Category Archives: ઘટના

Mothers in all colors

                    Mothers in all colors
Mothers in all colors
__._,_.___
 સૌજન્ય

Posted by: Sy Tran <sybl@sbcglobal.net>

Leave a comment

Filed under ઘટના

મૂડ ઇન્ડિગો../ પરેશ વ્યાસ

મૂડ ઇન્ડિગો..
When I get that mood indigo,
I could lay me down and die. -Irving Mills
જાઝ સંગીતનું પાયોનીયર મૂડ ઇન્ડિગો છેક ૧૯૩૦માં સંગીતબદ્ધ થયું. પહેલાં એની ધૂન રચાઈ અને રેડિયો પર પ્રસારિત થઇ ત્યારે એનું નામ ‘ડ્રીમી બ્લુ’ હતું. ધૂનમાં શબ્દો ઉમેરાયા, ફેંક સિનાત્રાએ ગીત ગાયું ત્યારે એ ‘મૂડ ઇન્ડિગો’ થયું. મેઘધનુષનો પાંચમો રંગ બ્લુ (વાદળી) અને છઠ્ઠો રંગ ઇન્ડિગો (નીલો). વાદળી રંગ ઘેરો બને ત્યારે નીલો થઇ જાય. વાદળી રંગ આકાશનો છે, સમુદ્રનો છે. વાદળી રંગ સ્થિરતા અને ગહેરાઈનો સૂચક છે. વાદળી એટલે વિશ્વાસ, વફાદારી અને સત્ય. અને નીલો રંગ? નીલો રંગ મધરાતનાં આકાશનો રંગ છે. નીલો રંગ આધ્યાત્મિક રહસ્યોને ઉજાગર કરતો રંગ છે પણ ઉદાસી મનને ઘેરી વળે ત્યારે મનનો મિજાજ ઘેરો વાદળી થઇ જાય. ગીતના આખરી શબ્દો કહે છે કે જ્યારે મને મૂડ ઇન્ડિગો મળે છે ત્યારે હું મારી જાતને પોઢાડી શકું છું, હું મરી શકું છું.
૫૩ વર્ષીય રાજીવ કત્યાલને ઇન્ડિગોની ફ્લાઈટ આખી જિંદગી યાદ રહી જશે. દિલ્હી એરપોર્ટ પર ફ્લાઈટમાંથી ઉતરીને બસમાં બેસવાની જરા જેવી વાત પર સ્ટાફ સાથે ઝઘડો થઇ જાય અને તેઓ એને ભોંય પર પછાડી દેય, એ તો ઘણી ગંભીર ઘટના છે. આપણી નેશનલ કેરિયર ‘એર ઇન્ડિયા’એ અભિમાની ઇન્ડિગોનાં ખરાબ વર્તનની ઠેકડી ઊડાડતા જાહેરાત કરી કે ‘અમે ય હાથ ઉપાડીએ છીએ, પણ માત્ર નમસ્તે કરવા..!’ થોડાં અઠવાડિયા પહેલાં ઇન્ડિગોએ આપણી સ્ટાર બેડમિન્ટન ખેલાડી પીવી સિંધુને સાથે પણ ખરાબ વર્તન કર્યું હતું. એરલાઈન્સ પાસે યાત્રીઓનાં માનસમ્માનની અપેક્ષા બિલકુલ જાયજ છે. બટન દબાવો કે કોઈ આવે, વિનમ્રતાથી યાત્રીઓની મુશ્કેલીને જાણે, સમજે, મદદ કરવાની પૂરેપૂરી કોશિશ કરે. વિમાનમાં ઘણી સેવા મફતમાં તો ઘણી પૈસા દઈને મળે. કોઈ પણ રીતે મળેલી સેવા મનને ગમે. પણ એરલાઈન્સનો કોઈ કર્મચારી સેવાને બદલે યાત્રી પર શારીરિક હુમલો કરે, એ અક્ષમ્ય ગુનો છે, કારણ જે હોય તે…
આવું શાને થાય છે? વેલ ! આધુનિક જીવનશૈલી સાથે એક વાત વણાઈ ગઈ છે અને એ છે ટેન્શન. મૂર્ધન્ય કવિ શ્રી ભગવતીકુમાર શર્માનાં શબ્દોમાં કહું તો આપણે વારસાગત સમસ્યાનાં માણસો છીએ. હતાશા મનને ઘેરી વળે છે. ધાર્યું થતું નથી, એનો ગુસ્સો આપણા નાક ઉપર બેઠો હોય છે. મોકો મળે મનની ભડાસ હોલસેલમાં પ્રદર્શિત થઇ જાય છે. ગુસ્સો મનમાં ને મનમાં સંઘરી રાખવા કરતા કાઢી નાંખવો. હેં ને? વાત સાચી પણ જરા સરખી વાતમાં બધો ગુસ્સો ઠાલવી દેવો? એ તો ઘીમાં આગ હોમવા જેવું થયું. શું કરવું? આપણે ગુજરાતીઓ તો ફાયદાબાજ છીએ. ઝટ વિચારી લેવું કે ગુસ્સાથી મને શું ફાયદો થશે? મારો બાકીનો દિવસ બગડે એવું શા માટે કરવું? મારી અપેક્ષા થોડી ઓછી રાખું તો ગુસ્સો આવે જ નહીં. છતાં ગુસ્સો આવે તો એકથી દસ ગણવું. તો ય ગુસ્સો ન શમે તો? અરે ભાઈ, આગળ આખું અંકગણિત છે. ગુસ્સો કરો, ચોક્કસ કરો પણ ગાળો દીધા વિના ય ગુસ્સો થઇ જ શકે. પેલા લખનૌનાં નવાબની વાત તો સાંભળી જ હશે. બે નવાબ લડ્યા પણ તહેઝીબમાં કાંઈ બાંધછોડ નહીં. એક કહે કે હુઝૂર આપ મુઝે હાથ લગાકે તો દેખીએ. બીજો બાંયો ચઢાવતો કહે કે હુઝૂર, આપ મુઝે હાથ લગાકે તો દેખીએ..અમેરિકન કોંગ્રેસમેન લેખક લેયમન એબ્બોટ એવું કહેતા કે ક્યારેય ગુસ્સો કરવો જ નહીં, એવું તમારા બાળકને શીખવાડવાની જરૂરત નથી; કેવી રીતે ગુસ્સો કરવો?- એટલું શીખવાડો. પીવી સિંધુએ પોતાનો ગુસ્સો ટ્વીટર વાટે જાહેર કર્યો. હું મારા અંતરમનની ક્ષિતિજ પર મૂડ ઇન્ડિગો વિહાર કરું છું. મને જ્ઞાન લાધે છે કે અર્વાચીન યુગમાં ઓનલાઈન ગુસ્સો કરવાની સ્પેશ્યલ સગવડ છે. ફાઈટ ફેસબુક પર થઇ શકે. ટીકાટીપ્પણ ટ્વીટર પર થઇ શકે છે. વોટ્સએપ પર વાંકા બોલ બોલી શકાય છે. ઓફલાઈન ગુસ્સો ઠાલવવાં ઈવીએમ મશીન છે. ગુસ્સો ભલે સત્ય ન હોય પણ અહિંસક તો હોવો જ જોઈએ. હેં ને?
Misbehaving, abusing or getting rough is on the rise..We are losing our cool… Why? High expectations..
You have a right to get angry.. However we must learn how to get angry…
Read my article Mood Indigo, as published in Gujarat Samachar yesterday.

Image may contain: 1 person, smiling, airplane

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under ઘટના, પ્રકીર્ણ

ગ્રંથકૂટ….પરેશ વ્યાસ

ગ્રંથકૂટ….
આ ધરા એક ગ્રંથ આલિશાન છે,
તમને લખવા-વાંચવાનું જ્ઞાન છે ?
– હેમેન શાહ
ટ્વિંકલ ટ્વિંકલ લિટલ સ્ટાર, હાવ આઈ વન્ડર વ્હોટ યૂ આર….ટ્વિંકલ ખન્ના કોણ છે? પૂર્વ સુપરસ્ટાર્સ રાજેશ ખન્ના અને ડિમ્પલ કાપડીઆની દીકરી, હાલનાં સફળ અભિનેતા અક્ષય કુમારની પત્ની અને માજી અભિનેત્રી. માજી શબ્દનાં ગુજરાતીમાં બે અર્થ થાય છે એ પૈકી ‘પૂર્વની કે પહેલાની’ અભિનેત્રી- એવો અર્થ કરવો. કારણ કે એ માજી તો નથી જ, એમની ખૂબસૂરતી હજી એટલી જ તાજી છે. પણ એ ઉપરાંત ટ્વિંકલનો સૌથી સારો અને સાચો પરિચય એ છે કે એ ન્યૂઝપેપર કોલમિસ્ટ અને લેખક પણ છે. એનાં પુસ્તકો ‘મિસિસ ફનીબોન’ અને ‘લેજેન્ડ ઓફ લક્ષ્મી પ્રસાદ’ની એક લાખથી પણ વધુ નકલ વેચાઈ ચૂકી છે. હમણાં ફેશન મેગેઝીન વોગ-ઇન્ડિયાનાં કવર પર છપાયેલો ટ્વિંકલનો ફોટો ટ્વીટર પર આવ્યો તો લોકોએ ટીકા કરવા માંડી કારણ કે એમાં પુસ્તકોના ઢગલાં વચ્ચે ટ્વિંકલ પાયજામો પહેરીને પુસ્તક પર ઊંચી એડીવાળા સેન્ડલ મુકીને બેઠી હોવાનું દેખાય છે. પુસ્તક પર પગ મુકવો આપણી સંસ્કૃતિ નથી. જો કે ટ્વિંકલ એનો ઉત્તર આપે છે કે ‘ધ્યાનથી જુઓ કે મારો પગ સ્ટૂલ પર છે, પુસ્તક પર નથી. મારા પુસ્તકના કવર પર ધૂળ ન લાગે એની કાળજી મેં લીધી છે. મને કોઈ ખટકો નથી. હું પુસ્તકો પર બેસું કે એને સાથે લઈને સૂવું. મારા બાથરૂમમાં ય પુસ્તકો પડ્યા હોય છે જેથી હું નિયમિત રીતે પુસ્તકો વાંચી શકું. જ્ઞાનના ભગવાન ત્યારે તમારે ત્યાં આવે જ્યારે તમે પુસ્તકો વાંચો, નહીં કે એની પૂજા કરો.’ વ્હોટ એ પાવરફુલ મેસેજ… આપણે દર વર્ષે ચોપડાં પૂજન કરીએ છીએ પણ એ તો નકરાં વકરાનો હિસાબ છે. પુસ્તકોની પૂજા કરવાની નથી પૂજાની વાત આવી તો આપણે મંદિરમાં અન્નકૂટનાં દર્શન કરીએ છીએ. અન્ન એટલે ખાદ્ય વાનગીઓ અને કૂટ એટલે ટેકરી. આપણે ઠાકોરજીને અનેક વાનગીઓનો નૈવેદ્ધ ધરીએ છીએ. આપણે અનેક પુસ્તકોનો ગ્રંથકૂટ ઠાકોરજીને ધરીએ તો કેવું?

આપણે વાંચતા નથી. વાંચવાનો આપણી પાસે સમય નથી. એક ગલકું નામે મોબાઈલ ફોન પર આપણે ઓળઘોળ છીએ. આપણે ઓફલાઈન ‘રીડીંગ’ને બદલે ઓનલાઈન ‘સર્ફિંગ’ કરીએ છીએ. આપણું જ્ઞાન હવે ઉપરછલ્લું છે. આપણી ધીરજ ભમરાં જેવી છે. આપણે ટકીને બેસી શકતા નથી. પુસ્તક વાંચન અંગે સરકારે ‘વાંચે ગુજરાત’ની ચળવળ ચલાવી હતી. પણ આપણે સુધાર્યા નહીં. સરકાર પણ હવે થાકી ગઈ છે. આખી ચળવળમાં પુસ્તકનાં પ્રકાશકો સિવાય કોઈને ફાયદો થયો હોય એવું લાગતું નથી. હવે સારું લખાતું નથી એટલે સારું વંચાતું નથી કે સારું વંચાતું નથી એટલે સારું લખાતું નથી, એ વિષે અમે અજાણ છીએ. પણ સારું લખાય તો ય હવે આ યુગમાં સૌને પુસ્તકો વાંચતા કરવા અઘરી વાત છે. ‘સ્વચ્છ ભારત મિશન’ જેવું એક ‘જ્ઞાની ભારત મિશન’ ચલાવવું જોઈએ અને એમાં ય વધારે વાંચતા શહેરોને રેન્કિંગ અપાય તો લોકો વાંચતા થાય. અને એટલું ય ચોક્કસ છે કે લાંબુ કોઈ વાંચતું નથી. જેટલું ટૂંકાણમાં લખાય એટલું વધારે વંચાય. અને આપણે વાંચીએ તો કયું પુસ્તક વાંચવું? એ ય ખબર હોતી નથી. પહેલાં તો એવી વાત થતી કે આ પુસ્તક મેં વાંચ્યું, સારું છે, તમે પણ વાંચો. હવે આપણી વાતચીતમાં પુસ્તકોનો ઉલ્લેખ તો હવે થતો જ નથી. ફિલ્મ્સનાં સ્ટાર રેટિંગ આવે એમ પુસ્તક વિષે નિયમિત અવલોકન થાય તો આપણને ખ્યાલ આવે કે આ વંચાય અને આ ન વંચાય. ગુજરાતી સાહિત્ય ડિજિટલ થતું જાય છે. સારી વાત છે. ડિજિટલ હશે તો ક્યારેક તો વંચાશે. ઈ-બૂક્સ હવે ગુજરાતીમાં ઉપલબ્ધ થવાની શરૂ થઇ છે. જો કે પુસ્તકનું મહત્વ ઘટશે નહીં. અંગ્રેજ કોમેડિયન એક્ટર સ્ટીફન ફ્રાયનાં મતે લિફ્ટ કે એસ્કેલેટર આવવાથી દાદરનું મહત્વ ઓછું થયું નથી એમ ડિજિટલ પુસ્તક આવવાથી કાગળ પૂંઠાના પુસ્તકોનું મહત્વ ઘટશે નહીં. હા, આપણે આપણી અભણતા દાખવીશું તો ગ્રંથો લુપ્ત થઇ જશે. પુસ્તકિયું જ્ઞાન નહીં હોય તો પછી વ્યવહારુ જ્ઞાન પણ નહીં રહે…
Books are lost virtually in the virtual world..A thought provoking article published today in Gujarat Samachar..

 

Image may contain: 1 person, sitting and indoor

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ

એમ્પ્ટી બેરલ: ખાલી પીપ ખખડે…./ પરેશ વ્યાસ

એમ્પ્ટી બેરલ: ખાલી પીપ ખખડે….

શ્વાસ ખખડે છે અને વાગે છે,
સાવ ખાલી ઘડો આ લાગે છે. – રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’

ગુજરાતી કહેવત છે ખાલી ઘડો વાગે ઘણો. ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર એનો અર્થ થાય છે: ઓછી આવડત કે શક્તિવાળો વધારે આવડત કે શક્તિવાળો હોવાનો દેખાવ કરે છે. ફાંકા મારે છે. શબ્દસંહિતા સાંપ્રત કોલમ છે અને એમાં અમે તાજા સમાચારનાં શબ્દની ચર્ચા કરીએ છીએ. ‘એમ્પ્ટી બેરલ’ (Empty Barrel) શબ્દ જો કે ગુજરાતની ચૂંટણી સંદર્ભે કોઈ નેતાની બડાશ કે બકવાસને કારણે ચર્ચામાં આવ્યો નથી. પણ જેમ જેમ ચૂંટણીનો રંગ જામતો જશે તેમ તેમ તમને ઠેર ઠેર એમ્પ્ટી બેરલ દેખાશે. ‘ખાલી પીપડા ખખડે ઘણાં’- એ તો આપણો અનુભવ છે.
વાત જાણે એમ છે કે એક માત્ર ૨૪ વર્ષની વયનો એક અશ્વેત અમેરિકી સૈનિક આફ્રિકન દેશ નાઈજરમાં એક ખાસ મિશન દરમ્યાન ઇસ્લામિક સંગઠનનાં આતંકવાદી હૂમલામાં ફરજ દરમ્યાન શહીદ થયો. સામાન્ય રીતે અમેરિકાનાં પ્રમુખ પોતાનો દિલસોજી સંદેશ લખીને મોકલતા હોય છે. પણ ટ્રમ્પને થયું કે શહીદની પત્નીને ફોન કરીને સંવેદના સંદેશ આપું. એમણે શહીદની પત્નીને ફોન કરીને કહ્યું કે ‘જ્યારે કોઈ જવાન લશ્કરમાં ભરતી થાય છે ત્યારે એને શું થઇ શકે એનો ખ્યાલ તો હોય છે તેમ છતાં જ્યારે એવી ઘડી આવે ત્યારે એ ખરેખર પીડા આપે છે.’ આ ટેલીફોનિક વાતચીત સ્પીકર ફોન પર થતી હતી ત્યારે વિરોધ પક્ષ (ડેમોક્રેટિક)ના સાંસદ ફ્રેડરિકા વિલ્સન ત્યાં હાજર હતા. ફ્રેડરિકાને લાગ્યું કે આ પ્રેસિડન્ટ શું બકી રહ્યા છે? કોઈ જવાન લશ્કરમાં મરવા માટે થોડો ભરતી થાય છે? એણે પ્રેસિડન્ટની આ લાગણીશૂન્ય કોમેન્ટની જાહેર નિંદા કરી. બસ, પછી તો ટ્રમ્પે એ કર્યું જે કરતા આવે છે. સામાવાળો જૂઠ્ઠો ઠેરવવો. એને માટે અપમાનજનક શબ્દ વાપરવા વગેરે… ટ્રમ્પે ટ્વીટ્યુ કે ફ્રેડરિકા ‘વેકી’ વૂમન (તરંગી કે ચક્રમ સ્ત્રી) છે. પછી ટ્રમ્પનાં બચાવમાં વ્હાઈટ હાઉસ ચીફ ઓફ સ્ટાફ જનરલ જોહન કેલી ઉતર્યા અને એમણે પ્રેસને કહ્યું કે એક તો આ ફ્રેડરિકા કોઈની ખાનગી ટેલીફોનીક વાત સાંભળે છે અને એને દરેક બાબતમાં ટિપ્પણી કરવાની ટેવ છે.’ એમણે બે વર્ષ પહેલાંનો કિસ્સો યાદ કરીને કહ્યું કે એફ.બી.આઈ. (અમેરિકી જાસૂસી સંસ્થા)નાં એક બિલ્ડીંગનાં ઉદઘાટન પ્રસંગે એ બિલ્ડીંગ બાંધવા માટે કેન્દ્રીય ફંડ મેળવવાનો જશ લેવાની પણ એણે કોશિશ કરી હતી.
એમણે આગળ કહ્યું કે “ શી સ્ટૂડ અપ, લાઈક અ લોન્ગ ટ્રેડીશન ઓફ એમ્પ્ટી બેરલ મેઇકિંગ ધ મોસ્ટ નોઈઝ..” (એ ઊભી થઇ, ખા મોટો અવાજ કરતા ખાલી પીપની પરંપરા અનુસાર એ ખખડી). બસ, તે પછી ‘એમ્પ્ટી બેરલ’ મુદ્દે શબ્દયુદ્ધ જારી છે. ફ્રેડરિકાનો વિડીયો વાઈરલ થયો છે તેમાં એણે કેન્દ્રીય ફંડ માટે કોઈ જશ લીધો નહોતો એવું સામે આવ્યું છે. ફક્ત એનાં નામકરણ બાબતે મહેનત કરી હતી-ની વાત ફ્રેડરિકાએ કહી હતી. એક ગોરો એક કાળી ત્વચાની સન્નારી માટે ‘એમ્પ્ટી બેરલ’ શબ્દ પ્રયોજે એટલે આ શબ્દ જાતિવાદી છે એવો પણ આક્ષેપ થયો છે. શું છે આ શબ્દની સંહિતા?
‘એમ્પ્ટી બેરલ’ ગ્રીક ફિલસૂફ પ્લેટોની દેન છે. એણે કહ્યું’તું કે ખાલી પીપ સૌથી મોટો અવાજ કરે છે, એ રીતે જેઓ ઓછી બુદ્ધિવાળા હોય છે એ વધારે બડબડિયાં હોય છે. ‘રોલેજ બૂક ઓફ વર્લ્ડ પ્રોવર્બ’માં એનાં જુદા જુદા ૨૧ વર્ઝન લખાયા છે. ના, આપણી ગુજરાતી ભાષાની કહેણીની કોઈ નોંધ લેવાઈ નથી એનું અમને દુ:ખ છે. બાકી કેવી સરસ ગુજરાતી કહેવત છે કે… ખાલી ચણો વાગે ઘણો, ને તે ચણા પર દમામ ઘણો. અર્થ થાય ખોટો દેખાવ કરવો તે નકામું છે. અથવા ક્યારેક બહારથી સારું દેખાતું માણસ ઘણીવાર અંદરથી ખૂબ ખરાબ હોય છે. ચાલો એ જવા દઈએ, પણ એમ્પ્ટી બેરલ શબ્દ વિલિયમ શેક્સપીયરે એનાં નાટક ‘હેન્રી ફિફ્થ’ (૧૫૯૯) માં આલેખ્યો છે. ઘણાં નવા શબ્દોનાં સર્જક શેક્સપીયરે જો કે આ શબ્દો માટે પોતે કોઈ જશ લીધો નથી. નાટકના ચોથા અંકના ચોથા દ્રશ્યમાં સંવાદ છે કે ‘મને ક્યારેય ખબર નહીં પડે કે ખાલી હૃદયમાંથી આવો મોટો અવાજ આવે છે. કહેવત છે ને કે ખાલી વાસણ ભારે ખખડે છે….’ તેઓ અહીં જૂની કહેવત જ ટાંકે છે. કેટલાંક માને છે કે આ કહેવત સ્પેનિશ મૂળની છે. કોઈના મતે એનું મૂળ જમૈકન છે.
‘એમ્પ્ટી બેરલ’ આમ તો જાતિવાદી શબ્દ પ્રયોગ નથી. એટલે આ શબ્દો માત્ર અશ્વેત લોકો માટે જ વપરાતા હોય તેમ નથી. ટ્રમ્પ તરફી પોલિટિકલ કાર્ટૂનિસ્ટ બેન ગેરીસન આ આખી ઘટના કાર્ટૂનથી આલેખી છે પરંતુ અમે એમની સાથે સહમત નથી. ટ્રમ્પનો બચાવ કરવા સામા માણસને નીચે પાડવાનો આ પ્રયત્ન છે. રાજકારણીઓ પાસે આવી શાબ્દિક ટાંટિયાખેંચ અપેક્ષિત છે. જેમણે આ શબ્દ વાપર્યો છે એ જનરલ જહોન કેલીએ ફોકસ ન્યૂઝ ચેનલને એક ઇન્ટર્વ્યૂમાં કહે છે કે જૂઠ બોલતા લોકો માટે પોતે આ શબ્દનો પ્રયોગ છૂટથી ઉપયોગ કરે છે. ચૂંટણી આવી ચૂકી છે. જૂઠ બોલે ચૂંટણી ટાણે એવા નેતાથી ડરજો …
શબ્દ શેષ:
“ હું જ્યારે નાનો હતો ત્યારે મને લાગતું હતું કે આ મેઘગર્જના છે જે માણસોને મારી નાખે છે. પણ પછી હાઈસ્કૂલમાં ફિઝિક્સ ભણ્યો ત્યારે ખબર પડી કે એ વીજળી છે જે પડે ત્યારે લોકો મરે છે. મેઘગર્જનાનો અવાજ તો માત્ર ઘોંઘાટ છે. વીજળી જ કાતિલ છે, જે માણસોનો જીવ લઇ નાંખે છે.” – પ્રેરણાત્મક લેખક ઇઝારાયેલ્મોર આયિવર

There will be lot of empty barrels making noise in the upcoming elections though word ’empty barrel’ is trending because of Trumpanion style of functioning in USA. Please read all about the phrase in present context. The article is published last week.

No automatic alt text available.

1 ટીકા

Filed under ઘટના

Mumbai Documentary

  Mumbai Documentary (the spirited city)

Image result for Mumbai Documentary (the spirited city) Images
Image result for Mumbai Documentary (the spirited city) Images
Image result for Mumbai Documentary (the spirited city) Images
MUMBAI A CITY, BOMBAY AN EMOTION.

 

Related image
Mumbai City
__._,_.___

Posted by: Sy Tran <sybl@sbcglobal.net>

Leave a comment

Filed under ઘટના

લગ્નગાંઠના ૬૦ વર્ષ પૂરા કરી ૬૧મા વર્ષના પ્રવેશે…

3:55

Pehla Pehla Pyar Bhule na

Kuntal Pal
lyrics of song Pahalaa Pahalaa Pyaar Naa Bhule

1 ટીકા

Filed under ગીત, ઘટના

ભૂલ ગયા સબ કુછ…પરેશ વ્યાસ

 

 

જર્મનીનાં ફ્રેન્કફર્ટ શહેરમાં એક ભાઈ પોતાની કાર ક્યાં પાર્ક કરી?- એ જ ભૂલી ગયા. લો બોલો! એમને લાગ્યું કે કાર ચોરાઈ ગઈ હશે. ફરિયાદ ય કરી’તી પણ કાર મળી નહોતી. આ વાત ઈ.સ.૧૯૯૭ની હતી. તાજા સમાચાર છે કે આજે વીસ વર્ષ પછી એ કાર એક જૂના મકાનનું ડીમોલીશન કરતી વેળાં એનાં ગેરેજમાં હેમખેમ પાર્ક કરેલી મળી આવી. ચલતીકા નામ ગાડી કહેવાય પણ આ ગાડી પડી પડી કટાઈ ગઈતી. બેકાર થઇ ગયેલી કાર પછી ભંગારમાં દઈ દેવાઈ. શું આપણાં મગજ ય ભૂલાઈ ગયેલાં ભંગાર થઇ ગયા છે?
સાંપ્રત સમયમાં ભૂલક્કડતા વધતી જાય છે. ડાબે હાથે ક્યાંક કાંઈક મુકાઈ જાય છે, જે જરૂર પડ્યે ગોતવા છતાં મળતું નથી. કારણ દેખીતું છે. આપણને યાદ કરવાની તો હવે ટેવ જ નથી. મગજને હવે આપણે કસતા નથી. કોઈ જાણીતું ગીત સાંભળો તો વિચાર આવે કે કઈ ફિલ્મનું છે? પણ એ માટે આપણે મગજ કસવાની કોશિશ કતઈ કરતાં નથી. આપણે તરત જ ફોનવગાં થઈને, ગીતનાં શબ્દો ગૂગલ કરીને, પળવારમાં જાણી લઈએ છીએ કે આ ગીત કઈ ફિલ્મનું છે. પછી ખ્યાલ આવે કે ઓહો, આ ફિલ્મ તો આપણે ઘણીવાર જોઈ હતી. તોય નામ કેમ ના યાદ આવ્યું? પહેલાં ઘણાં ફોન નંબર મુંહજબાની યાદ હતા, મોબાઈલ ફોનનાં આવવાથી હવે કોઈ નંબર યાદ રહેતા નથી. રાંધવા માટે કાંઈક લેવા ફ્રિજ ખોલીએ તો શું લેવા ખોલ્યું?- એ યાદ રહેતું નથી. એવું જ ચાવીનું છે. ચાવી ક્યાં મુકી?- એ યાદ રહેતું નથી. ઔર-ચાબી-ખો-જાયમાં હવે કોઈ રોમાન્સ રહ્યો નથી. રહ્યોસહ્યો રોમાન્સ હવે ટેન્સનમાં તબદીલ થઈ ગયો છે. ચહેરા પણ હવે યાદ રહેતાં નથી. કોઈ મળે ત્યારે ‘અમને ના ઓળખ્યાં?’ યક્ષપ્રશ્ન બનીને કનડે છે. યાદદાસ્તને લૂણો લાગી ગયો છે. મગજ હવે ચાલતું નથી. અને આ છાતી ફૂલે એવી વાત જરાય નથી.
મેમરી (સ્મરણશક્તિ) બે પ્રકારની હોય છે. એક લાંબા ગાળાની અને બીજી ટૂંકા ગાળાની. ટેકનોલોજી અને કલ્ચર વિષયનાં નિષ્ણાંત લેખક નિકોલસ કાર્ર લખે છે કે ટૂંકા ગાળાની મેમરી એ વર્કિંગ મેમરી છે. એની સ્ટોરેજ કેપેસિટી માર્યાદિત છે. એમાંથી તારવેલાં તથ્યો અને અનુભવો આપણે આપણી લાંબા ગાળાની મેમરીમાં ટ્રાન્સફર કરીએ છીએ, જેથી ભવિષ્યમાં એનો ઉપયોગ કરી શકીએ. પણ ઈન્ટરનેટ સતત ડિસ્ટર્બ કરે છે. ઈન્ટરનેટ મેનકા છે. આપણે તપ કરતા હોઈએ ત્યારે કેટકેટલી કમનીય ચેષ્ટા કરીને આપણું ધ્યાનભંગ કરે છે. ધ્યાન તૂટે એટલે જે જોયું, જે જાણ્યું તે વર્કિંગ મેમરીમાંથી ભૂંસાઈ જાય. લાંબા ગાળાની મેમરીમાં જે જતું નથી, તે યાદ રહેતું નથી. આપણને છાશવારે ફોટા લેવાની આદત છે. મોબાઈલ ફોન તો તે દ્રશ્ય યાદ રાખે છે પણ આપણી આંખોએ શું જોયું?- એ મગજને યાદ રહેતું નથી. માહિતી ધોધમાર છે. આપણું પવાલું નાનું છે. ટૂંકા ગાળાની મેમરી છલકાઈ જાય છે. એક સાથે ઘણું કરવા જઈએ છીએ પણ એકેયમાં ભલીવાર રહેતો નથી. ટૂંકમાં ટેકનોલોજી મગજની એક્સ્ટર્નલ હાર્ડડિસ્ક થઇ ચૂકી છે. મગજને કસરત મળતી નથી. મગજ બહેર મારી જાય છે. યુવા પેઢીને પણ હવે આધેડ વયનાં લોકોની માફક, આજે કઈ તારીખ છે?- તે યાદ રહેતું નથી.
શું કરવું? આરોગ્યપ્રદ ખાઓ, કસરત કરો અને મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ ઓછો કરો, એ સર્વગ્રાહી સત્ય છે. પણ ભૂલવાનું ટાળવા, રોજ મગજ કસાય એવી રમત રમવી જરૂરી છે. જેમ કે કોઈ કોયડો, કોઈ ક્રોસવર્ડ પઝલ.. અને હા, કંઈક નવું કૌશલ્ય શીખો. જેમ કે મ્યુઝિક, ગાર્ડનિંગ. ભરત-ગૂંથણ પણ કરી શકો. મગજનું મલ્ટી-ટાસ્કિંગ બહુ કર્યુ. હવે એક કામ તો સરખું કરીએ. તો જ મગજને યાદ રાખવાની ટેવ પડે. અલ્બર્ટ આઇન્સ્ટાઇનની ભવિષ્યવાણી સાચી પડી રહી છે. ટેકનોલોજી માનવીય ક્રિયા-પ્રતિક્રિયા પર એવી તો હાવી થઇ જશે કે દુનિયા આખી ઈડિયટ્સ લોકો ભરાઈ જશે. ચોથો વાંદરો થવાનું ટાળો. સારું વાંચો, વિચારો, યાદ રાખો. રીડ એન્ડ રીમેમ્બર, ગિવ એન્ડ રીમેમ્બર, ફર્ગિવ એન્ડ… રીમેમ્બર !

Absent mindness is on the rise because we have gadgets thinking for us …Mind has become external hard disk..

Image may contain: car and outdoor

[03/12, 8:33 AM] Paresh Vyas: Absent mindness is on the rise because we have gadgets thinking for us …Mind has become external hard disk..

Leave a comment

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ