Category Archives: Uncategorized

એટ ટુ :પરેશ વ્યાસ

એટ ટુ : દોસ્ત બન બનકે મિલે, મુઝકો મિટાનેવાલે

મિત્રતામાં કાંઈ કિંતુ પરંતુ થોડું હોય ? મિત્ર ગમે તેવો નાલાયક હોય એને તો નિભાવવો જ પડે

ત્યાં મિત્રતાના અર્થને ચોખ્ખો લખ્યો હશે,
જુલિયસ સિઝરની પીઠનું ખંજર તપાસ કર.
– હેમેન શાહ

વાત જાણે એમ છે કે આમ તો એ મારો મિત્ર, ખાસ જિગરી, મારો ફ્રેન્ડ, ફિલોસોફર એન્ડ ગાઈડ. હવે હું સફળ હોઉં એટલે સ્વાભાવિક રીતે મારા દુશ્મનો તો હોય જ. મને પાડી દેવા માટે, મારી સત્તા છીનવી લેવા માટે તત્પર લોકો તો હોય જ. હું એનાથી ચેતીને ચાલુ. પણ છતાં એક ગાફેલ ક્ષણે તેઓ એક સોચી સમજી સાજીશ તહદ મને મારી નાંખે, મારું ખૂન કરી નાખે. હા, એ તો સમજી શકાય કારણ કે તેઓ તો મારા વિરોધીઓ હતા. પણ મને ખબર પડે કે મને ખંજર હૂલાવી દેનારાં કાતિલોની ટોળીમાં મારો ખાસ મિત્ર પણ શામેલ છે તો મરતા મરતા મને આશ્ચર્યની સાથે ખેદ થાય, ઉદ્વેગ થાય, મન ખિન્ન થઈ જાય અને મારા મુખમાંથી શબ્દો સરી પડે, ‘એટ ટુ’ (Et Tu…) જેનો ગુજરાતીમાં અર્થ થાય, ‘તું પણ…’

હમણાં જમ્મુ કાશ્મીરનાં પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ઓમર અબ્દુલ્લાહે આ શબ્દો કર્ણાટકને ઉદ્દેશીને ટ્વીટ કર્યા. હવે ક્યાં જમ્મુ એન્ડ કાશ્મીર અને ક્યાં કર્ણાટક ? લિટરલી, ઉત્તર અને દક્ષિણનો ભેદ. પણ ગયા અઠવાડિયે કર્ણાટક વિધાનસભાની ચૂંટણીની મતગણના ચાલી રહી હતી, ભાજપ પૂર્ણ બહુમત પ્રાપ્ત કરે એવી એક શક્યતા જણાતી હતી ત્યારે ઓમર અબ્દુલ્લાહે ટ્વીટયુ કે એટ ટૂ, કર્ણાટકા… વાત જાણે એમ છે કે ભારત હવે કમળ છાપ થતું જાય છે. એક પછી એક, દરેક રાજ્યમાં કેસરિયો લહેરાતો જાય છે. એમાં વિરોધ પક્ષોને વાંધો હોય એ સમજી શકાય. કર્ણાટકમાં કોંગ્રેસનું પૂર્ણ બહુમત રાજ હતું. લોકોએ હવે અધકચરો તો અધકચરો પણ ભાજપને આવકાર્યો. ઓમર અબ્દુલ્લાહને લાગ્યું કે કર્ણાટકે કોંગ્રેસ જેવા સેક્યુલર પક્ષ સાથે દગો કર્યો છે. કર્ણાટકે કોંગ્રેસના પેટમાં ખંજર હૂલાવ્યું છે. હે કર્ણાટકની જનતા, તમે પણ… એટ ટુ, કર્ણાટકા… !

આમ તો આ ખૂબ જાણીતો જુમલો છે. મહાન નાટયકાર વિલિયમ શેક્સપિયર ઈંગ્લિશ ભાષાનાં અનેક શબ્દો અને મુહાવરાનાં જન્મદાતા છે. ગ્રીક શબ્દો ‘એટ ટુ’ પછીનો શબ્દ છે ‘બુ્રટ.’ ઈંગ્લિશમાં આ મુહાવરો ‘યૂ ટૂ, બુ્રટસ’ કહેવાય છે. રોમનો રાજકારણી અને લશ્કરી સેનાધિપતિ જુલિયસ સીઝર ઘણાં યુદ્ધોમાં ફતેહ કરે છે. રોમ તો પ્રજાસત્તાક દેશ હતો. પણ સીઝરની વધતા પ્રભાવ નીચે એ રાજાશાહીમાં તબદીલ થઈ રહ્યો હતો.

ઘણાને આ ગમ્યું નહોતું. એને મારવા માટે અન્ય રાજકારણીઓ કાવતરું રચે છે. બુ્રટસ તો સીઝરનો મિત્ર છે. એ આ કાવતરામાં જોડાવા માટે અસમંજસમાં હતો. પણ લોકોનાં હિતમાં આમ કરવું જરૃરી છે એવી પટ્ટી પઢાવીને એને તૈયાર કરવામાં આવ્યો. ભર્યા દરબારમાં સીઝરને એનાં જ દરબારીઓએ ખંજર હૂલાવ્યા. બુ્રટસને પણ ખંજર હૂલવતા જોઈને સીઝરને નવાઈ લાગી. એનાં મુખમાંથી શબ્દો સરી પડયાં, ‘તું પણ, બુ્રટસ…’ કોઈ મિત્ર સોચી સમજી સાજીસ હેઠળ દગો કરે તો એને ‘એટ ટુ, બુ્રટ’ કહેવાય. પણ આ તો સીઝરનાં પોઈન્ટ ઓફ વ્યૂથી વાત થઈ.

શેક્સપિયરનાં નાટકનું નામ ભલે જુલિયસ સીઝર હોય પણ એમાં બુ્રટસનાં સંવાદ સીઝરનાં સંવાદ કરતાં ચાર ગણા વધારે છે. દર અસલ આખું નાટક બુ્રટસનાં મનમાં ચાલી રહેલા દંગલનું નિરૃપણ છે. સીઝરને મારી નાંખવા માટેનાં કાવતરામાં શામેલ થવું કે નહીં ? એ નિર્ણય બુ્રટસ માટે સરળ નથી.

એનું આત્મગૌરવ કહે છે કે આમ છળકપટથી કોઈને મારી નંખાય નહીં. પણ એને લાગે છે કે સીઝરની સરમુખત્યારશાહી જતે દહાડે રોમને નુકસાન કરી રહી છે. સીઝર એક આંતરવિગ્રહમાં એનાં જ એક સમયનાં સાથી પોમ્પીને મારીને આવ્યો હોય છે. સીઝર સત્તાનો ભૂખ્યો છે એવું બુ્રટસને લાગ્યા કરે છે. એની દેશભક્તિ કહે છે સીઝરની વધતી એકહથ્થુ સત્તા યોગ્ય નથી. પણ સીઝર તો મિત્ર છે. કંઈ કેટલાં યુદ્ધ તેઓ સાથે લડયાં છે.

મિત્રતામાં કાંઈ કિંતુ પરંતુ થોડું હોય ? મિત્ર ગમે તેવો નાલાયક હોય એને તો નિભાવવો જ પડે. કાવતરાખોરો બુ્રટસને પોતાની તરફ લઈ લેવા દલીલ કરે છે. કહે છે કે સીઝર ભગવાન થઈ ગયો હોય એમ વર્તી રહ્યો છે. આ મનોમંથનની ઘડીમાં, લોકો સીઝર વિરુદ્ધ છે, એવો ખોટો કાગળ બુ્રટસને મળે એવો ખેલ કાવતરાખોરો ખેલે છે. અને અંતે બુ્રટસ એનાં જ મિત્રને સામી છાતીએ ખંજર હૂલવવા તૈયાર થઈ જાય છે. સીઝરની હત્યા ભરી સભામાં થાય છે. સીઝરને નવાઈ લાગે છે જ્યારે એ બુ્રટસને ખંજર સાથે જુએ છે.

સીઝરને દો દોસ્તી પર વિશ્વાસ હતો. પણ એ પણ કાતિલ નીકળ્યો, એનું એને આશ્ચર્ય છે. ઘરનો જ ઘાતકી નીકળે, એમ પણ બને, સાહેબ… તે પછી બુ્રટસ સભામાં હાજર લોકોને સમજાવે છે કે સીઝરને કેમ મારી નાખવામાં આવ્યો ? એ કહે છે કે હું સીઝરને ચાહું છું. પણ રોમને એનાથી વધારે ચાહું છું. બુ્રટસ સીઝરને સાપનું ઈંડુંની ઉપમા આપે છે. સર્પદંશ જેનો સ્વભાવ છે એવી વ્યક્તિ લોકો માટે હિતકારી નથી.

કર્ણાટકનાં લોકો કોંગ્રેસને અલબત્ત જાકારો આપે છે. પણ અધૂરા મને ભાજપને આવકારે છે. ઓમર અબ્દુલ્લા જ્યારે ‘એટ ટુ, કર્ણાટકા…’ ટ્વીટે છે, એ સંદર્ભ સદંતર ખોટો છે. એ કર્ણાટકનાં લોકોનું અપમાન છે. શું કર્ણાટક બુ્રટસ છે જેણે કોંગ્રેસની છાતીમાં ખંજર હૂલાવ્યું છે ? એ જ તર્ક લંબાવીએ તો શું કોંગ્રેસ જુલિયસ સીઝર છે જેને બુ્રટસ સાપનું ઈંડું તરીકે નવાજે છે ? શું કોંગ્રેસ જુલિયસ સીઝર જેવી આપખુદ થઈ ચૂકી છે ? અને શું કોંગ્રેસ લોકોની દોસ્તી ઉર્ફે લોકોનાં મત ટેઇકન ફોર ગ્રાન્ટેડ માને છે ?

શું કોંગ્રેસને નવાઈ લાગે છે કે લોકો બુ્રટસવાળી કેમ કરી ? હે શ્રી શ્રી ઓમર અબ્દુલ્લા, આપ શાણા અને સમજુ છો. આપ કોઈ શબ્દ કે શબ્દસમૂહ સાથે ટ્વીટરી ટિપ્પણી કરો ત્યારે સંદર્ભ સમજીને કરો તો ઠીક લાગે. અત્યારે તો અમને લાગી રહ્યું છે કે એટ ટુ, ઓમર અબ્દુલ્લાહ… ! અને લોકો તો બિચારા બાપડાં છે. એ શું કોઈ રાજકારણીની છાતીમાં ખંજર હૂલાવવાના હતા ? ઈ કરીને, આ રાજકારણીઓ તો ખંજર પણ ખરીદી લેવામાં માહેર છે સાહેબ… રાજકારણ સૌથી મોટો ખરીદ વેચાણ સંઘ છે સાહેબ… હેં ને ?

શબ્દ શેષ:

દુ:ખની વાત એ છે કે દુશ્મન ક્યારે પણ દગો કરતો નથી. – અજ્ઞાાત (શીર્ષક પંક્તિ: સઈદ રાહી)

Leave a comment

Filed under Uncategorized

દીવડી બની દીવાદાંડી

આજના ગાંધીનગર મેટ્રોમાં
દીવડી બની દીવાદાંડીમાં
આભાર શ્રી સંગીતા ચૌહાણ

યામિની વ્યાસ! નામ જ પોતાની સાથે સફળતા, પ્રભાવકતા અને અૈશ્વર્ય લઇને આવ્યું છે! શબ્દ અૈશ્વર્ય, રૂપ અૈશ્વર્ય, અને ભાવ માધુર્યનાં ઝરમરિયાં અેટલે યામિની મેડમ! હું યામિની વ્યાસનો સંક્ષિપ્ત પરિચય આપતાં ખૂબ આનંદ અનુભવું છું.

પહેલા વરસાદના વાવડનો પ્રથમ દિવસ ૧૦મી જૂનની આસપાસ જ હોય છે. એવી જ એક૧૦ મી જૂને મારી મેઘધનુષ સાથે અગાઉથી દોસ્તી પાક્કી થઈ ગયેલી,ટપટપ ફોરાં સાથે રમવાની મારી એપોઇન્ટમેન્ટ હતી,ઝરમર સાથે મારો દાવ આવી ગયો હતો.વાદળ છવાયાં અને વરસાદ વરસવાનું શરૂ થયું એ જ દિવસ મારો જન્મદિવસ. વળી સાલ ૧૯૬૦ એટલે ગુજરાતનો પણ જન્મ દિવસ, ઉંમરમાં અમે સરખા એટલે ગુજરાત વ્હાલું પણ ખૂબ.
દુનિયામાં આવવાની કેટલી ઉતાવળ! મારી મા તો ઉનાઈથી નવસારી હોસ્પિટલમાં બતાવવા ગઈ હતી ને ડૉક્ટર બામજી બોલ્યા, “અરે! હવે ઘરે નઈ જવાશે. હમણે મજજેનું બેબી આવી જશે.” એમ, હું પ્રિમેચ્યોર જન્મી. એ પ્રિમેચ્યોરિટી હજી મારામાં ક્યાંય જળવાયેલી છે.
હોસ્પિટલમાં જન્મી ત્યારે મમ્મી સાથે આવેલ નર્સ પરિનઆન્ટીએ, ત્યારે ફોનની સુવિધા ન હોવાથી, રેલવે સ્ટેશને જઈ પપ્પાને ઉનાઈ મેસેજ મોકલ્યો. ત્યાં ગાડી કે અન્ય વાહનની વ્યવસ્થા ન થઈ શકી, એટલે પપ્પા કચરાગાડી સાફ કરાવીને એમાં લેવા આવ્યા. ઘરે પહોંચ્યા ત્યારે દાદી બોલ્યાં, “કચરાપેટીમાં સોનુ આવ્યું.”
મમ્મીપપ્પાની હથેળીમાં મારું શૈશવ દોડતું રહયું.પપ્પા ડૉક્ટર.જ્ઞાનનું તેજસ્વી આકાશ અને મમ્મી ભાવવાહી વાણીનું સરોવર. રોજ રાત્રે જમ્યા પછી પપ્પા રામાયણ, મહાભારતના પ્રસંગો, વિવિધ વાર્તાઓ સંભળાવે ને મમ્મી મધુર કંઠે ગીતો,ભજનો. ત્યાર બાદ તારાદર્શન કરી સુઈ જવાનું.વાર્તા ક્રમશઃ રાખતા એટલે બીજા દિવસની સાંજની રાહ સપનામાં પણ આવતી.સવારે શાળાએ જતાં પહેલાં કંઈ પણ જોઈને કે મોઢે સરસ અક્ષરમાં પેન્સિલથી લખવું, એવું પપ્પાએ શીખવ્યું હતું,અને એમ પણ કહેતા,’બને એટલો રબરનો ઉપયોગ ન કરવો પડે તે જોવું, કાગળમાં જીવનમાં પણ.’ કદાચ એ બચપણનું ઘડતર મને લખવા તરફ લઈ ગયું હશે.
પપ્પાની ટ્રાન્સફરને લીધે વિવિધ ગ્રામ્ય રંગો માણ્યા.ગામ બદલતાની સાથે લોક, દૂધ, પાણી, પડદા પગલૂછણિયાં, યુનિફોર્મ, સ્કૂલ, સહેલીઓ પણ બદલાતી રહી. લાઈટ નહીં, પાણીના નળ નહીં, નહીં સરખું બજાર કે નહીં સરખો વાહન વ્યવહાર, છતાં ઊડતી ધૂળમાં, લીલા ખેતરોમાં, કૂવાના પાણીમાં કે ગાડાની સવારીમાં જેટલો આનંદ આવતો એ વર્ણવવો શક્ય નથી.ઘોર અંધારી રાતે ભર વરસાદમાં, છાતીસમાણાં પાણીમાં ભેંસ પર ખાટલી મૂકી દર્દીના સગા સાથે પપ્પાને વિઝિટ જતા જોયા છે.
એક રસપ્રદ વાત વહેંચવી છે. અમે કુદીયાણા ગામ રહેતા હતા ત્યારે હિન્દી-પહેલીની પરીક્ષા આપવા સરસ ગામ જવાનું હતું. હું સખીઓ સાથે ચાલતી જ ગઈ. પાછા વળતા ખૂબ તરસ લાગી. તે વખતે વૉટર બોટલ નહોતી. રસ્તાની બાજુમાં ભરાયેલા ખાબોચિયામાંથી અમે પાણી પી લીધું. ઘરે આવીને વાત કરી તો પપ્પા ખિજાયા. પણ, પ્રભુકૃપાથી કંઈ જ થયું ન હતું.
જુદા ગામે ઘણું બધું બદલાતું રહેતું. લીંપણવાળી નિશાળોમાં જાતે લીંપતા. સીવણ, ભરત, કાંતણ વગેરે પણ શીખવા મળ્યું. સ્કૂલના હાયર સ્ટાન્ડર્ડ દરમ્યાન બારડોલીમાં નાનાનાની પાસે રહી. નાનાની કડક શિસ્ત અને નાનીની કોઠાસૂઝથી ઘડાઈ. નાની પાસેથી સાંબેલાથી પાપડનો લોટ ગૂંદતા, ઘંટીથી દળતા, ચીપિયા વગર રોટલી ફૂલાવતા કે સીધી તવી પર ચાનકી થાપતા શીખી છું. ડામચિયો, અબળચોકો એવા તો કંઈ કેટલાય શબ્દો એમની પાસેથી શીખી છું.
ગડત ગામમાં રહેતા હતા ત્યારે બસમાં વ્યારા સ્કૂલે જતા. ગામમાં કોઈ વ્યવસ્થા ન હોવાથી ખરીદી, લોટ દળાવવો, ગેસ સિલિન્ડર બદલાવવો એવા તો કંઈ કેટલાંયે કામો સ્કૂલે જતાં ત્યારે અમે જ કરતા. એક દિવસ વરસાદ બહુ પડ્યો અને અમારી છ વાગ્યાની બસ બંધ રહી. અમે ભીના થઈ ગયેલા એટલે સખત ઠંડી ચઢી હતી. હું અને મારી બહેન વ્યારા સ્ટેશન પર ઠુંઠવાતાં બેઠાં હતાં. કોઈ બસની વ્યવસ્થા પછી ન હતી. ત્યાં જ એક સજ્જને મોટરસાઇકલ પરથી તમને જોયા. એમણે ઊતરીને કહ્યું કે તમને ગડત મૂકી જાઉં? અમે ખચકાયા એટલે એમણે કહ્યું કે તમારા પપ્પાને હું ઓળખું છું.પપ્પાનું નામ પણ કહ્યું.ત્યારે ફોન તો હતા જ નહીં.જવું કે ન જવું નિર્ણય અમારે કરવાનો હતો. આખરે હિંમત કરી અને બંને બહેનો બેસી ગઈ. આખે રસ્તે બેસુમાર વરસાદ અને ગાઢ અંધારૂં. અંદરથી ખૂબ ડર લાગતો હતો પણ ખૂબ સાચવીને પેલા અંકલ અમને ઘરે મૂકી ગયા. મમ્મી બહાર ફાનસ હાથમાં લટકાવીને હાથમાં છત્રી લઈ ક્યારની રાહ જોતી ઊભી જ હતી.
હવે કૉલેજની વાત. મારે જવું હતું મેડિકલમાં પણ ટકા ઓછા આવવાથી નવસારીમાં માઇક્રોબાયોલોજીમાં એડમિશન લીધું. હોસ્ટેલમાં રહેવાનું થયું.વોલીબોલ,બાસ્કેટબોલ જેવી ટુર્નામેન્ટ રમતી થઈ.ત્યાં ઘણું બધું શીખવા મળ્યું. ઘરેથી દૂર એટલે પોસ્ટકાર્ડ લગભગ રોજ લખાતું.એમાં દાદાજી સાથે ચિંતનાત્મક વાતો ઘણી થતી. વેકેશનમાં પપ્પા અમને સાપુતારા પૂર્ણિમાબેન પકવાસાના શિબિરમાં મોકલતા. સવારે પાંચથી રાત્રે દસ સુધી શિસ્તબદ્ધતા,નિયમિતતા,તન અને મન મજબૂત કરવાની તાલીમ અપાતી એટલે મને જ્યૂડો, કરાટે, યોગા, ધ્યાન, રાઇફલ ટ્રેનિંગ,ટ્રેકિંગ તથા ગ્રામ્ય કન્યાઓ સાથે સમૂહ જીવન જીવતાં આવડી ગયું.
કૉલેજ દરમ્યાન નાનીનાની કવિતાઓ અને લેખો લખતી, જે કૉલેજ મેગેઝીનોમાં કે જ્ઞાતિ મુખપત્રોમાં છપાતાં. મુંબઈ ડી.એમ.એલ.ટી કરવા ગઈ ત્યારે શહેરી જીવનનો અને ફાસ્ટ લાઈફનો ખાસ્સો પરિચય થયો. એ પૂરું કરી બારડોલી સરદાર હોસ્પિટલમાં નોકરી લીધી. ત્યાં ઇમર્જન્સી કે નાઈટ ડ્યૂટીમાં નવા નવા અનુભવો થતા રહ્યા. ફુરસદના સમયમાં ગરબા, નાટક, રંગોળી, રસોઈ એવી વિવિધ પ્રવૃતિઓ કરતી રહેતી.
લગ્ન થયા એટલે અમદાવાદ આવી. જ્યાં પાર્ટ ટાઈમ નોકરી સાથે એમ્બ્રોઇડરી ડિપ્લોમા કર્યું અને સિતાર તેમજ સંગીતની તાલીમ પણ લીધી. બાળકોના આગમનની પગલીઓથી ઘરનું આંગણું નીખર્યું. થોડાં વર્ષો બાળઉછેરમાં ગયાં. તે વખતે ફ્રી સમયમાં ખૂબ વાંચન કર્યું.
સુરત આવ્યા બાદ બાળકોના સ્કૂલે જતાં થયાં પછી થોડી પ્રવૃત્તિઓ ફરી શરૂ કરી, ખાસ કરીને ગરબા. સુરતની ‘ગોપુરમ’, ‘મલ્હાર’ તથા ‘રાષ્ટ્રીય કલા કેન્દ્ર’ જેવી સંસ્થામાં ગરબા કરવાનો અને દિગ્દર્શન કરવાનો પણ લહાવો મળ્યો. રાજ્યકક્ષાએથી લઈ દૂરદર્શન સુધી આ પ્રવૃત્તિ કરી અને અનેકવાર વિજેતા થયા. સાથે સાથે નાટ્ય પ્રવૃત્તિ પણ શરૂ કરી. રિહર્સલને કારણે ખૂબ સમય જતો પણ નોકરી, બાળકો, ઘર, પરિવાર સહિત એ સઘળું સંભાળતા આવડી ગયું હતું.
એક કિસ્સો યાદ આવે છે; અમે ગુજરાત રાજ્ય ગરબા સ્પર્ધામાં ભરૂચ ગયેલા. ઘણી એન્ટ્રીઓના કારણે અમારો નંબર મોડી રાત્રે ત્રણ વાગ્યે આવ્યો. સવારે ચાર વાગ્યે રિઝલ્ટ જાહેર થયું. અમારી ટીમ પ્રથમ વિજેતા થઈ અને ખુશખુશાલ મૂડમાં સવારે છ વાગ્યે સુરત આવી, ઘરે પહોંચી, રસોઈ કરીને આઠ વાગ્યે નોકરીએ ગઈ.
પરિવારનો ખૂબ સારો સહકાર હોવા છતાં મને શોખ અને જવાબદારી વચ્ચે સમતોલન સાધતાં આવડી ગયું હતું. બાળકો બોર્ડમાં આવ્યાં ત્યારે તેઓનાં વાંચન સાથે હું લેખન કરવા લાગી. કવિતા, વાર્તા, લેખ લખવાનું શરૂ કર્યું. કવિશ્રી નયનભાઈ દેસાઈ પાસેથી છંદ જ્ઞાન મેળવ્યું.ગઝલ,ગીત લખતી થઈ. નવલિકા, નાટકો, સ્ક્રિપ્ટ પર પણ હાથ અજમાવ્યો. સુરતના કેટલાયે સમર્થ કવિઓ ને લેખકોએ સહકાર માર્ગદર્શન આપી પ્રોત્સાહિત કરી. મનોમંથન, ઉજાગરા, આંતરકલહ સાથે હૃદયની ઉષ્મા અને સુષ્માથી કૃતિઓ સર્જાતી ગઈ. હું મંજાતી ગઈ. મનના મિજાજની ગલીઓમાં રઝળપાટ કરી નવું નવું શોધતી ગઈ અને આલેખતી ગઈ.
નારી વેદનાને વાચા આપવાનું વધુ સ્પર્શતું. સ્ત્રીભૃણ હત્યા વિરોધી ‘જરા થોભો’ નાટિકા લખાઈ. અહીં ખાસ યાદ આવે છે કે એ દિવસે મારી નાઈટ ડ્યૂટી હતી.દિવસે ઘરે જ હતી,બુટ ચપ્પલનું ખાનું ગોઠવતી હતી અને ફોન આવ્યો કે ‘મહિલાદિન માટે આ વિષય પર સ્ક્રીપ્ટ છે? અથવા તો રાત સુધીમાં લખી શકાય?’મેં કહ્યું,’નક્કી ન કહી શકું,ટ્રાય કરું.’ આ વિષય પર મારી બે કવિતાઓ હતી,એ વિચારતાં વિચારતાં શુ રેક પાસે બેસીને જ ત્યાં બાજુમાં પસ્તીનું ખાનું હતું એમાંથી જૂની ડાયરી કાઢી એક જ લસરકે સ્ક્રીપ્ટ લખી.ખ્યાલ નહોતો કેવી લખાઈ પણ બેજ દિવસના રિહર્સલમાં ભજવાઈ અને મહિલાદિને તો ચાર ચાર પ્રયોગ.પછી તો ગુજરાતભરમાં અને મુંબઈમાં ૩૫૦થી વધુ પ્રયોગો થયા છે. અમે કેટલાય નવાં નવાં સ્થળોએ; ચોક, પાર્ટીપ્લોટ, હોલ, મેળાવડા, કેમ્પ,તહેવાર ઉજવણી, સંસ્થા કે સમારંભ જેવી કોઇપણ જગ્યા હોય કે કોઈપણ પ્રહરમાં સવારે છ વાગ્યે અને રાત્રે એક વાગ્યે પણ અમે નાટિકા ભજવી છે. આ રીતે હોસ્પિટલની રાઉન્ડ ધ કલોક નોકરી,ઘર પરિવાર, સમાજ, સંગાથે મારી સર્જનની ગાડી દોડતી રહી.જોકે આજ હોસ્પિટલનની નોકરીએ મને કેટલીયે કવિતાઓ, કેટલીય વાર્તા,નાટકના કેટલાય સંવાદો આપ્યા.
એવામાં મને ભારે અકસ્માત નડ્યો પણ તે મને ફળ્યો. છ મહિના ઘરે રહી એ દરમિયાન છૂટીછવાઈ ગઝલો ભેગી કરીને અકાદમી પર સંગ્રહ મોકલ્યો, ગ્રાન્ટ મળી અને મારો પ્રથમ ગઝલસંગ્રહ ‘ફૂલ પર ઝાકળના પત્રો’ પ્રગટ થયો. કવિશ્રી કિરણસિંહ ચૌહાણે ‘મિલીના ઘર તરફ’ દ્વિઅંકી નાટક જોયું, તેમને પસંદ પડયું અને આ નાટક એમણે છાપ્યું, જે ખૂબ પોંખાયું અને અનેક પારિતોષિકો પ્રાપ્ત થયા.
વળી બીજા અકસ્માતે ફરી સમય મળ્યો. ગીતસંગ્રહ ‘પાંપણને પડછાયે’ તૈયાર થયો. તે પણ સાનિધ્ય પ્રકાશનમાં પ્રસિદ્ધ થયો. એ વખતે હું હળવાશથી કહેતી કે ‘એક પ્રકાશન માટે એક હાડકું તોડાવવું પડે!’
બાળકો અભ્યાસ અને નોકરીમાં સેટ થતાં ગયાં. મારી પણ હોસ્પિટલની નોકરીમાંથી સમય કાઢીને લેખન, નાટકો, ગુજરાતી ફિલ્મ વગેરેમાં કામ કરતી ગઈ.લેખન અને અભિનય માટે પારિતોષિકો મળતાં જે પ્રોત્સાહિત કરતા,ચાલકબળ બની રહેતા.ઘણીવાર નોકરીમાં રજા ન હોય કે ઇમરજન્સી ડ્યુટી હોય, કે પારિવારિક કે અન્ય સામાજિક કામ હોય, તો કવિસંમેલન, નાટક કે અન્યમાં ભાગ ન યે લઈ શકી હોઉં પણ એનો જરાય વસવસો નથી. આખરે નોકરીમાં પણ રિટાયરમેન્ટ આવ્યું પછી તો લેખન પ્રવૃત્તિનો વેગ વધ્યો. મને અવકાશ અને ખુલ્લુ આકાશ બંને મળ્યાં. અછાંદસ કાવ્યસંગ્રહ ‘સૂરજગીરી’ની ઈબુક તૈયાર થઈ.પ્રિય કવયિત્રી એષા દાદાવાળાએ ઈબુક બનાવવાની જવાબદારી સંભાળી. મને ખરા અર્થમાં લોકડાઉન ફળ્યું. બે રજતજયંતી નાટકો ‘વહાલના વારસદાર’ અને ‘રણમાં ખિલ્યું પારિજાત’નાં પુસ્તકો પ્રકાશિત થયાં. મમ્મીપપ્પાના હાથે ઓનલાઇન વિમોચન પણ થઈ થયું.
હજુ ઘણું શીખવું છે, વાંચવું છે, લખવું છે, ભજવવું છે.એક વાતે હું નસીબદાર છું કે મને હંમેશા અત્યંત હૂંફાળો માહોલ મળ્યો છે. એ સુરત શહેર હોય, સાહિત્યિક મિત્રો કે મારો પરિવાર. બધાની હૂંફ મળી છે અને મેં એ પણ ધ્યાન રાખ્યું છે કે જ્યાં જ્યાં, જે સમયે મારી ફરજનો ભાગ હોય ત્યાં એને જ સાથ આપ્યો છે. દરેક ક્ષેત્રમાં પ્રેક્ટિસ-રિહર્સલ-રિયાઝ કરું છું પણ આ રસોઈના ભોગે તો નહીં જ. દ્રઢનિશ્ચય,સાફ હૃદય અને પૂર્ણ ઉત્સાહથી કામ કરીએ તો અવશ્ય મંજિલે પહોંચી શકાય છે.
મેં મારી આંતરિક આભા જેવી કે કુતૂહલવૃત્તિ, લાગણી-ભાવનાની ભીનાશ, ઝીણવટપૂર્વકનો અભ્યાસ, સ્વયંસ્ફૂરણા, બાળસહજ વૃત્તિ, જે કામ લીધું તેના પર સંપૂર્ણ ધગશથી મંડી પડવું એ જાળવી રાખ્યું છે. એક વાત નક્કી છે કે આપણે પાણી જેવા રહેવાનું; જ્યાં જ્યારે જેમ રસ્તો મળે એ રીતે વહીને આગળ વધવાનું અને ભીંજવતા રહેવાનું.આ શરૂઆત જ છે,હજુ ઘણું બાકી…
છેલ્લે રોબર્ટ ફ્રોસ્ટના શબ્દોમાં’..And Miles to go before I sleep…’
== યામિની વ્યાસ

Leave a comment

Filed under Uncategorized

સહિયારો શબ્દ


સહિયારો શબ્દ

YOUTUBE.COMસહિયારો શબ્દ-૫ 

સહિયારો શબ્દ-૫ 📕✍🏼

Leave a comment

Filed under Uncategorized

મિલીના ઘર તરફ

મિલીના ઘર તરફ

ડાયાલીસીસ બાદ શુભાંગી ગજબની સ્ફૂર્તિ અનુભવતી પરંતુ એ લાંબુ ચાલે એમ ન હતું. બંને કિડની કામ ના કરતી હોવાથી કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ જ આખરી ઉપાય હતો.
સેવ લાઈફ ઈન્સ્ટિટ્યૂટના છઠ્ઠા માળે આજે શુભાંગી અને કિડની ડૉનર ડૉ. મિલીના ઇન્ટરવ્યૂ હતા. માંડ ત્રેવીસ ચોવીસની આ સોહામણી યુવતી શા માટે પોતાની કિડની ડૉનેટ કરી રહી હતી?એને પૈસાની કોઈ મોટી જરૂરિયાત હશે કે માનવીય લાગણી?’ શુભાંગીના મનમાં પ્રશ્ન થયો હતો.ડૉ. મિલી દોઢેક મહિના પહેલા જ એમ.બી.બી.એસ થઈને ઈન્ટર્નશીપ કરવા આ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં જોડાઈ હતી.વારંવાર ડાયાલીસીસ કરાવવા આવતી શુભાંગીના કેસથી એ વાકેફ હતી.શુભાંગીના પતિ સૌરભ અને એકના એક પુત્ર આનંદની કિડની મેચ થતી ન હતી માટે ડૉનરની શોધ ચાલી રહી હતી. આમ પણ મોટા બિઝનેસમેન સૌરભને પત્નીની જિંદગી બચાવવા ગમે તેટલા પૈસા વેરવા પડે તો વાંધો આવે એમ ન હતું.આ બાજુ ખૂબ જ સાધારણ ફેમિલીની ડૉ. મિલી પોતાની માની ઓપન હાર્ટ સર્જરી માટે જરૂરી રકમ મેળવી શકે એમ હતી. બ્લડગ્રુપથી માંડીને દરેક રિપોર્ટસ બંનેના પરફેક્ટ મેચ થતા હતા.શુભાંગી કિડની વેચાતી લઇ રહી હોવા છતાં એના દિલમાં ડૉ. મિલી વસી ગઈ હતી.શુભાંગીએ પ્રથમ પ્રેગ્નન્સી વખતે કરાવેલા ગર્ભ પરીક્ષણમાં ફિમેઇલ ચાઈલ્ડ હોવાથી એબોર્શન, કરાવ્યું હતું, એનો એને ભારોભાર રંજ થયો. ‘પોતાની દીકરી હોત તો કદાચ આવડી જ હોત!’
મા-બાપની લાડલી મિલીએ બિમાર માને કિડની ડૉનેશનની વાત કરી ન હતી, પરંતુ બાપુને સોગંદ આપીને સમજાવી લીધા હતા. એજ હોસ્પિટલના બાજુના યુનિટમાં વર્ષોથી સ્વીપર તરીકે નોકરી કરતા માથુરની એ એકની એક દીકરી હતી. હોસ્પિટલના કેમ્પસમાં જ નાચી કૂદી મોટી થઈ હતી. નાનપણથી જ ભણવામાં તેજ મિલી સફેદ એપ્રન પહેરેલા ચપળ ડૉક્ટર્સને દોડાદોડી કરતા જોતી ત્યારથી એને પણ દર્દીની સેવા કરવા ડૉક્ટર બનવાની ઈચ્છા હતી. માથુર ખૂબ મહેનત, ધગશ અને લાગણીથી બધાંનું જ કામ કરતો એટલે સૌને એના માટે માન હતું. હોસ્પિટલ સ્ટાફના ઘણા ડોકટર્સે મિલીને ભણવામાં મદદ કરી હતી. ઓછું ભણેલા માથુરને દીકરી પર અતૂટ શ્રદ્ધા હતી. દીકરી કહે એ સાચું અને સારું જ હોય એમ એ માનતો.માની હાર્ટ સર્જરી માટે હોસ્પિટલ તરફથી મદદ તો મળે છતાં એની ટ્રીટમેન્ટમાં ખૂબ ખર્ચ થાય જે કિડની ડોનેશન દ્વારા મેળવી શકાય એવી મિલીની ગણતરી હતી.
નિયત તારીખે કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટનું સફળ ઓપરેશન થઇ ગયું. હોસ્પિટલમાં શુભાંગી જેટલી જ કાળજી મિલીની લેવાતી હતી.એને જલદી રજા મળી ગઈ. ફક્ત થોડા દિવસ આરામ કરવાનો હતો.શુભાંગીના શરીરે પણ નવી કિડની સ્વીકારી લીધી હતી. તબિયત પણ સુધારાજનક હતી. એને રજા આપવાની હતી એ દિવસે માથુર શુભાંગીને મળવા ગયો. એને નક્કી કરેલી રકમ તો ઓપરેશનના દિવસે જ મળી ચૂકી હતી.કોણ જાણે કેમ માથુરની ભોળી આંખમાં શુભાંગીને મિલી જ તરતી દેખાતી.થોડી વાત કર્યા બાદ વિદાય લેતા માથુરે પોતાના હાથમાં પકડેલી થેલી નીચે મૂકી નમસ્તે કર્યું. શુભાંગી ચમકી,અંકોડી થી ગુંથેલી સફેદ થેલીમાં કેસુડાનાં બે ફૂલ ગુંથ્યા હતાં. આવી થેલી એણે પણ જાતે ડીઝાઈન કરી ગુંથી હતી,ત્યારે સૌરભે ટકોર પણ કરેલી, ‘તને તો કેસરી ભગવો રંગ બહુ ગમે!’ ‘હા બહુ ગમે. આમ તો કામણગારો છતાં ત્યાગ, બલિદાનનો રંગ. વળી કેસુડાને આનાથી વધુ કયો રંગ સોહે?..’ આ વિચારકડી ચાલતી હતી ત્યાં જ શુભાંગીનીની નજર સામેથી માથુરે થેલી ઉઠાવી લીધી, જાણે વિચારતો હોય,’કિડનીની માફક થેલી પણ નજરે ચડે તો વેચાતી ના લઈ લે! પૈસાદરનું શું કહેવું?’
શુભાંગી પળમાં ભૂતકાળમાં સરી પડી. સામાન્ય ઘરની છતાં સ્માર્ટ અને સુંદર શુભાંગી નોકરી માટે ઇન્ટરવ્યૂ આપવા ગઈ ત્યારે પેનલમાં બેઠેલા મા અને દીકરા બન્નેની નજરમાં ક્લિક થઈ ગઈ હતી. દુર્ગાદેવી યુવાન વયે પતિને ગુમાવ્યા બાદ, ખૂબ સંઘર્ષ કરી,એકલે હાથે બિઝનેસ સંભાળતાં હતાં. એમણે શુભાંગીને પર્સનલ આસિસ્ટન્ટ તરીકે પસંદ કરી ને દીકરા સૌરભે પ્રિયતમા તરીકે. થોડા પરિચયમાં આવ્યા બાદ શુભાંગી પણ સૌરભને ચાહવા લાગી. કડક સ્વભાવની દુર્ગાદેવીનાં હૃદયમાં લાગણીનું મધ્યબિંદુ ફક્ત એકનો એક પુત્ર સૌરભ જ હતો.એની ખુશી માટે અમીર ગરીબના ભેદભાવ વિના, વગર આનાકાનીએ દુર્ગાદેવીએ સૌરભ- શુભાંગીના લગ્ન કરાવી આપ્યા. પરંતુ એ ઈચ્છતી,કહો કે, એની પ્રબળ ઇચ્છા હતી એકના એક પુત્રની દાદી બનવાની. વંશવેલો વધારવનાર વારસદાર પુત્ર જ હોય,એ પણ એક જ. કોઈની પણ ભાગીદારી વગર એકનો એક પૌત્ર ભવિષ્યમાં બિઝનેસ સંભાળે ને વધારે તો એની શાન જળવાય અને દુર્ગાદેવીનો સંઘર્ષ સાર્થક ગણાય.વળી દીકરીનાં વડીલોએ ક્યારેક નમીને ચાલવું પડે એ એમને હરગીઝ મંજુર નહોતું. એટલે એણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં શુભાંગી સૌરભને કહી દીધું હતું કે, ‘આ ઘરમાં છોકરી જન્મ લેશે નહીં’ અને એની ઈચ્છા વિરુદ્ધ સૌરભ કે શુભાંગીએ બોલવા કે વર્તવાનું હતું જ નહીં.
શુભાંગીને પ્રથમ પ્રેગનન્સી દરમિયાન ગર્ભ પરીક્ષણમાં ફિમેઇલ ચાઈલ્ડ હોવાથી દોઢ મહિનામાં જ અબોર્શન કરાવવું પડ્યું હતું.થોડા સમય બાદ ફરી પ્રેગનન્સી રહી ત્યારે દુર્ગાદેવીએ પ્રખર જ્યોતિષને બતાવી પુત્રપ્રાપ્તિની મોંઘી વિધિ કરાવી હતી અને અભિમાનથી કહ્યું હતું કે,’ વગર પરીક્ષણે કહી આપું કે, ‘દીકરો જ અવતરશે. આ જ્યોતિષનું કદી ખોટું પડતું જ નથી.’ દુર્ગાદેવી આ વખતે શુભાંગીની ખૂબ જ કાળજી રાખતી અને દરરોજ શુભાંગીને મંદિરે લઈ જઈ જ્યોતિષે કહ્યા મુજબની પૂજા કરાવતી. આ ક્રમ છેલ્લા મહિના સુધી જળવાયો. એવામાં જ એક દિવસ પૂજા કરીને સાસુ વહુ મંદિરનાં પગથિયાં ઊતરતા હતાં, ને સાડીનો છેડો પગમાં ભેરવાતા શુભાંગીનો પગ લપસ્યો અને પછી.. દોડાદોડ.. હોસ્પિટલન ને ઇમરજન્સી..દોઢ દિવસ શુભાંગી કોમામાં રહી, બાળક ન બચાવી શકાયું પરંતુ શુભાંગી ઉગરી ગઈ. બે વર્ષ હતાશામાં ગયા બાદ ફરી આનંદના દિવસો આવ્યા. સાસુમાની ઈચ્છા પૂરી થઈ. દીકરો જન્મ્યો. આનંદ નામ રાખ્યું એ સાથે દુર્ગાદેવીની એકના એક પૌત્રની નેમ પણ જળવાઈ રહી.
ફરી નજર પેલી થેલી તરફ ગઈ ને યાદ આવ્યું કે,’ એ એણે પોતે ગુંથેલી થેલીમાં પૂજાનો સામાન લઈ રોજ મંદિરે જતી પરંતુ તે દિવસે પગ લપસતાં સીધા હોસ્પિટલ ભેગા થવું પડયું ત્યારે થેલી મંદિર પાસે જ પડી ગઈ હશે, તે આ થેલી તો ન હોય?’ એણે માથુરને પૂછ્યું, ‘વેચાતી આપીશ?’ માથુર એક ઝાટકે બોલી ઊઠ્યો, ‘ચામડી કહો તો ઉતારી આપું, આ થેલી ન આપું. આ મારી ભાગ્ય થેલી છે. એમાં ફક્ત ઘરેણાં જ મૂકીએ છીએ. મિલીના કહેવાથી આવેલા પૈસામાંથી સૌ પ્રથમ એની માના ગીરવી રાખેલા ઘરેણાં લેવા જાઉં છું.’શુભાંગીએ ફરી કહ્યું,’ તારી દીકરીએ તો કિડની આપી, તું એક થેલી ન આપી શકે?’ માથુરે થેલીને હૈયા સરસી ચાંપી આંખમાં ઝળઝળિયાં સાથે કહ્યું, ‘મારી પત્નીને યુવાનીમાં જ હૃદયની બીમારી હતી, એ બાળકને જન્મ આપી શકે એમ ન હતી, મને તો કચરાપેટી નજીક આ થેલીમાંથી જ મિલી મળી હતી, એટલે જ તો એનું નામ મિલી છે.’ છેલ્લું વાક્ય બોલાતું હતું ને ત્યાં જ દુર્ગા ને સૌરભની રુમમાં એન્ટ્રી થઈ. બંને ચોંકીને એકબીજા સામે તાકી રહ્યાં. સૌરભ અંદરથી હલબલી ઊઠ્યો, શુભાંગીના પગ પાસે ફસડાઈ પડ્યો. દુર્ગાદેવીના મોઢામાંથી આહ નીકળી ગઈ,’મિલી, મારી જ કૂળદીવડી!’ માથુર કાંઈ ના સમજ્યો પરંતુ શુભાંગીનાં મનમાં પારાવાર કળતર સાથે એક એક અંકોડો ખૂલતો ગયો. આંદોલિત થતો ગયો. ‘પૂજાની થેલી, મરેલું બાળક, કચરાપેટી.. ઓહ..ઓહ..!’ ને સાથે જ પોતાના શરીરમાં આરોપાયેલી જીવંત કિડનીના રૂપમાં મિલીના ગર્ભને અનુભવી રહી, વિચારવા લાગી,’દીકરી! તેં તો જન્મ આપનાર અને પાલક મા, બંને માને જીવતદાન આપ્યું.ધન્ય છે તને!’ ત્યાંજ દુર્ગાદેવીના ઉદગાર સંભળાયા,’ માફ કરી દે દીકરી! હું જ તારી ગુનેગાર છું ને એણે દોટ મૂકી, મિલીના ઘર તરફ.

યામિની વ્યાસ

Leave a comment

Filed under Uncategorized

માડી તમે પગલાં પાડો

કચ્છના સંત કબીર શ્રી મેકરણ દાદા જીવન ચરિત્ર [Mekrandadajivan charitra]

અમી ઝરંતી માની આંખડીને
કાંઈ હૈયે છલકતું વહાલ રે
કે માડી તમે પગલાં પાડો

અંબરથી ઉતરી મા આવીયાને
સૌના હૈયે હરખ ના માય રે
કે માડી તમે પગલાં પાડો
કુમકુમ પગલાં પાડો

કેસર ચંદનથી મહેકે આંગણુંને
ભેગા આવે છે રમવા ત્રિલોક રે
..કે માડી તમે પગલાં પાડો

સકલસૃષ્ટિમાં ચમકે દીવડાને
ઢોલ ગબ્બરમાં સંભળાય રે
..કે માડી તમે પગલાં પાડો

કાનના કુંડળે ઝૂલે ચંદ્ર સૂર્યને
માને હૈયે હરખનો હાર રે
..કે માડી તમે પગલાં પાડો

ચૂડલામાં તારલીયા ઓપતાને
લીલા કંકણનો રણકાર રે
..કે માડી તમે પગલાં પાડો

રાતી સોનેરી માની ચૂંદડી ઊડેને
એમાં વરસે છે આશિષ અપાર રે
..કે માડી તમે પગલાં પાડો

નવલી છે રાત માડી ગરબે ઘૂમોને
સહુ ઘેલાં થયાં નર ને નાર રે
..કે માડી તમે પગલાં પાડો

માના ચરણકમળમાં માથું નમેને
ચૌદ લોકમાં જયજયકાર રે
..કે માડી તમે પગલાં પાડો

યામિની વ્યાસ

Leave a comment

Filed under Uncategorized

હવે નથી રીષભજી+

વૈશ્વિક કોરોના મહામારીમાં ઘણાં લોકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા જેમાં અદભુત કવિ, મજાના સંગીતકાર, બેનમૂન ગાયક અને સહુથી વધીને મુઠ્ઠી ઊંચેરા માણસ એવા  રિષભ મહેતા જીવનના દરેક ક્ષેત્રમાં અજાતશત્રુ અને સર્વામિત્ર રહ્યા… પરમાત્મા આપના દિવ્ય આત્માને શાંતિ અર્પે એવી પ્રાર્થનાજિંદગીભર આપણો છે સાથ, સાથે ચાલ તું !
હાથમાં મારા મૂકી દે હાથ, સાથે ચાલ તું !હરકદમ પર કેટલાં પ્રશ્નો કસોટી કેટલી !
આ હજી તો માત્ર છે શરુઆત, સાથે ચાલ તું !આપણું આ મૌન પણ દુનિયાને સંભળાતું હશે,
લે હવે કરવી નથી કંઈ વાત, સાથે ચાલ તું !કોઈ પણ મારા વિચારોમાંય ફરકે ના હવે,
એકલી છે ખૂબ મારી જાત, સાથે ચાલ તું !– ——————કોણ છે જે આંખને નીંદર તો દે, સુવા ન દે,
રોજ સુરજ લઈને આવે ને છતાં ઉષા ન દે.કમ-સે-કમ લાલાશ તો દઈ દે તું ઢળતા સૂર્યની,
હું નથી કહેતો કે મારે આંગણે સંધ્યા ન દે.ચાલતા રહેવાની હિંમત આપતા તો હોય છે,
લોક કિન્તુ મંઝિલે પહોંચી જવા રસ્તા ન દે.એક તરફ આંખ કે જેને જગત નાનું પડે,
એક તરફ આંખનો અહેસાસ જે જોવા ન દે.એટલું અંતર રહે તદબીર ને તકદીરમાં,
એક પ્યાલો છલછલાવે ને બીજું પીવા ન દે.દર્દને નિસ્બત ફક્ત અશ્રુથી ક્યાં ‘બેતાબ’ છે ?
કંઈક એવા પણ મળ્યા છે દર્દ જે રોવા ન દે.– —-તારી ખતા છે ને તું સ્વીકારી નહીં શકે
અફસોસ કે તું એને સુધારી નહીં શકેઅત્યારથી જ એના ઉપર કાબુ રાખ તું
મોટો થશે અહમ્ તો તું મારી નહીં શકેજીતી ગયો છું હું તને એવો છે ભ્રમ મને
ને તારો ભ્રમ કે તું કદી હારી નહીં શકેમારા ચમનમાં થોર, રાતરાણી ને ગુલાબ
હું કેટલો સુખી છું તું ધારી નહીં શકેનાવિક અને નદી હું ચહું બેઉનો સુમેળ
બેમાંથી એક નાવને તારી નહીં શકેગઝલો નથી આ જિન્દગી છે, એટલું સમજ
એને તું વારંવાર મઠારી નહીં શકે…………….ફૂલ ઝરંતો હાથ લઈને, ઝાકળ જેવી જાત લઈને,
સૂરજની એક વાત લઈને મારે તમને મળવું છે !
સાંજ ઢળ્યા-ની ‘હાશ’ લઈને, ઝલમલતો અજવાસ લઈને,
કોરાં સપના સાત લઈને મારે તમને મળવું છે.તમે કદાચિત ભૂલી ગયા છો, કદી આપણે કાગળ ઉપર,
ચિતર્યું’તું જળ ખળખળ વહેતું, ને તરતી મૂકી’તી હોડી;
સ્થિર ઊભેલી તે હોડીને તરતી કરવા, સરસર સરવા,
ઝરમર ઝરમર સાદ લઈને મારે તમને મળવું છે.ખોજ તમારી કરતાં કરતાં થાક્યો છું હું, પાક્યો છું હું,
પગમાંથી પગલું થઈ જઈને વિખરાયો કે વ્યાપ્યો છું હું;
જ્યાં અટવાયો જ્યાં રઘવાયો, તે સઘળા મારગ ને
મારગનો એ સઘળો થાક લઈને મારે તમને મળવું છે.ક્યારેક તો ‘હું’ને છોડી દો, ભીતરની ભીંતો તોડી દો,
બંધ કમાડ જરા ખોલી દો, એકવાર તો ‘હા’ બોલી દો;
‘હા’ બોલો તો હાથમાં થોડા ચાંદલીયા ને તારલીયાની
ઝગમગતી સોગાત લઈને મારે તમને મળવું છે.

આ છબીમાં ઑલ્ટ એટ્રિબ્યુટ ખાલી છે, તેનું ફાઇલ નામ image.jpeg છે

માડી તારા મંદિરીએ શત દીવડા ઝગે

ઝાંઝર ઝીણા રણઝણે કે વરસે મેહ નભે


ઓરસિયે રૂડું ચંદન ઘસીને પૂજાથાળ મહેકાઉં

વિવિધ ફૂલડાં ચૂંટી લાવીને હરખે હાર પહેરાઉ

જાણે આજે અવની ઉપર અત્તરદાની ઢળે…માડી તારા…


પ્રેમને પગથારે આવી માડી આશિષો વરસાવે

નવલી રાતે ઊર્મિ છાંટીને એમાં ખૂબ ભીંજાવે

જાણે માડીનાં હૈયામાંથી હેતનું ઝરણું વહેમાડી તારા…


ભાવ ધરીને ભક્તિ કરવાની શક્તિ અંબે આપો

ચરણકમળમાં શીશ નમે માડી સૌના દુઃખડા કાપો

અખંડ દીવો જલતો રહે મા હર કોઈ શગેમાડી તારા…

યામિની વ્યાસ

2 ટિપ્પણીઓ

Filed under Uncategorized

ડોન્ટ @ મી:પરેશ વ્યાસ

ડોન્ટ @ મી: મને જવાબ કે સલાહસૂચન દેશો નહીંસવાલ લાખ ઊઠે જો જવાબ આપું તો,તમે ય વાત ન માનો, જવાબ શું આપું ? –મનહરલાલ ચોક્સીપ્રતિષ્ઠિત મેરિયમ વેબસ્ટર ડિક્સનરીએ ગયા અઠવાડિયે ૫૨૦ નવા શબ્દો ઉમેર્યા. એમણે પ્રસ્તાવના કરતાં કહ્યું કે કોઈ પણ શબ્દો એ દેશ, એ લોકોની સંસ્કૃતિનું પ્રતિબિંબ તો છે જ, પણ એની સાથે સાથે જે તે સમયનું પ્રતિબિંબ પણ છે. દા.ત. આ ૫૨૦ શબ્દો પૈકી એક શબ્દ છે ‘કોવિડ-૧૯’. આપણે તો આ શબ્દને અનુભવી ચૂક્યા છીએ! લોકો એક વાર બોલે અને પછી એક શબ્દ વારંવાર બોલાતો, લખાતો રહે એટલે એ શબ્દને શબ્દકોશ આમેજ કરે એ જરૂરી છે. આ ૫૨૦ નવનિર્વાચિત શબ્દો પૈકીનો એક શબ્દ છે @(એટ). ઈ-મેલનાં આવિષ્કાર પછી @ (એટ)’ અક્ષર સૌ કોઈ જાણે છે. એટ એ તો સરનામું છે. જ્યારે સને ૧૯૭૨માં રે ટોમ્લિન્સને સૌથી પહેલી વખત ઈલેક્ટ્રોનિક પત્ર લખ્યો ત્યારે પ્રતિ શ્રી, પછી તેનું નામ અને તે ઉપરાંત એનું સરનામું પણ તો જરૂરી હતું. ગયા ગામે લખવી કંકોતરી?! તેઓ એક એવી સંજ્ઞાની તલાશમાં હતા જે કોઈ નામમાં ન હોય, જેથી કોઈ પણ કન્ફ્યુઝન નિવારી શકાય. @ (એટ) સંજ્ઞા એવી જ છે, જેનાથી નામ અને સરનામું એ બે અલગ પાડી શકાય. પણ એ સંજ્ઞા @ (એટ)ની એક શબ્દ તરીકેની યાત્રા મજેદાર છે. મેરિયમ વેબસ્ટર ડિક્સનરી અનુસાર @ એટલે કોઈને જવાબ આપવો અથવા પ્રતિક્રિયા આપવી. અથવા કોઈને યુદ્ધ, હરીફાઈ કે દ્વન્દ્વ માટે આહ્વાન, પડકાર આપવો. અથવા નકારાત્મક અર્થમાં- કોઈનાં દૃઢતાપૂર્વકનું કથનનું અવમાન કરવું, એને નગણ્ય ગણવું-જેમ કે ‘ડોન્ટ @ મી’. @ સંજ્ઞા આમ તો મધ્ય યુગમાં પોર્ચુગલ અને સ્પેનમાં વજન માપવાનું એકમ હતું, જે ‘અરોબા’ કહેવાતું. લગભગ પચાસ કિલો જેટલું વજન એટલે એક @. પણ પછી વર્ષો પછી આ સંજ્ઞા પહેલાં ઈમેલ એડ્રેસ અને પછી ટ્વીટરમાં વાપરવા લાગી. શબ્દોની અહીં લિમિટ હતી. આજે ૨૮૦ અક્ષરોની મર્યાદા છે પણ પહેલાં એ મર્યાદા ૧૪૦ અક્ષરોની જ હતી. એટલે થોડામાં ઝાઝું કહેવું હોય તો એની પદ્ધતિ થઈ ગઈ. સને ૨૦૦૮માં ‘ડોન્ટ @ મી’ એવા બોલચાલનાં શબ્દસમૂહનો સાદો સીધો અર્થ થતો હતો- મને ટેગ ન કરો. ટ્વીટર ઉપયોગ કરતાં નેટિઝનો જાણે છે કે જ્યારે તમે કોઈ વાત કહો ત્યારે જે જે લોકોને તમે એ વાત ખાસ જણાવવા માંગતા હો એમને તમે @ સંજ્ઞાથી ટેગ કરો છો. જ્યારે તમે એમ કરો ત્યારે જે તે વ્યક્તિને નોટિફિકેશન જાય કે: સૂન રહા હૈ ન તું, કેહ રહા હૂં મૈં! પછી તો આ ઇન્ટરનેટથી થતાં ફેસબૂક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર અને અન્યત્ર પણ @ વપરાવા માંડ્યુ. હવે @ લખો એટલે એનો અર્થ થાય ‘કોન્ટેક્ટ (સંપર્ક)’ અથવા ‘ઇન્ક્લુડ (શામેલ)’. પણ જ્યારે તમે ‘ડોન્ટ @ મી’ કહો ત્યારે તમે કહો કે તમારા અભિપ્રાય, તમારી માન્યતાની મને કાંઈ પડી નથી. મારો સંપર્ક કરતાં નહીં. અમને શામેલ કરતા નહીં. મને પ્રતિક્રિયા આપવાની જરૂરિયાત નથી. હું મજાક કરતો નથી. હું ગંભીર છું. તમારી અમને પડી નથી. ડોન્ટ @ મી. આ તો તમારું અવમાન થયું. જે થયું તે! પણ આ બાબતે તમે મને જોડતા નહીં. ઇન્ટરનેટ વાર્તાલાપની પણ એક રીતભાત હોય છે. કોઈને @ કરવાં કે @ ન કરવાં-નો પ્રસંગ આવે ત્યારે જે કરો તે…. પણ વિચારીને કરવું. કોઈ સેલેબ્રિટીને @ કરો,એનું નામ તમારી પોસ્ટમાં લખો અને આશા રાખો કે એ સેલેબ્રિટી તમારી પોસ્ટ જુએ, એ તમારી નોંધ લેય અને એમનાં લાખો પ્રસંશકો સુધી તમારી વાત પહોંચે. પણ જુઓને, @ કરીને કોઈને હેરાન કરવાની કોશિશ પણ થતી હોય છે. ઘણાં અક્કલમઠાં તો બધાને સાગમટે @ કર્યે રાખે. રીતભાત એ કહે છે કે તમને ખાતરી ન હોય તો પૂછીને @ કરવું. પણ જ્યારે કોઈ તમને ડોન્ટ @ મી કહે ત્યારે તમારે કોઈ ટીકા કે ટીપ્પણી કરવાની જરૂર નથી. દાખલા તરીકે કોઈ લેખક એમ કહે કે મારા લખેલા પુસ્તકમાં તમને કોઈ જોડણીની ભૂલ જડે તો – ડોન્ટ @ મી. એટલે એમ કે મને એ કહેવાની કે મારી ભૂલ સુધારવાની તસ્દી લેવી નહીં. અને કોઈ તમને આવું કહે તો એની વાત માનવી જોઈએ. પુસ્તક આખું ખૂબ સારું હોય પણ એકાદ જોડણીની ભૂલને લોકો બિલોરી કાચથી જોયા કરે અને એની ટીકા કર્યા કરે. હવે એનાથી લેખક કંટાળી ગયા છે. લેખક પછી લખે કે હવે બહુ થયું. તમે એ બધું મને કહેવાનું બંધ કરો. ડોન્ટ @ મી. ડોન્ટ @ મી-નો એક અન્ય ઉપયોગ પણ છે. ડોન્ટ @ મી એટલે એમ કે તમારી વાત સો ટકા સાચી છે. એમાં સુધારાને કોઈ અવકાશ નથી. કોઈ કોમેન્ટ કરશો નહીં. હવે એમ કહીને તમે કોઈનું ધ્યાન ખેંચવા માંગતા હો તો તમે જાણી જોઈને એવું લખો. તમે ના પાડો એટલે લોકોનું ધ્યાન તમારી તરફ સમૂળગાનું આકર્ષિત થાય. બદનામીમાં પણ નામ તો થાય! પછી તો ઘાયલ સાહેબનાં શબ્દોમાં- ચર્ચાનો વિષય એ હોય ભલે, ચર્ચાઇ જવામાં લિજ્જત છે! આવા ટાણે આપણે શું ઉત્તર આપવો? અથવા આપવો કે નહીં? – એ જે હોય તે પણ ‘ટૂ @ ઓર નોટ ટૂ @’ સમજીને કરવું. તઈં શું?મને ન ગમે છતાં લોકો મને સલાહ સૂચન આપે, મારી ટીકા કરે, મને @ કરતાં રહે છે. પણ આ તો લોકો છે. એવું કરે ય ખરા. આનંદ બક્ષી સાહેબ લખી ગયા છે કે કુછ તો લોગ કહેંગે, લોગોકા કામ હૈ કહેના…હેં ને?! અમને જો કે આ એકાક્ષરી @ શબ્દ ગમ્યો. @ એટલે હું તમને શામેલ કરું છું. તમે મારી જિંદગીમાં છો. એ જી, ઓ જી, અમને @ કરો જી! પણ જો ઠીક ન લાગે તો તમે મને કહો: ‘ડોન્ટ @ મી!’ શબ્દ શેષ:“જે તમારા આનંદને ઓછો કરે એવા લોકોની તો અવગણના જ કરવી જોઈએ. એમની ઉપર ધ્યાન જ ન દેવું. કશું ય ન બોલવું. એ જોવું કે એમનો કોઈ પણ હિસ્સો તમારી અંગત જગ્યામાં એન્ટર ન થઇ જાય. કહી દેવું કે ડોન્ટ @ મી!” -અજ્ઞાત

I answer a million questions arise,You also don’t believe, what answer should I give? – Manharlal ChoksiThe prestigious Mariam Webster dictionary added 520 new words last week. He proposed that any words are a reflection of the country, the culture of those people, but also a reflection of that time. The. . This is one word out of 520 words ‘Covid-19’. We have experienced this word! If people speak once and then say one word repeatedly, it is necessary that the dictionary makes that word as a dictionary. This is one word out of 520 newly renovated words @ (et). After the invention of e-mail, everyone knows the letter @ (et) ‘ Et is the address. When Sun wrote an electronic letter to Ray Tomlins for the first time in 1972, per Mr., then his name and address were also needed. Writing Kankotari in the last village?! They were looking for a sign that is not in any name, so that any confusion can be solved. @ (et) Sangna is the same, from which name and address can be separated. But the journey as a word of Sangna @ (et) is fun.According to the Mariam Webster dictionary @ means responding or reacting to someone. Or calling, challenging someone to war, race or flag. Or in a negative sense-insulting someone’s strong statement, counting it as naked-like ‘ don’t @ me ‘. Thus was a weight measuring unit in Portugal and Spain in the Middle Ages, called ‘Aroba’. Weighing about fifty kg means one @. but years later this sign started using first email address and then Twitter. There was a limit to words. Today there is a limit of 280 letters but earlier that limit was of 140 letters only. So if you want to say Zazu in a few, then its method is done. The phrase ‘ Don’t @ me ‘ in Sun 2008 was a plain straight meaning-don’t tag me. Netizens who use Twitter know that when you say something you tag the people you want to know. When you do this, the person who gets a notification says: Are you listening, I am saying! Then this started using on Facebook and Instagram and elsewhere because of the internet. Now write @ means ‘ contact ‘ or ‘ include (insert) ‘. But when you say ‘ don’t @ me ‘ you say your opinion, your beliefs don’t care about me. Don’t contact me. Don’t include us. I don’t need to react. I’m not joking. I’m a serious one. We don’t care about you. Don’t @ me. This is just an insult to you. That’s what happened! But on this matter you don’t connect me.There is also a way of internet conversation. Do whatever you do when there is an event of @ doing or @ not @ someone…. but do it after thinking. @ a celebrity, write his name in your post and hope that celebrity sees your post, notes you and reaches millions of their fans. But see, trying to harass someone by @ is also done. A lot of intelligent people keep everyone @ with them. Ritual says that if you are not sure then do @ by asking. But when someone says don’t @ me you don’t need to criticize or comment. For example, a writer says that if you find a spelling mistake in my book written by me – Don’t @ me. That means I should not take the picture of correcting my mistake. And if someone says this to you, then you should believe it. The whole book is very good, but people look at the spelling mistake with a bilori glass and criticize it. Now the writers are tired of it. The writer then writes that enough is enough now. Y ‘ all stop telling me all that. Don’t @ me.Don’t @ me has another use too. Don’t @ me means that your words are hundred percent true. There is no scope for improvement in this. Don’t make any comments. Now if you want to get someone’s attention by saying this, then write that knowingly. If you say no, people’s attention is attracted to you. Name can also be made in defamation! Then in the words of Ghayal sir-even if the topic of discussion is, there is shame in discussing! What answer should we give at such a time? Or to give or not? – Whatever it is, do it by considering it as ‘ two @ or not two @’ So what?People give me advice, criticize me, keep @ me even though I don’t like it. But these are the people. It is true that he does it. Anand Bakshi Saheb has written that people will say something, people’s work is to say… Isn’t it?! We liked this single @ word. means I include you. You are in my life. A G, O G, @ us G! But if it doesn’t feel okay, you tell me: ‘ Don’t @ me! ‘The word last:′′ Those who lessen your joy should be ignored. Don’t pay attention to them. Don’t say anything. See that no part of them enters your personal space. Say that don’t @ me!”-unknown

Leave a comment

Filed under Uncategorized

અભિનેત્રી જુહી ચાવલા

May be a closeup of 1 person, hair, standing and outerwear

સંપૂર્ણ અભિનેત્રી જુહી ચાવલાખુબસુરત અને પ્રતિભાશાળી અભિનેત્રી, મોડેલ, નિર્માત્રી જુહી ચાવલાનો ૫૩મો જન્મ દિન. ૧૩ નવેમ્બર, ૧૯૬૭ના રોજ અંબાલામાં તેમનો જન્મ થયો હતો. ૧૯૮૪ની મીસ ઇન્ડિયા સ્પર્ધાના તેઓ વિજેતા હતાં. તેમને બે ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ મળ્યાં છે. મુખ્યત્વે તેમણે હિન્દી ફિલ્મોમાં કામ કર્યું છે અને તે ઉપરાંત પંજાબી, મલયાલમ, તમિલ, તેલુગુ, કન્નડ કે બંગાળી ભાષાની ફિલ્મોમાં પણ તેમણે કામ કર્યું છે. એંશીના દાયકાથી પચ્ચીસેક વર્ષ સુધી તેઓ હિન્દી ફિલ્મોની મુખ્ય અભિનેત્રીઓમાંના એક હતાં. તેમના કોમિક ટાઈમિંગ અને ચંચલ પ્રકારની ભૂમિકાઓથી તેઓ આકર્ષક રહ્યાં હતાં. ‘સલ્તનત’ (૧૯૮૬)થી તેમણે ફિલ્મોમાં દેખાવું શરૂ કર્યું હતું. ‘કયામત સે કયામત તક’ના ટ્રેજિક રોમાંસની ફિલ્મમાં તેઓ ખુબ સફળ થયાં હતાં. તે ભૂમિકા માટે તેમને ન્યુ ફેસનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો. તેમની ફેમિલી ડ્રામા ‘સ્વર્ગ’ અને થ્રીલર ‘પ્રતિબંધ’ પણ તે વર્ષની સફળ ફિલ્મ બની હતી. પછી ‘બોલ રાધા બોલ’ અને રોમાન્ટિક કોમેડી ‘રાજુ બન ગયા જેન્ટલમેન’ સુપર હીટ થઇ પછી તેઓ સતત સફળ રહ્યાં હતાં. એક્શન થ્રીલર ‘લૂટેરે’ના બાર ડાન્સર, પ્રેમમાં બલિદાન આપતી મહિલા રૂપે ‘આઈના’, રોમાન્ટિક કોમેડી ‘હમ હૈ રાહી પ્યાર કે’ની દક્ષિણ ભારતીય યુવતી રૂપે પણ જબરી સફળતા શ્રેષ્ટ અભિનેત્રીનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ મળ્યાં. રોમાન્ટિક થ્રીલર ‘ડર’ની પીડિત મહિલા રૂપે પણ સફળતા મળી. પછી પણ તેઓ સબળ નારી પાત્રો ધરાવતી સફળ ફિલ્મોમાં કામ કરતાં રહ્યાં. ‘દીવાના મસ્તાના’, ‘યેસ બોસ’ કે ‘ઈશ્ક’ આવી. બે હજારના વર્ષના દાયકામાં જુહી ચાવલા સ્વતંત્ર ફિલ્મકાર રૂપે આર્ટ-હાઉસ પ્રોજેક્ટ સમાન કામ કરીને પ્રશંશા પામતાં રહ્યાં. જેમાં ‘ઝંકાર બીટ્સ’, ૩ દીવારેં’, ‘માય બ્રધર નિખીલ’, ‘બસ એક પલ’, ‘આઈ એમ’, ‘ગુલાબ ગેંગ’ અને ‘ચોક એન્ડ ડસ્ટર’ જેવી ફિલ્મો આપી. એક અભિનેત્રી ઉપરાંત જુહી એક ટીવી પર્સનાલીટી, એક માનવતાવાદી અને ઇન્ડિયન પ્રીમિયર લીગ (આઈપીએલ)ની કોલકાતા નાઈટ રાઈડર ટીમના સહ-માલિક રૂપે પણ ઉભરી આવ્યાં છે. ઉદ્યોગપતિ જય મેહતા સાથે ૧૯૯૫માં તેમણે લગ્ન કર્યાં અને બે સંતાનોના માતા પણ બન્યાં છે. હરિયાણાના અંબાલામાં ઇન્ડિયન રેવેન્યુ સર્વિસના અધિકારી એવા પિતાને ત્યાં ૧૩ નવેમ્બર, ૧૯૬૭ના રોજ તેમનો જન્મ થયો હતો. મુંબઈની ફોર્ટ કોન્વેન્ટ સ્કૂલમાં ભણીને મુંબઈની સીડનહામ કોલેજમાં હ્યુમન રિસોર્સ વિષયનું સ્પેશીયલાઈઝેશન તેમણે કર્યું છે. ૧૯૮૪માં જુહી ચાવલા મીસ ઇન્ડિયાનું ટાઈટલ જીત્યાં અને તેજ વર્ષે મીસ યુનિવર્સ સ્પર્ધામાં બેસ્ટ કોસ્ચ્યુમ એવોર્ડ પણ તેમને મળ્યો હતો. તેઓ એક સિદ્ધહસ્ત નર્તકી પણ છે. નર્તકીઓ અને અભિનેત્રીઓના ઇન્ટરવ્યુ આધારિત ફિલ્મ ‘બાજે પાયલ’માં જુહીએ જણાવ્યું છે કે તેમણે ત્રણ વર્ષ કથક નૃત્યની તાલીમ લીધી છે, પછી તે છોડવી પડી તેનો જુહીને રંજ છે કારણ કે નૃત્ય કૌશલ્ય તેમની અભિનેત્રીની કરિયરમાં ખુબ ઉપયોગી સાબિત થઇ શક્યું હોત. હવે તેઓ એક સિદ્ધહસ્ત શાસ્ત્રીય ગાયિકા પણ છે અને તે માટે છેલ્લા છ વર્ષ તાલીમ લીધી છે. ૨૦૧૧માં જુહીએ કરેલી ફિલ્મ ‘આઈ એમ’માં અનેક પ્રકરણોમાં વાત કહેવાય છે. આ ફિલ્મમાં જુહી ચાવલા અને મનીષા કોઈરાલાનો એપિસોડ ‘આઈ એમ મેઘા’ છે. જેમાં જુહી શીર્ષક ભૂમિકા કરે છે. તે બંને અભિનેત્રીઓના અભિનયના વખાણ થયાં હતાં. જુહીને આ પાત્ર માટે લંડન એશિયન ફિલ્મ ફેસ્ટીવલમાં શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો એવોર્ડ મળ્યો હતો. અને એશિયાવિઝન મુવી એવોર્ડ્સમાં એકસેલન્સ ઇન હિન્દી સિનેમાનો એવોર્ડ પણ મળ્યો હતો. આ જ પાત્ર માટે તેમને શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેત્રીના ફિલ્મફેર એવોર્ડનું નામાંકન પણ મળ્યું હતું. ‘ધ ટેસ્ટ કેસ’ વેબ સીરીઝમાં ૨૦૧૭માં જુહી ચાવલાએ ભારતીય ડીફેન્સ મીનીસ્ટરની ભૂમિકા ‘અલ્ટ બાલાજી’માં ભજવી છે. જુહી ચાવલાએ શાહરુખ ખાન સાથે ૧૮ ફિલ્મો કરી છે! જેમાં ‘રાજુ બન ગયા જેન્ટલમેન’ (૧૯૯૨), ‘ડર’, ‘પરમાત્મા’, ‘કભી હા કભી ના’, ‘રામ જાને’, ‘યેસ બોસ’, ‘ડુપ્લીકેટ’, ‘ફિર ભી દિલ હૈ હિન્દુસ્તાની’, ‘વન ટુ કા ફોર’, ‘અશોકા’નું નિર્માણ, ‘ચલતે ચલતે’નું નિર્માણ, ‘પહેલી’, ‘ઓમ શાંતિ ઓમ’, ‘ક્રેઝી ૪’, ‘ભૂતનાથ’, ‘કિસ્મત કનેક્શન’માં શાહરુખ ઉદઘોષક, ‘લક બાય ચાન્સ’ કે ‘ભૂતનાથ’ (૨૦૧૩)ને યાદ કરી શકાય. નેવુંના દાયકામાં જુહી ચાવલા એક માત્ર એવાં ટોચના અભિનેત્રી હતાં જેમણે સલમાન ખાન સાથે પૂર્ણ નાયિકાની ભૂમિકા નહોતી કરી. જોકે તેમની ‘દીવાના મસ્તાના’માં સલમાન ખાન જુહીના પાત્રના પતિની ફ્રેન્ડલી ભૂમિકામાં સાથે દેખાયા હતા. વર્ષ બે હજારના દાયકામાં જુહી અનેક ટીવી શોના પ્રેઝન્ટર રૂપે જોવા મળ્યાં હતા, જેમાં ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ, ઝી સિને એવોર્ડ્સ યાદ કરાય. ‘ઝલક દિખલા જા’ની ત્રીજી સીઝનમાં તેઓ જજ રૂપે દેખાયા હતાં. શાહરુખ ખાન અને નિર્દેશક અઝીઝ મિર્ઝા સાથે જુહી ચાવલા ‘ડ્રીમ્ઝ અનલીમીટેડ’ ફિલ્મ નિર્માણ કંપનીના સહ-માલિક અને નિર્માત્રી બન્યાં છે. આ કંપનીની ‘ફિર ભી દિલ હૈ હિન્દુસ્તાની’ અને ‘અસોકા’ હતી, જયારે ત્રીજી ફિલ્મ ‘ચલતે ચલતે’ સફળ થઇ હતી. જુહી ભારતમાં અને વિદેશોમાં અનેક ધર્માદા અને સામાજિક કાર્યો સાથે સંકળાયા છે. થેલેસેમિયા રોગ સામેની લડત માટે ફાળો એકઠો કરવાના કાર્યક્રમોના આયોજન તેમણે કર્યાં છે. મોબાઈલ ફોનના ટાવરના રેડિયેશન અંગે ફોન વપરાશકારોને જાગૃત કરવાનું અભિયાન પણ હાથ ધર્યું હતું. જેને માટે ૨૦૧૫માં જુહીને ઇન્દીરા ગાંધી મેમોરીયલ એવોર્ડ અપાયો હતો. તેઓ શાળાઓની મુલાકાત લે છે, સેમિનારોમાં બોલે છે, નાગરિકોના જૂથમાં કાર્યરત હોય છે, પોતાના મુદ્દાઓ માટે મંત્રીઓ અને અધિકારીઓ સાથે ફોન પર રજુઆતો કરતાં હોય છે. તેઓ ચક્ષુદાતા પણ છે અને રક્તદાતા પણ છે. નવેમ્બરના સિતારા: નરેશ કાપડીઆ – પુસ્તકનો અંશ

Leave a comment

Filed under Uncategorized

સિલ્વર ફોક્સ/ પરેશ વ્યાસ

May be an image of 1 person and beard

સિલ્વર ફોક્સ : સોને જૈસા રંગ હૈ તેરા, ચાંદી જૈસે બાલ.. તારા વાળ સફેદ થાય તોભલે થાયસફેદ એ તો પવિત્રતાનું પ્રતીક છે. – કિરણસિંહ ચૌહાણમેરિયમ વેબ્સટર ડિક્સનરીમાં જે નવીન ૫૨૦ શબ્દો ઉમેરાયા એ પૈકી @ શબ્દની વાત આપણે ગયા અઠવાડિયે કરી. આ નવનિર્વાચિત શબ્દો પૈકી કેટલાંક એવાં શબ્દો હતા, જે માણસની ઓળખાણ આપે એવા હતા. એવા શબ્દો જે કહીએ તો ખ્યાલ આવી જાય કે એ કેવા પ્રકારનો માણસ છે. જેમ કે બાયપોક (BIPOC). આ સંક્ષેપાક્ષર છે. બી-બ્લેક એટલે કાળાં, આઈ-.ઇન્ડિજિનસ્ એટલે દેશી, મૂળ નિવાસી અને પી.ઓ.સી.-પીપલ ઓફ કલર એટલે એવા લોકો કે જે કાળાં નથી પણ ધોળાં તો નથી જ. આપણે ભારતવાસીઓ ઘઉંવર્ણા હોઈએ એટલે અમેરિકામાં આપણે ‘પીપલ ઓફ કલર’ ગણાઈએ. એવો બીજો શબ્દ ઉમેરાયો એ છે ફોક્ષ (Folx) અથવા ફોક્સ (Folks). ફોકસ એટલે લોકો. પણ જ્યારે ફોક્ષ કહીએ ત્યારે દેખીતી રીતે એવા લોકો જે આમ તો હાંસિયામાં ધકેલાઇ ગયા હતા પણ હવે મુખ્ય ધારામાં શામેલ કરાયા છે. આ ઉપરાંત એક એવો જ માણસની ઓળખાણ આપતો શબ્દ છે સેપિઓસેક્સ્યુઅલ (Sapiosexual), જે વિષે અમે અગાઉ લખી ગયા છીએ. એવો તે કિયો પુરુષ હોય જે કોઈ પણ સ્ત્રીને રોમેન્ટિકલી અને/અથવા સેક્સ્યુઅલી આકર્ષિત કરે?- એવો સવાલ આપણે પૂછીએ તો જવાબ મળે કે ઊંચો, શરીર સૌષ્ઠવ ધરાવતો, ગોરોચીકટો પુરુષ સ્ત્રીઓને ગમે. અને એ પુરુષ જો પૈસાવાળો હોય તો તો સોનેપે સુહાગા. પણ સેપિયોસેક્સ્યુઅલ એવા પુરુષ છે, જે અત્યંત બુદ્ધિશાળી છે. એ દેખાતો હોય સાવ સામાન્ય, પૈસા ય ખાસ ન હોય પણ તો ય સ્ત્રીઓને એનું રોમેન્ટિક કે સેક્સ્યુઅલ આકર્ષણ થાય. સેપિયન એટલે બુદ્ધિશાળી અને સેક્યુઅલનો અર્થ તો આપ જાણો છો. આવી જ માણસની ઓળખાણ આપતા શબ્દો પૈકીનો એક શબ્દ છે ‘સિલ્વર ફોક્સ’ (Silver Fox ), જે તાજેતરમાં ડિક્સનરીમાં ઉમેરાયો છે. કેટલાંક પ્રાણીજન્ય શબ્દો છે. જેમ કે કોઈને ગધેડો કહીએ એટલે એ અક્કલ વગરનો છે. શિયાળ કહીએ તો એ લુચ્ચો છે. ઉંદર કહીએ તો એ તુચ્છ છે. સિંહ કહીએ તો એ વિશાળ હૃદય ધરાવે છે. બકરી એટલે સ્વભાવે ભીરું છે અને ઘેટું એટલે એક જ પ્રવાહમાં વિચાર્યા વગર ચાલ્યા કરે તે; જેને આપણે ગાડરિયો પ્રવાહ કહીએ એવું. આજનો શબ્દ સિલ્વર ફોક્સ-માં ફોક્સ એટલે શિયાળ. ગુજરાતી લેક્સિકોન અનુસાર ‘ફોક્સ’ એટલે શિયાળ, કોલું, લુચ્ચો માણસ, છેતરવું, મૂંઝવવું, તપખીરિયા ડાઘા પાડવા તે અને ‘સિલ્વર ફોક્સ’ એટલે સફેદ છેડાવાળી કાળી રુંવાટીવાળું શિયાળ. પણ ગુજરાતી લેક્સિકોનમાં આ શબ્દનો નવો અર્થ શામેલ નથી. અહીં ‘સિલ્વર ફોક્સ’ પુરુષની (ક્યારેક સ્ત્રીની પણ) પોઝિટિવ ક્વોલિટી દર્શાવે છે. કોઈને સિલ્વર ફોક્સ કહેવું, એ સારી વાત છે. લુચ્ચું શિયાળ ખરાબ પણ કોઈને રૂપેરી શિયાળ કહો તો એનાં વખાણ કહેવાય! કહે છે કે શિયાળ હોંશિયાર હોય છે. આમ જુઓ તો લુચ્ચાઈ અને હોંશિયારીમાં ઝાઝો ફરક હોતો નથી! આ ઉપરાંત શિયાળ આકર્ષક પણ હોય છે. સિલ્વર ફોક્સ એટલે એવો આધેડ વયનો પુરુષ જેનાં દાઢી, મૂછ કે માથાનાં વાળ ગ્રે અથવા વ્હાઇટ છે, ચાંદી જેવા અથવા રૂપેરી છે; પણ એનું શરીર, એનો શારીરિક નોક નકશો ભારે આકર્ષક છે. એ હોંશિયાર છે. એ આકર્ષક છે. સ્ત્રીઓને આવો પુરુષ ગમતો હોય છે. સોને જૈસા રંગ હૈ તેરા, ચાંદી જૈસે બાલ, એક તૂ હી ધનવાન ઓ ભાયડે, બાકી સબ કંગાલ !આજથી સો વર્ષ પહેલા અમેરિકામાં બેઝબોલનો એક ખૂબ જ કાબેલ ખેલાડી હતો. જેનું નામ હતું જેસ પેટ્ટી. જેસ ચેમ્પિયન હતો. આમ તો યુવાન પણ એનાં વાળ અકાળે કાબરચીતરાં થઈ ગયા હતા. લોકો એને પ્રેમથી સિલ્વર ફોક્સ કહેવા માંડ્યા. અહીં આકર્ષણ છે પણ સેક્સ્યુયલ આકર્ષણ હોવું જરૂરી નથી. સિલ્વર ફોક્સ શબ્દમાં એ જ અર્થ જળવાયો છે. કોઈ ધોળા વાળવાળો આધેડ વયનો પુરુષ કોઈ છોકરીને કે કોઈ સ્ત્રીને ગમે તો એ જરૂરી નથી કે એની પ્રત્યે શારીરિક આકર્ષણ હોય જ. એવું ય કહે છે કે પુરુષ પચાસનો થાય ત્યારે એની સ્ત્રીને આકર્ષવાની શક્તિ સૌથી વધારે હોય છે. પચાસની ઉંમરે એ ધન સંપદા મેળવી ચૂક્યો હોય છે. શારીરિક રીતે સક્ષમ છે. આવું વ્યક્તિત્વ સ્ત્રીઓને ગમે. સ્ત્રીની બાબતમાં એવું મનાય છે કે એની ઉંમર ત્રેવીસની હોય ત્યારે એનો આકર્ષણ સૂચકાંક સૌથી વધારે હોય છે. ત્યારે એ પ્રજનન કરવામાં સૌથી વધારે સક્ષમ હોય છે. એટલે આકર્ષક લાગે જ લાગે.આ એક ડેટિંગ સાઇટ દ્વારા કરવામાં આવેલા વિસ્તૃત સંશોધનથી પૂરવાર થયેલી હકીકત છે. પણ અમને એવું લાગે છે કે સંશોધનથી તમે ધારો એ પૂરવાર કરી શકો!સિલ્વર ફોક્સ આમ તો પુરુષ માટે જ વપરાય છે. પણ કોઈ આધેડ ઉંમરની સ્ત્રી કે જેનાં વાળ આછા આછા સફેદ થઈ ગયા હોય તો? એને માટે સિલ્વર વેક્સન શબ્દ ક્યાંક ક્યાંક પ્રયોજાયો હતો પણ પોપ્યુલર થયો નથી. વેક્સન એટલે માદા શિયાળ (ફીમેલ ફોક્સ). પણ હા, એમને માટે પણ સિલ્વર ફોક્સ શબ્દ જ વપરાય છે. હોલીવૂડની વીતેલાં વર્ષોની અભિનેત્રીનાં કસરત કરતાં ફિટનેસ વીડિયો માટે પણ લખાયું છે: હોલીવૂડ્સ ફીમેલ સિલ્વર ફોક્સિસ: વિમેન હૂ રોક્સ ગ્રે હેર! માટે હે ગુજરાતી ભાયડાઓ, તમે ધોળું કાળું કરવાનો ક્રિયાકર્મ રહેવા દો. સિલ્વર ફોક્સ બનો. તમે બધાને ગમશો. હા, પણ ફિટનેસ જરૂરી છે. મોટી ફાંદવાળા, જાડિયા અને પાડિયા અને માથે સફેદ કે ભૂખરાં વાળવાળા પુરુષો ઇચ્છનીય નથી, તેઓ નિંદનીય છે. માટે ચાલો, દોડો, તરો, સાઈકલિંગ કરો કે જીમમાં વજન ઊઠાવો, કાળા કામ નહીં કરશો તો કશું ય ખાટું મોળું નઇ થાય! શબ્દ શેષ: “મારા સફેદ વાળ એ મારા બુદ્ધિચાતુર્ય અને શાણપણની હાઇલાઇટ્સ છે.” –અજ્ઞાતMy Shabdsanhita article as published in Gujarat Samachar last WednesdaySilver Fox: Your color is like gold, hair like silver..If your hair becomes whiteNo matter what happensWhite is the symbol of holiness. – Kiransinh ChauhanOne of the new 520 words added to the Mariam Webster Dictionary @ word talk we did last week. Some of these newly elected words were words, which introduced man. If we say such words, we will realize what kind of person he is. Such as a bypoc (BIPOC). This is the abbreviation. B-black means black, i -. Indigenous means native, native and p. . C.- People of color means people who are not black but are not white. We Indians are wheat so in America we are considered ‘people of color’. Another word added is Folx or Folks. Focus is the people. But when we say Fox, apparently people who were pushed into the swan are now included in the mainstream. In addition to this, the word that identifies the same man is sepiosexual, about which we have written earlier. Which is the Kio man who attracts any woman romantically and / or sexually?- If we ask such a question, we get the answer that tall, body dignified, gorochikato men like women. And if that man is rich then he is suhaga in gold. But sepiosexual are men, who are extremely intelligent. It looks very common, money is not special but still women have romantic or sexual attraction. Sepian means intelligent and secual means you know the meaning. One of the words that identify such a man is ‘Silver Fox’ (Silver Fox), which has been recently added to the dictionary.There are some animal words. Just like calling someone a donkey means he is brainless. If we say fox, he is a scoundrel. If we call it a rat, it is a pity. He has a huge heart to say lion. Goat means wet by nature and sheep means walking in the same stream without thinking; which we call Gadriyo stream. Word of the day Silver Fox-in Fox means Fox. According to Gujarati Lexicon ‘ Fox ‘ means fox, crusher, scoundrel man, cheating, confusing, staining and ‘ Silver Fox ‘ means white-shaved black hairy fox. But Gujarati lexicon does not include new meaning of this word. Positive quality of ‘Silver Fox’ men (sometimes women too) hereShowing up. Calling someone Silver Fox, is a good thing. Rascal fox is bad but if you call someone silver fox then it is called praise! Says foxes are clever. If you see like this, there is no difference between bastardness and cleverness! Besides this, foxes are attractive too. Silver Fox is a middle-aged male whose beard, mustache or hair is grey or white, like silver or silver; but his body, his body nose map is very attractive. This is a clever one. This is so attractive. Women like this kind of man. Your color is like gold, hair like silver, only you are rich, rest all are poor!Hundred years ago today, America had a very capable baseball player. Whose name was Jess Petty. Jess was the champion. Thus even the young man had his hair prematurely become graveyard. People started calling it Silver Fox with love. There’s attraction here but it doesn’t have to be sexual attraction. The word Silver Fox has the same meaning. If a middle aged man with gray hair likes a girl or a woman, it is not necessary that he has physical attraction. It is also said that when a man becomes fifty, his power to attract a woman is the most. At the age of fifty, he has earned wealth. Is physically capable. Women like this kind of personality. In the case of a woman, it is believed that when she is of years, her attraction indicator is the highest. Then they are most capable of reproducing. So it seems attractive. This is a fact supplied by extensive research done by a dating site. But we think research can supplement what you guess!Silver fox is usually used for men only. But what if any middle aged woman whose hair has turned light white? The word Silver Vaxon was used somewhere for him but it has not become popular. Vaxon means female fox (female fox). But yes, the word Silver Fox is used for them too. Also written for fitness videos of Hollywood actress exercising over the past years: Hollywood’s Female Silver Foxis: Women Who Rocks Gray Hair!Hey Gujarati brothers, let the process of blackening the dust remain. Be a silver fox. Y ‘ all will like it. Yes, but fitness is necessary. Men with big traps, thick and pedals and white or gray hair on their heads are not desirable, they are deplorable. So walk, run, swim, cycling or lift weights in the gym, if you don’t work black then nothing is sour!The word last:′′ My white hair is the highlights of my intelligence and wisdom.”-Unknown

Leave a comment

Filed under Uncategorized

કલાગુરુ વી શાંતારામ

May be an image of 1 person

મહાન ફિલ્મકાર અને કલાગુરુ વી શાંતારામકલાગુરુ વી. શાંતારામનો ૧૧૮મો જન્મ દિવસ. ૧૮ નવેમ્બર, ૧૯૦૧ના રોજ કોલ્હાપુરમાં મરાઠી જૈન પરિવારમાં તેમનો જન્મ. તેમની ફિલ્મો સાહિત્ય, સંગીત અને નૃત્ય કલાથી એવી સરભર રહેતી કે શાંતારામને લોકો કલાગુરુ રૂપે જોતાં હતાં. ફિલ્મોના નિર્માણ, નિર્દેશન અને અભિનય સાથે તેઓ ઘનિષ્ઠ રીતે સંકળાયા હતા. તેમની ઘણી ફિલ્મો ભારતીય ક્લાસિક રૂપે ગણાય છે. જેમાં દુનિયા ના માને (૧૯૩૭), ડૉ. કોટનીસ કી અમર કહાની (૧૯૪૬), ઝનક ઝનક પાયલ બાજે, દો આંખે બારહ હાથ, નવરંગ, ગીત ગાયા પથ્થરોને, બુંદ જો બન ગઈ મોતી કે પિંજરા ને યાદ કરી શકાય. તેમણે નિર્દેશિત કરેલી પહેલી મૂંગી ફિલ્મ ‘નેતાજી પાલકર’ (૧૯૨૭) હતી. ૧૯૨૯માં તેમણે અન્યો સાથે પ્રભાત ફિલ્મ કંપની સ્થાપી હતી. જેમાં શાંતારામ નિર્દેશિત મરાઠી ભાષાની પહેલી ફિલ્મ ‘અયોધ્યાચા રાજા’ બની. ૧૯૪૨માં પ્રભાતથી જુદા થઈને તેમણે રાજકમલ કલામદિરની સ્થાપના મુંબઈમાં કરી. સમય જતાં રાજકમલ એ દેશના આધુનિક સ્ટુડીઓમાંનો એક બન્યો, જ્યાં આપણે જોયેલી સેંકડો ફિલ્મો બની. શાંતારામને સંગીતમાં ઊંડો રસ હતો. પોતાના અનેક ગીતોને માન્ય રાખતા પહેલાં તેઓ વારંવાર રીયાઝ કરાવતા.શાંતારામે બાબુરાવ પેઈન્ટરના કોલ્હાપુરની મહારાષ્ટ્ર ફિલ્મ કંપનીમાં નાના મોટા કામ કરીને શરૂઆત કરી હતી. ‘સુરેખા હરણ’ નામની ૧૯૨૧ની મૂંગી ફિલ્મમાં શાંતારામે પહેલીવાર અભિનય કર્યો હતો. અન્નાસાહેબ તરીકે જાણીતા શાંતારામે છ દાયકાઓ સુધી ફિલ્મો બનાવી. કુરિવાજો, જુનવાણી વિચારો દૂર કરી ન્યાયપ્રિયતા અને માનવતાની મહેક પ્રસરાવવામાં શાંતારામે સિનેમાના માધ્યમનો સુપેરે સફળતાથી ઉપયોગ કર્યો હતો. શાંતારામને ભારતીય સિનેમાનું સર્વોચ્ચ સન્માન દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડ ૧૯૮૫માં અપાયું હતું. ૧૯૯૨માં તેમને ‘પદ્મવિભૂષણ’થી નવાજાયા હતા. તેમની આત્મકથા ‘શાંતારામા’ હિન્દી અને મરાઠીમાં પ્રકાશિત થઇ છે. શાંતારામે ત્રણ વખત લગ્ન કર્યા હતાં. પહેલાં પત્ની વિમલા દ્વારા તેમને ત્રણ સંતાનો હતાં. દીકરા પ્રભાત કુમાર અને દીકરીઓ સરોજ અને ચારુશીલા તેમના સંતાનો. ત્યાર બાદ બીજા પત્ની અને અભિનેત્રી જયશ્રી (કામુલકર) દ્વારા તેમને ત્રણ સંતાન થયા, જે મરાઠી ફિલ્મ નિર્માતા કિરણ, અભિનેત્રી રાજશ્રી અને તેજશ્રી બન્યા. શાંતારામના ત્રીજા પત્ની અભિનેત્રી સંધ્યા (વિજયા દેશમુખ) તેમના ‘દો આંખે બારહ હાથ’માં સહઅભિનેત્રી હતાં. તે ઉપરાંત તેમની ફિલ્મો ‘ઝનક ઝનક..’, ‘નવરંગ’, ‘જલ બિન મછલી..’ અને ‘સેહરા’ના તેઓ નાયિકા હતાં. શાંતારામના દીકરી સરોજે તેમનું ઘર સાચવ્યું છે અને તેને ‘વેલી વ્યુ’ હોટેલમાં ફેરવ્યું છે. શાંતારામે ‘ગીત ગાયા પથ્થરોને’માં રાજેશ્રી અને જીતેન્દ્રને પહેલીવાર રજૂ કર્યા હતાં. તો ‘જલ બિન મછલી..’ના લક્ષ્મીકાંત પ્યારેલાલે સ્વરબદ્ધ કરેલાં ગીતો ભારતીય ફિલ્મોની પહેલી સ્ટીરીઓ રેકોર્ડ પર રજુ થયાં હતાં. કમનસીબે તકનીકી સગવડને અભાવે એ ગીતો ફિલ્મમાં તો મોનો રેકોર્ડીંગ રૂપે જ સામેલ કરાયાં હતાં. ૩૦ ઓક્ટોબર ૧૯૯૦ના રોજ મુંબઈમાં ૮૯ વર્ષની વયે વ્હી. શાંતારામનું નિધન થયું હતું. તેમની યાદમાં ૧૯૯૩માં બનેલી વી. શાંતારામ મોશન પિક્ચર સાયન્ટીફીક રીસર્ચ એન્ડ કલ્ચરલ ફાઉન્ડેશન સંસ્થા દ્વારા ફિલ્મકારોને ૧૮ નવેમ્બરે વિવિધ એવોર્ડસ આપવામાં આવે છે. ૨૦૦૧માં તેમની યાદમાં ભારતીય ટપાલ ટિકિટ બહાર પડાઈ હતી. વી. શાંતારામના યાદગાર ગીતો: અય માલિક તેરે બંદે હમ, ઉમડ ઉમડ કર આઈ રે ઘટા, સૈયા જુઠો કા બડા સરતાજ નિકલા – દો આંખે બારહ હાથ, નૈન સો નૈન નાહી મિલાઓ, મેરે એ દિલ બતા અને ઝનક ઝનક પાયલ બાજે (એજ શીર્ષક), આધા હૈ ચંદ્રમાં, અરે જારે હટ નટખટ, શ્યામલ શ્યામલ વરન, યે માટી સભી કી કહાની કહેગી, તુ છુપી હૈ કહાં (નવરંગ), સાંસો કે તાર પર, આઈયે પધારિયે, તેરે ખયાલો મેં હમ (ગીત ગાયા પથ્થરોને), તકદીર કા ફસાના, પંખ હોતે તો ઉડ આતી રે, તુમ તો પ્યાર હો સજના (સેહરા), હાં મૈને ભી પ્યાર કિયા, યે કૌન ચિત્રકાર હૈ (બુંદ જો બન ગઈ મોતી), તારોં મેં સજકે, કજરા લગા કે, જો મૈ ચલી, ઓ મિતવા, મન કી પ્યાસ મેરે મન સે (જલ બિન મછલી)

Leave a comment

Filed under Uncategorized