલગ અલગ છે. એવામાં રામ જન્મ ભૂમિનો મુદ્દો ફરીથી સમાચારમાં છે. બાબરી મસ્જિદનાં વિવાદિત ઢાંચા તોડવાની ગુનાઇત સાઝિશ રચવા બદલ વરિષ્ઠ રાજકીય નેતાઓ પર કોર્ટમાં કામ ચાલશે. પચ્ચીસ વર્ષો બાદ આરોપનામું આવ્યું છે અને યુપીનાં મુખમંત્રી કહે છે કે વાતચીતથી વિવાદનો હલ લવાશે. અલબત્ત રોજનું કામ રોજ કરી પેટિયું રળતા કેટલાંય કામદારો કે ખેતરમાં વાવણીની તૈયારી કરતા કેટલાંય કિસાનોને આ સાથે કાંઇ સંબંધ નથી. પણ આ આપણી સાંપ્રત રાષ્ટ્રીય ચર્ચા છે. ડિક્સનરી ઓફ ઓબ્સક્યોર સોરોસ (ખાસ જાણીતી નહીં હોય એવી વ્યથાઓનો શબ્દકોશ )માં એક શબ્દ છે લિબરોસિસ  (Liberosis). આજે અમને લિબરોસિસ જેવું ફીલ થઇ રહ્યું છે. શું છે આ લિબરોસિસ?

લિબરોસિસ શબ્દનો પહેલો હિસ્સો છે લિબરલ.  ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર લિબરલ એટલે છૂટથી આપેલું, છૂટથી આપનારું, ઉદાર, સખી દિલનું, દાતાર, વિપુલ, પુષ્કળ, ઉદાત્ત, ઉચ્ચ, મોટા મનનું ભરપૂર, પૂર્વગ્રહ વિનાનું, કઠોર કે કટ્ટર નહિ એવું, (વિદ્યાભ્યાસ અંગે) મનને ઉદાર બતાવવાના ઉદ્દેશવાળું, લોકશાહી પદ્ધતિથી સુધારાને અનુકૂળ, ઉદારમતવાદ. લિબરેલિસ્ટ એટલે ઉદારમતવાદી. પણ લિબરોસિસનો મતલબ થોડોક જુદો છે. શબ્દનાં છેડે લગાડેલો  ‘–સિસ’ પ્રત્યય મૂળ ગ્રીક ભાષા પરથી આવ્યો છે જેનો અર્થ થાય  સ્થિતિ, પરિસ્થિતિ, પ્રક્રિયા વિગેરે. ઇંગ્લિશ ભાષામાં ઘણાં  શબ્દ પાછળ  ‘-સિસ’ લાગે છે. દા.ત. ટ્યુબરક્યુલોસિસ (ટીબી). ટ્યુબરક્યુલસ એટલે ફેફસાની અંદર થતી નાની ગાંઠ, ફોડકી કે ગૂમડું. અને –સિસ એટલે એવી સ્થિતિ. ફેફસાંની અંદર ફોડકીઓ થઇ જાય એ સ્થિતિ એટલે ટ્યુબરક્યુલોસિસ. લિબરોસિસ એટલે ઉદારમતવાળી સ્થિતિની ઇચ્છા. જિંદગી આજકાલ ટેન્સ છે. લોકોનાં દિમાગ ગરમ છે. ક્ષુલ્લક બાબતોમાં મારામારી થઇ જાય છે. ગોળીબારી ય થાય તો નવાઇ નથી. ગાળાગાળી તો હવે વર્ચ્યુઅલી પણ થાય છે. પણ હું નક્કી કરું છું કે જિંદગીને હળવાશથી લેવી. પહેલાં એવું હતું કે હું બે પગલાં ભરતો અને પછી આજુબાજુ જોઇ લેતો કે બધું બરાબર તો છે ને? કોઇ  ખલનાયક મારી ચીજવસ્તુઓ, મારી માલિકીની ચીજવસ્તુઓ મારી પાસે છીનવી લેવા આવી તો નથી રહ્યો ને? રાહત ઇન્દોરી સાહેબે એવું નહોતું કીધું કે ‘લોગ હર મોડપે રૂક રૂક કે સંભલતે ક્યું હૈ..’  બસ હું કાંઇ એવો જ હતો. જરા થડકો થતો અને હું સાવચેત થઇ જતો. પણ એ પળ પળની અગમચેતી હવે રહી નથી. હું બિન્દાસ છું. જિંદગીને મેં હવે જકડીને પકડી નથી. જિંદગી અને હું આજકાલ થપ્પો રમીએ છીએ. ક્યારેક એ છૂપાઇ જાય, ક્યારેક હું. ક્યારેક અમે આંધળો પાટો ય રમીએ. વોલીબોલની રમત જેવી છે મારી જિંદગી. આ બાજુથી પેલી બાજુ અને પેલી બાજુથી આ બાજુ. વોલીબોલ આમ લાંબો સમય હવામાં જ હોય. ફક્ત થોડી થોડી વારે એને હાથથી સામે ફેંકવાનો. બાકીનાં સમયમાં વોલીબોલ પોતાની રીતે ઊછળતો રહે.  ડીઅર જિદંગી ફિલ્મમાં  શાહરુખ આલિયાને દરિયાનાં મોજા સાથે કબડ્ડી કબડ્ડી રમતા શીખવાડે છે. હું એવી પ્રો-કબડ્ડીનો સ્ટાર પ્લેયર છું. જ્યાં સુધી કોઇ રીઅલ પ્લેયરનાં ટાંટિયા ન ખેંચવા પડે ત્યાં સુધી બધું હેમખેમ છે. મારી આ સ્થિતિ લિબરોસિસ છે. હું કોઇ ગૌમાંસ કે બાબરી મસ્જિદનાં સમાચારમાં ખેંચાતો નથી. અર્નબી બૂમાબૂમ હવે મારાં રૂંવાડાં ઊભા કરી શકતા નથી. ધરણાં, સૂત્રોચાર, તાળાબંધી, ઉપવાસ, હડતાળથી હું પર છું. હું મસ્ત છું. મારે મન  સઘળું સારું છે. પૈસા મળે તો ય નવીન જવાબદારીનો ભાર હું લેવા

Leave a comment

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ

India in Second World War very useful info–unique–

Courtasy  mahendra thaker <mhthaker@gmail.com>..
very useful info–unique–
https://sites.google.com/site/mhthaker/

…………………………………………………………………..

India in Second World War – Part 1
India, officially the Indian Empire, declared war on Germany in September 1939. The Provinces of India (which included most of modern-day India and the present day Bangladesh, Pakistan and Myanmar), being imperial colonies of the United Kingdom, were by default a part of the Allies of World War II. Several Indian princely states provided large donations to the Allies to combat the threat of Nazism and Fascism (Wikipedia)

India First World War
Two crew members of a Sherman tank of the Scinde Horse, part of the Indian 31st Armoured Division in Iraq, March 1944

India First World War
Indian soldiers holding a Nazi flag which they had captured at Libyan Omar, December 1941

India First World War
An Indian infantry section of the 2nd Battalion, 7th Rajput Regiment about to go on patrol on the Arakan front, Burma 1943

India First World War
Indian troops move ammunition in very muddy conditions whilst on the road to Tamu in Burma

India First World War
The British commander and Indian crew of a Sherman tank of the 9th Royal Deccan Horse, 255th Indian Tank Brigade, encounter a newly liberated elephant on the road to Meiktila, Burma 1945

India in Second World War – Part 2

Private Begum Pasha Shah of the WAC (1) on duty in the Orderly Room of an RAF station in India, August 1943
Indian women labourers, engaged in airfield construction work, pass mechanics working on a Royal Air Force Consolidated Liberator bomber at a base in Bengal. 1944
Indian and RAF ground crew, 1943
Indian technicians assembling cannon-firing Hurricanes
Squadron Leader Karun Krishna Majumdar was awarded the Distinguished Flying Cross – the first to be awarded to an Indian Air Force officer – for the gallantry and leadership that he displayed while serving as the commanding officer of No 1 Squadron, Indian Air Force, during the retreat from Burma in 1942. He was subsequently awarded a Bar to the DFC in recognition of his courage and skill while serving as a tactical reconnaissance pilot with No 268 Squadron, Royal Air Force, during the liberation of France in 1944. Squadron Leader Majumdar was the only Indian Air Force officer to receive two DFCs during the Second World War

More on Wing Commander Karun Krishna Majumdar
Three of the four Engineer brothers who served in the Indian Air Force
A scout car crew of 6th Duke of Connaught’s Own Lancers, Indian Armoured Corps, chat with youngsters in San Felice, Italy, during the advance towards the River Sangro
A week before the German surrender in Italy, sappers of 136 Indian Railway Maintenance Company set about repairing some of the extensive damage in the railyards of Bologna, Italy

India in Second World War – Part 3
Indian in Second World War
Chief Officer Margaret L Cooper, Deputy Director of the Women’s Royal Indian Naval Service (WRINS), with Second Officer Kalyani Sen, WRINS at Rosyth during their two month study visit to Britain, 3rd June 1945

Indian in Second World War
Trainee mechanical engineers at work in the Royal Indian Navy’s shore establishment, HMIS TALWAR, near Bombay, 1941

Indian in Second World War
Crew of HMIS ‘Narbada’ with blistered gun barrels following the bombardment of Myebon, Hunters Bay, Burma

Indian in Second World War
Zavier Fernandez from Bombay was injured when the Russian convoy in which he was sailing was attacked. In hospital he underwent rehabilitation and in this photograph he was recovering the use of his fingers by working at strings on a frame

Indian in Second World War
Workers at an Indian railway workshop now employed in the construction of armoured vehicles, 1942

Indian in Second World War
Indian Air Force engineering officers under training at the Schools of Aeronautical Engineering, RAF Henlow, July 1943
Indian Army Soldiers During World War II Fighting The Axis Powers In Europe And Africa
Indian Army Soldiers During World War II Fighting The Axis Powers In Europe…
Soldiers from India, then a British Colony, volunteering to fight on the side of the Allied Powers to defeat the…

__._,_.___
Posted by: Deepak Punjabi <indigoblue2005@yahoo.com>

+++++++++++++++

Narendra Phanse <captnarendra@gmail.com>
To,Pragna Vyas,

…………………………….

કેપ્ટન નરેન્દ્રનો અભિપ્રાય.
દરેક સૈનિકના યુનિફોર્મની પાછળ એક માનવ હૃદય ધબકતું હોય છે. આલિયાની વાત હૃદયસ્પર્શી છે જ પણ એવી ઘણો વાતો અમે યુદ્ધ દરમિયાન અનુભવી અને મિલિટરીની નોકરી બાદ બ્રિટનમાં આવા અનુભવ આવ્યા.
આલિયાની વાતમાં બે વાતો સ્પષ્ટ થાય છે.
૧. પાકિસ્તાનમાં લશ્કરી શાસકો તથા ભુટ્ટો બાપ – દીકરીએ ભારત વિરુદ્ધ ત્યાંની પ્રજાના ઝહેનમાં જે વિષ ઘોળ્યું અને પોષ્યું તેની દૂરગામી અસર આલિયા જેવી શિક્ષિત યુવતીઓ અને યુવાનોમાં જોવા મળે છે. જો ભણેલી પ્રજામાં આ જાતની ભારત વિરોધી ભાવના અને દ્વેષપૂર્ણ પૂર્વગ્રહ હોય તો  મુંબઈમાં કત્લેઆમ કરનાર કસાબ તથા પંજાબના ઉદારમતવાદી ગવર્નર સલમાન તાસીર (જેમણે પાકિસ્તાનમાં ખ્રિસ્તી સમુદાય પર થતા હુમલાઓ સામે વિરોધ દર્શાવ્યો હતો) તેમને મારી નાખનાર તેમના જ અંગરક્ષક મુમતાઝ હુસેન કાદરીએ તેમની હત્યા કરી હતી તેવા અર્ધશિક્ષિત અને ધર્માંધ લોકોની વૃત્તિ કેવી હોય તેનો અણસાર આવી શકે છે.
૨. પાકિસ્તાનમાં ઉપલા મધ્યમ વર્ગ (upper middle class)માં તથા જેમને પ્રોગ્રેસિવ કહી શકાય તેવા બુદ્ધિમાન પ્રજાજનોમાં ભારત વિશે એક વિશિષ્ટ માન છે, જેનો ઘણી વાર યુ-ટ્યુબ તથા કરાંચીથી પ્રસિદ્ધ થતા અખબાર જેવા માધ્યમોમાં જોવા મળે છે. આવા પ્રજાજનોમાં કુતૂહલ અને ખુલ્લી માનસિકતા જોવા મળે છે, જે આલિયાને ભારત – નેપાળના યુવાનોમાં જોવા મળી અને તેમની માન્યતામાં ધરખમ ફેરફાર થયો.
૩. હવે મારા અંગત અનુભવો કહીશ.
 ૧૯૬૫ની લડાઈમાં અમે  પાકિસ્તાનના સિયાલકોટ જીલ્લાનું ગામ મસ્તપુર કબજે કર્યું. ભારતીય સેના વિજળી ગતિએ ત્યાં પહોંચશે એનો અંદાજ ન હોવાથી ત્યાંના સત્તાવાળાઓએ ગ્રામવાસીઓને ખબર કરી નહિ. જ્યારે અમે ત્યાં પહોંચ્યા, ગામના લોકો અર્ધી રસોઈ અને ભોજન છોડી નાસીને નજીકના શેરડીના ખેતરમાં સંતાઈ ગયા. રાબેતા મુજબની ગસ્તમાં આવા પચાસે’ક લોકો પકડાયા જેમાં અર્ધા ઉપરાંત સ્ત્રીઓ હતી. યુદ્ધ ક્ષેત્રમાં મને સોંપાયેલ જવાબદારીઓમાં એક આવા યુદ્ધબંદીઓની વ્યવસ્થા કરવાની હતી. સૌને મારી સામે રજુ કર્યા ત્યારે સ્ત્રીઓ અને યુવતિઓ થરથર ધ્રુજતી હતી. તેમની સરકારે કરેલા પ્રચારમાં “હિંદુઓ” (ભારતના બધા પ્રજાજનો – ભલે તે હિંદુ, મુસ્લિમ, શીખ, ખ્રિસ્તી કે અન્ય જાતિના હોય, સૌને તેઓ હિંદુ કહે છે)ને જંગલી અને કટ્ટર મુસ્લિમ વિરોધી છે એવી વાત ઠસાવવામાં આવી હતી. ભારતીય સંસ્કૃતિ અનુસાર મેં તેમને હૈયાધારણ આપી કે બધી સ્ત્રીઓ અમ ભારતીયો માટે મા અને બહેન સમાન છે. તેમનું રક્ષણ અમારી જવાબદારી છે. મારા વૃદ્ધ સાર્જન્ટ ઉમામહેશ્વરન્ તથા ચાર હથિયારબંધ સૈનિકો સાથે તેમને નિર્વાસિત અને પ્રિઝનર અૉફ વૉર કૅમ્પમાં મોકલી આપ્યા. જતાં પહેલાં તેમના મુખી, જે ગામની પ્રાથમિક શાળાના હેડમાસ્તર હતા તેમણે ભિંજાયેલી આંખથી કહ્યું, “ભારતી ફૌજ માટે અમારા મગજમાં જે વાત ઘોળવામાં આવી હતી તે કેટલી જુઠી છે તેનો અનુભવ આજે થયો.”
૧૦૭૧ના યુદ્ધ બાદ ભારતને શરણે આવેલા ૯૦૦૦૦થી વધુ પાકિસ્તાની સૈનિકોને જુદા જુદા કૅમ્પમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. આવા એક કૅમ્પમાં અાપણા સેનાપતિ ફિલ્ડ માર્શલ માણેકશાૅ ગયા અને ત્યાંના પાકિસ્તાની સુબેદાર મેજરને પૂછ્યું કે તેમને નિયમિત રીતે હલાલ ભોજન મળે છે કે નહિ, સૂવા માટે ખાટલા, મચ્છરદાની અને કામળા આપવામાં આવ્યા છે કે નહિ. સુબેદાર મેજર હામાં જવાબ આપ્યા બાદ સૅમ બહાદુર પોતે તેમની બૅરૅકમાં ગયા અને જાતે જોયું. ત્યાંથી નીકળતાં પહેલાં સુબેદાર મેજરે કહ્યું, “આપ તો ભારતીય સેનાના સર્વોચ્ચ અફસર છો અને અમારી આવી નાની નાની સુવિધાઓ માટે ચોકસાઈ રાખૌ છો. અમારા તો મેજરનો હોદ્દો ધરાવનાર કંપની કમાંડર પણ કદી અમારી બૅરૅકમાં પગ નથી મૂકતા. હવે ખબર પડે છે ભારતીય સેના શા માટે હંમેશા વિજયી થાય છે.
આવી તો ઘણી વાતો જોઈ અને અનુભવી છે. તાજો પ્રસંગ કહેવો હોય તો ગયા વર્ષે અમે સ્પેનના બાર્સેલોના શહેરના પ્રવાસે ગયા હતા. ત્યાં ભારતીય ઉપખંડના ઘણા લોકો છે – ખાસ કરીને પાકિસ્તાનના. કૅપ્ટનને પંજાબી આવડે તેથી એક વ્યક્તિ સાથે પંજાબીમાં વાત કરી. માણસ ખુશ થઈ ગયો. વાત વાતમાં મેં પૂછ્યું, “તમે પંજાબના ક્યા ગામના રહેવાસી છો?” જવાબ મળ્યો, “જનાબ, પંજાબ પંજાબ હોંદા-એ, ચાહે વો ઇંડિયા દા હો યા પાકિસ્તાનદા. આખિરકાર તો અસિં સારે ઇક્કોઈ સરજમીનદે બાશિંદે હાઁ.”  (સાહેબ, પંજાબ પંજાબ છે. ભલે તે ભારતનો પ્રદેશ હોય કે પાકિસ્તાનનો. અંતે તો આપણે બધા એક જ ભુમિના રહેવાસી છીએ.)
બ્રિટનમાં સોશિયલ વર્કરનું કામ કરતી વખતે કૅપ્ટનના ક્લાયન્ટમાં ઘણા પાકિસ્તાની ભાઈબહેનો હતાં.  જ્યારે તે ડિપાર્ટમેન્ટ છોડવાનો વારો આવ્યો ત્યારે તેને મળવા આવેલી બે બહેનોએ તેમનાં બાળકોને કહ્યું, “મામુકો સલામ અૌર ખુદા હાફિઝ કહો. ઉનકે બહુત એહસાન હૈં હમ પર.”
જવાબ જરા લંબાઈ ગયો છે તો માફ કરશો.

 

1 ટીકા

Filed under ઘટના, પ્રકીર્ણ, Uncategorized

Washington D.C travel

  Washington D.C. Vacation Travel Guide | Expedia 

                      https://youtube.com/embed/7dilTLvbHxc?rel=0 

United States Capitol and the Senate Building, Washington DC USA

Aerial view of buildings in a city, Washington DC, USA

Posted by: Sy Tran <sybl@sbcglobal.net>

1 ટીકા

Filed under ઘટના, પ્રકીર્ણ

કવિશ્રી નયન દેસાઈની રચનાઓને સ્વરબધ્ધ …/યામિની વ્યાસ

યાદગાર મહેફિલ  ‘આશા વિરેન્દ્ર કાવ્ય સંગીત ‘ કાર્યક્રમમાં કવિશ્રી નયન દેસાઈની દસ કાવ્ય રચનાઓને ખૂબ સુંદર રીતે સ્વરબધ્ધ કરી રજૂ કરવામાં આવી.આ કાર્યક્રમનું સંચાલન કરવાની અને દરેક કવિતાના સર્જન વિશેની કવિશ્રી સાથે વાતો કરવાની ખૂબ મજા પડી.
નયનભાઈ દેસાઈની આ રચનાઓ રજૂ થઈ

1 સરસ્વતીનું સ્મરણ કરીને કરમાં લીધી લેખણ જો ને

2 એક મહેલ બરફનો ભાંગ્યો એમાં વેરણ કાચના ટુકડા

3 સૂના ઘરમાં ખાલી ખાલી માઢ મેડિયું ફરશે

4 પળ વચ્ચે છળ, ક્ષણ વચ્ચે રણ, ક્યાંય નહીં હું

5 જિંદગી લઈ જા કોઈ કોઠે મને

6 સાંજ વગરની સાંજ ઢળે ને દિવસ વગરનો તડકો થાય

7 છાતી સોંસરવું સરકે કીડીનું નઘરું હાં રે હાં ભાઈ!

8 શ્વાસોની શેરીમાં ઉગેલા શમણાઓ વીણીવીણીને ગાતા ફટાણા અમે

9 માણસ ઉર્ફે રેતી, ઉર્ફે દરિયો, ઉર્ફે ડૂબી જવાની ઘટના ઉર્ફે

10 પત્તિ પત્તિ ફુલવાઈ કા નામ લીયા હૈં

સમગ્ર રચનાઓને સ્વરબધ્ધ કરી હતી શ્રી ધીમંતભાઈ જોશીએ .

સ્વર આપ્યો હતો: ગૌતમભાઈ વ્યાસ, ધીમંતભાઈ જોશી, અભિષેક ઉપાધ્યાય, ધૈવત વ્યાસ, સોનલ વ્યાસ

વાદ્ય વૃંદ હતું: દર્શન ઝવેરી, મુન્ના બહેરા, વિસ્મય જાની, અભિષેક ઉપાધ્યાય, ગૌતમભાઈ વ્યાસ

સાથે મારી રચના ‘તું મને કૈં એટલી બધી એટલી બધી ગમે..’ ધીમંતભાઈ જોશીએ અનોખી રીતે રજૂ કરી.

માણસ ઉર્ફે રેતી, ઉર્ફે દરિયો, ઉર્ફે ડૂબી જવાની ઘટના ઉર્ફે,
ઘટના એટલે લોહી, એટલે વહેવું એટલે ખૂટી જવાની ઘટના ઉર્ફે…

ખુલ્લી બારી જેવી આંખો ને આંખોમાં દિવસો ઊગે ને આથમતા;
દિવસો મતલબ વેઢા, મતલબ પંખી, મતલબ ઊડી જવાની ઘટના ઉર્ફે…

વજ્જરની છાતી ના પીગળે, આંસું જેવું પાંપણને કૈંક અડકે તો પણ;
આંસુ, એમાં શૈશવ, એમાં કૂવો, એમાં કૂદી જવાની ઘટના ઉર્ફે…

પગમાંથી પગલું ફૂટે ને પગલાંમાંથી રસ્તાના કૈં રસ્તા ફૂટે;
રસ્તા અથવા ફૂલો અથવા પથ્થર અથવા ઊગી જવાની ઘટના ઉર્ફે…

ચાલો સૌ આ સંબંધોની વણજારોને બીજે રસ્તે વાળી દઈએ,
સંબંધો સમણાંનાં ઝુમ્મર, ઝુમ્મર યાને ફૂટી જવાની ઘટના ઉર્ફે…

છાતીમાં સૂરજ ઊગ્યાનો દવ સળગે ને સૂરજ તો એક પીળું ગૂમડું,
ગૂમડું પાકે, છાતી પાકે, મહેફિલમાંથી ઊઠી જવાની ઘટના ઉર્ફે…

મૂઠી ભરીને પડછાયાનાં ગામ વસેલાં ને પડછાયા હાલે ચાલે,
પડછાયા તો જાણે ચહેરા, ચહેરા જાણે ભૂલી જવાની ઘટના ઉર્ફે…

નયન દેસાઈની આ સીમાચિહ્નરૂપ ગઝલના સાત શેર મનુષ્યજીવનનું સપ્તરંગી ધનમૂલક ઈન્દ્રધનુષ છે. ઉર્ફે, એટલે, મતલબ, અથવા જેવા ઉભયાન્વયી અવ્યયો વડે ન માત્ર મનુષ્યની તરંગિત મનોદશાનો અર્થસભર ચિતાર અપાયો છે, એક પછી બીજું અને બીજા પછી ત્રીજું પડ એવી અસીમ સંભાવનાઓની વિભાવના અહીં દર્શાવાઈ છે. વળી આ અવ્યયોના આવર્તનો દ્વારા અહીં ભાવની ગતિ પણ સિદ્ધ થઈ છે. પ્રયોગાત્મક ગઝલોના ઉદભવના શરૂઆતના દિવસોમાં પરંપરાથી હટીને ભાવાભિવ્યક્તિમાં પ્રયોગ કરવા સાથે ‘ગાગાગાગા’ના ચાર નિયત આવર્તનો કરતાં એક આવર્તન વધુ લઈ કવિ છંદને વધુ ગતિશીલ બનાવવાનો પ્રયોગ પણ સફળતાપૂર્વક સાથે સાંકળી દે છે. નયન દેસાઈના કહેવા પ્રમાણે ત્રીસેક વર્ષ પૂર્વે જ્યારે એમણે કારકિર્દીની શરૂઆત રત્નકલાકાર તરીકે કરી હતી ત્યારે હીરા ઘસવાનું લેથ મશીન આઉટ થઈ જતાં માણસ એટલે રેતી એટલે ખૂટી જવાની વાત અંદરથી આ ગઝલ સ્વરૂપે પ્રગટી હતી.

લગભગ બધા જ શેરમાં કવિ એક વિભાવનામાંથી બીજીમાં અને ત્યાંથી ત્રીજીમાં એમ અનંત સુધી ભાવકને દોરી જાય છે.  માણસ શું છે ? સરી જાય એવી રેતી ? છલકાઈ જાય એવો દરિયો ? ડૂબી જવાય એવા ભાવવિશ્વની ઘટના ? ઘટના તો લોહીમાં વણાઈ જાય છે અને લોહી તો ઘટનાની જેમ, સમયની જેમ, દરિયાની જેમ, રેતીની જેમ વહેતી કે ઊડતી રહેવાની અને ક્યારેક ખૂટી પણ જવાની…

આંખો બારી જેવી ખરી પણ ખુલ્લી વિશેષણ અર્થની ચોટ લઈને આવે છે. ખુલ્લાપણું એટલે મોકળાશ. આવકારવાની શક્યતાઓ. ઊઘડવાની વાત. માણસ ખુલે તો જીવન જીવાય. દિવસ અને રાત વીતે. આંગળીના વેઢે ગણી શકાય એવા દિવસો તો પંખીની જેમ ઊડી જવાના છે. આપણું ખુલ્લાપણું જ આ દિવસોમાં ઊગવાને આથમવાના અર્થ ઊમેરી શકવાના છે.

વજ્ર જેવી જે છાતી આંસુના અડવાથી પણ પીગળતી નથી એ શું શું નથી ગુમાવતી ? આંસુ તો કોઈક સ્મરણના રણમાં ખીલેલો રણદ્વીપ છે. આંસુ યાદની પાંખે બેસાડી તમને વિસ્મૃત થયેલા બાળપણ તરફ લઈ જાય છે. અને  બાળપણના આ કૂવામાં તો આંખ મીંચીને કૂદી પડવાનું હોય નકર તો અવસ્થાનો થાક શી રીતે ધોવાય?

આપણે ચાલીએ છીએ ત્યારે શું ખરેખર આપણે જ ચાલીએ છીએ? કવિની  નજરે જોઈએ તો શું રસ્તો પોતે મુસાફરી નથી કરતો? આપણે તો છીએ ત્યાંના ત્યાં જ છીએ. જીવનનો માર્ગ પગલાંની જેમ ફૂતતો ને વધતો રહે છે અને એક રસ્તો, બીજો રસ્તો એમ ચારેબાજુ શક્યતાઓના ફૂલો ઊગી નીકળે છે. ક્યાંક પથ્થરો પણ નડે પણ પથ્થરમાંથી પણ ઊગી નીકળવાની ઘટના એટલે જ તો માણસ…

શમણાંના ઝુમ્મર જેવા સંબંધોને યોગ્ય સમયે યોગ્ય રીતે સાચવી લેવાની વાત કે દુઃખ-દર્દ-પીડા પીળા સૂરજની જેમ છાતીમાં પાકેલા ગૂમડા સમા બળબળ્યા કરે અને જીવનની મહેફિલનો ખરો આનંદ માણવા ન દે એ વાત ગઝલના તગઝ્ઝુલને ઓર ઘેરો બનાવે છે. આપણે આપણી ઓળખ ઉપર કંઈ-કઈ ચહેરા ચડાવી એમ જીવીએ છીએ જાણે આપણે સાચું શરીર નહીં, માત્ર પડછાયાઓ છીએ. આ પડછાયા, આ ચહેરાઓ, આ બનાવટી ઓળખાણો ભૂલી જવાની ઘટના ઉર્ફે જ તો….


.

ખૂબ ખૂબ આનંદ અને આભાર

4 ટિપ્પણીઓ

Filed under કવિતા, ગીત, ઘટના