Category Archives: પરેશ વ્યાસ

સાયકોપૅથ: માનવતાને તહસનહસ કરતી હિંસક મનોવિકૃતિ/પરેશ વ્યાસ

સાયકોપૅથ: માનવતાને તહસનહસ કરતી હિંસક મનોવિકૃતિ

માણસ નામે નબળું પ્રાણી,
એની ઊંઘ એને ઘણી વહાલી !
તમે અચાનક એને ઢંઢોળો તો
ક્રોધથી ગાંડોતૂર થઈ
હાથમાં જો બંદૂક આવે તો શું તમને જતા કરે ? – વિપિન પરીખ

અમેરિકા ગનેરિકા થઇ ગયું છે, બાપ…! બંદૂકનાં કોઈ કાયદા, કોઈ નિયમન નથી. કોઈ પણ ખરીદી શકે, રાખી શકે. સ્વબચાવ કરવો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે એ વાત સાચી પણ કોઈ અચાનક આડેધડ ગોળીબાર કરે તો કેડે બાંધેલી ફટાકડી શું કામ આવે? અને બંદૂકનું તો ભાઈ એવું કે જે તારે એ જ મારે. લાસ વેગાસમાં સતત ૯ મિનીટ સુધી ધાણીફૂટ ગોળીબાર થયો. ૫૯ લોકો માર્યા ગયાં. ૫૦૦થી વધુ ઘવાયાં. આ લાસ વેગાસ છે. દુનિયાનું સૌથી મોટું કાયદેસરનું જુગારધામ. લાસ વેગાસ એટલે જ્યાં લોકો મન મુકીને માણે એ મનોરંજન. લાસ વેગાસ એટલે જ્યાં લોકો ધન મુકીને માણે એ ધનોરંજન. લાસ વેગાસ એટલે જ્યાં લોકો તન મુકીને માણે એ તનોરંજન. પણ એક ૬૪ વર્ષનાં સ્ટીફન પેડ્ડોકને તો ગનોરંજન કરવું’તું. એણે હોટલ કામ કેસીનો મેન્ડલૅ બૅનાં ૩૨માં માળની બે બારી તોડીને એકલે હાથે ૧૯ સેમીઓટોમેટિક ગનથી ગોળીબાર કરીને બહાર નીચે સંગીત કાર્યક્રમ માણવા જઈ રહેલાં અનેક નિર્દોષ નાગરિકોને મારી નાખ્યાં. અને પોતે પણ મરી ગયો. આ લખાય છે ત્યારે એનાં આમ કરવા પાછળનાં કારણો મળ્યા નથી. પોલીસ ચીફે જોઈ લોમ્બાર્ડોએ કહ્યું કે આ ઘડીએ એ ‘સાયકોપૅથ’નાં મનમાં શું હશે એ જાણી શકાતું નથી. આવા હત્યારા માટે સાયકોપૅથ શબ્દ વપરાય છે. શું છે આ શબ્દ સાયકોપૅથ (Psychopath)? એનાં જેવા જ અર્થનો અને ઘણી વાર એની જગ્યાએ વપરાતો એક ઓર શબ્દ છે સોસિયોપૅથ (Sociopath). શું અર્થ થાય છે એનો? બંને શબ્દોમાં શું સામ્યતા છે? શું ભેદ છે?
‘સાયકોપૅથ’માં બે શબ્દો છે. ગ્રીક શબ્દ ‘સાયક’ એટલે આત્મા, મન, મગજ, શ્વાસ, જિંદગી વગેરે. ‘સોસિઓપૅથ’માં પણ બે શબ્દો છે. લેટિન શબ્દ ‘સોસિયો’ એટલે સોબતી, સાથી, એક બીજા સાથે જોડાયેલું, જોડીદાર વગેરે. માણસ એકબીજા સાથે જોડાયેલો છે. માણસ સામાજિક પ્રાણી છે. ઉપરોક્ત બંને શબ્દોમાં અંતે ‘પૅથ’ છે; જે ગ્રીક શબ્દ ‘પૅથોસ’ પરથી આવ્યો છે. પૅથોસ એટલે વિકૃતિ. પૅથોસ એટલે જે ન હોવું જોઈએ તે. પૅથોસ એટલે પીડા. પૅથોસ એટલે દુ:ખ. ગુજરાતી લેક્સિકોનમાં સાયકોપૅથનો અર્થ છે ચસકી ગયેલા મગજવાળો કે અસ્થિર માણસ, અનિયમિત સામાજિક વર્તન સાથેની લાંબા વખતની માનસિક વિકૃતિનો ભોગ બનેલો માણસ, મનોવિકૃતિ ધરાવનાર દર્દી. ‘સાયકોપૅથ’ શબ્દનું આ સાવ હળવું અર્થઘટન છે. એનો ખરેખરો અર્થ એકદમ ગંભીર છે. લાસ વેગાસનો હત્યારો માત્ર ચસકી ગયેલો માણસ નથી. એ કોઈ સામાન્ય માનસિક વિકૃતિનો ભોગ બનેલો માણસ પણ નથી. એ એનાથી અનેક ગણો વધારે વિકૃત છે. અને આજનો બીજો શબ્દ ‘સોસિયોપૅથ’ તો ગુજરાતી લેક્સિકોન ડિક્સનરીમાં શામેલ જ નથી.
એ તો સ્પષ્ટ થયું જ હશે કે આ બંને શબ્દો માનસિક રીતે રોગી અથવા તો માનસિક રીતે વિકૃત વ્યક્તિ માટે વપરાય છે. અમેરિકન પ્રેસિડન્ટ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પણ લાસ વેગાસ હત્યારાને વર્ણવવા અત્યંત માંદો અને અત્યંત ગાંડો શબ્દો વાપરી ચૂક્યા છે. મેન્ટલ હેલ્થ ઓફિસિયલ હેન્ડબૂકમાં સાયકોપૅથ અને સોસિયોપૅથ બંનેને એન્ટીસોશિયલ પર્સનાલીટી ડિસઓર્ડર (અસામાજિક વ્યક્તિત્વ વિકાર) શીર્ષક હેઠળ વર્ણવ્યા છે. બંને કાયદાને માનતા નથી. સમાજની નીતિ કે પ્રણાલીની એમને કોઈ પડી હોતી નથી. અન્યનાં અધિકારનો વિચાર એમને આવતો નથી. પોતે જે કરે છે એનો પશ્ચાતાપ પણ એમને થતો નથી. હિંસા એમનાં વલણ અને ચલણમાં વણાયેલી હોય છે. ડ્રુ યુનિવર્સિટીનાં સોસિયોલોજી એન્ડ ક્રીમિનોલોજીનાં પ્રોફેસર ડો. સ્કોટ બોનનાં મતે સોસિયોપૅથ એવી વ્યક્તિ છે જે આસાનીથી અકળાઈ જાય છે, ઉત્તેજિત થઇ જાય છે. જોર જોરથી બૂમરાણ મચાવે એમ પણ બને અને બધાને ખબર પડે કે આ સોસિયોપૅથ છે. સોસિયોપૅથ સામાન્યત: બહુ ભણેલાં હોતા નથી, નોકરી એમને મળતી નથી કે ટકતી નથી. તેઓ ભટકતાં રહેતા હોય એમ પણ બને. જ્યારે સાયકોપૅથ એવી વ્યક્તિ છે જે ખૂબ શાંતિથી ઠંડે કલેજે આયોજનબદ્ધ ગુનાહિત કૃત્યો કરે છે. અલબત્ત કોઈને માટે પણ એમને લાગણી ન જ હોય પણ તેઓ લાગણીનો દેખાડો કરવામાં પાવરધા હોય છે. જરૂરી હોય ત્યાં જૂઠી લાગણી બતાવીને કોઈનો ય વિશ્વાસ સંપાદન કરી શકે છે. સાયકોપૅથનું વ્યક્તિત્વ મોહક પણ હોઈ શકે છે. એ કોઇથી ડરતા નથી. છળ કે પ્રપંચ સાયકોપૅથનાં વ્યક્તિત્વમાં છૂપાયેલા હોય છે. પોતે કરેલા ગુના સબબ એ પકડાઈ જાય તો એનાં આડોશ પાડોશમાં રહેતા લોકો કે એનાં સગાવહાલાં તો માની જ ન શકે કે આ માણસે આવું જઘન્ય કૃત્ય કર્યુ હશે. સોસિયોપૅથ કદાચ કોઈ સાથે લાગણીથી જોડાઈ શકે પણ સાયકોપાથ સાચી લાગણીથી પર છે. સાયકોપાથને દયા કે કરુણા હોતી નથી. અલબત્ત એમ કરવાનું નાટક તેઓ જરૂર કરી શકે છે. સાયકોપૅથ લાગણીનાં આવેશમાં કાંઈ પણ કરી શકે. એ જે કરે એનો એને ક્યારેય અફસોસ ન થાય. પોતાનાં ફાયદા માટે અન્યનો ઉપયોગ કરવું એને માટે સામાન્ય હોય. દુર્નિવાર જૂઠ બોલવું એનો સ્વભાવ હોય. સાયકોપૅથની વિકૃતિ જન્મજાત છે. એ મૂળમાંથી વિકૃત છે, સડેલો છે. સોસિયોપૅથની વિકૃતિ જન્મજાત નથી પરંતુ એનો ઉછેર, એનો ખરાબ અનુભવ એને એમ કરવા પ્રેરે છે. કોઈએ એને પીડા આપી હોય, કોઈએ એની સાથે દુષ્કર્મ કર્યું હોય તો એ સોસિયોપૅથ બની જતો હોય છે. સાયકોપૅથ અને સોસિયોપૅથ બંને સમાજ માટે ખતરો છે. સાયકોપૅથ અલબત્ત વધારે ખતરનાક છે.
માહૌલ ખરાબ છે. નકારાત્મક વાતો વહેલી વાઈરલ થાય છે. ઈન્ટરનેટ વ્યસન છે. માણસનો માણસ સાથેનો સંપર્ક હવે રૂબરૂ રહ્યો નથી. બે આંખની શરણ જેવું કંઈ ક્યાં છે? વિકૃતિનો વિકાર વધતો જાય છે. બળાત્કાર કે ગોળીબાર થતા રહે છે. સ્વરૂપ બિહામણું છે. સાહિત્ય, સંગીત, કલા અને ધર્મ પ્રત્યેની આસ્થા કદાચ માણસમાં પનપતી સાયકોપૅથ કે સોસિયોપૅથ વૃત્તિને હળવી કરે તો કરે, બાકી બચવું અઘરું છે સાહેબ…
શબ્દ શેષ:
“રાક્ષસ રીઅલમાં હોય છે. ભૂત પિશાચ પણ સાચ્ચે જ હોય છે. તેઓ આપણી અંદર રહેતા હોય છે. અને ક્યારેક… તેઓ જીતી ય જાય છે.” -અમેરિકન હોરર કથા લેખક સ્ટીફન કિંગ

Story of Las Vegas killings and two words emerge.. Psychopath and Sociopath.. .

Image may contain: plant, outdoor, water and nature

1 ટીકા

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ

નવસર્જનને સુપેરે ચલાવવું અઘરું છે સાહેબ../ પરેશ વ્યાસ

अपना काम बनता
भाड़ में जाए जनता
-‘जय हो’ (2014)

‘ભાડમેં જાઓ’ આપણું દેશી તિરસ્કૃત તકિયાકલામ.. ઇંગ્લિશમાં ‘ગો ટૂ હેલ..’ ભારતમાં ભાડ નામનું ગામ છે કે નહીં એ તો ખબર નથી પણ અમેરિકામાં ‘હેલ’ નામનું ગામ જરૂર છે. હેલ એટલે નર્ક, પ્રેતલોક. પાપ કર્યા હોય તો મર્યા બાદ નર્કમાં જવું પડે અને સજા ભોગવવી પડે. અમેરિકામાં જીવતે જીવ ‘હેલ’માં જઇ શકાય છે. મિશિગન રાજ્યમાં કુલ ૨૬૬ માણસોની વસ્તી ધરાવતું હેલ નામનું નગર છે. વર્ષ ૧૮૩૮માં જ્યોર્જ રીવ્સ નામનાં માણસે અહીં પહેલી વાર અનાજની મિલ નાંખી હતી. ખેડૂતો પોતાનું અનાજ એને વેચાતું આપતા. પણ અનાજની કિંમતની જગ્યાએ જ્યોર્જ રીવ્સ ખેડૂતોને ઘરગથ્થું ગાળેલી દેશી વ્હિસ્કી આપતો. વ્હિસ્કી પીને ચકચૂર થયેલાં પોતાનાં પતિદેવને જોઈને પત્ની માથું કુટતી કે આ પાછા હેલ(નર્ક)માં જઈ આવ્યા.બસ, નગરનું નામ જ હેલ પડી ગયું. આજે તો આ નગર સહેલાણીઓ માટે હરવા ફરવાનું સ્થળ બની ગયું છે. નગરની વેબસાઈટ કહે છે કે આખી દુનિયામાં બીજા કોઈ પણ નગર કરતા અમારે ત્યાં જવા માટે સૌથી વધારે વખત કહેવામાં આવે છે. વાત તો સાચી છે. ગો ટૂ હેલ… તો સૌ કોઈ કહે છે. કેટલાંક તો અહીં ખાસ પરણવા આવે છે. ક્યાં પરણ્યાં? તો કહેવાય કે જહન્નમમાં! અહીં સો ડોલર ખર્ચ કરો તો એક દિવસ માટે મેયર પણ બની શકાય છે. અલબત્ત એ જ દિવસે એની પર તહોમતનામું મુકીને એને પદભ્રષ્ટ કરવામાં આવે છે. યૂ-ટ્યુબનાં કોમેડિયન એલીઝા ડેનિયલ હમણાં જ હેલ જઈને એક દિવસનાં મેયર બની આવ્યા. પોતે સમલિંગી એવા ડેનિયલે મેયર બનતા વેંત જ જાહેર કર્યુ કે આજથી હેલ નગરમાં ઉભયલિંગી સંબંધ પર પ્રતિબંધ. પુરુષ અને સ્ત્રી વચ્ચે શારીરિક સંબંધ બાંધવાની મનાઈ. એવા લોકો માટે હેલમાં આવવા પર પણ પ્રતિબંધ. હેલનાં મેયરે જો કે અમેરિકી પ્રેસિડન્ટ ટ્રમ્પને આમંત્રણ પાઠવ્યું કે કુછ દિનનો ગુજારીએ હેલમેં. હજી તો જાહેર જ કર્યું ત્યાં તો રાબેતા મુજબ ઠપકા દરખાસ્ત આવી અને એક દિવસના મેયર એલીઝા ડેનિયલ પદભ્રષ્ટ થયા.
સારું છે ગુજરાતનાં નગરોમાં એક દિવસના મેયર બનવાની વ્યવસ્થા નથી. નહીંતર એમને કેટકેટલી મુશ્કેલી પડત. તૂટેલાં રસ્તા મિડીયા તેમજ સોશિયલ મિડીયા પર છવાયાં હોય અને રોગચાળો માઝા મુકાતો હોય. સ્વાઇન ફ્લુથી રોજ કોઈ ને કોઈ મરે છે છતાં આપણે તહેવારની ઉજવણીમાં પરેજી પાળતા નથી. વરસાદથી લોકો હવે ત્રાસ્યા છે. સરકારને પણ લાગે છે કે આ તો આસમાની સુલતાની છે છતાં અમે બનતું બધું તો કરીએ છીએ. આ રસ્તા જરા તૂટ્યા તેમાં તો પસ્તાળ પડે છે. લોકોને કાંઈ સખ જેવું નથી. પણ સાહેબ, લોકોને સાચે જ સખ નથી. એમને નગર નામે નર્કાગાર ભાસે છે.
અમે ઈચ્છીએ છીએ કે રસ્તાનો ખાડો પૂરાય અને ગરીબના પેટનો ખાડો ય પૂરાય. અકસ્માત થાય તેવી સ્થિતિ જ ન થાય. નોટબંધી અને જીએસટીની આંટીઘૂંટીમાંથી નીકળીને ગરીબ પેટીયું રળે તો ઘણું. મચ્છરજન્ય રોગચાળો તો હતો જ. એમાં ડુક્કરિયા તાવ ઉમેરાયો. એનો ફેલાવો અટકાવવા સભાસરઘસ પર પ્રતિબંધ મુકી શકાય. અને મહાનુભાવોની મુલાકાતો પૂરતી મર્યાદિત સ્વચ્છતા અને આરોગ્ય ઝુંબેશ શું કામ? આવી ઝુંબેશ કાયમ અને સચરાચર હોવી જોઈએ. અમે જાણીએ છીએ કે આ અઘરું છે. કેપિટલ વર્કસ ઉર્ફે નવસર્જન સહેલું છે. પણ એ નવસર્જનને સુપેરે ચલાવવું અઘરું છે. ઓપરેશન એન્ડ મેઇન્ટેનન્સની વ્યવસ્થા ના હોય તો લોકો સરકાર માઈબાપને ઠપકો તો દઈ જ શકે. હેં ને? આજકાલ સરકારી પૈસે સરકારી સિદ્ધિઓની ચૂંટણીલક્ષી જાહેરાતો શરૂ થઇ ગઈ છે. ચૂંટણીને તો હજી વાર છે, સાહેબ!…. અને પછી વિકાસ ગાંડો થયો છે એવી વોટ્સએપી લાગણી વાઈરલ થાય છે. વિકાસ તો છે પણ એનો રોજબરોજનો નિભાવ અને એની મરામત થતી રહે તો સારું. આ કામ સૌથી કપરું છે. થાય તો કરો નહીં તો…. અમે તો ‘હેલ’નાં હેવાયાં છીએ જ. મારી ‘હેલ’ ઉતારો તો જાણું કે રાજ તમે ઊંચક્યો’તો વિકાસને…

What is hell?

Great infrastructure without operation and maintenance of it..

Image may contain: sky, cloud, tree and outdoor

1 ટીકા

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ

અહંકાર વિષે એક રાવણી ચિંતન / પરેશ વ્યાસ

અહંકાર વિષે એક રાવણી ચિંતન

આપણો દેશ છે દશાનનનો, આપણો માંહ્યલો જટાયુ છે. -મનોજ ખંડેરિયા

કાલે આપણે રાવણનાં અગ્નિસંસ્કાર કર્યા. મોતની એનિવર્સરી ઉજવવાનો આ સિલસિલો પુરાણો છે. અચ્છાઈનો બુરાઈ પર વિજય.. રાવણ એક ગ્લેમરસ વિલન છે અને આપણને આજકાલ વિલન ગમી જતા હોય છે. એન્ટી-હીરો શબ્દ કદાચ વધારે યોગ્ય ગણાય. ભારતીય પૌરાણિક શાસ્ત્રની ઓથોરીટી ગણાતાં ડો. દેવદત્ત પટ્ટનાયકનાં મતે રાવણનું પાત્ર પ્રશંસનીય, મોહક કે આકર્ષક છે. રાવણ પોતે બહેતરીન વીણાવાદક છે. રુદ્રવીણા એની શોધ છે. રાવણ અલબત્ત એક વિલન છે. વિલન એટલે દુષ્ટ, હરામખોર. વિલનને તો સામાન્ય સમજ પણ ના હોય. પણ રાવણની વાત નિરાળી છે. રાવણ જ્ઞાનનો ભંડાર છે. છ શાસ્ત્રો અને ચાર વેદોમાં રાવણની માસ્ટરી છે. દશાનનનાં દસ માથાં દસ વેદ-શાસ્ત્રની પારંગતતાનાં પ્રતીક છે. યુદ્ધમાં રામ એને તીરથી મારી નાંખે છે પરંતુ એનો જીવ જાય એ પહેલાં પોતાનાં ભાઈ લક્ષ્મણને એની પાસે જ્ઞાન લેવા મોકલે છે. રાવણ શું જ્ઞાનનું આપે છે? કહે છે કે ‘દુનિયામાં જે કોઈ વાત કે વસ્તુ ખરાબ છે એ તમને આસાનીથી મોહાડી દિયે છે. એની પાછળ તમે ઘાંઘા થઈને ભાગો છો. જ્યારે જે વાત કે વસ્તુ સારી હોય એ એટલી આકર્ષક હોતી નથી. તમે સારપને છોડો છો અથવા આઘી હડસેલતા રહો છો. એટલે જ મેં સીતાનું અપહરણ કર્યુ પણ તમને મળવાનું હું ટાળતો રહ્યો.’ હવે જેને દસ માથાં, વીસ આંખો હોય, જેના વીસ હાથ હોય; એ તો ભારે શક્તિશાળી તેમજ કુશાગ્ર બુદ્ધિશાળી હોવાનો જ. પણ એને નડ્યો એનો અહંકાર. અને શેનો છે આ અહંકાર? સોનાની લંકા એ રાવણનું પોતાનું સર્જન નહોતું. એનાં સાવકા ભાઈ કુબેરની હતી એ સોનાની લંકા. રાવણે ભાઈને તગેડી મુક્યો અને રાજ પચાવી પાડ્યું. યુદ્ધમાં ય પોતે સૌથી પહેલાં ગયો જ નહોતો. ભાઈ કુંભકર્ણ અને પુત્ર ઇન્દ્રજીતને પહેલાં મોકલ્યાં. તેઓ માર્યા ગયા તે બાદ જ રાવણ યુદ્ધ લડવા ગયો. અહંકારીને પોતાનાં સિવાય કાંઈ દેખાતું નથી. એટલે કે પોતાના સિવાય એને કોઈની પરવા હોતી જ નથી. પોતીકાની પણ નહીં. ઈગો મૂળ લેટિન શબ્દ છે એનો અર્થ ‘આઈ’ એટલે ‘હું’ એવો થાય છે. ઈગોમાં હુંકાર છે. અહંકાર છે.
રાવણ તો રાજા હતો. એને અહંકાર પોષાય. આપણે રહ્યા રૈયત. આપણે અહંકાર હોય? અરે! હોય સાહેબ. જરૂર હોય. કોઈનાં વિષે એલફેલ બોલવામાં મને મઝા પડે. મિત્રો સાથે સામાન્ય ચર્ચા થતી હોય પણ મારે તો મારો જ કક્કો ખરો કરવો હોય. અન્ય લોકો સાથે હું સતત સરખામણી કર્યા કરું. કોઈ મારાથી સારું હોય તો હું ખમી ના શકું. સામાવાળાને સાંભળું જ નહીં. બસ, પોતાનાં જ વખાણ કર્યે રાખું. કોઈ મળે તો ‘કેમ છો?’ પૂછવાનું ય ભૂલી જાઉં. ખેલ હોય કે જિંદગી, ક્યારેક તો હારનો ય સામનો કરવો પડે. હેં ને? પણ હું હારું તો ભારે દુ:ખી હોઉં. અને જીત? જીતનો મને અપચો થઇ જાય. આવા કાયમી અપચાને મટાડવાં કોઈ ચૂર્ણ ય હોતું નથી. અને તો ય મારે તો કાયમ જીતવું જ હોય છે. આ મારું રાવણપણું છે.
આત્મવિશ્વાસમાં અને અહંકારમાં ફેર છે. ‘બ્રેઈન ડ્રેઈન- ધ બ્રેક્થ્રુ ધેટ વિલ ચેન્જ યોર લાઈફ’નાં લેખક ચાર્લ્સ ગ્લાસમેન કહે છે કે સાચો આત્મવિશ્વાસ એ છે કે આગળ વધવા અથવા તો ટકી રહેવા માટે તમારે બીજાનાં આત્મવિશ્વાસને નીચો પાડવાની જરૂરિયાત જ ના રહે. જો તમને એવું કરવું પડતું હોય તો એ તમારો આત્મવિશ્વાસ નથી, એ તમારો અહંકાર છે. રામ અને રાવણમાં પણ એ જ તો ફેર છે. પણ એ વાત જવા દ્યો. આપણે ન તો રામ છીએ, ન તો રાવણ. આપણે તો જટાયુ છીએ. આપણે નક્કી કરવાનું છે કે કોણ રામ છે? અને કોણ રાવણ? પ્રોબ્લેમ એ છે કે આપણાં નેતા ક્યારેક રામાવતાર ધરે છે તો ક્યારેક એમની વર્તણુંક રાવણી હોય છે. માંહ્યલો મારો જટાયુ છે અને…… કન્ફ્યુઝ્ડ છે! Ravan was all good but for his ego.. Please read about it in my column Arvachintnam in this article published today in GS.

Image may contain: fire and night

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under અધ્યાત્મ, ઘટના, પરેશ વ્યાસ, Uncategorized

ટેલિંગ બોન: ટેલિફોન કેમ જરૂરી છે? /પરેશ વ્યાસ

ટેલિંગ બોન: ટેલિફોન કેમ જરૂરી છે?
જીવી જવાય છે હવે માત્ર સરનામામાં
મળી શકીશ હું તમને
ફાઇવ સેવન ટુ ડબલ નૉટ સિક્સ
ઉપર,
અથવા શોધી કાઢજો મને
ટેલિફોન ડિરેક્ટરીમાંથી.
-ભગવતીકુમાર શર્મા

‘ઓળખ’ કાવ્યમાં મૂર્ધન્ય કવિ શ્રી ભગવતીકુમાર શર્મા આધુનિક ઉપકરણોમાં સંકોચાઇને રહી ગયેલા સંબંધોની વાત કરે છે. હવે તો એ જ ઓળખ બની ગઇ છે. ટેલિફોનનાં આપણે હેવાયાં હોવું ખરાબ છે એવી ટીકા સાથે અમે આમ સાવ સહમત તો નથી જ. તમે જ વિચારો કે દૂર ધ્વનિ ઉપકરણ ઉર્ફે ટેલિફોન ન હોય તો શું થાય? સઘળાં વ્યવહાર બંધ થઇ જાય. ટેલિફોનનો ઉપયોગ ટાળવાની હિદાયત ભલે અપાઈ રહી છે પણ ટેલિફોન અત્યંત જરૂરી છે. કહે છે કે ટેલિફોન માદક દ્રવ્ય છે. એનો નશો નાર્કોટિક્સથી પણ વધારે છે. અરે સાહેબ, નશો ટેલિફોનનો નથી. નશો ટેલિફોન સાથે જોડાયેલા ઈન્ટરનેટનો છે, નશો ફેસબુકનો છે, વોટ્સએપનો છે, ઈન્સ્ટાગ્રામ કે ટ્વીટરનો છે. બાકી ફોન તો જોઇએ જ. દૂર હોઈએ પણ પોતીકાંઓ સાથે વાત તો કરવી જ રહી. ખુશી ખબર આપી શકાય, હાલચાલ પૂછી શકાય, મોંકાણનાં સમાચાર ય દઈ શકાય અને મૌતનો મલાજો ય રાખી શકાય.
એક સાંપ્રત સમાચાર કાળજાને કંપાવી ગયા. અમેરિકાથી એક દીકરો નામે ઋતુરાજ, એની મા આશા સહાનીને મળવા એક વર્ષે બાદ મુંબઈ આવ્યો. ઘરે પહોંચ્યો ત્યારે એને મળ્યું માનું હાડપિંજર. એણે વર્ષ પહેલાં ફોન કર્યો હતો. પણ પછી કોઈ કમ્યુનિકેશન નહીં. કોલમ્બસ અમેરિકા શોધવા નીકળ્યો ત્યારે એની માતા સાથે વાત નહીં થઇ શકી હોય એ સમજી શકાય કારણ ત્યારે ફોનની સુવિધા નહોતી. પણ ઋતુરાજનું આ દૂરધ્વનિ મૌન સમજાતું નથી. ખાસ કરીને એવી વ્યક્તિ જે આઈ. ટી. ઉર્ફે ઇન્ફરમેશન ટેકનોલોજીની એન્જીનીયર છે. માહિતીનું આદાન પ્રદાન તો એનો વિષય છે. અને છતાં સંપર્ક ના રહે એ શી રીતે સમજી શકાય? વરસ સુધી વાત જ ના થઇ? હવે બીજા પ્રશ્નો ઉપસ્થિત થયા છે. મા ક્યારે મરી? કેવી રીતે મરી? એનો અંદાજ કાઢવા હવે હાડપિંજરનું પોસ્ટમોર્ટમ કરાવવું પડ્યુ છે. કારણ કે જીવ જતો રહ્યો, માંસ ચરબી સૂકાઇને સડી ગયા. હવે તો હાડકાં જ રહી ગયા. હવે હાડકાં કહેશે કે માની આખરી કહાની. હાડકાં બોલે છે. આજનો શબ્દ ટેલિંગ બોન ( Telling Bone)નો અર્થ જો કે જુદો છે. પણ આ સમાચારને સંલગ્ન છે. ‘ટેલિંગ બોન’નો અર્થ થાય છે ટેલિફોન. કાશ, ઋતુરાજે મા સાથે ટેલિફોનથી વાત કરી હોત…
‘ટેલિંગ બોન’ શબ્દમાં સિત્તેરનાં દાયકાની બ્રિટિશ ટીવી સીરિયલ ‘કેટવીઝલ’ નો સંદર્ભ છે. છેક અગિયારમી
સદીમાં એક જાદૂગર અકસ્માતથી પાણીનાં ટાંકામાં પડી જાય છે, પણ એની જાદૂઇ શક્તિથી એ મરતો નથી બલકે વીસમી સદીનાં એક ખાબોચિયાં મારફત એ અર્વાચીન યુગમાં પહોંચી જાય છે. અહીં કેટલાંય આધુનિક ઉપકરણો એ પહેલી વાર જુએ છે. એ દંગ રહી જાય છે. એને આ બધુ જાદૂ જેવું લાગે છે. અગિયારમી સદીનાં એના જમાનામાં ઇલેક્ટ્રિસિટી તો હતી જ નહીં. એટલે ઓગણીસમી સદીમાં ઇલેક્ટ્રિસિટી એને ટ્રિક (કરામત) લાગે છે. એ એને ઇલેક-‘ટ્રિક’-સિટી કહે છે. લાઇટ બલ્બને એ બોતલમાં ભરેલો સૂરજ કહે છે. ટેલિફોનને વાત કહેતું હાડકું એટલે કે ટેલિંગ બોન કહે છે. એને મન આ બધું મેજિક છે. બ્રિટિશ વિજ્ઞાન કાલ્પનિક કથાનાં લેખક આર્થર સી. ક્લાર્કનાં મતે કોઇ પણ સારી પેઠે એડવાન્સ હોય એવી ટેકનોલોજી અને મેજિક વચ્ચે ફરક પારખી શકાતો નથી. આખી ટીવી સિરિયલ તે સમયે ખૂબ લોકપ્રિય નીવડી હતી. મોડર્ન ટેકનોલોજીનાં આવા ગતકડાં પણ લોક જીભે ચઢ્યાં અને મુહાવરા તરીકે પ્રસ્થાપિત થયા.
વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે નવી શોધ સદા થતી રહેશે. આજનાં આધુનિક સાધનો એક જમાનામાં જાદૂઇ લાગતા હતા. ક્રિકેટમેચ ઇંગ્લેંડમાં રમાતી હોય અને આપણે ઘર બેઠાં એને જીવંત નિહાળી શકીએ એ જાદૂ નથી તો બીજું શું છે? ગમે ત્યારે હરતા ફરતા વાત કરી શકીએ તે મોબાઇલ ફોન પણ જાદૂ જ છે. ફોટા ય પળમાં પડે અને પળમાં સેન્ડ પણ થઇ જાય. ઘડીનાં છઠ્ઠાં ભાગમાં વાઇરલ થઇને સંદેશા ક્યાંના ક્યાં પહોંચી જાય? જમાનો કમ્યુનિકેશનનો છે. અને છતાં જ્યાં કમ્યુનિકેશન રાખવું જોઇએ ત્યાં રખાતું નથી. દુનિયાને બહેલાવવા નીકળેલાં આપણે પોતાનાં લોકોને ભૂલતા જઇએ છીએ. ભૂલો ભલે બીજું બધું, મા બાપને ભૂલશો નહીં એ વાત ભૂલાઇ જાય છે. શ્રવણે તો મૂર્ખામી કરી હતી. માબાપને કાવડમાં બેસાડી જાત્રા કરાવી. અરે ભાઇ, જુવાન માણસ હોય તો કંઇ કામ કરે, દેશની પ્રોડક્ટિવિટી વધારે. એમ કરવાની જગ્યાએ શ્રવણ સઘળું કામકાજ છોડી માબાપની સેવા કરવા નીકળ્યો. એવા માબાપ જે અંધ છે. એને તે વળી શા દર્શન થવાના?- કંઇક આવી ફિલસૂફીનાં મોહતાજ આધુનિક શ્રવણો માબાપને દેશમાં મુકીને લાઇફ બનાવવા પરદેશ ગમન કરે છે. ઠીક છે. ભલે પરદેશ જાઓ પણ માબાપ સાથે સમયાંતરે દૂરધ્વનિથી વાતચીત કરતા રહો. એ જરૂરી છે. અને એ માટે ટેલિંગ બોન અતિ જરૂરી છે. ભલે દૂર જાઓ પણ જેની સાથે હાડમાંસ અને લોહીનાં સંબંધ છે એની સાથે વાતોનાં વડાં કરવાનું ચૂકશો નહીં.
ટેલિફોન પર વાત કરવાનાં સાદા નિયમો છે. વાત કરવા માટે સામાવાળાની અનુકૂળતા જાણી લેવી. સામાવાળા નવરાં ના હોય તો ખપાવ ખપાવ ન કરવું. અનલિમિટેડ ટોક ટાઇમ હોય તો પણ વાતને ટૂંકાણમાં કહેવી. ગામની પંચાત મૂકવી. કૂથલી કંકાસ ટાળવો. સામાવાળાને ન ગમતા અંગત સવાલો પૂછવાની ટેવ ત્યજવી. ફોન પર વાત કરતી વેળા કટક બટક ખાતા જવાનું ટાળવું. તમારો અવાજ સ્પષ્ટ સભળાવો જોઇએ. અને હા, વારંવાર ફોન લગાડવા નહીં. ખોટી ચિંતા નિપજાવે એવા સમાચારની આપ-લે સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે. પણ વાત કરવી. અને યસ, મોસ્ટ ઇમ્પોર્ટન્ટ, સામાવાળાને સાંભળવા, પોતાની જ હંકારે ના રાખવી. માબાપને માલમ થાય કે દીકરાદીકરીઓને વારંવાર ફોન ના કરવા. દીકરાદીકરીઓને માલમ થાય કે માબાપને વારંવાર ફોન કરવા. બન્ને માટે વારંવારની વ્યાખ્યા જુદી છે. માબાપ માટે વારંવાર એટલે દરરોજ અને દીકરાદીકરીઓ માટે વારંવાર એટલે અઠવાડિયે એક વાર. વાતચીત હારોહાર હોય, હાડોહાડ હોય એ જરૂરી છે. હેં ને?
શબ્દ શેષ: ”જેને ટેલિફોન કહે છે એનો ઉપયોગ લોકો એટલે કરે છે કે તેમને એકમેકની નજીક જવું ગમતું નથી અને એકલા પડી જવાની તેમને બીક લાગે છે.” –અમેરિકન નવલકથાકાર, પત્રકાર પલાહન્યુક
An IT techie returned from USA to meet his mother and what he found was bones and skeleton of his mother, his dead mother. Can you imagine such non-communication in modern era?

Image may contain: 1 person, plant and outdoor

1 ટીકા

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ

કલમનાં સ્થાને કાતર? /પરેશ વ્યાસ

કલમનાં સ્થાને કાતર?

ક્યા કરેંગે? હવન કરેંગે…
ओए हवन कुंड मस्तों का झुंड
सुनसान रात अब
ऐसी रात रख दिल पे हाथ हम साथ साथ
बोलो क्या करेंगे
हवन करेंगे… हवन करेंगे… हवन करेंगे
-प्रसून जोशी
હકાલપટ્ટી શબ્દમાં તિરસ્કાર છે. પહેલેથી કીધું હોત તો અમે જાતે જ રાજીખુશીથી રાજીનામુ દઈને ચાલ્યા જાત. પણ જે થયું તે.. કલાની મુક્ત અભિવ્યક્તિમાં બાધા રૂપ પહેલાજ નિહાલાની ગયા અને ગીત લેખક
કવિ પ્રસૂન જોશી સેન્સરબોર્ડનાં ચેરમેન બન્યા. ફિલ્મ ઉદ્યોગ પ્રસન્ન છે. સેન્સરબોર્ડ ખરેખર તો સેન્ટ્રલ ફિલ્મ સર્ટિફિકેશન બોર્ડ છે. શું સારું? શું નરસું? એની વ્યાખ્યા કરવાનો અધિકાર એમને છે. કાપાકૂપીનો અધિકાર નથી.
પ્રસૂન જોશી આ અગાઉ સેન્સરશિપનો જાહેર વિરોધ કરી ચૂક્યા છે. એમણે એમ કહ્યું હતુ કે આપણે એવા સમાજની રચના કરવી જોઇએ કે જ્યાં સેન્સરશિપની જરૂરિયાત જ ન રહે. પણ હવે તેમની ભૂમિકા બદલાઈ છે. કલમનાં સ્થાને હાથમાં કાતર આવી ગઈ છે.. બોલો ક્યા કરેંગે? હવન કરેંગે, હવન કરેંગે, હવન કરેંગે… ‘ભાગ મિલ્ખા ભાગ’ ફિલ્મનાં ગીતનાં આ શબ્દો સાવ સીધા સાદા છે પણ કોઈ કહે છે કે આ દ્વિઅર્થી છે. સુનસાન રાત, રખ દિલ પે હાથ, હમ સાથ સાથ..અને પછી શું? મિલ્ખાસિંઘ ઉર્ફે ફરહાન અખ્તરનાં હાથની હરકત જોઈ હતી? શેનાં હવનની વાત છે આ? કશું સ્પષ્ટ નથી. પણ અર્થ કાઢો તો ક્યાંય સુધી પહોંચે. તર્ક કાઢો તો માંહ્ય સુધી પહોંચે. સૈન્યનાં પૌરુષત્વથી ખદબદતા ભાયડાઓ રોજ રોજનાં રૂટિન પરિશ્રમ પછી રાતે કેમ્પમાં ભેગા મળે તો ત્યારે શી વાત કરતા હશે? ધર્મની, જ્ઞાનની કે પછી….
સેન્સરશિપ શું છે? કોઇ પણ અભિવ્યક્તિ પછી તે સ્પીચ હોય, રાઇટ અપ હોય કે ફિલ્મ હોય, જે જાહેર જનતાને સંબોધીને લખાઇ, બોલાઇ કે સર્જાઇ હોય પણ સરકારને લાગે કે આ લોકો માટે ઇચ્છનીય નથી એટલે એવી અભિવ્યક્તિને રોકે, દબાવે કે પછી ધરમૂળથી મિટાવે. લોકો તો બિચારા ભોળા છે. એને શી ખબર પડે? સેન્સરશિપ પોલિટિકલ, મિલિટરી, કોર્પોરેટ કે પછી રીલિજિયસ હોઇ શકે. સેન્સરશિપની ચર્ચા તો ઇસવી સન પૂર્વેથી ચાલી આવે છે. ગ્રીક સરકારે સોક્રેટિસનાં તત્વજ્ઞાન પર પ્રતિબંધ મુક્યો અને એને ઝેર પીવડાવીને મારી નાંખ્યા. એમનાં શિષ્ય પ્લેટોએ સેન્સરશિપની તરફેણ કરી હતી અને લોકશાહીનાં વિચારને જ જાકારો આપ્યો હતો. લો બોલો! તત્વચિંતકો ય એકમત નથી. તો આ અર્વાચિંતક વળી શું કહે?
કોઇ કહે છે કે શું અર્થ છે ફિલ્મ્સની સેન્સરશિપનો જ્યારે ઇન્ટરનેટ પર કોઇ સેન્સરશિપ નથી. ત્યાં ય છે સાહેબ. ચાઇલ્ડ પોર્નોગ્રાફી ત્યાં ય પ્રતિબંધિત છે. એવી વાત કે વિચાર જે ભલાભોળા લોકોનાં મનને દૂષિત કરે એને મૂળમાંથી રોકવો આપણી ફરજ નથી? સવાલ એ નથી કે સેન્સરશિપ સદંતર ન હોવી જોઇએ. સવાલ એ છે એ કેટલી અને કેવી હોવી જોઇએ? બસ આ માપણી જ અઘરી છે. પહેલાજ નિહાલાની ઝાડ કાપવાની કાતર લઇને નીકળ્યા’તા, પ્રસૂન કદાચ મૂછ કતરવાની કાતર લઇને નીકળશે. કાતરનું હોવું જરૂરી છે અને એનું કારણ એ છે કે આપણાં સર્જકો અભિવ્યક્તિની આઝાદીને નામે કંઇ પણ ગંદી કે નબળી વાત રજૂ કરી શકે છે.
ઉકેલ શું? સર્જકોની સેલ્ફ-સેન્સરશિપ. પોતે જાતે એક આમન્યા, માનમર્યાદા રાખે તે સૌથી સારું. અમેરિકન લેખિકા અને રાજકારણી ક્લેઅર બૂથ લ્યુસ સ્પષ્ટ માનતી કે સેન્સરશિપ ચેરિટી (દાનપુણ્ય)ની માફક પોતાની જ શરૂ થવી જોઇએ. પણ પછી ચેરિટીની માફક એની ખેરાત વિસ્તરવી ન જોઇએ. સેન્સરશિપ ત્યાં જ ખતમ થઇ જવી જોઇએ.
અમને કાતર ગમે છે. હાથમાં કાતર હોય તો આપણે કેટલી ય ચીજો કાતરી કાઢીએ. એક અજબ આનંદ મળે છે. સઘળું સમુંસૂતરું કર્યાની લાગણી. ગ્રીક પુરાણ અનુસાર વિધાતા દેવી એટ્રોપ્પોસ કાતર લઇને નીકળતી. જેનું આયુષ્ય પૂરું થાય એની જીવાદોરી કાપી નાંખતી. પ્રસૂન તો જોશી છે. જોશીના હાથમાં ટીપણું તો હોય જ. હવે ભેગી કાતર દીધી છે. જોઇ વિચારીને કાપજો પણ સડો હોય તો વાઢી જ નાંખજો, સાહેબ…

Pen v/s Scissor…
What Prasoon Joshi ought to do?

Image may contain: 1 person, eyeglasses and closeup

1 ટીકા

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ

વી, ધ શીપલ ઓફ ઇંડિયા…/પરેશ પ્ર વ્યાસ

બ્હાર જોયું તોય ક્યાં છે ફેર કંઈ ?
એ જ ગાડરિયા પુરાણા સિલસિલા હતા.
– ઉશનસ

ભારતીય સંવિધાનનાં પ્રથમ શબ્દો છે: ‘વી ધ પીપલ ઓફ ઇંડિયા… હમ, ભારત કે લોગ, ભારતકો એક
સંપૂર્ણ પ્રભુત્ત્વ-સંપન્ન, સમાજવાદી, પંથનિરપેક્ષ, લોકતંત્રાત્મક ગણરાજ્ય બનાનેકે લિયે…’ પણ આટલા વર્ષોની આઝાદી પછી પણ આ દેશમાં પ્રભુત્ત્વ હોય તો એ છે ધર્મનાં નામે ચરી ખાતા પાંખડી બાબાઓનું, જેની પાછળ એમના ભક્તગણની ઘેલછાં સામાન્ય સમજથી પરે છે. આપણે સાચે જ પંથનિરપેક્ષ છીએ. નિરપેક્ષ એટલે તટસ્થ, સ્વતંત્ર, નિસ્પૃહ. આજે ડેરા સચ્ચા સૌદા જેવા અનેક પંથ તદ્દન સ્વતંત્ર છે. એમનું પોતાનું જ શાસન હોય છે. પોતાની મિલિટરી અને પોતાની જ કરન્સી. આવા ધાર્મિક બાબાઓ શક્ય એટલા કરતૂતો કરતા રહે પણ આપણે ચૂપ છીએ, તટસ્થ છીએ. પછી ભલે એ સચ્ચા નહીં પણ જૂઠા સૌદા હોય. ભલે એ સ્ત્રીઓ પર બળાત્કાર કરતો રહે કે પછી એની કરતૂતો સામે જે આંગળી ઊઠાવે એમની હત્યા કરતો રહે. આપણે કશું કહેતા નથી. પણ જ્યારે અદાલત એમને સજા ફટકારે છે ત્યારે આપણને સમજાય છે. હા, એ તો હજી પણ સમજાતુ નથી કે કંઇ પણ વિચાર્યા વિના અનેક લોકો આવા બાબાની પાછળ ગાડરિયા પ્રવાહમાં કેમ તણાતા જાય છે? આજે આવા બાબાઓની પાછળ નીચી મૂંડી કરીને બ્લા બ્લા કરીને ચાલી નીકળેલા બ્લેક શીપ ઉર્ફે ઘેટાંઓનાં ટોળાની માનસિકતાની વાત કરવી છે. આવા લોકો માટે ઇંગ્લિશમાં એક સરસ શબ્દ છે શીપલ (Sheeple) .
શીપલ એ શીપ (Sheep) અને પીપલ (People) એમ બે શબ્દો જોડીને બનેલો શબ્દ છે. ‘શીપ’ એટલે ઘેટું, મેંઢું કે ગાડર. ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર ઘેટાં જેવા બીકણ માણસ કે શરમાળ, ગરીબ, સાલસ, સ્વતંત્ર વિચારશકિત વિનાના માણસને પણ શીપ કહેવાય. અને ‘પીપલ’ તો આપ જાણો જ છો. પીપલ એટલે લોકો, આમજનતા, પ્રજાજનો. ઓક્સફોર્ડ ડિક્સનરી અનુસાર શીપલ એટલે એવા લોકો જે કહ્યાગરા હોય, ભોળા કે મૂર્ખ હોય, આસાનીથી દોરાવાઇ જાય એવા હોય. એવા લોકો જેમનો પોતાનો કોઇ મત કે અભિપ્રાય ન હોય. બીજા કહે કે બીજા કરે તેમ તેઓ કર્યા કરે. એવામાં કો’ક સફેદ વસ્ત્રધારી ખંધા રાજકારણી કે ભગવા વસ્ત્રધારી ગુરુઘંટાલો એમના જીવનમાં આવે અને એવી તો ભૂરકી નાંખે કે તેઓ એમની પાછળ ચાલી નીકળે. અને આમ અવળે રસ્તે ચઢી ગયેલી વફાદારી પછી કેવળ જીહજૂરી કરતી રહે. કોઇ સવાલ નહીં. કોઇ તપાસ નહીં. કોઇ પૂછપરછ નહીં. બસ, સંપૂર્ણ શરણાગતિ. અબ સૌંપ દિયા ઇસ જીવનકા સબ ભાર તુમ્હારે હાથોમેં, હૈ જીત તુમ્હારે હાથોમેં ઔર હાર તુમ્હારે હાથોમેં… લો બોલો! અમે તો ઘેટાં છીએ, ચાહે ચામડી પરનું ઊન ઉતરડો કે ચાહે અમને બલિ ચઢાવો. અમે તો તમે કહો એમ જ કરીએ. શીપલ એવા લોકો છે જેને કોઇ સેન્સ નથી. આરામદાયક મૂર્છાવસ્થા તેમની પહેલી અને કાયમી પસંદગીની સ્થિતિ છે. જે દેખીતું છે એનાથી તેઓ અજાણ છે. અને પોતે અજાણ છે એવું ય તેઓ જાણતા નથી. ફ્રેંચ લેખક, ફિલસૂફ વૉલ્તેર કહેતા કે જેમને પોતાની સાંકળ પ્રત્યે પૂજ્યભાવ હોય, જેઓ પોતાની સાંકળને પવિત્ર ગણતા હોય તેવા મૂર્ખ માણસોને કેદમાંથી છોડાવવા અઘરાં છે.
બાબાઓ પોતાનાં અનુયાયીઓને શી રીતે વશ કરે છે? એક જ હથિયાર છે. અને એ છે ડર. દુનિયા ખરાબ છે. તમે સારા છો પણ સતત ખરાબ વાતાવરણમાં રહો તો તમે અને તમારી સંતતિ બગડી જશે એટલે….. આવો મારી સાથે અને દિવ્ય ચેતનાનો અનુભવ કરો. હું જ તમને ભાવ ભવનાં ફેરાંમાંથી મુક્તિ અપાવીશ. હું જ ભગવાનનો સંદેશાવાહક છું. મેસેન્જર ઓફ ગોડ… રાજકારણીઓ પણ એમ જ કરે છે. ડર બતાવે છે. આતંકવાદનો ડર, હિંસાનો ડર, રમખાણોનો ડર, ગુંડાઓનો ડર, ધર્મપરિવર્તનનો ડર, ગરીબીનો ડર. તમે અમારી શરણમાં આવો અને નિશ્ચિંત થઇ જાવ. જો તમે એમ નહીં કરો તો અમે જવાબદાર નથી. આપણે ત્યાં ગુપ્ત મતદાનની પ્રથા હતી. મતપેટીઓ હતી અને ચૂંટણી પછી મતગણત્રી વખતે બધા મત ભેગા કરી દેવાતા હતા. એક મતવિસ્તારમાં કયા લત્તા, મહોલ્લાં કે સોસાયટીના લોકોએ કયી પાર્ટીનાં ઉમેદવારને મત આપ્યા, એ ખબર નહોતી પડતી. આ ઈવીએમ મશીન આવ્યા પછી મતદાન સાચા અર્થમાં હવે પૂર્ણ રીતે ગુપ્ત રહ્યું નથી. એક ઈવીએમ મશીનમાં મહત્તમ ૩૮૪૦ મતદાતાઓનો સમાવેશ થઇ શકે છે. એટલે એકલદોકલ મત તો ગુપ્ત રહે પણ આખા મશીનમાં જે તે બૂથના મતો કોને મળ્યા એ છૂપું રહેતું નથી. દરેક ચૂંટણીમાં રાજનેતાઓ અને ધર્મનેતાઓએ પોતાનાં બૂથ વિસ્તારનાં પોતપોતાનાં શીપલનું ધ્યાન રાખે. એમની વાડાબંધ વફાદારી અકબંધ રહે એટલે ભયોભયો. પણ કશું ય મફત તો નથી. અપાવેલી જીતનાં બદલામાં બાબાઓને વધુ પાંચ વર્ષ ગોરખધંધા કરવાનો પીળો પરવાનો મળી જાય.
અત્યારે તો બાબાને સજા થઇ છે. હવે વી ધ શીપલ સમજીએ તો સારું. ફરી કોઈ શહેરમાં ફરી કોઈ બાબો આવશે અને એની પાછળ ઘેટાં જેવા લોક ઘેલાં થશે. ચૂંટણી ટાણે રાજકારણીઓ બાબાનો બરડો ખંજવાળશે. પછી પાંચ વર્ષ એ બાબા રાજકારણીઓનો બરડો ખંજવાળશે. શીપલ ઉર્ફે ઘેટાં શું કરશે? તેઓ પોતાનું સર્વસ્વ અર્પણ કરી દેશે. તન, મન અને ધનથી પૂર્ણ શરણાગતિ. બાબાઓ બેરોકટોક એમનાં શીપલનું શોષણ કરશે. અને શીપલને લાગશે કે અમારી નખશિખ મુક્તિ આમાં જ રહેલી છે. જાગો લોકો જાગો. આ જાગવાનું ટાણું છે. અનુકરણ મરણ છે. આંધળું અનુકરણ રીબાઇ રીબાઇને થતું મરણ છે. વિચારીને વર્તીએ તો ઠીક, બાકી હરિ હરિ….

શબ્દ શેષ:
“ઘેટાંઓનાં દેશને થોડા જ વખતમાં વરુઓની સરકાર મળતી હોય છે.” –અમેરિકન રેડિયા-ટીવી પત્રકારિત્વનાં પ્રથમ હરોળનાં પત્રકાર એડવર્ડ આર. મુરો (૧૯૦૮-૧૯૬૫)
When people follow blindly to the likes of Gurmeet Baba Ramrahim, they are not people, they are sheeple… .

Image may contain: text
Image may contain: flower, food and outdoor

5 ટિપ્પણીઓ

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ

સંસદથી સમૃદ્ધિ…? / પરેશ વ્યાસ

સંસદથી સમૃદ્ધિ…?
पक्ष औ’ प्रतिपक्ष संसद में मुखर हैं
बात इतनी है कि कोई पुल बना है                                                                                                                                            –  दुश्यन्त कुमार

પરેશ રાવલે કહ્યું કે સંસદનાં અનુભવે મારા અભિનયને એનરિચ (સમૃદ્ધ) કર્યો છે. યે બાબુરાવકા સ્ટાઈલ હૈ! અને…. આવતીકાલથી સંસદ શરૂ થાય છે. સંસદમાં પુલ બનાવવાની વાત હોય, બે કાંઠાને જોડવાની વાત હોય તો ય શાસક અને વિપક્ષ કડવાં વાદાકોદ કરતાં હોય છે. યે સંસદકા સ્ટાઇલ હૈ! શિયાળ તાણે સીમ ભણી અને કૂતરાં તાણે ગામ ભણી એવી કહેવત છે. આ કહેવતને લિટરલી લેવી નહીં. પણ કાંઇક એવી જ ખેંચતાણ સંસદમાં ચાલતી રહે છે. આવી અફ્તાતફરીમાં કોઈની ગુણવત્તા શી રીતે સુધરે? અથવા તો ઉત્કૃષ્ટતાને કોઇ શી રીતે પામી શકે? નેતા પરેશ રાવલ શું કરે છે? એની અમને ખબર નથી પણ અભિનેતા પરેશ રાવલ સામાન્ય રીતે કોમેડી કરે છે અથવા તો વિલની કરે છે. સંસદનાં અનુભવે એમને સારા કોમેડિયન બનાવ્યા છે કે કે સારા વિલન? એ તો રામ જાણે પણ ખુદ નરેન્દ્ર મોદીએ ચિંતા જતાવી હતી કે સંસદમાંથી વિનોદવૃત્તિ ગાયબ થઇ ગઈ છે. એટલે સાંસદ પરેશ રાવલની કોમેડી તો ઉત્કૃષ્ટ ન જ થઇ હોય. હેં ને? હા, કદાચ વિલનની ભૂમિકા અદા કરવામાં સંસદે એમને એનરિચ કર્યા હશે! કોઈ પણ વ્યક્તિ કે વસ્તુની, ગુણવત્તા કે મૂલ્યમાં, સુધારો કે ઉન્નતિ થાય, તે સમૃદ્ધ થાય એને એનરિચ થયા, એવું  કહેવાય.  

સંસદમાં સભ્યો શું કરે? એવો સવાલ કોઇ પૂછે તો સાચું કહેજો, પહેલો વિચાર તમને શું આવે? એક જમાનો હતો જ્યારે સંસદમાં રમૂજ થતી. ઇંદિરા ગાંધીની કહેવું કે આપણાં પ્રાઇવેટ એન્ટરપ્રાઇઝ (ખાનગી ઔદ્યોગિક સાહસો) પ્રાઇવેટ વધારે છે અને એન્ટરપ્રાઇઝિંગ ઓછા છે; એમની સટીક સેન્સ ઓફ હ્યુમરનો પરિચય હતો. અટલ બિહારી બાજપાઇ સચોટ વાત આગવી રમૂજ સાથે એ રીતે કહેતા કે વિરોધીઓ વિરોધ ય ન કરી શકે. કોઇકે એમનાં વખાણ કરતા કહ્યું કે તેઓ અટલ છે. તેમણે તરત જવાબ દીધો કે અટલ (સ્થિર) તો હૂં, લેકિન બિહારી (વિહાર કરનાર) ભી હૂં!  સંસદમાં હવે એવું નથી. બધા જ રાજકારણીઓ પોતાની ભૂતકાળની ભવ્ય કામગીરીઓ અને સામેવાળાની ભૂતકાળની ભૂંડી કરતૂતો ગણાવવાની કોશિશ કરે છે. તેઓને સકારાત્મક અને હકારાત્મક ચર્ચામાં ભાગ્યે જ રસ છે. સંસદને કેવી રીતે ન ચાલવા દેવી?- એ કોઈ પણ વિપક્ષનો નિર્ધાર રહ્યો છે. ૨૦૧૪ પહેલાં પણ એવું હતું અને અત્યારે પણ એવું જ છે. પરેશ રાવલનું જે હોય તે પણ સંસદમાં ચર્ચા કરતા રાજકારણીઓ આપણને કોઈ પણ રીતે એનરિચ કરે એવી કોઈ સંભાવના મને દેખાતી નથી. આપણે એમની પાસે એ જ શીખવાનું કે આપણે એમની પાસે કાંઈ શીખવાનું નથી.  

આપણે એનરિચ થવું છે. માત્ર ધનદૌલત જ નહીં, વિચારથી, વાણીવર્તણુંકથી એનરિચ. શું કરવું? કોઈ પણ ઉંમર હોય મિત્રનો કોઈ વિકલ્પ નથી. હમઉમ્ર મિત્ર હોય તો વધારે સારું. તમે કાવ્ય હો તો સંગીત, તમે દ્રોપદી હો તો શ્રીકૃષ્ણ, તમે વીરુ હો તો જય, તમે ઇન્ડિયા હો તો ઇઝરાયલ, લાઈફ એનરિચમેન્ટ માટે મિત્રનું હોવું જરૂરી છે. એવો મિત્ર જેની સાથે તમે તમારી કોઈ પણ વાત શેઅર કરી શકો. તમારો ગમો અણગમો, તમારી ટેવ કુટેવ, તમારા સાહસ દુ:સાહસ સઘળું, વગર હિચકિચાટ, વગર કચકચાટ મજિયારું  કરી શકો. સારા પુસ્તકોની સોબત સરાહનીય છે. ઇન્ટરનેટ માહિતીનો દરિયો છે. એમાંથી મોતી વીણતાં આવડે તો એનરિચ થવાય; બાકી પાણી તો સાવ ખારું જ હોય. લેપટોપ, સ્માર્ટ ફોન કે ટીવી; આપણાં દૈનિક  સ્ક્રીન ટાઈમનું રેશનીંગ જરૂરી છે. નહીંતર અક્કલથી એનરિચની થવાની જગ્યાએ અક્કલનાં ઓથમીર થઇ જવાય. મોટીવેશન સ્પીકર રાશીદ ઓગન્લારુ કહે છે કે “કેટલાંક પોતાની જાતને મહાન બનાવવા મહેનત કરે છે. કેટલાંક એવા છે જે અન્યને મહાનતા મેળવવા મદદ કરે છે. આ બીજા પ્રકારનાં લોકો એવા છે જે દુનિયાને એનરિચ કરે છે.” આપણે અન્યને એનરિચ કરી શકીએ તેમ છીએ. તો પછી એમ કરીએ. તંઇ શું?!!

Leave a comment

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ, સમાચાર