Category Archives: પરેશ વ્યાસ

કીપ કામ એન્ડ કેરી ઓન: મન શાંત, કામ યથાવત્ /પરેશ વ્યાસ

 કીપ કામ એન્ડ કેરી ઓન: મન શાંત, કામ યથાવત્
ફક્ત હિંસાની તરકીબો જ બદલાશે ન કે હિંસા ,
ન બદલાયા ન બદલાશે કદી ઈન્સાનના નકશા.
– શેખાદમ આબુવાલા
લંડન બ્રિજ ઇઝ ફોલિંગ ડાઉન, ફોલિંગ ડાઉન…. ઇંગ્લિશ બાળકાવ્ય છે. થેમ્સ નદી પરનો પૂલ તૂટી પડે તો? બાળકાવ્યમાં એનાં અનેક નિરાકરણ આપ્યા છે. લંડન બ્રિજની અડીખમતા અંગ્રેજ પ્રજાની આપત્તિમાં હાર ન માનવાની તાસીર બતાવે છે. તાજેતરમાં એ લંડન બ્રિજ પર આતંકવાદી હુમલો થયો. આત્મઘાતી બોમ્બ ધડાકા કરીને મારી નાંખવા કે વાહન બેફામ ચલાવીને કચડી નાંખવા કે પછી છરાબાજી કરીને જીવલેણ ઘાયલ કરી નાંખવા-ની ઘટનાઓ બની રહી છે. ફક્ત હિંસાની તરકીબો બદલાતી રહે છે. હિંસા સ્વયં અજરામર છે. ઇંગ્લેન્ડમાં છેલ્લાં દસ અઠવાડિયાનાં થયેલા ત્રણ આતંકવાદી હૂમલામાં તેત્રીસ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યો છે. આતંકવાદની ગતિવિધિની નવાઇ હવે ક્યાંય નથી. પણ લંડન બ્રિજનાં હુમલાથી ભાગતા લોકો પૈકી એક ભાયડો પોતાની બીયરની પ્યાલી હાથમાં લઇને ભાગતો રહ્યો. ટીપું ય ઢળવું ના જોઇએ. વોટ એ સ્પિરિટ…!
આ આતંકવાદી હુમલો થતો હતો ત્યારે રેસ્ટોરાંમાં બેસીને બીયર પીતા અન્ય એક જણને સઘળું મુકીને ભાગવું પડ્યું હતું. બીજા દિવસે સવારે એ ભાઇ રેસ્ટોરાંમાં પાછા ગયા. પોતાના બાકી બિલની રકમ ચૂકવી. વેઇટર્સને ટિપ પણ આપી. વાહ, ક્યા બાત હૈ! આ ઘટનાઓ સોશિયલ મીડિયા પર વાઇરલ થઇ. કોઇએ સાઇન બોર્ડ પર લખ્યું કે લંડન બ્રિજ વિલ નેવર ફોલ ડાઉન. આતંકવાદી હુમલો થાય ત્યારે થતી બેહાલી વચ્ચે મનની શાંતિ બહાલ રાખવી અઘરી છે. પણ આ એ પ્રજા છે કે જેણે વિશ્વયુદ્ધનાં ટાણે કીપ કામ એન્ડ કેરી ઓન (Keep Calm and Carry On)નો મંત્ર આપ્યો હતો. શું છે આ મંત્ર?
ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર ઇંગ્લિશ શબ્દ ‘કામ’ એટલે શાંત, નિર્વાત, અક્ષુબ્ધ, સ્વસ્થ, શાંત પાડવું કે શાંત પડવું, સાંત્વન કરવું, શાંતિ, શાંતતા, શાંતિનો કાળ. ‘કીપ’ તો આપ જાણો છો. કીપ એટલે – ને યોગ્ય માન આપવું, – નું પાલન કરવું, રક્ષણ કરવું, – નો હવાલો સંભાળવો, – નો કબજો ચાલુ રાખવો, સાચવી રાખવું. કીપ એટલે શાંતતાને સાચવી રાખવી. અને ‘કેરી ઓન’ એટલે જે કરતા હોઇએ એ પ્રવૃત્તિ ચાલુ રાખવી, જારી રાખવી. ગમે તેવી તકલીફ આવે, મનને શાંત રાખીને, રાબેતા મુજબની પ્રવૃત્તિ કર્યે રાખવી એવો મતલબ થાય.
હિંસા, ખાસ કરીને આતંકવાદી હિંસા થાય ત્યારે હિંસાનો સિલસિલો ચાલતો રહે છે. સાંપ્રત કાળમાં ઇન્ટરનેટ એવું માધ્યમ છે કે જેમાં અપ્રત્યક્ષ રહીને પણ આતંકવાદીઓનાં આકાઓ સાચી ખોટી ખબર ફેલાવતા રહે છે, ઉશ્કેરણી કરતા રહે છે. એવી હિંસક ઘટનાઓ જે આત્મઘાતી હોય, જેમાં મારનારને ખુદ મરવાનો ડર ન હોય. અને જેને મારવાનાં છે એ કોણ છે? નિર્દોષ નાગરિકો, બાળકો, સ્ત્રીઓ. એવા લોકો જે રસ્તે જતા હોય, બજારમાં ખરીદી કરતા હોય કે પછી હોટલમાં બેસીની બીયર પીતા હોય. એવા લોકો જે પોતે પ્રતિકાર કરી શકે તેમ નથી. આવી હિંસાનું કાંઇ સરનામું ના હોય. એ તો ગમે ત્યાં, ગમે ત્યારે થાય. લોકો ડરે. બસ, આતંકવાદીઓ એ જ તો ઇચ્છે છે. પણ લંડનનાં લોકો એવા છે જે માને છે કે જો ડર ગયા, સો મર ગયા. અને લંડનવાસીઓને આ ગબ્બરી એટિટ્યુડ બીજા વિશ્વયુદ્ધનાં સમયથી વારસામાં મળ્યો છે.
વાત ઇ.સ. 1939ની છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધની શરૂઆતનો સમય. આ ‘ટોટલ વોર’ હતી. ત્રીસ જેટલા દેશોએ પોતાની તમામ આર્થિક, ઔદ્યોગિક, વૈજ્ઞાનિક ક્ષમતાઓ યુદ્ધમાં હોમી દીધી હતી. અહીં સિવિલ અને મિલિટરીની ભેદરેખા ભુંસાઇ ચૂકી હતી. જર્મનીનાં સરમુખત્યાર હિટલરનાં નાઝી સૈન્ય પાસે હવાઇ હુમલાની ભરપૂર ક્ષમતા હતી. એ હુમલાઓને બ્રિટિશ પ્રેસ દ્વારા નામ અપાયું બ્લિટ્ઝ. જર્મન શબ્દ બ્લિટ્ઝક્રિગ એટલે વિજળીક યુદ્ધ. આ શબ્દ હતો જર્મન ભાષાનો પણ એ શબ્દને હવાઇ હુમલા સાથે સાંકળવાનું કામ લંડનનાં લોકોએ કર્યું હતું. તે સમયે ઇન્ટરનેટ કે ટીવી નહોતા. કેટલી ય રાતો બ્લિટ્ઝ હવાઇ હુમલા થયે રાખ્યા. લોકોમાં હિંમત રહે એ માટે બ્રિટિશ સરકારે મોટિવેશનલ પોસ્ટર છપાવ્યા જેમાં ઉપર બ્રિટિશ ક્રાઉનનો સિમ્બોલ હતો અને નીચે મોટા અક્ષરોમાં લખ્યું હતું: કીપ કામ એન્ડ કેરી ઓન. સાડી ચોવીસ લાખ પોસ્ટર્સ છપાવ્યા. જે તે સમયે આ પોસ્ટર્સ છાપકામનાં ખર્ચની ટીકા અને એનાથી થનારી અસર વિષે પણ કેટલાકને શંકા હતી. ઘણાંને એવું પણ લાગ્યું હતું કે બ્રિટિશ સરકાર જાણે પ્રજા પર ઉપકાર કરી રહી હોય એવો ભાવ એમાંથી પ્રગટ થાય છે. એટલે આ પોસ્ટર્સ જાહેરમાં ડિસપ્લે થયા નહોતા. લોકોને આ વિષે ખાસ ખબર પણ નહોતી. તે પછી છેક ઇ.સ. 2000માં ઇંગ્લેન્ડનાં અલ્નવિક નગરનાં પુસ્તકોનાં ગુજરી બજાર એવા બાર્ટર બૂક્સમાં આ પોસ્ટર્સની થોડી કોપી મળી આવી. લંડનનાં ઇતિહાસમાં સૌથી વધુ કપરો કાળ હતો ત્યારે સંયમ, ધૈર્ય જાળવી રાખવાની પ્રેરણા આપતી વાત આ પોસ્ટરમાં હતી. દર્દમાં, સંકટમાં, આપત્તિમાં, મુશ્કેલીમાં હિંમત ન હારતા રાબેતા મુજબ કાર્ય કર્યે રાખવું એવું બ્રિટિશ સંસ્કૃતિનું નિરૂપણ હતું આ. પછી એકવીસમી સદીમાં વિશ્વભરમાં અનેક રીતે આ મુહાવરો પ્રચલિત થયો. અને આજે ઘણી કોમર્શિયલ પ્રોડક્ટ્સ જોડે પણ જોડાયો છે.
યસ, આ સંકટનો સમય છે. ભારત દેશમાં સૈનિકો શહીદી વહોરે છે. આમ નાગરિકો પણ હિંસાનો ભોગ બને છે. કિસાનોનાં હક માટે તોફાનો થાય છે. બિહડ બળાત્કારની ઘટનાઓ રોજ બને છે. આગજની અને મારકાપની ઘટના પણ બને છે. સરકાર પ્રાથમિકતા નક્કી કરવામાં ક્યાંક થાપ ખાઇ જાય એમ પણ બને. બુલેટ ટ્રેનની પ્રાથમિકતા સમજાતી નથી. ગૌહત્યા એ પાપ છે. પણ વસૂકી ગયેલી ગાયમાતાને રસ્તે રઝળતી મેલી દેવી એથી ય મોટું પાપ નથી? નોટબંધીનાં ફાયદા હજી સ્પષ્ટ થતા નથી, સિવાય કે વિરોધ પક્ષોને આર્થિક રીતે સાફ કરી દેવા. સરકારની સિદ્ધિઓની પ્રસિદ્ધિ કરતા મેળા કરવા અને એવા ઇવેન્ટ મેનેજમેન્ટ પાછળ ધૂમ ખર્ચ કરવાની વૃત્તિ કે પ્રવૃત્તિ પર કોઇ નિયંત્રણ નથી. આમાં ક્યાંક પાયાની વાતની પ્રાથમિકતા રહી તો નથી જતી ને? આ સરકાર ગત સરકારોની સરખામણીમાં ભ્રષ્ટાચારી નથી. પણ એટલી સિદ્ધિ પૂરતી છે? અને……આપણી પાસે કોઇ વિકલ્પ નથી અથવા જે વિકલ્પ છે એ અતિ નબળો છે. આવા સમયે આપણે જાતે કીપ કામ એન્ડ કેરી ઓન કરવા સિવાય છૂટકો નથી. શાંતિ રાખો અને કામ કર્યે જાવ.

શબ્દ શેષ:
“ભૂલ તો થશે અને કામનું દબાણ પણ રહેશે. એમાંથી બહાર નીકળવાનો એક જ રસ્તો છે. શાંત રહો અને કામ કર્યે જાવ.”
–ઇમોશનલ ઇન્ટેલિજન્સ વિષયનાં નિષ્ણાંત લેખક ટ્રાવિસ બ્રેડબેરી

Image may contain: 3 people, people standing

3 ટિપ્પણીઓ

Filed under ગીત, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ, સમાચાર

લિબરોસિસ: કોઇની કંઇ પડી છે જ ક્યાં? / પરેશ વ્યાસ

લિબરોસિસ: કોઇની કંઇ પડી છે જ ક્યાં? 

આવ, મારા રેશમી દિવસોના કારણ,
જિંદગી જેને કહે છે એ અહીં ઠેબે ચડી છે !                                                                                                                             – શ્યામ સાધુ

પડી હોવી એટલે દરકાર હોવી. પરવા હોવી. મૂળે આપણે હતા જ લાગણીવાદી. અનેકતામાં એકતાનાં પાઠ આપણે ભણ્યા’તા. એટલે બીજાની રહનસહનને સહજ સ્વીકારીને ચાલ્યા. સહનશીલતા આપણાં રંગકણમાં. કાળા, ધોળા, કેસરી, લીલા, ભૂરાં અને લાલ. સર્વ રંગ ખુશ રંગ હતા આપણાં માટે. રેશમી દિવસો હતા. પણ હવે બધું ઠેબે ચડ્યું છે. સમય બદલાયો છે. આતંકવાદ પનપતો જાય છે. લોકો હવે  પોતાની માન્યતાઓને ઝનૂનથી માને છે. એને જાળવવા માટે મરવા અને મારવા તૈયાર છે. આપઘાતી આતંકવાદનાં લોહીઝાણ સમાચાર રોજ આવે છે. સરહદ પર બરફ ઓગળી ચૂક્યો છે. પાક પ્રેરિત ના-પાક આતંકવાદી રોજ હિંદુસ્તાનમાં ઘૂસવાની ફિરાકમાં રહે છે. કાશ્મીર વિષે બાદશાહ જહાંગીરે કહું’તું કે અગર પૃથ્વી પર ક્યાંય સ્વર્ગ છે તો એ અહીં છે, અહીં છે, અહીં છે. પણ હવે એ અહીં નથી, અહીં નથી, અહીં નથી. સ્વર્ગની તો વ્યાખ્યા જ બદલાઇ ચૂકી છે. આતંકવાદીઓ કાશ્મીરીઓને ભડકાવે છે. સૈનિકો પૂરતી સહનશીલતાથી એની પ્રતિક્રિયા આપે છે. એમ કરવા જતા એમને શહાદત પણ વહોરવી પડે છે. આ તો રોજનું થયું. ત્યાં વળી ગૌરક્ષા માટે કટિબદ્ધ કેન્દ્ર સરકારે કતલ માટેનાં ઢોરનાં ખરીદવેચાણ પર પ્રતિબંધ કરતો હૂકમ કર્યો. એનો પણ વિરોધ થયો. લો બોલો! જાહેરમાં ગૌમાંસ ખાવાનાં કાર્યક્રમો થયા.  આ પ્રતિબંધનાં જાહેરનામાનો મામલો કોર્ટમાં ગયો. મદ્રાસ હાઇકોર્ટે કેન્દ્રનાં જાહેરનામાનો અમલ સ્થગિત કર્યો એમ કહીને કે આ બંધારણીય હક્કની વિરુદ્ધ છે.  કેરળ હાઇકોર્ટે મદ્રાસ હાઇકોર્ટનાં સ્ટે ઓર્ડરથી વિપરીત અવલોકન કર્યું કે આ પ્રતિબંધ તો પશુમેળાને લગત છે. તમે પોતાનાં ઘરેથી કત્લ કરવા માટે ઢોર વેચી શકો છો. ત્યાં રાજસ્થાન હાઇકોર્ટ ગાયને રાષ્ટ્રીય પશુ જાહેર કરવા જણાવે છે. કોર્ટનાં અર્થઘટન સાવ અલગ અલગ છે. એવામાં રામ જન્મ ભૂમિનો મુદ્દો ફરીથી સમાચારમાં છે. બાબરી મસ્જિદનાં વિવાદિત ઢાંચા તોડવાની ગુનાઇત સાઝિશ રચવા બદલ વરિષ્ઠ રાજકીય નેતાઓ પર કોર્ટમાં કામ ચાલશે. પચ્ચીસ વર્ષો બાદ આરોપનામું આવ્યું છે અને યુપીનાં મુખમંત્રી કહે છે કે વાતચીતથી વિવાદનો હલ લવાશે. અલબત્ત રોજનું કામ રોજ કરી પેટિયું રળતા કેટલાંય કામદારો કે ખેતરમાં વાવણીની તૈયારી કરતા કેટલાંય કિસાનોને આ સાથે કાંઇ સંબંધ નથી. પણ આ આપણી સાંપ્રત રાષ્ટ્રીય ચર્ચા છે. ડિક્સનરી ઓફ ઓબ્સક્યોર સોરોસ (ખાસ જાણીતી નહીં હોય એવી વ્યથાઓનો શબ્દકોશ )માં એક શબ્દ છે લિબરોસિસ  (Liberosis). આજે અમને લિબરોસિસ જેવું ફીલ થઇ રહ્યું છે. શું છે આ લિબરોસિસ?

લિબરોસિસ શબ્દનો પહેલો હિસ્સો છે લિબરલ.  ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર લિબરલ એટલે છૂટથી આપેલું, છૂટથી આપનારું, ઉદાર, સખી દિલનું, દાતાર, વિપુલ, પુષ્કળ, ઉદાત્ત, ઉચ્ચ, મોટા મનનું ભરપૂર, પૂર્વગ્રહ વિનાનું, કઠોર કે કટ્ટર નહિ એવું, (વિદ્યાભ્યાસ અંગે) મનને ઉદાર બતાવવાના ઉદ્દેશવાળું, લોકશાહી પદ્ધતિથી સુધારાને અનુકૂળ, ઉદારમતવાદ. લિબરેલિસ્ટ એટલે ઉદારમતવાદી. પણ લિબરોસિસનો મતલબ થોડોક જુદો છે. શબ્દનાં છેડે લગાડેલો  ‘–સિસ’ પ્રત્યય મૂળ ગ્રીક ભાષા પરથી આવ્યો છે જેનો અર્થ થાય  સ્થિતિ, પરિસ્થિતિ, પ્રક્રિયા વિગેરે. ઇંગ્લિશ ભાષામાં ઘણાં  શબ્દ પાછળ  ‘-સિસ’ લાગે છે. દા.ત. ટ્યુબરક્યુલોસિસ (ટીબી). ટ્યુબરક્યુલસ એટલે ફેફસાની અંદર થતી નાની ગાંઠ, ફોડકી કે ગૂમડું. અને –સિસ એટલે એવી સ્થિતિ. ફેફસાંની અંદર ફોડકીઓ થઇ જાય એ સ્થિતિ એટલે ટ્યુબરક્યુલોસિસ. લિબરોસિસ એટલે ઉદારમતવાળી સ્થિતિની ઇચ્છા. જિંદગી આજકાલ ટેન્સ છે. લોકોનાં દિમાગ ગરમ છે. ક્ષુલ્લક બાબતોમાં મારામારી થઇ જાય છે. ગોળીબારી ય થાય તો નવાઇ નથી. ગાળાગાળી તો હવે વર્ચ્યુઅલી પણ થાય છે. પણ હું નક્કી કરું છું કે જિંદગીને હળવાશથી લેવી. પહેલાં એવું હતું કે હું બે પગલાં ભરતો અને પછી આજુબાજુ જોઇ લેતો કે બધું બરાબર તો છે ને? કોઇ  ખલનાયક મારી ચીજવસ્તુઓ, મારી માલિકીની ચીજવસ્તુઓ મારી પાસે છીનવી લેવા આવી તો નથી રહ્યો ને? રાહત ઇન્દોરી સાહેબે એવું નહોતું કીધું કે ‘લોગ હર મોડપે રૂક રૂક કે સંભલતે ક્યું હૈ..’  બસ હું કાંઇ એવો જ હતો. જરા થડકો થતો અને હું સાવચેત થઇ જતો. પણ એ પળ પળની અગમચેતી હવે રહી નથી. હું બિન્દાસ છું. જિંદગીને મેં હવે જકડીને પકડી નથી. જિંદગી અને હું આજકાલ થપ્પો રમીએ છીએ. ક્યારેક એ છૂપાઇ જાય, ક્યારેક હું. ક્યારેક અમે આંધળો પાટો ય રમીએ. વોલીબોલની રમત જેવી છે મારી જિંદગી. આ બાજુથી પેલી બાજુ અને પેલી બાજુથી આ બાજુ. વોલીબોલ આમ લાંબો સમય હવામાં જ હોય. ફક્ત થોડી થોડી વારે એને હાથથી સામે ફેંકવાનો. બાકીનાં સમયમાં વોલીબોલ પોતાની રીતે ઊછળતો રહે.  ડીઅર જિદંગી ફિલ્મમાં  શાહરુખ આલિયાને દરિયાનાં મોજા સાથે કબડ્ડી કબડ્ડી રમતા શીખવાડે છે. હું એવી પ્રો-કબડ્ડીનો સ્ટાર પ્લેયર છું. જ્યાં સુધી કોઇ રીઅલ પ્લેયરનાં ટાંટિયા ન ખેંચવા પડે ત્યાં સુધી બધું હેમખેમ છે. મારી આ સ્થિતિ લિબરોસિસ છે. હું કોઇ ગૌમાંસ કે બાબરી મસ્જિદનાં સમાચારમાં ખેંચાતો નથી. અર્નબી બૂમાબૂમ હવે મારાં રૂંવાડાં ઊભા કરી શકતા નથી. ધરણાં, સૂત્રોચાર, તાળાબંધી, ઉપવાસ, હડતાળથી હું પર છું. હું મસ્ત છું. મારે મન  સઘળું સારું છે. પૈસા મળે તો ય નવીન જવાબદારીનો ભાર હું લેવા

Leave a comment

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ

અર્વાચિંતનમ્ -શું ખાવું? શું પીવું?/ પરેશ વ્યાસ

શું ખાવું? શું પીવું?
વજન વધે છે. કસરત કરવાનાં કામચલાઉ અભરખા ગ્રીષ્મની ગરમી સાથે બાષ્પીભવન થઇ જાય છે. ઉપવાસ કરાય? કોને ખબર? અમે કાંઈ ના ખાઈએ તો ય વજન રાજાનાં કુંવરની માફક રાતે ના વધે એટલું દિવસે અને દિવસે ના વધે એટલું રાતે વધે છે. દુનિયાનાં લોક લબાલબ ખાય પણ એને કાંઈ ના થાય. અને અમે….? શું સાલી જિંદગી છે? અકબર અલાહાબાદી એવું કહી ગયા’તા કે હમ આહ ભી કરતે હૈ તો હી જાતે હૈ બદનામ, વો કત્લ ભી કરે તો ચર્ચા નહીં હોતા. અમે જરા ખાઇએ, પીએ કે વજન વધી જાય. અમે ચર્ચાઇ જઇએ. વગોવાઇ જઇએ. કરવું શું? કોઈ કહે કે ગ્રીન ટી પીવો. એનાં પોલીફેનોલ્સ અને કેફેઈન શરીરની ચરબી બાળે છે. ગ્રીન ટી એટલે દૂધ અને ખાંડ વિનાની ચા. એ તો કઈ રીતે પીવાય? રગડા જેવી કડક મીઠી ચા પીનારાં છ કરોડ ગુજરાતીઓને એ ભાવે કઇ રીતે?
આહારશાસ્ત્રી એલી ક્રીગારે ‘વોશિંગ્ટન પોસ્ટ’ અખબારનાં માધ્યમથી તાજેતરમાં કહ્યું કે લીલી ચા, લાલ મરચું, આખા ધાન અને પ્રોટીન આપણા શરીરનું મેટાબોલિઝમ (ચયાપચય ક્રિયા) વધારે છે. કેલોરી બળી જાય. ચરબી જામે નહીં. માટે મેટાબોલિઝમ વધે એવું ખાઓ પીઓ તો સારું. પણ આ પૂર્ણ સત્ય નથી. માત્ર એની પર આધાર ન રાખી શકાય. ત્રણ કપ ગ્રીન ટી પીઓ તો કેલોરી બળે પણ કેટલી? એક શિંગદાણા જેટલી. લો બોલો… ભારતીય આહારશાસ્ત્રી ઋજુતા દિવેકર તો કહે છે કે લીલી ચા તમને પાતળા કરે તેવી જાહેરાત ભ્રામક છે. ગ્રીન ટી, વ્હાઇટ ટી, ઊલુંગ ટી, બ્લેક ટીમાં કોઇ ફેર નથી. ઋજુતાનાં કહેવા મુજબ આપણી જીભની સ્વાદગ્રંથિને જે ચા ન ભાવે એ ન પીવી જોઇએ. ઋજુતા તો ઘી ખાવાની ય ભલામણ કરે છે. ઋજુતાની વાત માનવી જોઇએ કારણ કે કરીના કપૂર અને અનંત અંબાણી પણ એની વાત માને છે.
એલી ક્રીગાર કે ઋજુતા દિવેકર, બન્ને માને છે કે કસરતનો કોઇ વિકલ્પ નથી. અથવા એમ કહીએ કે નિયમિત કસરતનો કોઇ વિકલ્પ નથી. ઋજુતા નામ પ્રમાણે ઋજુ છે એટલે વધારે પડતી નહીં પણ ત્રણ દિવસે એક વાર નિયમિત કસરત કરવા ભલામણ કરે છે. બન્ને અહારશાસ્ત્રીઓ ફાસ્ટફૂડનાં પ્રબળ વિરોધી છે. પણ અમને ઋજુતા ગમે છે કારણ કે એ વરસાદી માહોલમાં ગરમ ભજીયા કે સમોસા ખાવાને ક્રાઇમ ગણતા નથી. જો ભી મન મારકે સમોસા નહીં ખાતા હૈ ઉસકો હાર્ટએટેક આને કે ચાન્સીસ જ્યાદા હૈ! એવું એ છડે ચોક કહે છે. સમોસા આજકાલ એરફ્રાય કરેલાં મળે છે. એવા સમોસા ફ્લાઇંગ કિસ જેવા હોય. ફ્લાઇંગ કિસમાં તે વળી શી મઝા આવે? ખરેખરા હોઠ એકાકાર થાય એવા આવેગાત્મક ચુંબનમાં જે મઝા હોય એવી મઝા ફ્લાઇંગ કિસમાં નથી. હા, તેલમાં તળેલા સમોસા આરોગવાથી રીઅલ કિસની ફીલ ચોક્કસ મળે. આ વાત ઋજુતાએ પોતે કહી છે. એ એમ પણ કહે છે કે કોઇ પણ પેક થયેલાં ખાદ્ય પદાર્થો જેવા કે બિસ્કિટ્સ, ચિપ્સ, ઓટ્સ, નૂડલ્સ વગેરે ક્યારેય ખાવા નહીં. તેલની વાત કરીએ તો ઓલિવ ઓઇલ સારું અને શીંગતેલ નઠારું, એવું જરાય નથી. તેલ ફિલ્ટર્ડ હોવું જોઇએ, રીફાઇન્ડ ન હોવું જોઇએ. રીફાઇન્ડ તેલ નુકસાન કરે. કોઇ કહે કે રોજ આટલા લીટર પાણી તો પીવું જ જોઇએ. અરે ભાઇ! એવું કાંઇ નથી. પેશાબ પીળો ન થાય એટલું પાણી પીવું. તંઇ શું?
આપણે શું કરવું? બજારમાંથી કાંઇ રેડીમેડ પેક્ડ ફૂડ લાવવું નહીં. તેલ રીફાઇન્ડ હોય એ ન ચાલે. ઘી ખાઇ શકાય. કસરત કરતા રહેવાય. પેઇડ કે અનપેઇડ સલાહકારોનો કોઇ તંત નથી. તમે તમારા શરીરને જેટલું જાણો એટલું બીજું કોઇ જાણે નહીં. કોઇની વાત માનવી નહીં. ડોક્ટર્સને સાંભળવા પણ કરવું એ જે તમને ઠીક લાગે. ડોક્ટર્સ તો એવું કહે કે સ્વાદમાં સારું લાગે તે સઘળું થૂંકી નાંખો. એવું તે કાંઇ થોડું હોય? પણ…ઓછું ખાવું, તાજું ખાવું, ઘરનું ખાવું, ભાવે તેવું ખાવું, ભારતીય ખાણું ખાવું..

1 ટીકા

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, વિજ્ઞાન

ફેરાગો : ભૂસું, ખીચડો, શંભુમેળો…../ પરેશ વ્યાસ

ફેરાગો : ભૂસું, ખીચડો, શંભુમેળો…..

વીતી ગયેલી પળ વિષે, ચર્ચા ન કર
સપના વિષે, અટકળ વિષે,ચર્ચા ન કર જે સત્ય છે તે સત્ય છે, બે મત નથી
અમથી, અસતનાં બળ વિષે, ચર્ચા ન કર – ડૉ. મહેશ રાવલ
અર્નબ ગોસ્વામીનું રીપબ્લીક ટીવી શરૂ તો થયું પણ ગરજ્યા મેઘ વરસ્યા નહીં. સાંપ્રત પત્રકારિત્વમાં અગનજ્વાળા ઝગાવનાર અર્નબ એ ભૂલી ગયા કે ચર્ચા એની થાય જે સાંપ્રત હોય, તાજું હોય, લોકોનાં દિલોદિમાગમાં છવાયેલું હોય. સાડા ત્રણ વર્ષ જૂની ઘટનાનાં હાડપિંજરને લીલા હોટલનાં કબાટમાંથી બહાર કાઢવાની હરકત બેસૂરી લાગે છે. સાડા ત્રણ વર્ષ.. ત્યારે મમોની સરકાર હતી, અત્યારે નમોની સરકાર છે. સાડા ત્રણ વર્ષ પહેલાં… સુનંદા પુષ્કરે આત્મહત્યા કરી કે એનું ખૂન થયું એ વિષે હવે કોઈને ખાસ રસ નથી. નેશન ડઝ નોટ વોન્ટ ટૂ નો ધ ઓલ્ડ સ્ટોરી….અત્યારે દેશભક્તિ, ગૌરક્ષા અને આતંકવાદનાં મુદ્દા કાબિલ-એ-ગૌર છે. આકાશમાંથી લૂ વરસતો ઘોર ઉનાળો છે. બારમાં ધોરણનાં વિદ્યાર્થીઓ સિવાય બાકી બધે વેકેશન છે. લોકોને ગમે છે વી.આઇ.પી.(વેરી ઈમ્પોર્ટન્ટ પર્સન) લાલબત્તી કલ્ચરનું દૂર થવું તે. ઇ.પી.આઇ.(એવરી પર્સન ઈઝ ઈમ્પોર્ટન્ટ)- એ મોદીજીનાં મનની વાત છે. હા, એ વાત સાચી કે વીઆઇપી સંડોવાયા હોય તો જ સમાચાર ચર્ચાસ્પદ બને. સુનંદા અપમૃત્યુ કેસમાં કોંગ્રેસ સાંસદ શશી થરૂર જરૂર સંકળાયેલા હશે પણ સંડોવાયા હશે કેટલી હદે? એવી વાતની ચર્ચા હવે જૂની થઇ ગઈ. અમે આ સમાચારની ચર્ચા એટલે કરીએ છીએ કે શશી થરૂરનું અંગ્રેજી ભાષાનું જ્ઞાન કાબિલ-એ-તારીફ છે. એમણે અર્નબની કબરતોડ (કબરતોડ- કબરમાં દાટેલા મડદાં બહાર કાઢવાની ચેષ્ટા) કોશિશની નિંદા કરીને ટ્વીટર પર જે લખ્યું, તે અંગ્રેજી શબ્દો અઘરાં હતા. શશી થરૂર જો ગુજરાતી હોત તો એમણે લખ્યું હોત… ‘પત્રકારનો મુખવટો પહેરેલાં એક નીતિભ્રષ્ટ તમાશેદાર માણસ દ્વારા વિકૃત અને ઉશ્કેરણીજનક ખીચડો, ખોટો અહેવાલ અને નરદમ જૂઠ્ઠાણાનું જાહેર પ્રસારણ …..’ હવે આવા સમાચારમાં હાસ્ય ગોતવું અઘરું છે પણ ટ્વીટર પર થરૂરનાં અઘરાં અંગ્રેજી શબ્દોને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર એક્ટિવ લોકોએ પોતાની આગવી સેન્સ ઓફ હ્યુમરનો પરિચય આપ્યો. અંતે શશી થરૂરે ખુદ એવા ટ્વીટીરાટીઓની પ્રસંશા કરતાં ટ્વીટ્યું કે ‘દેશની ચર્ચા (કે ગામ ગપાટાં!)માં ‘ફેરાગો’ શબ્દનું પ્રદાન કરવા બદલ હું રાજીપો વ્યક્ત કરું છું. જ્યાં સુધી રીપબ્લિક ટીવી રહેશે ત્યાં સુધી આ શબ્દની જરૂર તો આપણને રહેશે જ.’ શું છે આ ફેરાગો (Farrago)?

મૂળ લેટિન શબ્દ ફેર (Far) એટલે જાડું ધાન, અનાજ. ફેરાગો એટલે ઢોરને ખવડાવવા મિક્સ કરેલું અનેક જાતનું ઘાસઅનાજ, નીરણ. આ તો એનો મૂળ અર્થ. પણ પછી ફેરાગો એવા નકારાત્મક ભૂંસા, શંભુમેળા કે ખીચડાનાં અર્થમાં પ્રચલિત થયો જેમાં એક સાથે ઘણી વાતની કે વસ્તુની સેળભેળ હોય, ગોટાળો હોય. અથવા સમજાય જ નહીં કે આ છે શું? ફેરાગો એટલે જાણી જોઇને સર્જેલું કન્ફયુઝન. જ્યાં એક પછી એક અવનવી બહાનાબાજી હોય ત્યારે એવી બહાનાબાજીનાં વિશેષણ તરીકે ફેરાગો શબ્દ બોલાય કે લખાય છે. અથવા તો અધકચરાં જ્ઞાનનું જાત જાતનું બિંદાસ પ્રદર્શન હોય ત્યારે એને ફેરાગો ઓફ હાફ-ડાઈજેસ્ટેડ નોલેજ કહેવાય છે. અથવા તો આ હાડોહાડ જૂઠની ભરમાર હોય ત્યારે પણ ફેરાગો શબ્દ ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે. હાડોહાડ જૂઠનાં મિક્સ્ચર માટે શશી થરૂરે ફેરાગો શબ્દ અજમાવે છે. ફેરાગો શબ્દ નકારાત્મક છે. વાતમાં ખાસ દમ ના હોય તેમ છતાં ખૂબ દલીલબાજી થતી રહે ત્યારે ફેરાગો શબ્દ વપરાય છે. ઘણાં એને એક અન્ય નકારાત્મક શબ્દ ફિઍસ્કો (Fiasco-ફજેતી, રકાસ) શબ્દની અવેજીમાં વાપરે છે પણ એ એનો સાચો ઉપયોગ નથી. અંગ્રેજી ભાષામાં એનો સમાનાર્થી શબ્દ છે હૉચપૉચ (Hotchpotch) કે હૉજપૉજ (Hodgepodge).

જેમ્સ બોન્ડ સ્પાય થ્રિલર પુસ્તકોનાં લેખક ઇઆન ફ્લેમિંગે (૧૯૦૮-૧૯૬૪) એક પછી એક અનેક બેસ્ટ સેલિંગ પુસ્તકો આપ્યા હતા. એમનું છેલ્લું પુસ્તક હતું: મેન વિથ અ ગોલ્ડન ગન, જે એમના મૃત્યુ બાદ પ્રકાશિત થયું હતું. આ પુસ્તકનાં લખાણને મઠારવાનો ઇઆન ફ્લેમિંગને સમય મળ્યો નહોતો. ચાહકો તો એને વધાવી લીધું હતું પણ ટીકાકારોએ કહ્યું’તું કે ઈયાનની અગાઉની નવલકથાની સરખાણીમાં ‘મેન વિથ ગોલ્ડન ગન’ અત્યંત નબળી નવલકથા છે. ‘બુક્સ એન્ડ બૂક્મેન’નાં ટીકાકારે લખ્યું કે આ પુસ્તકનો જેમ્સ બોન્ડ ઘેટાં જેવો છે. એની ગર્લ્સ પણ ઉતરતી કક્ષાની છે અને એનો વિલન તો વેસ્ટર્ન મૂવીનો શરણાર્થી હોય એવું લાગે છે. ‘ધ ગાર્ડિયન’ અખબારે લખ્યું કે એનું ‘લિવ એન્ડ લેટ ડાઈ’ સૌથી સારું અને ‘યૂ ઓન્લી લિવ ટ્વાઇસ’ સૌથી નબળું પુસ્તક હતું. પણ આ આખરી પુસ્તક ‘મેન વિથ અ ગોલ્ડન ગન’ તો ‘ફેરાગો’ની કક્ષાએ ઉતરી ચૂક્યું છે. અર્થાંત એમાં ફક્ત ભૂસું ભર્યુ છે અથવા તો એમાં નકામી વાતોનો શંભુમેળો છે. શશી થરૂર પોતાના પર મુક્વામાં આવેલા આરોપનો રદિયો આપતા અર્નબ ગોસ્વામીની ટીવી ચેષ્ટાને વિકૃતિનો ઉશ્કેરણીજનક ફેરાગો કહે છે. કોના મગજમાં શું ભૂસું ભર્યું છે એ તો રામ જાણે…અમને તો સુનંદાનાં મોતની ફેર ચર્ચાથી અણખત થાય છે. કાંઈ નવું લાવો, બાપ..અમે તો થાક્યા…

ભારતીય રાજકારણની તાસીર બદલાતી જાય છે. અને પત્રકારિત્વ પણ. ઘણી બધી વાત એક બીજા સાથે મિક્સ થતી જાય છે. લોકો સુધી સમાચાર પહોંચાડવાની જવાબદારી મીડિયાની છે. સ્પર્ધા વધતી જાય છે. અખબાર છપાવાનો સમય નક્કી હોય પણ ટીવી સમાચાર તો બારે માસ અને બત્રીસે પહોર ચાલે.એમાં ય જ્યારે સમાચારને પહેલ પ્રથમ પીરસવાની ગળાફાડ અને ગળાકાપ સ્પર્ધા સતત રહેતી હોય ત્યારે સત-અસતનો ખીચડો ટાળી ય શી રીતે શકાય? આપણે અટકળની, સતની, અસતની ચર્ચામાં વિવેક બુદ્ધિ રાખીએ. બાકી સાંપ્રત સમયમાં ફેરાગો શબ્દ ચર્ચાતો રહેશે. અથવા એમ કહીએ કે જે ચર્ચાશે એ ફેરાગો હશે.

શબ્દ શેષ:
“એવા માણસ સાથે ક્યારેય દલીલ ન કરવી જેને સ્વયં પોતાનાં જૂઠમાં પાકો વિશ્વાસ છે.” –અજ્ઞાત

1 ટીકા

Filed under પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ

સૂથ્સેયર: સાચો ભવિષ્યવેત્તા / પરેશ વ્યાસ

સૂથ્સેયર: સાચો ભવિષ્યવેત્તા

રહસ્યોની  ગુફામાં  જઈ  નીસરવું  યાદ  આવ્યું   નહિ,                                        સમયસર ખૂલજા  સિમસિમ  ઉચ્ચરવું યાદ આવ્યું નહિ    – મનોજ ખંડેરિયા

અલીબાબા અને ચાલીસ ચોરની વાર્તા બાળપણમાં વાંચી હતી. ખૂલજા સિમસિમ બોલે ને ચોરની ગુફાનો દરવાજો ખૂલી જાય. ગુફામાં જઇએ અને ખજાનો મળી જાય. જો કે પહેલાં જેવું સરળ આજે નથી. અને કાલ…? કાલ તો એથી ય અઘરી હશે. દુ:ખ થશે. મનદુ:ખ થશે. ખુશી હાથતાળી દઈને  ક્યાંય જતી રહેશે. માનવ જ્યાં કામ કરતા’તા ત્યાં યંત્રમાનવ કામ કરશે. માનવથી અનેક ઘણી બુદ્ધિ, અનેક ઘણી વિશ્લેષણાત્મક શક્તિ. માનવ તો યંત્રમાનવની સામે સાવ બુદ્ધુ લાગે. પછી કોઈ એવા બુદ્ધુ માનવને નોકરી શું કામ આપે? એને તો પગાર આપવો પડે. પગાર વધારો આપવો પડે. રજા આપવી પડે. સાચવવો પડે. અને માનવ કર્મચારી હોય તો હમારી માંગે પૂરી કરો… એવા ધરણાં ય કરે. હડતાળ ય પાડે. કામ બગાડે. એનાં કરતાં યંત્રમાનવ શું ખોટા?  કોઈ કામ તો હવે રહેવાનું નથી. નહીં.  માણસ પાસે કામ જ નહીં હોય તો? બેકારી હદથી વધી જાય. અઠવાડિયામાં માંડ ત્રણ-ચાર દિવસ કદાચ કામ અને એ ય મળે તો મળે.  એ ય પાછું પાર્ટટાઈમ કામ. દિવસનાં માંડ ત્રણ-ચાર કલાક. આવા દહાડિયા પાસે પછી નવરાશ જ નવરાશ.. અને નવરા શું કરે? નખ્ખોદ વાળે. ઝઘડા કરે. ક્ષણે ક્ષણે અકળામણ, પળે પળે ઉચાટ, આગામી ત્રણ દાયકા દુ:ખદાયી હશે એ નક્કી. વળી લોકો આજકાલ વધારે જીવે છે. એટલે પ્રોબ્લેમ્સ તો વધારે અઘરાં થવાનાં છે. આ હું  નથી કહેતો.  આ તો વિશ્વની ટોપ ક્લાસ ઈ-કોમર્સ ગ્રુપ ઓફ કમ્પનીઝ ‘અલીબાબા’નાં ખેરખાં, નામે જેક મા કહે છે. તાજેતરમાં ચીનમાં યોજાયેલી એક ઔદ્યોગિક સાહસિકોની 

 કોન્ફરન્સમાં જેક  મા આવી આવી પડાનારી બેકારી અને દુ:ખની ભવિષ્યવાણી કરે  છે. અને એની વાત સાચી છે.

અલીબાબાનો માલિક ભવિષ્યને જાણે છે. એણે જ્યારે નાનાં દુકાનદારોનો ધંધો પડી ભાંગશે એવી ભવિષ્યવાણી કરી હતી ત્યારે કોઈએ માની નહોતી. પણ પછી એ વાત સાચી પડી. જેક મા અગમનાં એંધાણ પારખી શકે છે.  આવા ભવિષ્યવેત્તા માટે ઈંગ્લીશ ભાષામાં એક સરસ શબ્દ છે સૂથ્સેયર  (Soothsayer). સેયરનો અર્થ જાણીએ છીએ. સે એટલે કહેવું અને સેયર એટલે કહેનારો. સૂથિંગ (Soothing) એટલે જેમાંથી સાંત્વન કે આશ્વાસન મળે તેવી વાત. સાંત્વના મળે એવું કહે એને  સૂથ્સેયર કહેવાય … રાઈટ? રાઈટ, પણ….ભવિષ્યની વાત કહે એનાથી સાંત્વના મળે જ એવું જરૂરી નથી. અલીબાબાનાં ફાઉન્ડર અને કાર્યકારી ચેરમેન જેક મા તો આવી વાત જરાય કરતા નથી. સૂથ શબ્દનો મૂળ અર્થ થાય છે સત્ય. આપણી સંસ્કૃત ભાષાનો શબ્દ સત્ય, જર્મન શબ્દ સૂન્ટ, સ્વીડીશ શબ્દ શાંટ અને પૂરાતન ઈંગ્લીશ બોલીનો શબ્દ સૂ અને આર્વાચીન ઇંગ્લિશનો ટ્રુથ; એમ તમામ ઇંડો-યુરોપિયન ભાષાઓનાં સત્યનો અર્થ ઉજાગર કરતા શબ્દો એક બીજા સાથે સંકળાયેલા છે. ચઉદમી સદીમાં સૂથ શબ્દ એનાં સત્યના અર્થમાં જાણીતો હતો. પણ પછી એનો અર્થ શાંત કરવું કે સાંત્વના આપે એવું બોલનારાઓનાં અર્થમાં ઉપયોગમાં લેવાતો ગયો. સાંત્વના આપે ત્યારે કોઇ શું કહે? ભવિષ્યમાં સૌ સારાવાનાં થશે. બસ, પછી તો ભવિષ્યને ભાખનારા જ્યોતિષીઓ સૂથ્સેયર કહેવાયા. પણ સૂથનો મૂળ અર્થ જેમનો તેમ છે. સત્ય. જે સત્ય કહે તે સૂથ્સેયર… અને સત્ય કડવું હોય છે, બાપ. કોઇ જણ અઘરાં ભાવિ વિષે આગોતરી ચેતવણી આપે  તો એ સૂથ્સેયર સાચો એવું માનવું. બાકી તો જ્યોતિષીઓ સારી સારી વાત કરતા હોય છે અને સપનાઓ વેચતા હોય છે.

જેક માનાં વિધિ વિધાન અનુસાર હવે શું થશે? હવે તો ડ્રાઈવર વિનાની કાર આવી જશે. ટ્રક ડ્રાઈવર પણ હવે ભૂતકાળ બની જશે. હાઈ-વે પર દારૂની દૂકાનની ચર્ચા જ અપ્રસ્તુત થઇ જશે. કારકૂનની આખી વ્યવસ્થા જ નહીં રહે. કેટલાં ય જુનીયર વકીલો જૂના જજમેન્ટસમાં શોધખોળ કરે ત્યારે પીટીશન તૈયાર થાય. હવે આ બધું તો આર્ટીફિસીયલ ઇન્ટેલિજન્સ કરશે. ડોક્ટરનું કામ પણ યંત્રમાનવ કરશે. એક સાથે તપાસનાં તમામ ડેટા ઘડીમાં પ્રોસેસ કરીને તાબડતોબ નિદાન કે ઓપરેશન થઇ જશે. અરે, જેક મા તો કહે છે કે સીઈઓ જ નહીં રહે. આખું સંગઠન સંકોચાઈને સીમિત થઇ જશે. આ બધું એક રાતે અચાનક નહીં થાય. રોજ થોડું થોડું થશે. નોકરી વિના રખડતા જુવાનીયાઓની સંખ્યામાં રોજ થોડો થોડો ઇજાફો થશે, જે વખત જતા ગુણાંકમાં વધતો જશે. નોકરી ક્યાંય નહીં હોય. હા, રાજકારણમાં તો જગ્યા રહેશે. પણ રાજકારણીઓની મુશ્કેલી વધતી જશે. આમ પણ દેશભક્તિ કે ધર્મનાં નામે ક્યાં સુધી લોકોને બહેલાવી કે બહેકાવી શકાય? પછી અનામત સળગે કે કોમી રમખાણ ફાટી નીકળે. સરકાર ખૂબ કામ કરે, લોકોનું ભલું જ ઈચ્છે, ભ્રષ્ટાચાર ન પણ કરે તો પણ લોકોને કામ જ ન મળે, રોજીરોટી ન મળે તો લોકો શું કરે?

પોતે ચીની છે પણ જેક માએ પોતાની કંપનીનું નામ અરેબિયન નાઇટ્સની વાર્તા પરથી અલીબાબા રાખ્યું.વાત જાણે એમ બની કે પોતે મલેશિયાની એક કોફીશોપમાં બેઠો હતો અને નામ વિશે વિચારી રહ્યો હતો. તમે ઇન્ટરનેટ પર માંગો અને એ વસ્તુ કુરિયરમાં મળી જાય, એને ઇ-કોમર્સ કહેવાય. તમારે માત્ર કહેવાનું કે ખુલ જા સીમસીમ. પણ જેકને થયું કે બધા આ વાર્તા જાણતા હશે? એણે કોફીશોપની વેઇટ્રેસને પૂછ્યું તો એણે કહ્યું કે “હા, મને વાર્તા વિષે ખબર છે. પેલી ખુલ જા સીમસીમવાળી વાર્તા ને?” પછી તો જેક માએ બહાર નીકળીને અલગ રંગ, જાતિ, બોલી કે દેશનાં ત્રીસ લોકોને પૂછ્યું. બધાને ખબર હતી કે આ ખુલ જા સીમસીમ એટલે શું? બસ, એણે કંપનીનું નામ અલીબાબા રાખી દીધું.  આગામી ત્રીસ વર્ષોમાં દુ:ખ, દર્દ અને પીડામાં જશે એવી આ અલીબાબાની ચેતવણી છે. આ સૂથ્સેયર આપણાં ભવિષ્યનું સત્ય કહે છે. આપણે શું કરવું? સિમ્પલ છે. જરૂરિયાત ઓછી રાખો. જાતને સાચવો. જાતને જાળવો. જાત પર ભરોસો રાખો. સ્વાવલંબી બનો. ટેકનોલોજી સાથે તાલ મેળવતા રહો. આ રહસ્યની ગુફા છે. બહાર નીકળવાની રીત ના આવડે તો અલીબાબાનાં લોભી ભાઇ કાસિમની માફક મરી પણ જવાય. અને હા, જેમ અલીબાબાને હંમેશા એની ચતુર દાસી મર્જીના બચાવતી આવી હતી તેમ આપણને પણ આપણી મર્જીના મળી શકે. બસ વિશ્વાસ મુકતા આવડવું જોઇએ. હેં ને?

શબ્દ શેષ:

“કેટલીક વાર સત્ય એ છે જે તમે સાંભળવા માંગો છો.” –લેખક અનૈકી એઝકૈલ 

Alibaba And 40 Thieves – YouTube

Jul 1, 2011 – Uploaded by Ultra Movie Parlour

Alibaba and 40 Thieves is movie based on the arabic adventure tale. The story is of Alibaba who once finds …

 

1 ટીકા

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ

અથ શ્રી ‘બ્લૂટૂથ’ નામકથા /પરેશ વ્યાસ

અથ શ્રી ‘બ્લૂટૂથ’ નામકથા

ધરા સુધી, ગગન સુધી, નહીં ઉન્નતિ, પતન સુધી,
અહીં આપણે તો જવું હતું, ફકત એકમેકના મન સુધી.

ગની દહીંવાલા 

દૂર જવું નથી. નજીક છે એની સાથે મન મળી જાય, ફક્ત એટલું જ જોઈએ છે. આજકાલ નજીકનાં જોડાણ સઘળા બ્લૂટૂથ થતા જાય છે. બ્લૂટૂથ એ ઓછા અંતરમાં, વાયર વિના, ડેટા ટ્રાન્સફર કરવાની ટેકનોલોજી છે. મોબાઈલ ફોન, ટેબ્લેટ, લેપટોપ, ડેસ્કટોપ, ટીવી વગેરે સઘળાં ઈલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો આજકાલ બ્લૂટૂથની સગવડતા સાથે ઉપલબ્ધ છે. વાયર જોડવાની, ખોલવાની ઝંઝટ જ નહીં. એમાં ય ટેકનોલોજી અપડેટ થતી જાય છે. અત્યાર સુધી બ્લૂટૂથ ૪.૨ હતું; હવે બ્લૂટૂથ ૫.૦ આવી ગયું. હવે એક જાણીતી મોબાઈલ કંપનીના લેટેસ્ટ મોબાઈલ ફોન લેટેસ્ટ બ્લૂટૂથ સુવિધા સાથે આવી રહ્યા હોવાનાં તાજા સમાચાર છે. ડેટા ટ્રાન્સફરની સ્પીડ જબરજસ્ત હશે. બે અલગ અલગ સાધનોમાં એક સાથે ડેટા ટ્રાન્સફર કરી શકાશે. હવે બે  ઉપકરણો વચ્ચે ૮૦૦ મીટર અંતર હશે તો પણ બન્નેને જોડી શકાશે. મોબાઈલ ફોન ક્યાંય પડ્યો હોય પણ હવે વાતચીત કરવી કે સંગીત સાંભળવું બેહદ આસાન થઇ જશે.  પણ શું છે આ બ્લૂટૂથ (Bluetooth)?

બ્લૂ એટલે ભૂરો અને ટૂથ એટલે દાંત. દાંત તે વળી ભૂરાં હોતા હશે? કાં સફેદ હોય, કાં પીળાં હોય. ક્યારેક કાળાં ય હોય. પણ આ બ્લૂટૂથ નામકરણ પાછળ પણ એક મજેદાર વાત છે. ઈ.સ. ૧૯૯૬માં જાણીતી ઈલેક્ટ્રોનિક કંપનીઓ ઇન્ટેલ, એરિક્સન, નોકિયા અને આઇબીએમ સૌ પોતપોતાની ટૂંકી, મર્યાદિત રેન્જની વાયરલેસ ટેકનોલોજી વિકસાવી રહ્યા હતા. તેઓએ નક્કી કર્યું કે આ  વાયરલેસ ટેકનોલોજીનું એક સ્ટાન્ડર્ડ હોવું જોઈએ; જેથી ઉપભોક્તાઓને કોઈ તકલીફ ના પડે. પણ તેઓ એ નક્કી ના કરી શક્યા કે આવી ટેકનોલોજીને નામ શું આપવું?  કેનેડાનાં ટોરેન્ટો શહેરમાં સાથે કામ કરી રહેલાં ઇન્ટેલના એન્જિનીયર જિમ કરડાચ અને એરિક્સનના એન્જિનીયર સ્વેન મેટીસન  એક દિવસ કામનાં અંતે  દારૂનાં પબમાં ગયા. જામનાં દૌર દરમ્યાન વાતચીત ઈતિહાસ તરફ વળી. મેટીસને વાતમાંથી વાત કાઢી કે એ અત્યારે  એ એક પુસ્તક ‘ધ લોંગ શિપ્સ’ વાંચી રહ્યો છે; જેમાં મધ્યયુગનાં  ડેન્માર્ક અને નોર્વેનાં રાજા હરાલ્ડ ‘બ્લૂટૂથ’ ગ્રોમસનનાં શાસનકાળમાં ડેનિસ યોદ્ધાઓનાં પ્રવાસની વાત લખી છે. જિમ કરડાચ પોતે ઇતિહાસનો રસિયો હતો. આ પ્રવાસમાં જતા પહેલાં જ એણે ‘ધ વાઈકિંગ્સ’ નામનું પુસ્તક ખરીદ્યું હતું. વાઈકિંગ એટલે ઉત્તરીય યુરોપનો દરિયાઈ વેપારી અથવા ચાંચીયો. પુસ્તકમાં ઉત્તર યુરોપનાં રાજા અને દરિયાઈ સાહસિકોની વાર્તા હતી. આ પુસ્તક વાંચીને એને ખ્યાલ આવ્યો કે રાજા હરાલ્ડ એ રાજા હતો જેણે ઉત્તરીય યુરોપનાં પ્રદેશોની વિવિધ લોકજાતિઓની પ્રજાઓને  એક કરવાનું કામ કર્યુ હતું. રાજા હરાલ્ડ બ્લૂટૂથનાં હૂલામણા નામે ઓળખાતો હતો કારણ કે એનો ભૂરાં રંગનો બહેર મારી ગયેલો એક અચેતન દાંત બહાર દેખાતો  હતો. જેમ આ ‘બ્લૂટૂથ’ રાજાએ બધી અલગ પ્રજાઓ વચ્ચે આપસી સહમતિ સાધીને એમને એકજૂટ કર્યા; એમ મર્યાદિત રેન્જની વાયરલેસ ડેટા ટ્રાન્સફર ટેકનોલોજી પણ વિવિધ ટેકનોલજી વચ્ચે એક સમાન કોડ સ્થાપિત કરે છે એટલે એ ટેકનોલોજીને બ્લૂટૂથ કહેવું યોગ્ય કહેવાશે એવું જિમ કરડાચને લાગ્યું. પણ બાકી બીજી કંપનીઓ આ નામકરણ બાબતે સહમત થવી જોઈએ ને? પછી નક્કી  થયું કે  જ્યાં સુધી કાંઈ નક્કી ના થાય ત્યાં સુધી વચગાળાની વ્યવસ્થા તરીકે આ નામ ચાલુ રાખવું. પછી તો નામ વિષે ચર્ચા ચાલી. કોઈએ કહ્યું કે ‘ફ્લર્ટિંગ’ નામ રાખો. ફ્લર્ટિંગ આપ જાણો છો. મનથી કે તનથી સાચૂકલી રીતે એકમેક સાથે જોડાયા વિનાની ખોટાડી પ્રણયચેષ્ટા એટલે ફ્લર્ટિંગ. મર્યાદિત રેન્જની ડેટા ટ્રાન્સફર ટેકનોલોજીમાં પણ કાંઇક આવું જ હોય. અડ્યા વિના દૂરથી જોડાવું એટલે ફ્લર્ટિંગ. પણ આ નામ પણ એનાં ખાલીખોટા નખરાળા અર્થમાં જામ્યું નહીં. આખરે આઇબીએમ દ્વારા નક્કી  થયું કે ‘પાન’ શબ્દ રાખવો. પી. એ. એન. આદ્યાક્ષરોનો અર્થ ‘પર્સનલ એરિયા નેટવર્કિંગ’  કરવામાં આવ્યો. આ શબ્દ પરફેક્ટ હતો. પણ જ્યારે એના અમલીકરણની વાત આવી તો પાન નામથી હજારો ચીજવસ્તુ, આર્થિક વ્યવહારો કે ટેકનોલોજી પહેલેથી જ ઇન્ટરનેટ પર રજીસ્ટર્ડ હતા. એમાં એક તો આપણો જ ઇન્કમટેક્સનો પરમેનન્ટ એકાઉન્ટ નંબર (પાન) છે. અહીં ટ્રેડમાર્કના પ્રશ્નો થતા હતા. એટલે ભવિષ્યમાં બદલવાની શરતે કામચાલાઉ બ્લૂટૂથ નામકરણ ચાલુ રહ્યું. પણ પછી એ નામ કયારેય બદલાયું નહીં.  આમ પણ એક વાર હૂલામણું નામ પડી જાય પછી કોઇ નવાં નામથી ઓળખે ખરાં?  બ્લૂટૂથનો લોગો જોઈએ તો એની બે સંજ્ઞાઓ ખરેખર તો જૂની નોર્ડિક બોલીમાં રાજા હરાલ્ડનાં નામનાં પહેલાં અક્ષરો છે. એ એની ટૂંકી સહી છે, જેણે જોડાણ કર્યું હતું. આપણે બ્લૂટૂથની વાત કરીએ છીએ ત્યારે જોડાણની વાત કરીએ છીએ. માણસનું માણસને મળવું આખરે શું છે? ઓછા અંતરની વાયરલેસ ટેકનોલોજીથી લાગણીનાં ડેટા ટ્રાન્સફર થતાં રહે છે. જેમ બ્લૂટૂથથી કોઇ પણ ખટખટ વિના વિવિધ ઉપકરણો સટાસટ જોડાઇ જાય છે એમ મનનાં તાર જોડવા વાયરલેસ બ્લૂટૂથ ૫.૦ મળી જાય તો કેવી મઝા પડે. હેં ને? બાકી આપણે ઝઘડો કરવા હંમેશા તત્પર રહીએ છીએ. મારી માન્યતા તારી પર ઠોકી બેસાડવાનાં આપણે હેવાયા છીએ. ભાયડાઓ બાયડીઓથી જુદા છે. સવર્ણ હરિજનોથી પોતાને અલગ ગણે છે. પ્રાંત પ્રાંતનાં લોક એકબીજાનો વિરોધ કરે છે. દેશ દેશનાં લોકો એકબીજાને ધિક્કારે છે, ધુત્કારે છે. ધર્મનાં ઝનૂનથી તો આખો દેશ અને આખી દુનિયાનાં સમગ્ર ઇતિહાસ અને ભૂગોળ બન્ને ભરાઇ ગયા  છે. શાકાહાર અને માંસાહારની દલીલો એકબીજા પર હાવી થતી જાય છે. હમ સબ એક હૈ- એ તો માત્ર એક સૂત્ર જ છે. સૌનો અલગ ચોકો છે, સાહેબ! ચાલો, આપણે કોઈ નવીન બ્લૂટૂથથી જોડાઈએ. નેક થઈએ. એક થઈએ.

How to make a Bluetooth Music Receiver very simple – YouTube

Mar 4, 2016 – Uploaded by LXG Design

Songs: https://www.youtube.com/watch?v=bM7SZ5SBzyY Components: ○ Blutetooth 2.0 module (google .

શબ્દ શેષ:

“સ્ત્રી વાઈ-ફાઈ જેવી છે. બધાં સિગ્નલ પૈકી જે સૌથી સ્ટ્રોંગ હોય એની સાથે જોડાયેલી રહે. પુરુષ બ્લૂટૂથ  જેવો છે. આમ એક સાથે જોડાયેલો હોય પણ એ એક જો નજીક ના હોય તો બીજે ક્યાંક જોડાવા ફાંફાં તો મારે જ!”  -અજ્ઞાત

1 ટીકા

Filed under ઘટના, પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ, વિજ્ઞાન

ડોન્કી ઇઅર્સ : અહો ધ્વનિ…!પરેશ વ્યાસ

શબ્દસંહિતા – પરેશ વ્યાસ

ડોન્કી ઇઅર્સ :

અહો ધ્વનિ…!

આમ તો દરેક ચૂંટણીમાં ગધેડાની બોલબાલા હોય છે. પણ વર્ષો પછી આજકાલ એક્ચુઅલ ગધેડાની બોલબાલા છે

ગધેડો સાવ ગધેડો હોતો નથી. ઘોડા અને ગધેડામાં ફર્ક હોય છે. ગધેડો સેમ સાઇઝના ઘોડા કરતાં સ્ટ્રોંગ હોય છે. એની યાદદાસ્ત ભારે સતેજ હોય છે. પચ્ચીસ વર્ષ પહેલાં જોયેલી જગ્યાઓ કે પછી પચ્ચીસ વર્ષો પહેલાં મળેલા અન્ય ગધેડાંઓને એ તરત ઓળખી જાય છે. ઘોડા ઘડીમાં આશ્ચર્ય કે આઘાત પામે પણ ગધેડાનું એવું નહીં. ગધેડાં સ્માર્ટ હોય છે. તમે એને ડરાવી ધમકાવીને કોઈ કામ કરાવી ના શકો. ગધેડો કોઈ એવી હરકત નહીં કરે કે જેમાં એ સુરક્ષિત ના હોય. ગધેડાં જિદ્દી હોય છે. પણ એ જિદ પોતાની જાતની સંભાળ લેવાની બાબતે હોય છે. ગધેડાં લાંબુ જીવે છે.

એના કાન લાંબા હોય છે. એ દૂરનું સાંભળી શકે છે. વેરાન રણમાં ૬૦ માઇલ દૂર કોઈ બીજો ગધેડો હોંચી હોંચી કરતો હોય તો ય એ સાંભળી શકે છે. ગધેડાં લાંબા કાન એને કૂલ રાખે છે. ગધેડાના કાનની પણ એક કથા છે.
પ્રાચીન ગ્રીક કથા અનુસાર દારૃ, દંતકથા, રંગભૂમિ અને ધર્મ તન્મયતાના દેવ ડાયનોસસના પાલક પિતા અને ગુરુ સાઇલેનસ પીધેલી હાલતમાં જંગલમાં ખોવાઈ ગયા. ત્યાં એને એક ખેડૂત મળ્યો જે એને કિંગ મિડાસ પાસે લઈ ગયો. કિંગ મિડાસે દસ દિવસ સુધી સાઇલેનસની આદરપૂર્વક આગતાસ્વાગતા કરી. સામે પક્ષે સાઇલેનસે પણ ગીતો ગાયા અને વાર્તાઓ કરી અગિયારમા દિવસે કિંગ મિડાસ સાઇલેનસને એનાં શિષ્ય ડાયનોસાસ પાસે લઈ ગયા પોતાના ગુરુ અને પાલક પિતાની કિંગ મિડાસે કરેલી સેવાથી પ્રસન્ન થઈને એણે વરદાન માંગવા કહ્યું.

મિડાસે માંગ્યુ, ‘હું જેને અડું એ ચીજ સોનાની થઈ જાય.’ અને ડાયનોસસે કહ્યું : ‘તથાસ્તુ’ તમે કહેશો કે આલ્લે આ વાર્તા તો અમને ખબર છે. પણ તમને કદાચ પછીની વાર્તા ખબર ના પણ હોય. વરદાન અનુસાર મિડાસ પથ્થરને અડયો તો એ પથ્થર સોનાનો થઈ ગયો. પછી વૃક્ષની ડાળીને અડયો તો એ ય સોનાની થઈ ગઈ. જલસો થઈ ગયો પછી એણે નોકરોને ફરમાન કર્યું કે ભાતભાતના ભોજનિયાં પીરસવામાં આવે પણ કોળિયો મોમાં મૂકતા વેંત જ એ સોનાનો થઈ ગયો. ને પાણી પીવા ગયો તો એ પાણી સોનાનું ગચ્ચું થઈ ગયું. ત્યાં એની દીકરી મેરીગોલ્ડ દોડતી આવીને ભેટી પડી અને દીકરી સોનાની મૂર્તિ બની ગઈ. કિંગ મિડાસ દુ:ખથી અને ભૂખથી મરવા માંડયો. એણે ડાયનોસસને પ્રાર્થના કરી કે મારું વરદાન પાછું લઈ લો. ડાયનોસસ સંમંત થયા. એમની આજ્ઞાા અનુસાર મિડાસ પેક્ટોલાસ નદીના વહેતા પાણીને અડયો અને એનું વરદાન પાણીમાં ધોવાઈને વહી ગયું. અલબત્ત નદીની રેતી સોનાની થઈ ગઈ અને એટલે ત્યાં આજે પણ સોનું મળી આવે છે.

પછી તો મિડાસને ધનદોલતથી નફરત થઈ ગઈ. એણે વૈભવ છોડયો અને પાન નામના વનદેવતાની શરણ લીધી. વનદેવતા પાનનું નીચેનું અર્ધુ અંગ બકરાનું અને મોઢા ઉપર પણ બકરા-દાઢી અને માથે શીંગડા. પાન દેશી, ગ્રામ્ય સંગીત રેલાવે. મિડાસ એને સાંભળે અને વાહવાહી કરે. એક દિવસ પાનને સૂરનું શૂર ચઢ્યું તે એણે સંગીત, કવિતા, સત્ય, સૂર્ય અને પ્રકાશના દેવાધિદેવ અપોલોને ચેલેન્જ કરી નાખી કે આવી જાવ. સંગીતના મુકાબલામાં. મુકાબલાનો દિવસ નક્કી થયો. જજ તરીકે પર્વતના દેવ મોલાસ નીમવામાં આવ્યા પહેલાં પાનનો વારો હતો. પાને બેગપાઇપ વગાડી. એનો ચેલો મિડાસ તો બડાશ મારવા લાગ્યો કે આવું તો કોઈ વગાડી જ ના શકે. પછી એપોલોએ વીણા વાદન શરુ કર્યું. અદ્ભુત સંગીત અને પહેલો સૂર સાંભળીને જ જજે એમને વિજેતા ઘોષિત કરી દીધા.

બધા જ આ સાથે સંમંત હતા એક મિડાસને બાદ કરતાં. મિડાસે તો અપોલોની ય ટીકા કરી ય નાખી. અપોલો થયા ગુસ્સે. એણે મિડાસને શ્રાપ આપ્યો કે તને સાંભળવાની સમજ નથી તો તારા કાન ગધેડાના કાન જેવા થઈ જાય. બસ પછી તો મિડાસનાં કાન ગધેડાનાં કાન જેવા લાંબા થઈ ગયા. મિડાસ પછી શરમનો માર્યો લાંબી પાઘડી હેઠળ એને છૂપાવતો રહ્યો. પણ વાળ

વધ્યા એટલે વાળ કાપવા માટે વાળંદને બોલાવ્યો. વાળંદને ગધેડાના કાનવાળી વાતની ખબર પડી ગઈ. કિંગ મિડાસે એને આ વાત કોઈને ના કહેવા કહ્યું પણ વાળંદના પેટમાં વાત ટકી નહીં એટલેે એ ઘાસના મેદાનમાં ગયો. મેદાનની મધ્યમાં એને ખાડો ખોદ્યો અને એમાં ગુસપુસ કરતા બોલ્યો કે કિંગ મિડાસનાં કાન તો ગધેડા જેવા છે. એ કહે છે કે આ જગ્યાએ પછી ઘાસની સળીઓ ઊગી નીકળી અને હવાના ઝોંકા સાથે હળવા અવાજે ઘૂસપૂસ પડઘા પડવા માંડયા કે કિંગ મિડાસના કાન તો ગધેડા જેવા છે. કિંગ મિડાસના કાન તો ગધેડાં જેવાં છે. આખરે કંટાળીને મિડાસે આત્મહત્યા કરી.

‘ડોન્કીઝ ઇયર્સ’ મુહાવરાનો અર્થ છે ઘણાં લાંબા સમય પછીની વાત. આ અર્થને કિંગ મિડાસની વાર્તા સાથે કોઈ સંબંધ નથી. દરઅસલ ‘ઇયર્સ’ એટલે કે કાન શબ્દ સાથે સમાન ઉચ્ચાર ધરાવતા ‘યર્સ’ એટલે વર્ષો પરથી આ મુહાવરો આવ્યો હોવાનું મનાય છે. આમ તો દરેક ચૂંટણીમાં ગધેડાની બોલબાલા હોય છે. પણ વર્ષો પછી આજકાલ એક્ચુઅલ ગધેડાંની બોલબાલા છે.

એક નવીસવી પાર્ટી નામે ‘બહુજન વિજય પાર્ટી’ લખનૌ મતવિસ્તારથી પોતાના મુખ્યમંત્રી ઉમેદવાર તરીકે ગદર્ભસિંહ યાદવની જાહેરાત પહેલેથી જ કરી ચૂકી છે. દેવીરામ પ્રજાપતિ નામના એક અપક્ષ ઉમેદવાર ગ્રેટર નોઇડા મતક્ષેત્રમાં ગધેડા પર બેસીને ઉમેદવારી નામાંકન પત્ર ભરવા આપી ચૂક્યા છે. ઉત્તરપ્રદેશ ચૂંટણીમાં એકબીજાને ભાંડવાની સ્પર્ધા ચાલે છે. બીજેપીની પ્રચાર કમાન બે ગુજરાતીઓનાં હાથમાં છે. એટલે ગુજરાતીઓને ટોણો મારવામાં આવે એ સ્વાભાવિક છે. અખિલેશ અમિતાભને સલાહ આપે છે કે તમે ગુજરાતનાં ગધેડાઓનો પ્રચાર નહીં કરો. ભાઈ અખિલેશ, આ તમે કયા ગધેડાની વાત કરો છો ? અમારા કચ્છના ગૌરવ એવા ઘૂડખરની મજાક કરવાનું બંધ કરો. વર્ના… વર્ના કંઈ નહીં… આપણે સ્વભાવે સાલસ છીએ. આપણે ગધેડા જેવી કોમેન્ટથી ખાસ વિચલિત થતા નથી. અથવા તો એમ કે આપણને સ્વમાન જેવું કાંઈ છે જ નહિ. ગુજરાત ભાજપના નેતાઓ નિવેદન આપીને અટકી ગયા છે. ગુજરાતનાં અપમાન સામે ક્યાંક છૂટપૂટ વોટ્સએપ મેસેજ ફરે છે. બાકી ઠીક. ગુજરાતમાં યુ.પી. વિરુદ્ધ વિરોધ પ્રદર્શન કે આંદોલન થતા નથી. મુંબઈ હોત તો વાત જુદી હતી. એની સરખામણીમાં યુપીમાં પોતાના પ્રદેશના સ્વાભિમાનનો જંગ છે. યુપી બહારના લોકો આવીને રાજ ચલાવવાની તરકીબ શીખવાડે એ ન ચાલે. જ્યાં સુધી આ જંગ ચાલે ત્યાં સુધી આપણે ગધેડાનાં કાન લઈને સાભળ્યા કરવાનું. હેં ને ?

શબ્દશેષ :
”ડરનો માર્યો ગધેડો સિંહ પર પણ હુમલો કરે”- એક આરબ કહેવત.

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under પરેશ વ્યાસ, પ્રકીર્ણ, રમુજ