Category Archives: પ્રકીર્ણ

લોગોફિલ’ને શબ્દાંજલિ. /પરેશ વ્યાસ

Logophile:
ગ્રીક શબ્દ ‘લોગોસ’ એટલે શબ્દ કે પ્રવચન અને ‘ફિલોસ’ એટલે પ્રેમ, વ્હાલ. જે શબ્દને નિતાંત પ્રેમ કરે એ ‘લોગોફિલ’ને શબ્દાંજલિ.
આપ સાચા અર્થમાં Word Buff હતા. ‘બફ’ એટલે પીળું કપડું જેનાથી ધાતુ ઉપર ચમક લાવવામાં આવે. આપ શબ્દને ચમકાવી દેતા હતા. શબ્દની આરપાર ભલાં કોણ જોઈ શકે? શબ્દને સરળ અને ટૂંકમાં સમજાવવાની કલા કોઈ આપની પાસે શીખે.
ગુજરાતી અસ્મિતાને ઉજાગર કરતું સામાયિક ‘ચિત્રલેખા’માં શબ્દની સોનોગ્રાફી અને એક્સ-રે વર્ષોથી મારી પ્રિય કોલમ. ચિત્રલેખા ય ગજબનું સામાયિક છે. ચિત્ર અને લેખનું અદભૂત સંયોજન. બક્ષીસાહેબ એને બખૂબી અને બહુ ઓછાં શબ્દોમાં સમજાવતા રહ્યાં. થોડાં શબ્દોમાં સઘળું કહેવું અઘરું છે સાહેબ.
શબ્દસેવી, શબ્દપ્રેમી અને શબ્દજીવી બકુલ બક્ષીને મારી અંતરની શબ્દાંજલિ.

Leave a comment

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ, રમુજ

ઓનલાઈન ગુજરાતી નાટક/ સાથે માણો ચિ યામિનીની કૃતિઓ…

 Courtasy    BJ Mistry <bmistry@sbcglobal.net>
 જુઓ ઓનલાઈન ગુજરાતી નાટક
અમારી દુનિયા તમારી દુનિયા <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_6091.html>


અમે બરફ ના પંખી <http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_6208.html>



અલવિદા ડાર્લિંગ <http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_4834.html>


અભિનય સમ્રાટ <http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_3814.html>


અઢી અક્ષર પ્રેમ ના <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/gujarati-natak.html>


એક ચતુર નાર <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/gujarati-natak-ek-chatur-nar.html>


એક મૂરખ ને એવી ટેવ <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/gujarati-natak-ek-murakh-ne-aevi-tev.html>



અલ્પવિરામ <http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_8355.html>


આંખ મીંચોલી <http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_4176.html>


આ છે આદમખોર <http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_6179.html>


આવ તારું કરી નાખું <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/gujarati-natak-aav-taru-kari-nakhu.html>



આપણા જ ઘરમાં નો એન્ટ્રી <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_9542.html>



કાજળ ઢોળાયું કંકુમાં <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/blog-post_9814.html>


કાંતિ તોફાને ચડ્યો <http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/blog-post_02.html>



ગ્રહણ <http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/blog-post_2352.html>


પત્તા ની જોડ <http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/blog-post_5269.html>


હું પૈસા નો પરમેશ્વર <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/blog-post_9526.html>


વિસામો <http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/blog-post_7783.html>


તો કરો શ્રીગણેશ <http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/blog-post_1114.html>



બની રહીએ એક મેક ના <http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/blog-post_01.html>



પ્રેમ કરતા પંચર પડ્યું <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/blog-post_9990.html>


છક્કો મક્કો <http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_638.html>


બા એ મારી બાઉન્ડ્રી <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_6116.html>



છેલ છબીલા <http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_7815.html>


મમ્મી ૨૦ ની દીકરી ૪૦ ની <http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/1.html>


જલસા કરો જયંતિલાલ <http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post.html>


બસ કર બકુલા <http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_8870.html>


ગોલમાલ <http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/gujarati-natak-golmal.html>


ગુજ્જુભાઈ એ ગામ ગજાવ્યું <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/gujarati-natak-gujjubhai-e-gam-gajavyu.html>



વાત બહાર જાય નહિ <http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_895.html>



મૂંગા બોલે બહેરા સાંભળે <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/gujarati-natak-munga-bole-bahera.html>


તોફાની ત્રિપુટી <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/gujarati-natak-sahebji.html>


રંગ છે રાજા <http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_9705.html>


બુઢ્ઢા એ મારી સિક્ષ્સર <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_6843.html>




સાહેબજી <http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/blog-post_04.html>


સખણા રેજો રાજ <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/sakhana-rejo-raj-gujarati-natak.html>


છગન મગન તારા છાપરે લગન <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_9592.html>


છાનું ને છપનું કૈ થાય નહિ <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_4613.html>


બા રીટાયર થાય છે. <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/02/blog-post_8524.html>


સાસરિયું સોનાની ખાણ <

http://gujnatak.blogspot.com/2010/03/sasariyu-sona-ni-khan-gujarati-natak.html>
 સાથે માણો ચિ યામિનીની કૃતિઓ...

Friendshipday | F.R.I.E.N.D | Short Film | Siddharth Dolli | Mayank …

Aug 6, 2017 – Uploaded by Cutshot Film

Friendshipday | F.R.I.E.N.D | Short Film | Siddharth Dolli | Mayank Trivedi | Yamini Vyas. Cutshot Film. Loading …

.

Premno Rang Gulabi (પ્રેમનો રંગ ગુલાબી) Gujarati Drama …

Apr 27, 2018 – Uploaded by SSJ Surat Shikshan Jagat

Premno Rang Gulabi – Gujrati Full-length social-comedy Drama performed … Chitt Kapadia, Yamini Vyas ..

Yamini Vyas on Moviebuff.com

Tu Mari Aspass Chhe. Gujarati ○ 2017. Supporting Actress. WELCOME TO MOVIEBUFF. Your ticket to the movies! Sign up and get access to some cool .

VTS 01 1 – YouTube

Apr 9, 2014 – Uploaded by SHEMAL TRIVEDI

DGVCL COMPANY SONG WRITTEN BY Mrs.YAMINI GAURANG VYAS & COMPOSED BY SHRI SHAUNAK .

 Yamini 1 – YouTube

https://www.youtube.com/watch?v=soyvAFVBEy4
Aug 17, 2015 – Uploaded by Suresh Jani

શ્રીમતિ યામિની વ્યાસ લિખિત કાવ્ય – ‘બેટી બચાઓ’ અભિયાનના સમર્થનમાં અને લઘુ નાટિકા ‘ જરા થોભો’ ના એક ભાગ રૂપ. કવયિત્રી – યામિની વ્યાસ

tu mane etali badhi kai gamey-તું મને એટલી … – YouTube

https://www.youtube.com/watch?v=9NiIBEn2tM8
Aug 18, 2015 – Uploaded by tia joshi

Composer : Shaunak Pandya Poet : Yamini Gaurang Vyas Album : Anya ——-

‘મીલીના ઘર તરફ…’ નાટકમા શુભાંગીના ચરિત્રમાં શ્રેષ્ઠ અભિનય માટે પારિતોષક મળ્યું છે.તેની સ્કીપ્ટ આ સાથે છે.

Mili Na Script

આવતી કાલે તે ૫૯મા વર્ષમા પ્રવેશ કરશે ત્યારે વધુ….
અપેક્ષા આપની શુભકામનાઓ અને આશીસની


2 ટિપ્પણીઓ

Filed under ઘટના, પ્રકીર્ણ

હવે નથી…

જાણીતા સાહિત્યકાર, ચિંતક નાનુભાઇ નાયકનું અવસાન
— સામાન્ય ખેડુત પરિવારમાંથી આવેલા નાનુબાપાએ 92 વર્ષની લાંબી ઇનિંગ રમીને સુરતને સાહિત્યથી તરબોળ કર્યું હતુ
— તાજેતરમાં જ તેમના પુસ્તક મારા સપનાનું વિશ્વને વિનોબા ભાવે એવોર્ડ પ્રદાન થયો હતો.
સુરત જ નહીં ગુજરાતી સાહિત્ય જગતમાં નાનુબાપા તરીકે જાણીતા અને જેમને લોકો નગરપાબા તરીકે પણ ઓળખતા હતા તેવા પ્રખર સાહિત્યકાર નાનુભાઇ નાયકનું સુરતમાં 92 વર્ષની વયે ગુરુવારે બપોરે અવસાન થયું છે. ઓલપાડ તાલુકાના ભાંડુત ગામમાં સાવ સામાન્ય ખેડુત પરિવારમાંથી સુરત આવેલા નાનુભાઇનું સુરતના અને ગુજરાતી સાહિત્યમાં નોંધપાત્ર યોગદાન રહ્યું છે. તેમના પુસ્તક મારા સપનાનું વિશ્વને તેમની 10 મેા દિવસે વર્ષગાંઠના દિવસે જ વિનોબા ભાવે એવોર્ડ એનાયત થયો ત્યારે નાદુરસ્ત તબિયત હોવા છતા તેઓ હાજર રહ્યા હતા.
સુરતમાં ગુજરાતી સાહિત્ય માટે જાણીતા એવા સાહિત્ય સંગમના પ્રણેતા નાનુભાઇ નાયક 92 વર્ષની લાંબી ઇનિંગ રમીને ગુરુવારે ફાની દુનિયા છોડી ગયા છે. તેમણે પત્રકારત્વ અને સાહિત્યમાં અઢળક લેખો લખ્યા છે. સેંકડો પુ્સ્તકો તેમણે ગુજરાતી સાહિત્યને આપ્યા છે. તેમના સાહિત્યની સફરમાં તેમણે સાહિત્ય સંગમ જેવું વિશાળ વટવૃક્ષ આપ્યું છે.
મહાત્મા ગાંધીના ઉત્તમ વિચારોથી પ્રભાવિત નાનુભાઇએ 695 પાનાનું મારા સપનાનું વિશ્વ પુસ્તક લખ્યું હતું. તેનો અંગ્રેજી અને મરાઠી ભાષામાં પણ અનુવાદ થયો છે.નાનુભાઇની વિદાયને કારણે સુરતના સાહિત્ય જગતમાં ન પુરાઇ તેવી ખોટ પડી છે.પરમ કૃપાળુ પરમાત્મા સદગતના પવિત્ર આત્માને શાંતી અર્પે તથા પરિવારને આ દુઃખ સહેવાની હિંમત આપે એવી પ્રાર્થના ..!
એક વાર તેઓશ્રી એ જ મને કહેલુ કે, ”જીવન એક સરિતા છે, તેના પ્રવાહને જુદાજુદા સ્વરૂપો, જુદીજુદી અવસ્થાઓ અને મર્યાદાઓ હોઈ શકે પરંતુ, ગતિશીલતા એ તેનો ધર્મ છે.. જીવનના કોઈ તબ્બકે સ્વજનોથી હજારો માઈલ દૂર જવું પડે, છતાં એ નજીક જ લાગે છે… જુઓ, ઋણાનુંબંધી પ્રેમને કોઈ અંતર નથી જ .. એટલે જ એ અલૌકિક કહેવાય છે ને? ”
અત્યારે આ શબ્દો યાદ આવે છે ને અશ્રુઓ વહી જાય છે.. તેઓ અનંત યાત્રાએ નીકળી ગયા પરંતુ ૠણાનુબંધ અમર રાખતા ગયા. એમના પવિત્ર વ્યક્તિત્વની મહેંક કાયમ પ્રસરેલી રહેશે…એમની આપેલી શિક્ષા અને સંસ્કાર એ જ તો અમારા જીવનની મુડી છે.. ! ગુરુ-શિષ્યાનું આ ઋણાનુબંધ સદાય અમર રહેશે..!
એમના આત્માની સદગતિ માટે પ્રાર્થના સહ આ ભજન ..!હે નાથ જોડી હાથ
હે નાથ જોડી હાથ પાયે પ્રેમથી સહુ લાગીએ
શરણું મળે સાચું તમારું એહ હૃદયથી માંગીએ
જે જીવ આવ્યો આપ પાસે શરણમાં અપનાવજો
પરમાત્મા એ આત્માને શાંતિ સાચી આપજો

વળી કર્મનાં યોગે કરી જે કુળમાં એ અવતરે
ત્યાં પૂર્ણ પ્રેમે ઓ પ્રભુજી આપની ભક્તિ કરે
લક્ષ ચોરાશી બંધનોને લક્ષમાં લઈ કાપજો
પરમાત્મા એ આત્માને શાંતિ સાચી આપજો

સુસંપત્તિ, સુવિચાર ને સતકર્મનો દઈ વારસો
જન્મો જનમ સતસંગથી કિરતાર પાર ઉતારજો
આ લોક ને પરલોકમાં તવ પ્રેમ રગરગ વ્યાપજો
પરમાત્મા એ આત્માને શાંતિ સાચી આપજો

મળે મોક્ષ કે સુખ સ્વર્ગના આશા ઉરે એવી નથી
દ્યો દેહ દુર્લભ માનવીનો ભજન કરવા ભાવથી
સાચું બતાવી રૂપ શ્રી પ્રભુજી હૃદયે તમ સ્થાપજો
પરમાત્મા એ આત્માને શાંતિ સાચી આપજો

રચનાઃ શ્રી મોટા

8 ટિપ્પણીઓ

Filed under પ્રકીર્ણ, સમાચાર, Uncategorized

અશ્રુઘર/ પરેશ વ્યાસ

                                                                                                                           અશ્રુઘર

रोने वालों से कहो उन का भी रोना रो लें जिन को मजबूरी-ए-हालात ने रोने न दिया -सुदर्शन फ़ाकिर

રડવાનો ય રૂમ હોય. રડવા જેવું લાગે તો ત્યાં જઈને રડી શકાય. તાજા સમાચાર છે કે અમેરિકાની ઉટાહ યુનિવર્સિટીમાં એક ‘ક્રાઈંગ ક્લોઝેટ’ રાખવામાં આવ્યું છે. ક્રાઈંગ ક્લોઝેટ એટલે લાઈબ્રેરીની અંદર લાકડાની એક અંધારી ઓરડી જેમાં સ્ટફડ ટોયઝ રાખવામાં આવ્યા છે. વિદ્યાર્થીઓને લાગે કે પરીક્ષા છે, ભારે ટેન્સન છે, શું કરવું?- તે સમજાય નહીં તો ત્યાં જઈને રડી શકાય અને રડીને હળવા થઇ શકાય. અલબત્ત આ અંધારિયા અશ્રુઘરમાં એક સાથે એક જ છોકરો કે છોકરી જઈ શકે. બે જણ જાય તો ન થવાનું ય થાય; એટલે આવી ચોકસાઈ રખાઈ છે. રડવા માટે દસ મિનીટની સમય મર્યાદા છે. પછી પાછા બહાર આવી જવું પડે અને જે કારણોસર રોણું આવ્યું હોય એ કારણોનો મુકાબલો કરવો પડે. આ વ્યવસ્થાની જો કે ટીકા પણ થઇ. અલ્યાં ભઈ, આમ રડ્યાં કરશો તો દુનિયાનો સામનો કેવી રીતે કરશો? પણ રડવું સારું છે, સાહેબ.. દીપિકા પદૂકોણને રણવીર સિંઘ ગમે છે કારણ કે એ મર્દ હોવાં છતાં રડી શકે છે. લો બોલો, અમને પહેલેથી ખબર હોત તો અમેય રડીને રડીને દીપુને ઈમ્પ્રેસ કરવાની કોશિશ કરત! હેં ને?
માંહે દુ:ખનાં ડુંગર ભર્યા હોય પણ મર્દાનગીનું મુખોટું પહેરીને, નહીં રડવાનો સંકલ્પ સારી વાત નથી. ‘હફિંગ્ટન પોસ્ટ’ અનુસાર આંસુનાં ત્રણ પ્રકાર છે. આંખમાં કાંઈ કચરું પડે કે ધુમાડો જાય અને આવે એ ‘રિફ્લેક્ષિવ’ આંસુ, બીજું પાંપણ પલકે અને આંખોને સતત ભીની રાખે એ ‘કન્ટીન્યુઅસ’ આંસુ અને ત્રીજું ખુશી કે ગમમાં આવી પડે એ ‘ઇમોશનલ’ આંસુ. આ લાગણીનાં આંસુની વ્યવસ્થા માત્ર માણસ જાતમાં જ છે. પશુ પક્ષી આમ લાગણીથી રોઈ શકતા નથી. રડવાનાં ઘણાં ફાયદા છે. રડવું મૂડને સુધારે છે. નેધરલેન્ડમાં એક પ્રયોગ અંતર્ગત કેટલાંક લોકોને અત્યંત દુ:ખભરી ફિલ્મ દેખાડવામાં આવી. કેટલાંક ખૂબ રડ્યાં. કેટલાંક તો રડ્યાં જ નહીં. પણ જેઓ રડ્યાં એ બધાં ફિલ્મ પતી ગયા પછી વીસ મિનીટમાં જ નોર્મલ થઇ ગયા. જ્યારે જેઓ રડ્યાં જ નહોતા, તેઓ નેવું મિનીટ સુધી દુઃખી દુઃખી જ દેખાતા રહ્યાં. આંસુમાં રહેલું એસીટીએચ હોર્મોન એવાં તમામ કેમિકલને ધોઈ નાંખે છે જે મનની અંદર ટેન્સન કે તાણ વધારે છે. તનની તકલીફમાં પણ આંસુ સારવા સારી વાત છે. ડુંગળી સમારતા આંખમાં ઊડતી ઝેણથી બનતા સલ્ફ્યુરિક એસિડને આંસુ ધોઈ નાંખે છે. આંસુમાં રહેલું લેસોઝાઈમ એન્ટી-બેક્ટેરિયલ, એન્ટી-વાઈરલ છે જે આંખને બચાવે છે. મનોચિકિત્સક જ્યુડીથ ઓર્લોફ કહે છે કે આંસુ નાકનાં પેસેજને પણ નરમ અને બેક્ટેરિયા મુક્ત રાખે છે. રડવાથી ચિંતા કે તાણ ઘટે છે એવું અમેરિકન મનોરોગ સંશોધન કેન્દ્રનું તારણ છે. એનાં વડા ડો. ફ્રેય કહે છે કે સ્ત્રીઓ દર મહિને સરેરાશ ૫.૩ વખત રડે છે. પુરુષો મહિનામાં માત્ર ૧.૩ વખત રડતા જોવા મળ્યા છે. ભાયડા અને બાયડીઓની શરીર રચના અલબત્ત જુદી છે. ક્યાંક આપણી સંસ્કૃતિ અને પરંપરા પણ કહે છે કે ભાયડાથી આમ રડાય નહીં. આ માન્યતા ખોટી છે. નર કે નારી, રડવાનો ફાયદો ભારી- એ સાચી વાત છે.
એક યહૂદી કહેવત છે. જે કામ સાબુ શરીર માટે કરે છે, એ કામ આંસુ આત્મા માટે કરે છે. માટે રડો. સાદું રૂદન સ્વાસ્થ્યવર્ધક છે. અને હા, એ યાદ રહે કે રડવું અને રડાકૂટ, એ બે વચ્ચે ભારે ભેદ છે. એ ભેદ પારખીને રડો. કામચલાઉ રડવાથી મોટે ભાગે કામ ચાલી જતું હોય છે. કાયમી રડવું નિષેધ છે. રડવું સાવ પોતીકું છે. પોતપોતાનું રૂદન તો સ્વયં પોતે જ કરવું પડે. અહીં રૂદાલીની વ્યવસ્થા નથી એટલે સમય વર્તે સાવધાન થઈને રડો. ‘અમર પ્રેમ’નાં ફેમસ ડાયલોગનું મોડિફાઈડ વર્ઝન…ફિર તેરી આંખોમેં પાની, મૈને કિતની બાર તુમસે કહા હૈ પુષ્પા, કે યે આંસુ મુઝે… અચ્છે લગતે હૈ, આઈ લવ ટીઅર્સ!                                                                                                           

Crying Closet is a place to cry for the students who feel tension during exams. I have explored the subject of crying

11 ટિપ્પણીઓ

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ, સમાચાર

‘तू मारी आस पास छे’ गुजराती फ़िल्म,

‘तू मारी आस पास छे’ गुजराती फ़िल्म,

तू मारी आस पास छे, गुजराती फ़िल्म होगी 28 को रिलीज

सूरत : पिछले कुछ समय से देश मे आरक्षण का मुद्दा चर्चा का विषय बना हुआ था । उसी समय एक विषय को लेकर लीविंग वेल सिनेमा हाउस ले के आ रही है । ‘ तू मारी आस पास छे’ फ़िल्म की बात करे तो फ़िल्म में चिराग पढ़ने के बाद नौकरी नही करता है, उसे खुद का व्यापार करने में दिलचस्पी होती है । ख़ुद के दोस्तो के साथ मिलकर व्यापार सुरु करता है । जिसमे उन्हें एक वकील के द्वारा गलत तरीके से फंसा देता है । जिसके कारण उसे जेल हो जाती है । जब कि फ़िल्म में विजय मेहता मुम्बई क्राइम ब्रांच का जबाब एनकाउंटर स्पेसीलिस्ट ऑफिसर है अंडरवर्ल्ड में उनकी धाक होती है । मोहिनी और कारण की कॉलेज प्रेम की अनोखी फ़िल्म की कथा – पठकथा – संवाद और दिग्दर्शक – नीलेश पटेल का है ।

फ़िल्म में रोमांस, कॉमेडी, सस्पेंस, एक्शन से भरपूर है यह फ़िल्म । मुख्य कलाकार में यतिन परमार, राज जतानिया, जयेश मोरे, हार्दिका जोशी, यामिनी व्यास, दिनेश भगत जी, जसके अलावा किसन सिंह चौहान, एवं विदुर गोटा वाला के गीत को शौनक पंड्या ने सुंदर ढंग से मधुर बनाया है । फ़िल्म में स्वर सत्येन जगीवाला, शौनक पंड्या, जिगिसा, को मिला है ।

कात करे तो फ़िल्म की सिनेमेटोग्राफी की तो फ़िल्म की सिनेमेटोग्राफी जयसिंह राज पुरोहित ने की है । जबकि फ़िल्म लाइन प्रोडक्शन किशोर गोरी ने किया है । इसके अलावा फिल्म का पोस्ट प्रोडक्शन जे. यस. स्टुडियो मुम्बई में हुआ है ।
फ़िल्म बहुत ही अच्छी बनाई गई है । प्रेम ,संघर्ष , दोस्ती, से भरपूर फ़िल्म 28 जुलाई को रिलीज़ होने वाली है ।

1 ટીકા

Filed under પ્રકીર્ણ, યામિની વ્યાસ

લાલોચેઝિઆ: ગાળો દ્યો, ટેન્સનમાંથી રાહત મેળવો../પરેશ વ્યાસ

લાલોચેઝિઆ: ગાળો દ્યો, ટેન્સનમાંથી રાહત મેળવો..

હોઠ હતા તો ગાળ હતી, કાન હતા તો લીધી,
હતો રૂપિયો મળી યેવલા*, આગ હતી તો પીધી. (*યેવલા : બીડીની એક બ્રાન્ડ) –સૌમ્ય જોશી

હોઠ હલે ‘ને ગાળ ઉચરે, નિજ મનને એનાથી કેવી ટાઢક વળે! ગાળ દઈને મનને એક અજબ સુકૂન મળે છે. હાશકારો થાય છે. કોઈને ગાળો દઈએ એમાં આપણને કેવી રીતે આનંદ આવે? પણ સાહેબ, લખી રાખો, ચોક્કસ આવે છે. આપણને સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા ઉર્ફે ગુજ્જુભાઈ કેમ ગમે છે? કારણ કે એનાં તકિયાકલામ છે ‘એની માને..’ ગાળો દેવાની પ્રવૃત્તિ આજકાલ ફૂલીફાલી છે. સાંસદ શશી થરૂર આવા જ લોકો માટે લાલોચેઝિઆ (Lalochezia) શબ્દ ટ્વીટે છે. એક શબ્દ એક આખી વાત બયાન કરે છે. એક શબ્દ એક સાચી વાત બયાન કરે છે. શરત માત્ર એ જ કે યોગ્ય શબ્દ યોગ્ય જગ્યાએ યોગ્ય અર્થમાં વપરાયો હોય. શશી થરૂર ઇંગ્લિશ શબ્દકોશી છે. સામાન્ય રીતે અજાણ્યાં શબ્દો સરળતાથી ટ્વીટર પર પીરસે છે. એવાં શબ્દો જે સરળતાથી લાગણીને બયાન કરી આપે. ઘણાં એવા લોકો છે જેનો ધંધો જ અન્યોને ગાળો દેવાનો હોય છે. ટીકા, ટિપ્પણ તો ઠીક પણ ભૂંડા બોલ બોલવાનો એમનો હોલસેલ ધંધો છે. હવે આ પ્રવૃત્તિ જો રૂબરૂ કરવાની હોય તો શક્ય છે કે સામો માર પણ પડે પણ આ આજકાલ ઓનલાઈન ગાળ દઈ શકાય છે. કોઈને પણ ગાળ દઈએ અને આપણા મનને સારું લાગે એને લાલોચેઝિઆ કહે છે.
‘લાલોચેઝિઆ’ ગ્રીક શબ્દ છે. ઇન ફેક્ટ બે શબ્દો છે. લાલો+ચેઝો. ‘લાલો’ એટલે વાતચીત. લાલો શબ્દ જેમાં શામેલ છે એવો એક શબ્દ છે લાલોફોબિઆ. કોઈને વાત કરવામાં કે ભાષણ કરવામાં ડર લાગે તો એ ડર એટલે લાલોફોબિઆ. લાલો એટલે સ્પિચ. ‘લાલો’ એટલે બોલેલાં બોલ…. અને ‘ચેઝો’ એટલે રાહત મેળવવી અથવા કંટાળો દૂર કરવો. લાલોચેઝિઆ એટલે ગંદી, ગોબરી, હલકટ ભાષા પ્રયોગ કરીને જાતને હળવી કરવી. ચિંતા, પીડા કે તાણને દૂર કરવાનો આ ઈલાજ છે. ઇંગ્લિશ ભાષામાં આ શબ્દ ઓછો વપરાય છે. પણ આપણી ગુજરાતી ભાષામાં એને માટે એક ચોક્કસ શબ્દ છે અને એ છે ફટાણાં. લગ્નમાં ગવાતાં હોય છે એ તો એનું હળવું સ્વરૂપ હોય છે જેમ કે; ઘરમાં નો’તું નાણું ત્યારે શીદ તેડ્યું’તું ટાણું ? મારા નવલા વેવાઈ…અમે મોકલાવ્યું નાણું ત્યારે તમે માંડ્યું ટાણું, મારા નવલા વેવાઈ…ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર ફટાણાં એટલે સ્ત્રીનાં હલકાં ગીતો; બીભત્સ બોલો. હોળી ટાણે ગવાતાં શબ્દો જો કે ભારે બિભીત્સ છે. કાનમાં કીડા પડે એવી ગંદી ગાળોની આપલે થાય છે. કહે છે કે એનાથી મનમાં રહેલો કચરો નીકળી જાય છે. ચંદ્રકાંત બક્ષી કહી ગયા હતા કે ગાળ એ તો પુરુષોનો માસિક રજસ્ત્રાવ છે. કયા સંદર્ભમાં કહી ગયા અને એટલે સ્ત્રીઓ શું સમજવું? એની કોઈ ચર્ચા અહીં નથી. મારી સમજણ માત્ર એટલી કે ભૂંડા બોલ બોલીએ,
કોઈને ગાળો દઈએ તો મનને ઘણી રાહત થઇ જતી હોય છે. હળવા થઇ જવાય છે. લાલોચેઝિઆ શબ્દ એ જ અર્થમાં છે.
લોકો ગાળો કેમ બોલે છે? ગાળો બોલવાથી શારીરિક પીડામાં રાહત મળે છે. અડ્રેનલિન રસ ઝરે છે જેનાથી લોહીનું પરિભ્રમણ વધે છે. સ્નાયુઓ મજબૂત થાય છે. અલબત્ત કાયમ ગાળીગલોચ કરનારાઓને ખાસ ફાયદો થતો નથી. કારણ કે તેઓની સંવેદિતા ઘટી ગઈ હોય છે. સ્વાદિષ્ટ ખાણું પહેલે કોળીયે જેટલું ભાવે એટલું આખરી કોળીયે ભાવતું નથી. એમ થોડી ગાળો દેવાથી મનને રાહત મળે છે. સીરિયલ ગાલીગલોચથી મનને કોઈ રાહત મળતી નથી. ક્યારેક ગાળો દેવાથી તમે પરિસ્થિતિ કાબૂમાં લઇ લો છો. અથવા કાબૂમાં લઇ લીધી એવું તમને લાગે છે. જે તમારો આત્મવિશ્વાસ વધારે છે. ગાળો દઈને અહિંસક ઝઘડો કરી શકાય છે. એટલે મનને ઈજા થાય તો થાય પણ તન દુરસ્ત રહે છે. શારીરિક મલમપટ્ટીની જરૂર રહેતી નથી. અને હા, મિત્રો વચ્ચે થતી ગંદી નોકઝોંક હાસ્યવૃત્તિની દ્યોતક છે. ગાળ મિત્રો વચ્ચેનું જોડાણ સજડબમ કરે છે. તમે કહો છો, એ વાત ભારપૂર્વક અને સારી રીતે સમજાવવા માટે ગાળનો કોઈ ચિત્તાકર્ષક વિકલ્પ નથી.
મનની તાણ દૂર કરવા ડોક્ટર્સ કસરત કરવાની સલાહ આપે છે. પણ બધા એવું કરી શકતા નથી. દાખલા તરીકે બાળકનો જન્મ આપતી વખતે માતાને જે પીડા થાય છે એને કેવી રીતે પહોંચી વળવું? બ્રિટિશ સાયકોલોજી જર્નલમાં પ્રકાશિત સ્ટડી અનુસાર કિલ યુનિવર્સીટીનાં પ્રો. રીચાર્ડ સ્ટીફન કહે છે કે એમની પત્નીએ પ્રસુતિની પીડા દરમ્યાન ગાળો બોલી હતી. ડીલીવરી રૂમમાં પ્રસુતાઓ દ્વારા ગાળો બોલવી એ અસામાન્ય ઘટના નથી. ગાળો દઈએ એટલે જાણે કે મનને એક રાહત મળે છે. લાગે કે કોઈ અમને રોકે કે ટોકે એમ નથી. આવી લાગણી રાહત આપે છે. આ લાલોચેઝિઆ છે. પ્રસિદ્ધ હ્યુમરિસ્ટ માર્ક ટ્વેઇન એવું કહેતા કે કેટલાંક ખાસ સંજોગોમાં, કેટલાંક તાકીદનાં સંજોગોમાં, કેટલાંક મરણિયા સંજોગોમાં અપશબ્દો બોલવાથી મનને જે રાહત મળે છે એ કદાચ પ્રાર્થના કરવાથી પણ મળી શકતી નથી. માટે ગુસ્સો આવે તો એકથી ચાર ગણો. તો પણ ગુસ્સો આવે તો? તો ગાળો દ્યો. તંઈ શું?
ઘણાં બધા શહેરોમાં લાફિંગ કલબ્સ ચાલે છે. લોકો અકારણ ખીખીખીથી લઈને અટ્ટાહાસ્ય કરે છે. હમણાં સુરતમાં ક્રાઈંગ ક્લબ પણ શરૂ થઇ છે; જે સાગમટે રડવાનું કામ કરે છે. આ બંને પ્રવૃત્તિઓનો હેતુ જો કે એક જ છે. ટેન્સન ટેન્સન અને ટેન્સન છે ચોતરફ. એમાંથી રાહત મળે એવું કાંઈ કરવું જોઈએ. સાંપ્રત સંજોગોની આ જ તો મજબૂરી છે કે માણસ મન ભરીને નથી હસી શકતો નથી કે નથી દિલ ખોલીને રડી શકતો. એટલે લોકો કાં હસે છે કાં રડે છે. મારું નમ્ર નિવેદન છે કે એક ગાળો દેવાની ક્લબ શરૂ કરવી જોઈએ, જ્યાં લોકો બેફામ અને ધનાધન, મન ફાવે તેને, પેટ ભરીને ગાળો દઈ શકે. નવીનક્કોર ગાળો દઈ શકાય અથવા ચલણમાં રહેલી ગાળમાં આર્ટિસ્ટિક ફેરફાર કરી શકાય. સુરતથી આવી ઈમ્પ્રોવાઈઝ્ડ ગાલીગલોચ પ્રવૃત્તિ શરૂ કરી શકાય અને ગામેગામ એની ફ્રેન્ચાઇઝી દઈ શકાય. જુઓ હેતુ તો માત્ર એક જ છે. ટેન્સન દૂર કરવું. હેં ને?
શબ્દ શેષ:
“તમે જેને ગાળ કહો છો, હું એને વાક્યનો અર્થવર્ધક કહું છું” –અજ્ઞાત

Lalochezia is the new word tweeted by Shashi Tharoor. I explained the DNA of the word and the utility of profanity or the cuss words in our contemporary life style full of tension.

Leave a comment

Filed under પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ, રમુજ, સમાચાર, Uncategorized

ફ્રીલાન્સર: મ્હારો કોઈ સાયેબ નૈ../પરેશ વ્યાસ

અર્બન ડિક્સનરી સ્લેંગ(બોલચાલની ભાષા) ઇંગ્લિશ શબ્દોનાં અર્થ બતાવે છે. તમે પણ કોઈ ઇંગ્લિશ શબ્દ અને એનો અર્થ અપલોડ કરી શકો. અલબત્ત એ સાંપ્રત, અર્થપ્રદ અને રસપ્રદ હોવો જોઈએ. આપને યાદ હશે કે નોટબંધી પછી વર્ષ ૨૦૧૬માં શબ્દ ‘મિત્રોં’ (Mitron) શબ્દ ઉમેરાયો હતો. અર્થ હતો એવો શબ્દ જે બોલાય ત્યારે જનસમુદાય માટે કપરાં કાળનો આગોતરો સંકેત મળી જાય. ખ્યાલ આવે કે કંઈક એવું આવી રહ્યું છે, જેમાંથી કળ વળતાં વર્ષો વીતી જશે. આમ તો મિત્રોનો અર્થ થાય દોસ્તો પણ બદલાયેલાં સંજોગોમાં લોકોવિરોધી જાહેરાત માટે સંબોધનાર્થે મિત્રોં શબ્દ વપરાય છે. વર્ષ પૈસા ૨૦૧૪માં એક ‘રાહુલગાંધીડ્’ (Rahulgandhied) શબ્દ ઉમેરાયો હતો. રાહુલગાંધીડ્ એટલે કોઈએ પૂછેલાં પ્રશ્નોનાં સાવ અસંગત અર્થહીન ઉત્તરો આપવા અને એ રીતે પોતાની અણઆવડતનું જાહેર પ્રદર્શન કરવું તે. દાખલા તરીકે કોઈ પૂછે કે ‘તારી મૌખિક પરીક્ષા કેવી ગઈ?’ તો હું જવાબ આપું કે ‘મેં રાહુલગાંધીડ્ કર્યું’ એટલે કે મેં પ્રશ્નોનાં ગોળ ગોળ જવાબ આપ્યા! આ વાત અમને યાદ એટલે આવી કે તાજેતરમાં સિંગાપુર ગયેલાં રાહુલ ગાંધીએ એક સભામાં એમને પૂછાયેલાં પ્રશ્નોનાં આવા જ ગોળ ગોળ ઉત્તર આપ્યા હોવાનો વિડીયો સોશિયલ મીડિયા પર વાઈરલ થયો છે. દાખલા તરીકે એમણે કહ્યું કે આ બધા એમઆરઆઈ મશીન એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય તો ભારત દેશનાં આખા આરોગ્યતંત્રનું સર્વાંગ પરિવર્તન થઇ જાય. હવે તબીબો માથું ખંજવાળી રહ્યા છે કે સઘળાં એમઆરઆઈ મશીન્સને જોડવાથી આરોગ્યતંત્ર કેવી રીતે સુધરી જાય? જો કે આ જ પ્રશ્નો અને ઉત્તરોની સિંગાપોરી સભામાં રાહુલ ગાંધીને એક સરસ વાત કરી, જેની ઉપર બહુ ઓછાં લોકોનું ધ્યાન ગયું છે. એમણે કહ્યું કે અત્યારે જે ભણાવાય છે એને અને ખરેખર કામને કોઈ તાલમેલ નથી. દાખલા તરીકે આઈટીઆઈમાં કેશકર્તન ઉર્ફે હજામત કરતા શીખવાડાય છે; એની જગ્યાએ જે ખરેખર સારા વાળંદ છે એની પાસે વિદ્યાર્થીને પ્રેક્ટીકલ ટ્રેનીંગ માટે મુકીએ તો ખરેખર ઉપયોગી થાય, એવું શીખવાડી શકાય. સરકાર બંનેને પૈસા આપી શકે. લો બોલો! બેરોજગારીનો પ્રશ્ન હલ કરવા આપણા નેતાઓ પાસે કેવી સરસ યોજનાઓ છે. દેશનાં વડાપ્રધાન પકોડાં તળવાની વાત કરે છે. વિરોધ પક્ષનાં નેતા હજામત કરવાની વાત કરે છે. અથવા તો કદાચ એમ કે નરેન્દ્ર મોદી પકોડા તળીને રોજનાં બસો રૂપિયા કમાઈને સ્વરોજગારની વાત કરે છે. અથવા તો કદાચ એમ કે રાહુલ ગાંધી ગુરુ-શિષ્ય પરંપરાથી કેશકર્તન કલા શીખી સ્વરોજગારીની વાત કરે છે. બેકારી અને રોજગારી બાબતે નમો અને રાગાનાં વિચાર કેટલાં મળતા આવે છે. હેં ને?!

સ્વરોજગારી મેળવતી વ્યક્તિ માટે એક સરસ શબ્દ છે ફ્રીલાન્સર (Freelancer). દરેક ફ્રીલાન્સર સેલ્ફ-એમ્પ્લોઇડ હોય છે પણ શક્ય છે કે દરેક સેલ્ફ-એમ્પ્લોઇડ ફ્રીલાન્સર ન પણ હોય. ફ્રીલાન્સર એટલે એવો સેલ્ફ-એમ્પ્લોઇડ જે કોઈ સંસ્થા કે પેઢી સાથે લાંબા સમયનાં કામથી બંધાયો ન હોય. આજે આની સાથે તો કાલે બીજા કોઈ સાથે. એક સાથે અનેકનાં કામ પણ કરે. ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર ‘લાન્સ’ એટલે ઘોડેસવારનો લાંબો ભાલો, માછલીને ભોંકવાનું ભાલા જેવું હથિયાર, ભાલાવતી ભોંકવું, નસ્તર મૂકવું. ‘લાન્સર’ એટલે ઘોડેસવાર પલટનનો ભાલાવાળો સિપાહી. ફ્રીલાન્સર શબ્દનો ઈતિહાસ રોચક છે. ફ્રીલાન્સર શબ્દ અઢારમી સદીમાં જ્યારે લખાયો, વંચાયો કે બોલાયો ત્યારે એ એવા ધંધાદારી સૈનિકોની વાત હતી, જે પૈસા કમાવવા માટે યુદ્ધ લડતા હતા. મહાન લેખક સર વોલ્તેરની બારમી સદીની પૃષ્ઠભૂમિ પર લખાયેલી નવલકથામાં તે સમયનાં જમીનદારની વાત હતી; જે આવા લાન્સર યાને ઘોડેસવાર ભાલા સૈનિકો ભાડેથી રાખતા. તેઓ કાયમી સૈનિકો નહોતા. કોઈ કાયમી કમિટમેન્ટ નહોતું. તેઓ અન્ય જગ્યાએ જવા માટે ફ્રી હતા એટલે ફ્રીલાન્સર કહેવાયા. પછી તો આ શબ્દનો પ્રભાવ વિસ્તર્યો. કોઈની સાથે નહીં જોડાયેલાં રાજકારણી પણ ફ્રીલાન્સર કહેવાયા. જો કે હવે ફ્રીલાન્સર એવાને કહેવાય જે કાયમી નોકરીમાંથી મુક્ત છે. સામાન્ય રીતે લેખક, કલાકાર, વેબ-ડીઝાઈનર, અનુવાદકાર વગેરે ફ્રીલાન્સ કામ કરતાં હોય છે. તમે પકોડાંનાં તળનારાં કે વાળનાં કાપનારાઓને પણ ફ્રીલાન્સર કહી શકો. ફ્રીલાન્સર ફી લઈને કામ કરે છે અથવા કહો કે ફ્રીમાં કામ કરતાં નથી. ફ્રીલાન્સર અને વોલેન્ટીયર, એ બેમાં ફેર છે.
સેલ્ફ એમ્પ્લોઈમેન્ટ જેને કહો છો એ ધંધો કરવાનાં કામથી થોડું અલગ છે. ધંધામાં તો મોટું રોકાણ કરવું પડે. ધંધામાં બીજા લોકો આપણે માટે કામ કરે. સ્વરોજગારીમાં આમ જુઓ તો ઝાઝું રોકાણ નથી. ઇન્વેસ્ટોપીડીયા અનુસાર સેલ્ફ એમ્પ્લોયમેન્ટ એવી સ્થિતિ છે કે જેમાં વ્યક્તિ કોઈ અન્યને માટે કામ કરતો નથી કે એ બદલ એનું મહેનતાણું મેળવતો નથી. એ પોતાને માટે કામ કરે છે. એમાંથી એ પોતાનો નફો રળે અને ગુજરાન ચલાવે. કોઈ કામ નાનું નથી. કોઈ મોટું નથી. શું ફાયદો છે? અરે ભાઈ, તમારો કોઈ સાહેબ નથી. કોઈ બે માથાળો બોસ તમને પાણીપોચા કરે તેમ નથી. કોઈ ગણવેશ નહીં. તમે વધારે પૈસા કમાઈ શકો. નોકરીમાં મહેનત તમે કરો અને ફાયદો સૌનો થાય. પણ સ્વરોજગાર કરો તો જેવી તમારી મહેનત એવી તમારી હેસિયત. આજકાલ ઓનલાઈનનું ચલણ છે. તમે પાયજામો પહેરીને ઘર બેઠાં ય કામ કરી શકો. આપણે આપણી મરજીના માલિક. પણ થોડી મુશ્કેલી ય પડે. માંદા પડો તો પગાર કોણ આપે? સિક લીવનું કોઈ પ્રાવધાન નથી. વેરો ય જાતે ભરવો પડે. જે જગ્યાએથી કામ કરો એનો નિભાવ મરામત પણ તમારે કરવો પડે. ટૂંકમાં તમારે એકસાથે ઘણું બધું કામ કરવું પડે. મલ્ટી-ટાસ્કિંગ, યૂ સી! અને ન કરે નારાયણ પણ કાંઈ અજુગતું બને તો એનો સામનો ય તમારે એકલે હાથે કરવો પડે. અને આવકમાં ઉતાર ચઢાવ આવતા રહે. કોઈ દિ ઈદ, તો કોઈ દિ રોજા જેવી સ્થિતિ હોય. સામાજિક રીતે એકલ પણ પડી જઈએ. અને હા, સાહેબ ન હોય પણ ઘરાક તો હોય, એને જવાબ તો દેવા પડે. સાલું સાવ સરળ પણ નથી.
પકોડાં તળો કે હજામત કરો; હવે એ જ બાકી છે. બાકી તો રાજકારણ ફ્રીલાન્સ છે. વચેટિયાવૃત્તિ ફ્રીલાન્સ છે. પૂજારી, મૌલવી કે પાદરીની વિધિ ફ્રીલાન્સ છે. અને હા, બેન્કોમાંથી લોન લઈને હવાહવાઈ થઇ જવું ફ્રીલાન્સ છે. બાકી ય ઘણું ફ્રીલાન્સ છે. કામ આવડવું જરૂરી છે. સ્કિલ ઇન્ડિયા જરૂરી છે. ઇતિ સિધ્ધમ…
શબ્દ શેષ:
“થેંક ગોડ, ઇટ્સ ફ્રાઈડે, કાલે શનિ રવિની ર……ના, થોભો..હું તો ફ્રીલાન્સર છું.” -અજ્ઞાત
can be a solution to joblessness…

1 ટીકા

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ